Ngày Th? Tu tu?n tru?c, d? ti?p t?c m?t tr?n ngo?i giao, t? Iraq ?ng viên T?ng Th?ng Dân-ch? Barack Obama di d?n “lò l?a Trung-Ðông” g?p th? thách l?n lao nh?t trong chuy?n xu?t duong chín ngày liên t?c. Nhung ? dây, dù ?ng viên C?ng-hòa d?i l?p John McCain không ng?ng c?nh cáo r?ng l?p tru?ng c?a ông Obama v? d?i tho?i v?i Iran (Ba-Tu) gây b?t l?i cho Do-Thái, gi?i lãnh d?o Do-Thái hoan nghênh b?o d?m c?a ông Obama h?a s? ngan ch?n Iran có bom nguyên t? trong tay.

Gi?i lãnh d?o g?m d? màu s?c chính tr? Do-Thái không lên ti?ng nghi ng? hay ph? nh?n ông Obama tri?t d? ?ng h? an ninh c?a Do-Thái trong vùng. Trong m?t ngày dàm th?o v?i t?ng th?ng ôn hòa Simon Peres, Th? Tu?ng Ehud Olmert và B? Tru?ng Qu?c Phòng Ehud Barak d?ng Lao-Ð?ng d?ng gi?a, cho t?i lãnh t? d?ng Likud b?o th? di?u hâu Benjamin Netanyahu, ông Obama tuyên b? d?ng lòng v?i Do-Thái “ch?ng l?i ch? d? Iran b?o tr? kh?ng b? [phe Shitte ngoài chính quy?n ? Iraq, Hezbollah ? Lebanon và Hamas ? Palestine chua thành nu?c], theo du?i vu khí h?ch nhân và de d?a s? t?n t?i c?a Do-Thái.” Gi?a khung c?nh thành ph? Sderot phía Nam Do-Thái b? tàn phá vì h?a ti?n t? D?o Gaza du?i quy?n t? ch?c ph?c qu?c Plalestine Hamas, ông nói “th? gi?i ph?i ngan ch?n Iran phát tri?n bom nguyên t?.” Ông Obama cung tham vi?ng thành ph? Jerusalem và làm hài lòng ngu?i Do-Thái v?i tuyên b? không mu?n thánh d?a này b? chia c?t (ngu?i Palestine b? Do-Thái chi?m d?t dòi m?t ph?n thánh d?a này). Nói chung gi?i lãnh d?o th?a mãn v?i l?p tru?ng c?a ông v? t?n công “ngo?i giao” Iran: h? tin r?ng “l?p tru?ng này d?a trên nhu c?u ch?c ch?n r?ng m?i phuong cách ngo?i giao du?c tham dò” - tru?c khi di d?n gi?i pháp m?nh. Ði?u này nhu làm l?p tru?ng c?ng r?n c?a ông McCain (“b? bom Iran”) không thu?n th?a l?m v?i gi?i lãnh d?o Do-Thái. M?t tr?n McCain v?n chê ông Obama y?u du?i v?i Iran, và ý mu?n s?n sàng “g?p m?t vô di?u ki?n” v?i t?ng th?ng Iran “không bao gi? deo cà-v?t” Mahmoud Ahmadinejad s? cho ông này b? ngoài kh? kính cung nhu khuy?n khích gi?i b?o th? Iran “de d?a an ninh th? gi?i.”

Nh?ng b?t ?n chính tr? ? Do-Thái nhu mang l?i di?m cho ông Obama; h?u nhu ai cung mu?n có m?t trên truy?n hình v?i ông nhu m?t g?i ý có Hoa-K?-nu?c ?ng h? và vi?n tr? Do-Thái nhi?u nh?t, n?u không nói là d?c nh?t-d?ng sau. Th? Tu?ng Olmert, có l? ch?ng bao lâu s? m?t ch?c vì án h?i l? c? tram nghìn dô-la t? m?t ngu?i M? g?c Do-Thái, mu?n d?ng c?nh ông Obama; gi?ng nhu lãnh t? d?i l?p Netanyahu, B? Tru?ng Ehud Barak và bà B? Tru?ng Ngo?i Giao Tzipi Livni cung lam le thành ngu?i k? v? ông Olmert và cung mu?n có hình ?nh v?i ông. C? hai b? tru?ng tranh nhau tháp tùng ông và cu?i cùng c? hai d?u chung bu?c v?i ông ? Sderot. Ông Obama cung tham vi?ng West Bank (tây ng?n sông Jordan, d?t còn l?i cho ngu?i Palestine, thu?c quy?n qu?n tr? Palestine) và g?p T?ng Th?ng Mahmoud Abbas và Th? Tu?ng Salam Fayyad; hai v? này cung “yên tâm vì g?n bó c?a ông v?i hòa bình [gi?a Do-Thái và nu?c Palestine trong tuong lai].” Nói chung, ông Obama dã không g?p khó khan ? Do-Thái nhu m?t tr?n McCain trông d?i mà còn du?c ch?p nh?n và ?ng h?-di?u này không quan tr?ng nhi?u ? Do-Thái b?ng m?c h? tr?ng v?i dân chúng M? g?c Do-Thái, tuy s? ngu?i ch? chi?m b?n ph?n tram dân s? M? nhung là m?t th? l?c dáng n? nh?t ? Hoa-K? (xin xem ?nh-Hu?ng “L?p-Bi” Do-Thái ? Hoa-K?, nguy?t san Th?-K? 21, b?n tháng cu?i nam 2007, cùng ngu?i vi?t).

Ngày Th? Nam ngay sau khi ? Do-Thái, ông Obama bay qua Châu Âu d? d?n Ð?c. Ðây là noi d?n dáng chú ý nh?t trong ba nu?c Châu Âu ông tham vi?ng (hai nu?c khác là Pháp và Anh). Theo nh?n xét c?a c?nh sát, kho?ng 215 nghìn ngu?i Ð?c dã t? t?p ? công viên Tiergarten ? Bá-Linh d? chào m?ng và nghe di?n van c?a ?ng viên t?ng th?ng Obama, nhi?u ngu?i v?i c? M? trong tay. Ðây dáng chú ý ? nhi?u di?m; th? nh?t, con s? ngu?i tham d? cao hon h?n con s? ngu?i di dón và nghe các ông John Kennedy (nam 1963), Ronald Reagan (nam 1987) và Bill Clinton (nam 1994) khi ba v? chính th?c d?n Ð?c v?i tu cách t?ng th?ng M?; và, di nhiên khác h?n v?i nh?ng ph?n d?i, b?o hành “ch?ng M?” m?i khi T?ng Th?ng George W. Bush d?n các thành ph? l?n Châu Âu. T? sân kh?u c?nh Tháp Chi?n-Th?ng không xa m?y C?ng/Ðài Brandenburg l?ch s? (Th? Tu?ng Ð?c Angela Merkel và ông Obama d?ng ý không dùng d?a di?m dành cho nguyên th? qu?c gia tham vi?ng), ông Obama nhu nh?c l?i l?i T?ng Th?ng Reagan thách d? c?ng s?n d?p tan b?c tu?ng chia r? Bá-Linh khi ông kêu g?i d?p tan b?c tu?ng chia r? “ch?ng t?c, b? l?c, ngu?i b?n x? và di dân, ngu?i giáo v?i ngu?i H?i và Do-Thái.” Ông tuyên b? r?t hãnh di?n là m?t ngu?i M?, nhung không quên mình là m?t “công dân th? gi?i,” nh?c nh? d?n nh?ng h?p tác và th? thách liên d?i. Khán, thính gi? v?i da s? ngu?i tr? liên t?c ng?t l?i ông d? v? tay tán thu?ng và hô to kh?u hi?u tranh c? c?a ông “Yes, we can!” H?, cung nhu nhi?u ngu?i Châu Âu hy v?ng ông cho h? lý do d? ?ng h? Hoa-K? tr? l?i sau nh?ng v?n d? dính li?n v?i chính quy?n Bush: Iraq, kh?ng b?, tra t?n và di dân. Ông Obama hu?ng v? tuong lai, chú tr?ng vào s?a d?i liên h? gi?a Hoa-K? v?i bên kia b? Ð?i Tây Duong sau nh?ng d? v? th?i T?ng Th?ng Bush. M?t ngu?i Ð?c trong dám dông cho bi?t, “Tôi hy v?ng [ông] Obama mang t? do l?i cho Hoa-K?-nh?ng t? do dã b? g?t qua m?t bên th?t nhanh chóng b?i các bi?n pháp an ninh sau 11 Tháng Chín.”

V? th? nu?c Ð?c nhu n?n kinh t? l?n lao nh?t châu Âu và v? trí c?a ngõ quan tr?ng gi?a Ðông và Tây Âu dua d?n quy?t d?nh c?a m?t tr?n Obama ch?n nu?c này d? kh?i d?u l? trình. Sau khi ? Bá-Linh qua dêm, ông Obama d?n Pháp g?p g? T?ng Th?ng Nicolas Sarkozy ? Ði?n Elyseé kín dáo hon và xu?t hi?n chung v?i t?ng th?ng trong m?t cu?c h?p báo sau dó mà thôi. T?ng Th?ng Sarkozy, t?ng g?n bó ch?t ch? vào vi?c di l?i v?i ông Bush nh?m c?i thi?n liên h? không m?y m?t thi?t gi?a hai nu?c tru?c dây, nay g?i ông Obama là “b?n thân” và “chia s? quan di?m” v? môi sinh và v?n d? vu khí nguyên t? ? Iran. Ông Sarkozy nhu ra m?t ?ng h? ông Obama v?i tuyên b? nu?c Pháp s? “vô cùng hoan h?” n?u dân chúng M? ch?n ông Obama làm t?ng th?ng, và “ngu?i ta di nhiên chú ý t?i m?t ?ng viên nhìn v? tuong lai [Obama] hon là quá kh? McCain].” Ðây khác h?n v?i chuy?n công du c?a ông McCain Tháng Ba tru?c dây; ông McCain dã d?n Pháp m?t cách âm th?m, không g?p g? công khai và h?p báo chung v?i t?ng th?ng Pháp.

Nhung liên h? ch?t ch? v?i Pháp và du?c ngu?i Pháp ?ng h? không ph?i là di?u tích c?c qua con m?t ngu?i M? trung bình. Ngu?i M? t?ng vô cùng khó ch?u v?i chính quy?n và ngu?i Pháp h?m hinh t? th?p niên 1960 th?i T?ng Th?ng Charles de Gaulle chuyên ch? trích chính quy?n và chê bai ngu?i M? nhu k? m?i có quy?n, có ti?n và thi?u van hóa. Chính quy?n và di nhiên dân chúng Pháp tru?c ông Sarkozy ra m?t ch?ng d?i chính quy?n Bush-Cheney “d?t nát” và “cao-b?i” anh ch? th? gi?i. Do dó, liên h? t?t d?p và c?m tình c?a ngu?i Pháp d? thành m?t nhu?c di?m cho ngu?i làm chính tr? c?p cao ? M?. ?ng viên t?ng th?ng John Kerry nam 2004 b? “chê” là nói rành ti?ng Pháp và nhu th? là không “hoàn toàn M?!” Có l? vì v?y ông Obama dã c?n th?n gi? v? trí không n?i b?t ? Pháp so v?i Ð?c; ông không dang dàn g?p g? qu?n chúng và ch? ? Pháp kho?ng nam ti?ng d?ng h? tru?c khi qua Anh, nu?c cu?i cùng c?a chuy?n tham Châu Âu. Ðu?c h?i t?i sao ông ? l?i Pháp quá ng?n so v?i Ð?c và Anh, ông Obama cho bi?t di?n van d?u tiên ? Bá-Linh kêu g?i doàn k?t, h?p tác ch?t ch? gi?a Hoa-K? và Châu Âu nh?m vào khán, thính gi? r?ng l?n toàn th? Châu Âu. Ông tin tu?ng ngu?i M? hi?u r?ng nh?ng v?n d? nhu môi sinh, nhiên li?u, kh?ng b? không nu?c nào gi?i quy?t m?t mình du?c; c?n ph?i có h?p tác và n? l?c chung c?a nhi?u nu?c - ông nghi “ngu?i ? Ohio, Michigan hay Missouri d?u nh?n rõ an ninh lâu dài c?a chúng ta s? d?a vào kh? nang di l?i gi?a ta và các d?ng minh chính.”

Nhìn theo chi?u hu?ng này, chuy?n xu?t ngo?i t?i “các d?ng minh chính” mang k?t qu? d?i ngo?i kh? quan cho ông Obama. ? Luân-Ðôn, sau khi g?p g? riêng Th? Tu?ng Gordon Brown v? kh?ng b?, Iraq và Afghanistan, th? tru?ng tài chính, môi sinh và hòa bình ? “Trung Ðông,” ông tuyên b? chuy?n di r?t quan tr?ng vì tin r?ng “nhi?u v?n d? ta ph?i duong d?u trong nu?c s? không du?c gi?i quy?t th?a dáng tr? phi ta có các nu?c bên ngoài h?p tác ch?t ch?.” Và rõ r?t hon h?t, ? Anh ông tìm g?p các nhà lãnh d?o quá kh?, hi?n t?i và tuong lai. Sau khi g?p c?u Th? Tu?ng Tony Blair v?i danh ti?ng b? vùi d?p vì di sát chính quy?n Bush trong cu?c chi?n Iraq nhung là m?t trí th?c quan tr?ng, ông g?p g? ông Brown thay th? ông Blair trong chính quy?n d?ng Lao-Ð?ng nhung cung s?p s?a ra di vì b?t l?c tru?c nhi?u khó khan kinh t?, chính tr?. Ông cung g?p ông David Cameron thu?c d?ng b?o th? v?i nhi?u tri?n v?ng thay th? chính quy?n Brown, và b?n cùng h?c lu?t ? Harvard David Lammy, m?t b? tru?ng tr? tu?i mà gi?i quan sát nghi trong tuong lai có th? thành th? tu?ng da den d?u tiên ? Anh. Trên du?ng v? Hoa-K? hôm Th? B?y sau chuy?n xu?t duong dài chín ngày nh?m c?ng c? b? m?t ngo?i giao ông Obama nói chuy?n di không nh?t thi?t gia tang l?i th? chính tr? cho ông; các v?n d? c?p bách trong nu?c nhu dóng vai trò quy?t d?nh hon.

Su?t trong th?i gian ông Obama ? ngoài nu?c, ?ng viên d?i l?p McCain không ng?ng ti?ng ch? trích chuy?n di, xem ông Obama nhu bi?u duong mình dã th?ng m?t tr?n tranh c? t?ng th?ng. Ông Obama tr? l?i, “Th?t khó hi?u, chính ông [McCain] dã khuy?n cáo tôi làm chuy?n di [ra nu?c ngoài] và xem dây là chuy?n t?t.” Gi?i b?o th? than phi?n ông hành x? ? nu?c ngoài, nh?t là ? Bá-Linh, nhu th? mình dã là nguyên th? qu?c gia; m?t s? còn tiên doán ngu?i M? s? ph?n ?ng b?t l?i cho m?t ?ng viên v?i ?ng h? l?n lao và rõ r?t t? ngu?i nu?c ngoài. Ông McCain nh?c nh? dân chúng ông Obama xem mình là “m?t công dân th? gi?i,” khi?n chính ông c?m th?y b? “b? roi” và nghi r?ng dân chúng cung c?m th?y nhu v?y. C?m tu?ng b? “b? roi” ph?n ánh ph?n nào s? th?t v? vi?c gi?i truy?n thông không dành m?y chú ý d?n m?t tr?n McCain - có l? vì thi?u nh?ng cái “h?p d?n, an ?nh.” Trong khi báo chí, truy?n hình trong nu?c và th? gi?i di theo ông Obama t?ng bu?c qua các th? dô, d?a di?m danh ti?ng trong hon tu?n l?, l?p di l?p l?i nh?ng l?i hùng h?n, “cao siêu,” ông McCain (nhu dã ch?n tránh dám dông khán, thính gi? l?n, ngu?c h?n v?i ông Obama) xu?t hi?n ? m?t siêu th? và nhà hàng vùng Trung Tây bu?n t? v?i nh?ng tuyên b?, ch? trích b? xem là “nh? nhen” - v?i guong m?t nghiêm trang và gi?ng nói d?u d?u mà m?t s? gi?i truy?n thông mô t? nhu “c?a giám d?c nhà dòn dám ma” t?i nghia trang. Có l? ông cung không nên trách gi?i truy?n thông; trong tranh c? so b? nam 2000 v?i ?ng viên George W. Bush, gi?i này nhu d?u chú m?c d?n ông, ca ng?i lòng can d?m, tính th?ng th?n, cu?c d?i ly k?. Gi?i b?o th? xem ông nhu ngu?i làm chính tr? khó th? tu?ng tu?ng du?c, tru?c sau nhu nh?t, tu cách sáng ng?i và không ch?u theo duôi a dua. Ngày nay, ông Obama nhu n?m l?y m?i chú ý vì ông dã dánh b?i du?c d?i th? “th?n s?u” Hillary Clinton, là ?ng viên da den d?u tiên, và ông có nh?ng khi?u chính tr? xu?t s?c v?i m?t gu?ng máy tranh c? dáng n?.

Gi?i chính tr? nghi r?ng còn quá s?m d? bi?t chuy?n xu?t ngo?i du?c xem là thành công c?a ông Obama có ?nh hu?ng ra sao vào th? d?ng c?a hai m?t tr?n tranh c?. Tr? v? nu?c cu?i tu?n, v?i kho?ng 100 ngày còn l?i tru?c b?u c?, ông Obama tuyên b? m?t tr?n dã thành công trong vi?c gia tang ?ng h? chính là ? các ti?u bang mi?n Nam, Tây Nam nhung cung g?m c? Montana và North Dakota; Virginia, North Carolina, Georgia, New Mexico, Colorado và Nevada cung mang d?u hi?u t?t. Ðây nói chung là m?t s? ti?u bang “d?” t?ng b?u cho d?ng C?ng-hòa và ?ng viên Bush hai l?n t?ng tuy?n c? qua mà m?t tr?n Dân-ch? mu?n chi?n th?ng k? này - hi?n ông Obama dã d?n d?u ông McCain 221 so v?i 199 “phi?u c? tri doàn” (“electoral vote,” d?a vào t?ng s? các don v? dân c? m?i ti?u bang có theo dân s?; ?ng viên th?ng da s? phi?u dân chúng b?u tr?c ti?p ? m?t ti?u bang s? l?y du?c t?t c? electoral vote c?a ti?u bang dó) t? nh?ng ti?u bang duyên h?i Ðông và Tây. Ông cung cho bi?t s? chú tâm ngay tr? l?i v?i các v?n d? kinh t? và n?i tr?. Th? Hai, ông Obama t?c kh?c g?p g? riêng các chuyên viên hai d?ng ? Washington d? th?o lu?n v? nh?ng phuong cách làm s?ng l?i kinh t? và gia tang l?i t?c ngu?i di làm ngay khi t?ng th?ng Bush tuyên b? ngu?i k? v? ông s? ph?i duong d?u v?i thâm th?ng ngân sách qu?c gia g?n 500 t? dô-la. Nh?ng chuyên viên kinh t? và lãnh d?o k? thuong d?ng ý ph?i có m?t lo?t nh?ng kích khích kinh t? m?i sau vi?c b?i hoàn m?t ph?n thu? cho gia dình v?i l?i t?c th?p c?a ông Bush, tuy nhiên không d?ng lòng v? m?c d? tiêu pha cho bi?n pháp. Ông Obama dã dua ra chuong trình kinh t? v?i gi?m thu? cho ngu?i trung luu và 130 t? tiêu pha m?i. Ông h?a s? l?y ti?n chính quy?n Bush d? vào cu?c chi?n Iraq (hi?n nay 10 t? m?i tháng, chua k? tài tr? ph? tr?i hàng nam) và nh?ng mi?n thu? cho ngu?i gi?u có d? tài tr? chuong trình kinh t? m?i nh?m d?i phó v?i thâm th?ng ngân sách.

Sau h?t, hai ?ng viên cung b?n tâm v?i v?n d? s?c kh?e c?a riêng mình. Ông McCain ph?i th? l?i da m?t d? theo dõi ung thu v? da có th? lan trên m?t; ông luôn d?i mu khi di ra ngoài d? tránh n?ng.

Ông Obama ph?i vào nhà thuong xem xét xuong ch?u vì choi quá nhi?u bóng r? gi?a nh?ng chuy?n v?n d?ng tranh c? gay go.