Home
- Bắc Ninh: Hàng ngàn người về xem Hội Rước Pháo Làng Ðồng Kỵ
Hàng ngàn người từ các tỉnh lân cận và Hà Nội đã đổ về làng Ðồng Kỵ thuộc xã Ðồng Quan, Huyện Từ Sơn, tỉnh Bắc Ninh (cách Hà Nội chừng 50 km) để xem hội rước pháo truyền thống vào sáng Mùng 4 Tết.
- Baghdad: Nổ bom xe ngay khách sạn bộ trưởng, 4 người chết
- Báo "Thanh Niên" chọn chín vụ án lớn nhất Việt Nam trong năm 2003
- Bầu cử Tổng Thống Hoa Kỳ:
- Các chính phủ Á Châu đồng ý lập hệ thống theo dõi bệnh cúm gà
- Các chuyên gia thấy có tiến triển tốt trong cuộc đối đầu ở nhà tù Arizona
- Cán bộ lão thành tố cáo lãnh tụ Ðảng tham nhũng, không sửa sai
Một cán bộ cao cấp nghỉ hưu có 57 tuổi đảng lên tiếng tố cáo nhiều lãnh tụ Ðảng tham nhũng và chế độ Hà Nội làm nhiều điều sái quấy, hại dân nhưng không chịu sửa sai.
- Sáu quân nhân Phi Luật Tân bị thẩm vấn vì tố cáo Bộ Trưởng Quốc Phòng vi phạm tự do bầu cử
- Cựu Thanh Tra Kay: Tình báo Hoa Kỳ trước cuộc chiến Iraq là có lỗi lầm
- Dải Gaza: Giao chiến khiến có ít nhất chín người Palestine chết
- Dịch cúm gà xuất hiện ở Hà Nội và đã lan ra tới 31 tỉnh
- Hà Nội: Sông Hồng cạn nước trơ đáy
- Hà Sĩ Phu bị công an kiếm chuyện sau khi đi Hà Nội chữa bệnh
- Hoa Kỳ thả hơn 20 tù nhân từ nhà tù Guantanamo
- Hoa Kỳ thành lập “Văn Phòng Thông Tin Giáo Dục Hoa Kỳ” tại Sài Gòn
- Bao giờ dầu xuống giá?
Một ông bạn tôi đang đợi đứa cháu trai vào Mùa Hè này. Ông hứa nếu cháu nội ra đời vào lúc xăng lên giá 5 đô la, ông sẽ đặt tên cháu là “Thằng Năm Ðô.” Bà nội các cháu đang dọa sẽ ra tòa ly dị nếu ông không rút lại ý kiến!
- Ông Nỉnh ông Ninh
Các bạn đến coi đá banh trong phòng sinh hoạt Nhật báo Người Việt, ngoài những lúc hô lớn: “Vô! Vô đi!” hoặc “Xuống! Xuống nữa!” giống như ký giả Huyền Vũ trực tiếp truyền thanh, họ cũng hay đùa tếu với nhau. Ngày hôm qua, trong giờ nghỉ giữa trận Ðức với Bồ Ðào Nha, có người bàn rằng trong hiệp thứ nhì sắp tới Ðức chỉ cần phải thủ cho vững. Nhưng một ông bạn có óc hài hước sắc bén, phản đối: “Như vậy là Ðức đá cho Sài Gòn ăn còn chi?”
- Giai cấp đại quý tộc
Tuần trước, ông ngoại trưởng Vương Quốc Belgique đáp máy bay từ Hà Nội đi Sài Gòn. Tất nhiên, Bộ Ngoại Giao nước Bỉ bỏ tiền mua vé máy bay hạng nhất cho ông và các tùy tùng. Nhưng lên máy bay rồi, nhân viên Vietnam Airline mời phái đoàn Belgique xuống ngồi hạng ghế bình dân. Vì họ phải dành các ghế hạng nhất cho các ủy viên trung ương đảng Cộng Sản Việt Nam vào Sài Gòn đưa đám ma.
- Kinh tế kiểu “Bán bến”
Ông Nguyễn Tấn Dũng đã hẹn gặp ông Allen Greenspan, cựu thống đốc Ngân Hàng Trung Ương Mỹ. Nghe như một con bệnh đi tìm thầy thuốc. Kinh tế Việt Nam trên đà tụt giốc. Ông Greenspan thì đang làm cố vấn cho các ngân hàng và quỹ đầu tư Mỹ và quốc tế; một bài thuyết trình của ông được trả hàng trăm ngàn Mỹ kim, một lời khuyên của ông có thể chuyển dịch hàng tỷ Mỹ kim đi nơi khác tìm cơ hội đầu tư.
- Tại sao giới đầu tư lo ngại?
Sau khi lãnh những cuộc biểu tình chống đối ở Washington, phái đoàn Nguyễn Tấn Dũng bay qua Texas. Texas là trung tâm dầu lửa của Mỹ, trong phái đoàn Nguyễn Tấn Dũng có ông Võ Hồng Phúc, bộ trưởng kế hoạch và đầu tư, vốn là người sau ngày 30 Tháng Tư năm 1975 đã tiếp thu ủy ban dầu lửa của Việt Nam Cộng Hòa.
- Cử tri Mỹ sẽ chọn thế nào?
Bốn tháng nữa người Mỹ sẽ chọn hoặc một trong hai nghị sĩ, John McCain và Barack Obama cho một người làm tổng thống. Cả thế giới đang chăm chú theo dõi. Người ta sẽ chứng kiến chế độ dân chủ diễn ra trước mắt. Dân chủ, Tự do, nhưng khái niệm trừu tượng, sẽ thể hiện trong thực tế, với tất cả những cái đẹp và cái xấu, cái hay cái dở, những cảnh đáng khâm phục hoặc đáng chê bai. Nhưng rõ ràng là các cử tri Mỹ sẽ lựa chọn, không ai có thể chối cãi được.
- Cử tri Mỹ sẽ chọn cái gì?
Bầu tổng thống tức là chọn một người, hoặc chọn một đảng lên làm công việc lãnh đạo; nhưng quan trọng nhất là chọn những chính sách do ứng cử viên và đảng của ông ta đề nghị. Khi chọn lựa giữa các ứng cử viên tổng thống năm nay, các cử tri Mỹ sẽ chọn lựa cái gì?
- Lễ Ðộc Lập
Có thể nói, việc thành lập nước Mỹ bắt đầu với một “tiệc trà.” Người Mỹ gọi ngày 4 Tháng Bảy là ngày Lễ Ðộc Lập. Ðộc lập, luôn luôn là độc lập đối với những cái gì khác. Trong trường hợp Mỹ, đó là độc lập đối với chính quyền đế quốc Anh, gồm cả hoàng đế và Nghị Viện Anh. Nhưng họ muốn độc lập trong vấn đề nào của đế quốc Anh? Nguyên cớ đầu tiên là thuế. Họ đặt câu hỏi: Tại sao người dân phải đóng thuế? Ai có quyền quyết định chuyện thuế má?
- Tự thực hiện quyền tự do thông tin
Những cuộc biểu tình tuần trước của người Trung Hoa ở Quý Châu đã bị chính quyền Bắc Kinh dùng công an và quân đội dẹp tan. Nhưng một phong trào phản kháng mới bắt đầu, và sẽ còn lan rộng trên toàn cõi Trung Quốc. Ðó là cơn sóng lan tràn trên mạng lưới điện toán Internet với những “blốc” (blogs) tiếp tục thông tin về biến cố này.
- Tranh quyền
Một tài liệu nội bộ của đảng Cộng Sản Việt Nam mới tiết lộ cho biết các đảng viên hiện có hai điều rất lo lắng. Một là nạn tham nhũng không cách nào chữa được; hai là các lãnh tụ mải lo “tranh quyền” với nhau.
- Phải chấm dứt tấn tuồng gian dối
Coi bài “phát biểu” của ông Nông Ðức Mạnh đọc trước hội nghị trung ương đảng ở Hà Nội hôm Thứ Tư vừa qua, những lời lẽ in đầy bốn trang giấy - chỉ toàn là khẩu hiệu, những khẩu hiệu trống rỗng, không thấy được một ý kiến thành thật hay một đề nghị cụ thể nào cả.
- Phải thoát vòng luẩn quẩn
Trong khi các ông bà ủy viên Trung Ương Ðảng Cộng Sản Việt Nam họp với nhau ở Hà Nội để nghe ông Nông Ðức Mạnh đọc diễn văn, thì cùng ngày 9 Tháng Bảy vừa rồi, tòa án “nhân dân” thị xã Gia Nghĩa đã xử phạt hai người dân, là ông Trần Quốc (60 tuổi, ở Phường Nghĩa Thành) và ông Lương Văn Quý (44 tuổi, phường Nghĩa Tân), hai bản án 9 tháng và 15 tháng tù treo!
- Chính phủ Mỹ phải cứu nguy
Ngày hôm qua, Tổng Thống Bush họp báo, đề mục chính là trấn an dân chúng rằng hệ thống tài chánh vững mạnh. Ông tổng thống lo, vì ngày hôm trước có cảnh hàng ngàn người ở thành phố Pasadena, California tới xếp hàng rút tiền từ ngân hàng IndyMac, sau khi chính phủ liên bang đã phải “lãnh” ngân hàng đang trên đà sụp đổ này từ hôm Thứ Sáu tuần trước.
- Kinh tế cần minh bạch, công khai
Giữa Tháng Bẩy, bắt đầu biết những thống kê kinh tế về Tháng Sáu. Ở Trung Quốc, họ loan báo tin mừng: Trong Tháng Sáu 2008 tỷ lệ lạm phát đã giảm xuống chỉ còn 7.1% một năm. Ở Mỹ thì ông chủ tịch Ngân Hàng Trung Ương báo động: Giá cả đã tăng vọt lên 5% cao hơn một năm trước đó!
- Ðịnh hướng xã hội chủ nghĩa
Bữa đầu tuần, trong mục này đã nhắc tới vụ hai công ty tài chánh Fannie Mae và Freddie Mac được chính phủ và Ngân Hàng Trung Ương Mỹ cứu, và kết quả có vẻ khả quan. Cả hai sẽ tồn tại và tiếp tục việc tài trợ những ngân hàng cho vay tiền mua nhà, sau khi Quốc Hội sẽ thay đổi quy chế của họ. Kế hoạch cứu nguy được loan báo chiều Chúa Nhựt. Bản tin kinh tế ra ngày Thứ Hai của Merrill Lynch, một công ty cố vấn đầu tư và môi giới tài chánh Mỹ, đã nhận xét rằng chính sách kinh tế của nước Mỹ có vẻ đang tiến dần tới “mô hình Thụy Ðiển,” The Swedish Model.
- Nói dối bằng con số chính xác
Một chế độ độc tài muốn nói dối rất dễ, vì họ kiểm soát tất cả các nguồn thông tin. Mà tin tức của nhà nước nói về chính sách kinh tế của nhà nước thì bao giờ cũng tô hồng! Rất ít người dân các nước nghèo tò mò đi tìm nguồn tin tức ngoại quốc để so sánh. Nếu cần thì chính quyền bịa đặt tin tức; nhưng khi người dân đã trưởng thành thì đánh lừa bằng cách bịa đặt cũng khó. Cho nên phải tìm phương pháp mới. Một cách đánh lừa người ta mà không cần bịa đặt là trình bày các con số cho phù hợp với mục tiêu tuyên truyền. Có thể dùng các con số chính xác để nói dối, thí dụ những thống kê về lạm phát.
- Nước Mỹ không theo một chủ nghĩa
Ngày hôm nay, 26 Tháng Bảy, Thượng Viện Mỹ chắc sẽ thông qua dự luật về nhà cửa, mà chắc Tổng Thống Bush sẽ ký ban hành rất nhanh trong một buổi lễ rất giản dị. Nghi lễ sẽ giản dị vì chắc ông tổng thống không muốn quảng cáo cho một đạo luật trái ngược với triết lý chính trị của ông.
- Ðộng đất nhỏ
Ngày hôm qua mặt đất trong vùng Quận Cam rung chuyển vì một trận động đất nhẹ. Báo chí khắp nước Mỹ đều loan tin ngay. Mấy nơi thiệt hại nhẹ, như gương treo trên tường rớt, bể; bình hoa rớt; chân giường gẫy, vân vân. Vài tiếng đồng hồ sau Người Việt Online đã nhận được thư của độc giả vùng Pomona cho biết thêm chi tiết và cảm ơn Trời Phật vì gia đình ông được bình an. Tin tức và ý kiến chạy nhanh như điện!
- Băng Điểm
Ðúng một tuần nữa, Thế Vận Hội sẽ khai mạc ở thủ đô Trung Quốc. Những người lãnh đạo một đảng vẫn tự cho là vô thần ở Bắc Kinh (cũng giống ở Hà Nội) tỏ ra là những người mê tín hạng nhất. Olympic được khai mạc lúc 8 giờ 8 phút, ngày 8 tháng 8 năm 08 của thế kỷ. Họ chọn 5 con số 8, vì “bát” đọc giống như “phát” khiến người ta nghĩ tới tình trạng phát đạt, phát triển, phát tài!
- Vô vi cư điện các
Một độc giả điện thoại khuyên nên giải thích khi viết câu “Vô vi cư điện các” trong mục này tuần trước, để các bạn trẻ hiểu được. Người viết có lỗi, vì trích những chữ Hán Việt mà không nói rõ ý nghĩa. Nhân lời yêu cầu của ông Trần Ngọc Bình ở tiểu bang South Carolina, nước Mỹ, chúng tôi xin giải thích câu trên.
- Danh dự quốc gia
Tại sao 600 tờ báo cùng các đài ti vi, radio ở Việt Nam không nơi nào loan tin chính phủ Nhật Bản đang giúp nước ta bằng việc chống tham nhũng?
- Dân như cỏ rác
Sáng hôm nay, Thế Vận Hội Bắc Kinh, khai mạc vào lúc 8 giờ 8 phút, 8 giây, ngày 8 tháng 8 năm 08. Toàn những con số hên! Hai ngày trước, một ký giả ngoại quốc đã có mặt ở Thiên Ðàn (một địa điểm du khách tới Bắc Kinh không thể bỏ qua) để chứng kiến cảnh dân Trung Hoa chờ coi ngọn đuốc thế vận sẽ được rước từ Tử Cấm Thành tới đó.
- Sau những màn vũ pháo bông
Trong Thế Vận Hội Athens 2004, các lực sĩ Trung Quốc đã vượt Nga về số huy chương vàng; năm đó họ chỉ thua Mỹ ba huy chương vàng. Năm nay đua tài trên sân nhà, quen thuộc với bầu không khí đầy bụi ở Bắc Kinh, và quyết tâm cao hơn vì thể diện dân tộc, chắc đoàn lực sĩ Trung Quốc sẽ nhận được nhiều huy chương vàng nhất thế giới.
- Lâm Diệu Khả và Dương Bái Nghi
Trước ngày khai mạc Thế Vận Hội, chính quyền Bắc Kinh đã báo trước sẽ dành ba khu công viên cho tất cả những người muốn khiếu oan tới đó tha hồ nói, với điều kiện phải xin phép trước. Hành động để chứng tỏ đảng Cộng Sản Trung Quốc tôn trọng tinh thần dân chủ, bảo vệ quyền tự do phát biểu. Tại London, thủ đô nước Anh có khu Hyde Park nổi tiếng vì dân chúng thường tới đó phát biểu tự do, muốn chửi ai thì chửi. Người ta nghĩ đảng Cộng Sản Trung Quốc đang mở ra một thứ Hyde Park ở Bắc Kinh, ít nhất trong thời gian Thế Vận Hội.
- Chúng ta cũng là người Georgia
Nghị Sĩ John McCain tuyên bố, “Tất cả chúng ta đều là người Georgia!” Ông muốn bầy tỏ ý ủng hộ dân chúng nước Georgia, chống lại quân Nga đang tiến về phía thủ đô Tbilisi. Cũng giống như báo Le Monde bên Pháp viết: “Tất cả chúng ta đều là người Mỹ” để tỏ tình đoàn kết với dân Mỹ sau ngày 11 Tháng Chín năm 2001.
- Georgia và Ukraine
Tổng thống xứ Georgia, ông Mikheil Saaskashvili, đã không ngăn được nước mắt sau khi bị Ngoại Trưởng Mỹ Condoleezza Rice ép ký vào một “thỏa hiệp đình chiến.” Ông đã xin lỗi mọi người vì xúc động của mình. Ông không cần phải xin lỗi. Năm 1954, vị ngoại trưởng Việt Nam, ông Trần Văn Ðỗ cũng rơi lệ khi chứng kiến các nước ký thỏa ước Genève chia đôi nước Việt Nam, mà chính phủ miền Nam quyết định không ký.
- Nước nhục vì độc quyền độc đảng
Vụ PCI hối lộ các quan chức cộng sản ở Sài Gòn đã được báo chí Nhật Bản và báo tiếng Việt ở khắp thế giới loan tin từ nửa tháng nay. Ðó là một mối nhục chung cho cả nước.
- Trung Quốc đáng đề phòng hơn Nga
Tổng Thống George W. Bush và Ngoại Trưởng Condoleezza Rice đang đòi quân Nga rút hoàn toàn ra khỏi nước Georgia, nếu không thì uy tín và quyền lợi của nước Mỹ và các nước Tây Âu bị thương tổn nặng nề.
- Nước Nga mạnh tới mức nào?
Nhiều người Nga đang tìm mua nhà và đất ở Sukhumi, thủ phủ Abkhazia và Tskhintvali, thủ phủ Nam Ossetia. Khi nào hai miền này tuyên bố độc lập và được chính phủ Nga công nhận, thị trường địa ốc chắc chắn sẽ vọt lên. Ðối với những người Nga này, đây là một lối đánh bài chỉ có một cửa, chỉ đánh cửa thắng!
- Người Nhật phải bật cười
Ngày 25 Tháng Tám 2008 tòa án ở Tokyo đã chính thức truy tố bốn vị quản đốc của công ty Tư Vấn Quốc Tế Thái Bình Dương (PCI - Pacific Consultation International). Những người Nhật từng giữ chức chủ tịch, tổng giám đốc, giám đốc điều hành của công ty, và người đứng đầu công ty ở Hà Nội, đã bị bắt để điều tra từ đầu Tháng Tám.
- Tìm cụ già Việt Nam đi lạc đang gặp nguy hiểm
Một cụ già Việt Nam đang đi lạc và có thể gặp nguy hiểm, theo Sở Cảnh Sát Orange County vừa cho báo Người Việt hay chiều hôm qua.
- Hải Quân Ấn Độ bắn chìm "tầu mẹ" của hải tặc
Một chiến hạm của hải quân Ấn Ðộ đã bắn chìm một tàu tình nghi được bọn hải tặc sử dụng như “tàu mẹ” trong vùng Vịnh Aden và rượt đuổi hai ca nô có vận tốc cao khác trong đêm, theo lời giới hữu trách cho hay hôm Thứ Tư 19 Tháng Mười Một, trong khi các nhóm hải tặc khác bắt giữ thêm một tàu Thái Lan và Iran trong vùng biển vô luật pháp này.
- Nhân vật hàng thứ nhì của al-Qaeda sỉ nhục T.T. tân cử Obama
Nhân vật chỉ huy đứng hàng thứ nhì của tổ chức khủng bố quốc tế al-Qaeda mới đây đã dùng một danh từ xấu xa về chủng tộc để sỉ nhục tổng thống tân cử Hoa Kỳ Barack Obama trong đoạn video phổ biến hôm Thứ Tư 19 Tháng Mười Một, dùng những lời lẽ khiếm nhã để hàm ý rằng ông Obama đang phục vụ cho người da trắng.
- Cựu T.T.Clinton chịu sự giám sát để phu nhân được chức ngọai trưởng
Cựu Tổng Thống Bill Clinton đã đưa ra một số đề nghị nhượng bộ để giúp bà vợ của ông là Nghị Sĩ Hillary Rodham Clinton, trở thành ngoại trưởng Hoa Kỳ, theo lời một số người thân cận với ủy ban chuyển tiếp của tổng thống tân cử Barack Obama đang thực hiện các cuộc điều tra cá nhân để chọn ứng viên vào các chức vụ chính phủ cho hay hôm Thứ Tư 19 Tháng Mười Một.
- Viên chức sứ quán CSVN ở Nam Phi bị triệu hồi vì buôn lậu sừng tê giác
Một nữ nhân viên sứ quán CSVN tại nước Nam Phi đã bị triệu hồi về nước sau các tai tiếng mua lậu sừng tê giác.
- Viên chức sứ quán CSVN ở Nam Phi bị triệu hồi vì buôn lậu sừng tê giác
Một nữ nhân viên sứ quán CSVN tại nước Nam Phi đã bị triệu hồi về nước sau các tai tiếng mua lậu sừng tê giác.
- Giáo sư Huỳnh Sanh Thông từ trần
Giáo Sư Huỳnh Sanh Thông, người từng dịch Truyện Kiều và nhiều tác phẩm văn chương Việt Nam sang tiếng Anh, vừa từ trần tại bệnh viện đại học Yale University, New Haven, Connecticut, hôm Thứ Ba vừa qua vì bệnh tim, một thông báo của khoa Southeast Asia Studies thuộc trường đại học này gởi đến nhật báo Người Việt cho biết như vậy.
- Giáo sư Huỳnh Sanh Thông từ trần
Giáo Sư Huỳnh Sanh Thông, người từng dịch Truyện Kiều và nhiều tác phẩm văn chương Việt Nam sang tiếng Anh, vừa từ trần tại bệnh viện đại học Yale University, New Haven, Connecticut, hôm Thứ Ba vừa qua vì bệnh tim, một thông báo của khoa Southeast Asia Studies thuộc trường đại học này gởi đến nhật báo Người Việt cho biết như vậy.
- Viết nhạc kể chuyện bắn người khác, bị tù 20 năm
Theo lời của cảnh sát kể cho nhật báo The Courier Herald, một thanh niên từng cảm thấy “quá đã” sau khi bắn hai phát đạn vào một thanh niên khác, nên anh đã sáng tác một ca khúc Rap để mô tả vụ bắn và còn gọi tên nạn nhân trong bài hát.
- Congo: Loạn quân triệt thoái trước khi hòa đàm
Hôm Thứ Tư, thi hành đúng cam kết với Liên Hệp Quốc trước khi bứoc tới hòa đàm, hàng trăm loạn quân đã rút khỏi tiền tuyến trên nhiều mặt trận ở miền đông Congo.
- Lựu đạn nổ tại nơi biểu tình ở Bangkok: 1 chết 22 bị thương
Một vụ nổ xảy ra lúc 3.28 giờ sáng, giờ Bangkok, hôm Thứ Năm, tại trước văn phòng Phủ thủ tướng, nơi hàng trăm người biểu tình chống chính phủ đã chiếm giữ và cắm lều đóng trại ở đây từ cuối tháng 8.
- Dầu lửa xuống $50/thùng lần đầu tiên từ 3 ½ năm
Hôm Thứ Năm giá dầu thô đã xuống tới mức thấp nhất từ 3 năm rưỡi và chỉ còn bằng 1/3 lúc cao điểm $147/một thùng hồi giữa tháng 7 vừa qua.
- Khám phá một khối vật thể vô hình ở gần Thái Dương Hệ
Hôm Thứ Tư các khoa học gia ở đại học Maryland loan báo đã khám phá trong vũ trụ gần hệ Mặt Trời chúng ta một khối khổng lồ những vật thể vô hình.
- Hoa Kỳ có thể sẽ có bộ trưởng Tư Pháp da đen đầu tiên
Nguồn tin thân cận với ủy ban chuyển tiếp chính phủ Obama cho hay ông Eric Holder Jr., cựu thứ trưởng Tư Pháp thời tổng thống Bill Clinton, đã được đề cử giữ chức vụ bộ trưởng Tư Pháp trong chính phủ Obama.
- Hoa Kỳ có thể sẽ có bộ trưởng Tư Pháp da đen đầu tiên
Nguồn tin thân cận với ủy ban chuyển tiếp chính phủ Obama cho hay ông Eric Holder Jr., cựu thứ trưởng Tư Pháp thời tổng thống Bill Clinton, đã được đề cử giữ chức vụ bộ trưởng Tư Pháp trong chính phủ Obama.
|
Ngô Nhân D?ng
Trong bài phát bi?u nói trên dài ti vi ? Hà N?i ông Nguy?n Phú Tr?ng dă báo tin r?ng ch? trong ba nam n?a thôi “H?i Đ?ng Lư Lu?n Trung Uong” c?a Đ?ng ông s? hoàn t?t vi?c nghiên c?u d? t́m ra m?t “H?c thuy?t xây d?ng chi?n lu?c Vi?t Nam trong th? k? 21.” Ông Tr?ng cung nh?c nh? d?ng C?ng S?n v?n theo ch? nghia Mác Lênin nhu thu?ng l?. Dân Hà N?i có ng?n ng? “Giàu nhu Phú, lú nhu Tr?ng...” chính là ông Tr?ng này. Cho nên chúng ta không bi?t cái “h?c thuy?t” mà ông s? dua tŕnh làng vào nam 2011 nó s? ra sao.
Trong khi d?ng C?ng S?n Vi?t Nam v?n loay hoay xây d?ng m?t h?c thuy?t Nông Đ?c M?nh hay là m?t ch? nghia Nguy?n T?n Dung nhu v?y, th́ th? gi?i bên ngoài ngu?i ta c? th? ti?n t?i, không ch? d?i m?t ch? thuy?t nào ch? du?ng d?n l?i c?. B?i v́ tru?c h?t loài ngu?i ph?i s?ng dă, ch? không ai ch? có m?t ch? thuy?t nào r?i m?i b?t d?u s?ng!
Cái b?nh di t́m ch? thuy?t phát sinh ? nu?c ta là do ?nh hu?ng Phuong Tây. Các ông Tây duy lư t? m?y tram nam tru?c dă xây d?ng nh?ng ch? thuy?t d? d?n d?t ngu?i khác theo ḿnh, nó thành m?t th? b?nh truy?n nhi?m trong gi?i trí th?c. B?nh n?ng nh?t là ông Karl Marx, truy?n xu?ng ông Lenin, lây d?n d?n sang nhi?u ngu?i khác. Ch? v́ ch? nghia dó là th? gi?i chia dôi, hai kh?i tu b?n và c?ng s?n dánh nhau, mà ngu?i Trung Hoa, ngu?i Hàn Qu?c, ngu?i Congo, ngu?i Vi?t Nam ch?t nhi?u nh?t. T? gi?a th? k? 20 loài ngu?i b?t d?u tr? b?nh ch? nghia, và d?n mu?i nam sau cùng c?a th? k? th́ h?u nhu m?i ngu?i dă tr? du?c loài vi khu?n dó. Ngo?i tr? ? nh?ng nu?c v?n b? quan t?a c?ng, ngan c?m thông tin, không cho dân du?c m? cái d?u ra, cho nên trong gi?i trí th?c v?n c̣n nhi?u ngu?i mo màng v? m?t ch? thuy?t nào dó. Khi th?y ch? d? c?ng s?n ? Nga và Âu châu s?p d?, có nh?ng ngu?i ? Vi?t Nam lo l?ng m?t cách thành th?t r?ng sau khi lư thuy?t Mác Lê b? d?p b? th́ không bi?t ḿnh s? nuong t?a vào m?t ư th?c h? nào d? mà s?ng!
Nhung con ngu?i sinh ra d? s?ng ch? không ph?i d? chu?n b? s?ng, nhu m?t nhân v?t c?a Boris Pasternak dă phân tr?n. Hay nói nhu Trang T?, v́ có ngu?i di mà có du?ng di (Đ?o hành chi nhi thành), ch? không ph?i v́ có con du?ng r?i nên m?i sinh ra con ngu?i d? bu?c di trên dó coi con du?ng có d?p hay không! Bi?t v?y, nhung v?n ph?i ch? t?i khi ch? d? c?ng s?n hoàn toàn th?t b?i ? Nga, th?t b?i hi?n nhiên trên m?t kinh t?, th́ ngu?i ta m?i v? l? ra là t?t c? câu chuy?n ch? nghia là nh?ng chuy?n t?m phào! Nhu v?y th́ trong kinh t? h?c ngu?i ta không c?n ch? nghia nào hay sao? Đúng nhu v?y. M?i môn khoa h?c d?u không c?n và không nên có ch? nghia. V́ các ki?n th?c khoa h?c d?u là nh?ng gi? thuy?t, ngu?i ta t?m dùng cho d?n khi nào b? dánh d? v́ có ch?ng c? trái ngu?c. Trong thiên van bây gi? m?i ngu?i tin ? thuy?t Big Bang nhung không ai tôn th? nó nhu m?t ch? nghia. Trái l?i, ai t́m ra du?c m?t k? h? nào trong lư thuy?t dó s? du?c c? làng thu?ng công to! Trong kinh t? h?c cung v?y, không có các lư thuy?t vi d?i v?i tham v?ng gi?i quy?t m?i v?n d? nhân sinh, mà ch? có nh?ng t́m ki?m và khám phá c? th?.
Tu?n tru?c, Giáo Su Leonid Hurwicz, m?t nhà kinh t? l?i l?c m?i qua d?i, thi?u hai tháng n?a th́ ông d?y 91 tu?i. Ông sinh ? Matx Co Va tru?c Cách M?ng Tháng Mu?i, khi cha m? ông ch?y t? Ba Lan sang Nga d? t? n?n quân Đ?c chi?m dóng. Sau dó h? l?i dem con ch?y tr? v? Ba Lan nam 1919 d? tránh ch? d? c?ng s?n. T?t nghi?p lu?t khoa ? Đ?i H?c Varzawa, ông sang Anh h?c v? kinh t?, r?i nam 1940 sang M? làm ngh? d?y h?c cho d?n khi ch?t.
Đ?i v?i nh?ng ngu?i dă s?ng trong các xă h?i c?ng s?n và tu b?n, m?t dóng góp dáng nh? c?a Hurwicz là ông dă thoát kh?i cái “Gi?c Mo Ch? Nghia,” nói riêng là Ch? Nghia Xă H?i. Không ph?i v́ ông dă công kích ch? nghia này, mà v́ ông không phí th?i gi? khai tri?n cung nhu ch?ng d?i nó. Ông ch? d?t ra nh?ng v?n d? th?c t? d? gi?i quy?t t?ng chuy?n m?t. Nhung cách d?t v?n d? c?a ông khi?n m?i ngu?i th?y chúng ta không th? c? nghi vi?c gi?i quy?t các v?n d? l?n c?a xă h?i n?u không chú ư d?n d?ng co kinh t? c?a m?i cá nhân trong t?ng lănh v?c nh? m?t.
Hurwicz ch?u ?nh hu?ng c?a nh?ng giáo su kinh t? n?i danh ? London khi ông theo h?c ? dó, nhu Friedrich Hayek, Nicholas Kaldor, và Ludwig von Mises. Vào nh?ng th?p niên 1930, 40, có nh?ng nhà kinh t? c? d?ng cho vi?c c?i thi?n h? th?ng xă h?i ch? nghia, nhu Oskar Lange. Tuy không d?ng ư v?i lư thuy?t kinh t? c?a Karl Marx và cung không thích ch? d? d?c tài ki?u Stalin, Lange dă n?y ra ư tu?ng k?t h?p kinh t? th? tru?ng v?i Ch? Nghia Xă H?i. Bây gi? v?n c̣n nhi?u ngu?i thích m?t th? lư thuy?t “kinh t? th? tru?ng xă h?i ch? nghia,” ư ki?n dó là do Lange khai phá.
Trong khi dó, Hayek và von Mises nh́n th?y nhu?c di?m co b?n c?a h? th?ng kinh t? xă h?i ch? nghia, là v?n d? thông tin. S?ng trong th?i d?i tin h?c chúng ta hi?u v?n d? này nhanh, nhung vào th?p niên 1940 th́ dây là m?t khám phá. Đ?i s?ng kinh t? d?a trên tin t?c, các quy?t d?nh kinh t? d?a trên thông tin. Tru?c khi trao d?i s?c lao d?ng, hàng hóa, ti?n b?c, ngu?i ta th? nào cung trao d?i tin t?c. Không m?t ?y ban k? ho?ch nhà nu?c nào có th? thu lu?m d?y d? thông tin v? nhu c?u cung nhu kh? nang c?a m?i ngu?i trong xă h?i. Ngu?c l?i, trong m?t h? th?ng th? tru?ng th́ m?i ngu?i t? d?ng ti?t l? nh?ng thông tin v? nhu c?u và kh? nang cung ?ng c?a h?, qua giá c? khi h? mua bán, trao d?i v?i nhau. Hon th? n?a, nhu Friedrich Hayek bi?n lu?n trong hàng ch?c nam, khi kinh t? du?c t?p trung ch? huy th́ cu?i cùng s? th?t b?i; r?i v́ th?t b?i cho nên ph?i cu?ng ch?, d?n d?n c?nh nô l? hóa m?i con ngu?i. M?t ch? d? kinh t? t?p trung ch? huy cu?i cùng s? làm m?i ngu?i m?t h?t t? do. T? dó, d?n nhân ph?m cung m?t.
? nu?c ta, t? th?i ch? nghia Mác du nh?p, dă có nhi?u ngu?i sáng su?t nh?n th?y vi?c th?c hành ch? nghia dó s? d?n t?i c?nh nô l? hóa và m?t ph?m cách con ngu?i. Nhung, v́ ?nh hu?ng c?a tinh th?n duy lư Tây Phuong, nhi?u ngu?i v?n b? công xây d?ng nh?ng ch? thuy?t khác, d? d?i d?u v?i Mác xít, ho?c vu?t lên trên ch? nghia Mác. Đ?n khi ch? nghia c?ng s?n s?p d? kh?p th? gi?i, khuynh hu?ng di t́m ch? nghia thay th? v?n c̣n. Chúng ta có th? hi?u, v́ nhi?u ngu?i l?n lên trong ch? d? su?t ngày dêm ch? nghe truy?n gi?ng ch? nghia Mác, gi?ng nhu m?t tôn giáo, h? dă quen s?ng nhu v?y. Buông ch? nghia ra, ngu?i ta c?m th?y bo vo. Cho nên c? tu?ng r?ng ph?i t́m ngay m?t ch? t?a khác m?i s?ng du?c. Đó là m?t ?o tu?ng, cung là m?t can b?nh.
Leonid Hurwicz thoát kh?i gi?c mo Ch? Nghia Xă H?i là nh? nh?ng ch?u ?nh hu?ng nh?ng nghiên c?u c?a Hayek v? vai tṛ thông tin trong d?i s?ng kinh t?. Ông không di t́m xây d?ng m?t ch? thuy?t nào c?. Ông ch? nêu ra nh?ng v?n d? c? th?. M?t trong các d? tài ông theo du?i là làm cách nào khi?n m?i ngu?i tham d? m?t cu?c choi kinh t? ch?u ti?t l? tin t?c c?a ḿnh, ch? không gi? kín d? hu?ng l?i. Hay là làm th? nào d? nh?ng ngu?i làm vi?c c? g?ng h?t ḷng cho công vi?c ch? không làm l?y l?. Trong t?t c? các v? dó, ph?i v? ra cách thu?ng ph?t d? ngu?i ta có d?ng co nói th?t, có d?ng co làm h?t ḷng. Nhung chính khi di t́m nh?ng d?ng co thích h?p d? giúp m?t co ch? kinh t? nào dó d?t k?t qu?, Hurwicz dă giúp chúng ta hi?u t?i sao ch? d? c?ng s?n th?t b?i.
M?t thí d? v? phuong pháp t?o d?ng co thích h?p là câu chuy?n chia dôi cái bánh. Bà m? có th? c?t cái bánh th?t công b?ng, chia cho hai con. Có th? trao nhi?m v? c?t bánh cho anh, khuyên nh? anh ph?i chia d?u v?i em. Nhung th? nào m?i d?a con cung th?y ph?n c?a ḿnh nh? hon, có th? sinh ra ganh t? trong ḷng. Bây gi? có th? b?y ra m?t “co ch?” nhu v?y: M?t d?a con s? c?t bánh làm hai ph?n, nhung d?a kia s? du?c ch?n ph?n bánh tru?c. V?i “co ch?” nhu v?y, d?a tr? có nhi?m v? c?t bánh s? c? c?t h?t s?c công b?ng, không c?n ph?i nghe l?i Đ?c Kh?ng T? d?y hay là b? qu?n giáo nh?i s? v? ch? nghia xă h?i.
V?i nh?ng phuong pháp thi?t l?p “d?ng co thích h?p chúng ta có th? cho kinh t? ho?t d?ng t? do mà v?n theo du?i nh?ng m?c tiêu ngoài kinh t?, nhu tôn tr?ng công b?ng xă h?i, tr?ng ngu?i già ho?c giúp tr? em, vân vân, mà không c?n cu?ng b?c hay “giáo d?c” ngu?i tham d?. Đi?u quan tr?ng là không c?n m?t th? ch? nghia nào d? bi?n thành m?t tôn giáo b?t m?i ngu?i di theo.
Ch? c?n m?t xă h?i du?c s?ng trong dân ch? t? do và tôn tr?ng lu?t pháp, loài ngu?i có th? t́m cách gi?i quy?t nh?ng v?n d? c?a cu?c s?ng b?ng t?ng bi?n pháp nh? cho t?ng v?n d? nh?. Đ?i s?ng t? do dân ch? không ph?i là m?t ch? nghia. Dân ch? ch? là m?t lu?t choi, gi?ng nhu lu?t dá banh v?y. Khi có t? do, ngu?i ta du?c ch?n, khi c?n ph?i cùng nhau ch?n, d?t ra nh?ng quy t?c ch?n l?a chung, thí d? nhu b? phi?u. C? nhu v?y, loài ngu?i s? s?ng h?nh phúc hon mà không c?n tôn th? m?t ch? nghia nhu l?i ngu?i c?ng s?n trong th? k? tru?c.
Nhu bây gi? nhi?u ngu?i c?ng s?n ? Vi?t Nam v?n c̣n mu?n tôn th? nh?ng ch? nghia và tu tu?ng c?a t? tiên h?, dó là m?t ?o tu?ng! Ph?i gi?i tr? can b?nh dó. Nhung da s? nh?ng ngu?i c?ng s?n bây gi?, nh?t là nh?ng ngu?i dang có quy?n và có ti?n, th́ h? không tin vào ch? nghia nào n?a, ch? tin ? th? l?c kim ti?n! Nh?ng công vi?c c?a “H?i Đ?ng Lư Lu?n Trung Uong” ch? là cách dánh l?a các ngu?i nh? d? mà thôi. Ph?i ch?m d?t tṛ gian d?i dó. |