Nguy?n Khoa Thái Anh

------------------------------------

Th?i lu?ng: 96 phút

Ð?o di?n và k?ch b?n: Woody Allen

Di?n viên: Rebecca Hall, Scarlett Johansson, Javier Bardem, Penelope Cruz, Chris Messina, Patricia Clarkson, Kevin Dunn, Julio Perillain, Christopher Evan Welch (gi?ng k? chuy?n)

------------------------------------

M?y tu?n g?n dây, khán gi? xem phim ? M? dã xôn xao bàn tán v? Vicky Cristina Barcelona, phim th? 38 c?a d?o di?n lão luy?n Woody Allen. Ðã lâu l?m r?i ngu?i vi?t m?i xem du?c m?t phim tình c?m thi?t th?c, g?n g?i v?i d?i thu?ng nhu v?y. Ðây là phim th? tu ông quay ngoài Hoa K?, sau ba phim quay ? London (Match Point, 2005; Scoop, 2006; và Cassandra's Dream, 2007).

Nhung dúng ra ngu?i xem phim ch? nên dánh giá cu?n phim theo giá tr? tiêu bi?u c?a nó tùy theo c?m nh?n trung th?c c?a mình thay vì d? ý d?n tác gi? vi?t k?ch b?n hay d?o di?n phim là ai, nh?t là trong tru?ng h?p này k?ch b?n và d?o di?n d?u phát xu?t t? tay b?c th?y t?m c? nhu ông Allen.

Truy?n phim m?i khán gi? theo dõi nh?ng di?n bi?n tình c?m c?a hai cô gái M? tr? Vicky (Rebecca Hall) and Cristina (Scarlet Johansson) khi h? di ngh? Hè ? thành ph? d?p và n?i ti?ng vùng duyên h?i c?a Tây Ban Nha, Barcelona. Hai cô gái ngoài hai muoi là b?n thân, tuy quan ni?m v? tình yêu và h?nh phúc c?a hai ngu?i khác nhau.

Vicky là m?t cô gái tóc nâu, xinh d?p và thu?n th?c, thông minh và nh?y c?m, sang Barcelona vi?t lu?n án cao h?c/Masters v? Ð?c Tính và Can Cu?c c?a vùng Catalonia (Ðông B?c c?a Tây ban Nha, Ðông giáp Ð?a Trung H?i, B?c giáp nu?c Pháp, noi thành ph? Barcelona t?a l?c). Vicky cung dang yêu và dính hôn v?i ngu?i yêu 'lý tu?ng' là Doug (Chris Messina), con nhà giàu và là m?t chàng trai t? t? dàng hoàng ? New York.

Cristina là cô gái mon m?n dào to, tóc vàng óng ?, man d?i và b?c l?a hon cô b?n Vicky 'tr?m tinh' c?a mình. Cristina v?a tr?i qua m?t cu?c tình không to?i nguy?n, nàng l?i cung ch?ng hài lòng v?i do?n phim 12 phút v? tình yêu mà mình m?i th?c hi?n. Trong khi Vicky bi?t du?c mình mu?n gì trong cu?c d?i, thì Cristina ch?ng có m?t ý ni?m khái quát gì v? chuy?n mình mu?n trong tình yêu hay cu?c d?i c?! Tuy Cristina có th? bi?t du?c mình không mu?n di?u gì, gi?ng k? chuy?n cho bi?t nhu v?y.

Ðúng v?y! Ngu?i xem phim có th? an tâm s? th?u dáo v?i tình ti?t c?a c?t truy?n nh? gi?ng tu?ng thu?t (c?a Christopher Evan Welch) cho bi?t rõ ràng d?u duôi t? s? hay nh?ng c?m nghi th?m kín c?a các nhân v?t trong phim mà h? không ph?i ph?ng doán qua hình ?nh, di?n t?, s?c m?t hay thái d? c?a di?n viên. Ðây có l? là uu di?m c?a c?t truy?n nhung dôi lúc s? k? l? cung hoi thái quá có l? vì d?o di?n không mu?n ai b? l? hay dánh m?t di nh?ng tình ý quan y?u mà ông s?p x?p chang?

Then ch?t c?a c?t truy?n

Trong m?t bu?i tri?n lãm h?i h?a b?t ch?t m?t chàng Tây Ban Nha d?p trai có c?p m?t da tình b?t m?t Cristina nên cô bèn h?i bà Judy (Patricia Clarkson), ngu?i h? hàng xa c?a Vicky (bà và ch?ng là Mark Nash ? [Kevin Dunn] là ch? cái villa ? Barcelona khang trang noi hai cô b?n gái dang tá túc) thì du?c bi?t anh ta là Juan Antonio (Javier Bardem, cung là tài t? dóng vai tên sát th? tàn ác trong phim “No Country for Old Men”, dúng v?y, sát nhân và Don Juan, hai vai trò và hình dáng hoàn toán khác bi?t!) m?t h?a si tranh d?u dã tr?i qua m?t cu?c ly d? sôi d?ng v?i v?, không rõ anh ta hay v? suýt dâm nhau ch?t trong cu?c tình r?t g?u ó và gi?t gân này!

Khuya hôm dó, hai cô b?n l?i tình c? g?p Juan Antonio trong m?t ti?m an ? Barcelona. Sau m?t ch?p Cristina và anh ta li?c tr?m nhau thì Juan dã lù lù bu?c sang bàn an hai ngu?i r? rê hai cô gái tr? bay xu?ng Oviedo v?i mình trong d?p cu?i tu?n dó, m?i h? di vi?ng c?nh, di n?m ru?u, nghe nh?c và v? khách s?n làm tình. Vicky tròn xoe m?t h?i: ai s? làm tình v?i ai? Juan Antonio tr? l?i: c? ba ngu?i!

T?t nhiên, di?u này không th? ch?p nh?n du?c, b?i Vicky cho r?ng anh ta quá ngông cu?ng và ng?o m?n nên dã th?ng tay t? ch?i sau khi gi?ng cho anh Juan Antonio m?t bài luân lý. Trong khi b?n mình d?i dáp v?i Juan thì Cristina nhìn Juan Antonio v?i m?t v? thích thú, r?i b?t k? s? chung h?ng, kinh ng?c c?a Vicky: Cristina tr? l?i: T?i sao không?

Vicky d?y nãy: B?n di v?i h?n m?t mình nhé. Th? r?i trong chuy?n bay giông bão di Oviedo ngu?i ta l?i th?y ba ngu?i bay v?i nhau trong m?t chi?c máy bay nh?.

Ai nào ng? t? chuy?n t? ch?i ra m?t cho d?n chuy?n di mi?n cu?ng (có ph?i Vicky s? b?n mình b? tên dâm t?c l?i d?ng quá dáng hay chính nàng cung không mu?n b? m?t m?t co h?i phiêu du k? thú?) cho d?n cu?c tình tay tu, tay nam, dúng th?, quý d?c gi? dã nghe không l?m: tay nam! Ðây là m?t b?c tranh tâm lý c?a con ngu?i, mà dúng hon m?t b?c tranh tâm lý c?a ph? n? mà dù dàn ông hay dàn bà, nh?ng ngu?i thích tìm hi?u nên dón xem.

Tâm lý dàn ông d?i ch?i v?i tâm lý ph? n?

Nam gi?i càng không nên b? qua lo?i phim ngu?i M? g?i là 'chick-flick' (1) c?a m?y cô - không ph?i phim 'action' b?n gi?t náo d?ng mà là phim tình c?m nh? nhàng, hài hu?c (dù có phu phàng hay ph? b?c) - không ph?i ch? d? làm v?a lòng tình nhân hay v? mà dúng ra m?t phim nhu Vicky Cristina Barcelona r?t có l?i cho nh?ng chàng trai còn mu?n chinh ph?c phái d?p, tìm hi?u tâm tu khó hi?u và mâu thu?n c?a các cô.

Có ph?i dàn ông thu?ng hay t? ph? cho r?ng ý trung nhân c?a mình ho?c nh?ng ngu?i mình s? ch?n làm ph?i ng?u s? là m?u ngu?i trung thành, ti?t h?nh kh? phong? Ho?c gi? r?t t? tin v? chính b?n thân mình, cho r?ng con ngu?i c?a mình s? là m?u ngu?i toàn m?, lý tu?ng v? m?i m?t c?a các cô, d? các cô không bao gi? to tu?ng d?n ai khác?

Khi còn trai tráng, an choi, nhi?u ngu?i thích tìm d?n nh?ng cô khêu g?i, sexy nhu cô Cristina d? th?a mãn (d?c v?ng và) cái tôi kiêu cang, r?ng ta dã chinh ph?c du?c dàn bà d?p; d?n lúc ch?n ngu?i yêu lâu dài, n?u h? d?p thì h? ph?i là ngu?i khó tánh, bi?t phân bi?t, lo?i b? các ngu?i dàn ông không d?ng d?n, dâm và dê nhu Juan Antonio, nh?t là khi dã dính hôn, s?p l?y ch?ng nhu Vicky.

Theo tôi, dây là tru?ng h?p 'ngh? thu?t b?t chu?c d?i thu?ng' (Art imitating Life) b?i l? dã bao nhiêu l?n tác gi? ho?c d?c gi? dã ch?ng ki?n tình hu?ng các cô gái nhà lành, doan trang, d?ng d?n sa ngã vào tay các tên dâm t?c (S? Khanh)? Cái khó x? trong phim này không ph?i ? ch? 'x?u-t?t' rõ r?t, t? d? nhu anh h?a si Antonio là m?t th?ng d?u gi? hoàn toàn, m?t tên ch? bi?t l?i d?ng nh?ng giây phút y?u lòng c?a phái n? d? th?a mãn d?c tính; hay cô Vicky dã b? l?i du?ng m?t hay phong cành/c?nh quang tr? tình d? d? làm xiêu lòng.

Cái khó và Xung d?t

Cái khó ? dây không ph?i nh?ng s? ki?n mà ngu?i xem có th? d? dàng doán tru?c du?c nhu chàng Antonio dâm-dê thích làm tình v?i gái d?p s? quy?n ru du?c Cristina hay Cristina nh? d? yêu thích ai, vì trong trong tâm trí nàng dã có ?n tu?ng t?t, d? ý d?n chàng h?a si v?i dôi m?t tình t? 'giu?ng ng?' (bedroom-eyes) r?i, cho nên b?t k? l?i ph?n d?i hay thuy?t ph?c c?a Vicky, Cristina mu?n có co h?i tìm hi?u thêm v? chàng h?a si Antonio này, dù chuy?n tìm hi?u dó có dua d?n chuy?n làm tình di n?a. Sex trong tu?ng h?p này không ph?i là m?t chuy?n dáng ghét, trái l?i nó là m?t di?u mong mu?n c?a ngu?i trong cu?c, m?c k? cho b?n hay ngu?i xem phim mu?n nghi th? nào thì nghi!

Cái khó ? dây chính là chuy?n c?a Vicky v?i Juan s? x?y ra nhu th? nào, cho dù khán gi? có doán du?c s? có m?i liên h? gi?a hai ngu?i hay không. Vicky m?t ngu?i d?n do, cân nh?c bi?t suy tu không thích chuy?n s? sàng. Nàng dã bi?t tru?c d? tính c?a Juan Antonio, bi?t hoàn c?nh c?a mình v?i Doug, hôn phu c?a nàng, nhung chính cái 'r?t ngu?i' c?a các nhân v?t trong phim và tình c?nh dã dua h? vào nh?ng tru?ng h?p khó x?. Cái khó không ph?i s? th?p th?m s? hai cô gái b? roi vào tay tên th? san ái tình hay là s? ghét b? c?a d?ng mày râu ghen ghét, khinh b? s? du?ng d?t c?a Antonio dã mang l?i cho h?n k?t qu? mong mu?n.

Cái khó ? dây là chuy?n khám phá ra m?i tình cu, cu?c hôn nhân sôi n?i không thành, m?t m?i tình không ch?u k?t thúc gi?a Juan v?i Maria Éléna (Pénélopé Cruz), cái b?t c?p c?a Antonio v?i m?t cô v? (cu) cung cu?ng nhi?t không kém, trái l?i l?i thêm ph?n 'th?n kinh', thích thiêu d?t, t? h?y ho?i mình và ngu?i mình thuong. M?i tuong quan gi?a hai ngu?i có m?t thi?u sót gì dó cho nên lúc nào cung h?c h?c, d?n khi có Cristina nh?p cu?c thì h? nghi dã tìm ra cái khoen xích thi?u sót dó. Cho nên c? Juan Antonio và Maria Éléna d?u có nh?ng nhu?c di?m, nh?ng t?t thói t?i nghi?p dáng thuong, b?nh ho?n nhung r?t ngu?i dó. Cho d?n m?t hôm Cristina phát hi?n ra quy?t d?nh 'm? m?t' c?a mình!

Trong khi Cristina ph?i tìm ch? d?ng - có ph?i nh?t th?i không? - c?a tình c?m mình trong m?i liên h? nay dã thành tay tu. Ði?u này l?i càng r?i r?m hon khi Doug d? ngh? s? qua Barcelona làm dám cu?i v?i Vicky (th?y nàng ng?p ng?ng do d? trên di?n tho?i, Doug l?i tr?n an: không sao mình l?i có thêm m?t dám cu?i n?a khi v? l?i New York, dông d? gia dình, b?n bè và quan khách hon). M?t ngu?i hôn phu chu dáo nhu v?y còn dòi h?i gì n?a? R?i dám cu?i x?y ra nhu d? tính, nhung m?i liên h? gi?a Vicky và Juan tu?ng nhu ch?m d?t l?i di thêm m?t bu?c n?a.

Nh?t là khi ngu?i h? hàng c?a Vicky, bà Judy b? Vicky tình c? b?t qu? tang dang hôn hít v?i Charle (Julio Perillain), ngu?i tình c?a bà thì m?i tình c?m gi?a Vicky và Judy l?i thêm ph?n g?n gui, vì bây gi? hai ngu?i l?i chia s? t?t c? nh?ng chuy?n th?m kín nh?t c?a mình. Khi bi?t du?c m?i tuong quan gi?a Vicky và Juan, bà l?i tìm cách dàn c?nh cho hai ngu?i có d?p g?p nhau n?i l?i câu chuy?n d? dang c?a h? vì bà không mu?n Vicky ph?i mu?n màng, ngo?i tình ? tu?i g?n 50 nhu mình. Bà Judy th? l? bà không th? b? ch?ng d? theo ngu?i tình (chính là d?i tác làm an c?a ch?ng) m?t cách tr?n v?n du?c!

Ðó l?i thêm m?t câu chuy?n hi?n th?c c?a d?i thu?ng n?a, do dó m?i de d?a và r?c r?i cu?c d?i c?a các b?c nam nhi không ph?i ch? n?m noi tay tình d?ch nam c?a mình, mà chính là s? a tòng, dôn d?c, xúi b?y gi?a các ngu?i ph? n? thân thu?c v?i nhau!

Do dó s? xung d?t d?y tình ngu?i trong Vicky Cristina Barcelona là chính s? t? ý (t? do) di tìm thú dau thuong c?a t?ng cá nhân. Mâu thu?n con ngu?i không n?m trong cái gì h? không thích mà chính ? ch? h? không bi?t mình th?t s? mu?n gì. Ðây là m?t phim tình c?m có nh?ng k?ch tích b?t c?p và tr? trêu, ngu?i ta có th? cu?i trên nh?ng ngh?ch lý và kh? l?y c?a ngu?i trong tr?n.

R?t cu?c chúng ta có th? d? t?i, trách c? phong c?nh h?u tình c?a Avilés, Barcelona và Oviedo, nh?ng bu?i Tây Ban C?m nh?p nhàng mê ly, nh?ng món an ngon hay ki?n trúc tân th?i và c? kính c?a Barcelona và nh?ng thành ph? và mi?n quê noi cu?n phim du?c th?c hi?n (2) hay là ngu?i xem có th? trách chính nh?ng hu c?u d? b?t ngu?n t? th?c t? ngoài d??

M?t di?u mà tôi hoi b? khó ch?u là màu s?c vàng võ c?a phim, cung nhu nhi?u lúc không hi?u vì ?ng kính không du?c v?n rõ (focus) hay chính vì d?o di?n mu?n dùng soft focus/?ng kính m? d? làm tang thêm ph?n nên tho, h?u tình cho các màn tình t? trong phim.

Vài nét v? Woody Allen, m?t nhà làm phim 'khác thu?ng'

Gi?i sành di?u v? phim ?nh h?n không l? gì v?i nhà làm phim d?c l?p này - phim ông không liên h? hay có tài tr? c?a gi?i tài phi?t Hollywood. Tài t? làm vi?c v?i ông ch?u thi?t v? luong b?ng c?a mình d? d?i l?i danh giá du?c dóng phim v?i nhà d?o di?n tài ba. Ông Allen không nh?ng don thu?n là m?t ngu?i làm phim d?c dáo, ông còn là di?n viên, ngu?i hài, van si, nh?c si và k?ch gia 72 cái xuân mu?n n?i ti?ng. Ông có dôi m?t nhìn d?i r?t d?c dáo, châm bi?m, n?c cu?i và dôi khi chua chát và l?p d?.

Chua nói d?n chuy?n ông l?y cô con gái nuôi Soon-Yi Previn c?a ngu?i tình Mia Farrow, nam Soon-Yi 22 tu?i, làm m?t s? ngu?i b? d? ?ng v?i chuy?n luân lý và d?i tu c?a ông. Ngay c? d?i v?i cu?c d?i tình ái khá sôi n?i c?a ông v?i hai cu?c ly d? (v?i Harlene Rosen, l?y nhau khi cô m?i 16 và ông 19 (1944) ly d? kho?ng 5 nam sau dó; và cu?c hôn nhân v?i Louise Lasser t? 1966-1969, sau khi ly d?, ông không cu?i h?i ai n?a cho d?n khi cu?i con gái nuôi ngu?i Nam Hàn c?a Mia Farrow vào nam 1997.

Ông Allen nhi?u phen chung s?ng v?i nhi?u n? minh tinh màn b?c dã dóng phim cho mình nhu Diane Keaton, ho?c Stacey Nelkin, m?t cô h?c sinh trung h?c 17 tu?i ? New York có m?t vai nh? trong phim Annie Hall b? c?t b?; và Mia Farrow (m? nuôi c?a Soon Yi, v? cu c?a nhà so?n nh?c André Prévin).

Woody Allen choi clarinet trong m?t ban nh?c Jazz c?a mình ? New York và thu?ng di trình di?n ? xa (di tour). Nhi?u ngu?i cho r?ng ông là m?t d?o di?n siêu phàm, có nhi?u phim dáng d? d?i, m?t s? khác cho r?ng m?t s? phim c?a ông thu?c lo?i 'quái g?' hay 'th?n kinh', vì h? không d? trình d? d? xem nh?ng phim c?a ông.

Nhung có l? vì phim c?a ông không gi?ng ai, nên ông tr? nên m?t ngu?i vi?t k?ch b?n khai phóng, có nhi?u phim n?i ti?ng, nhu Manhattan, Crimes and Misemeanor, The Purple Rose of Cairo, Annie Hall và Hannah and Her Sisters dã do?t gi?i Oscar, và chính ông dã chi?m m?t gi?i Oscar v? d?o di?n xu?t s?c nh?t cung nhu nhi?u gi?i di?n ?nh qu?c t? khác. Hi?n ông dang hoàn ch?nh phim th? 39 c?a mình Whatever Works và cho bi?t ông dang th?c hi?n m?t v? Opéra d?u tay c?a mình.

Tuyên b? dáng nh? c?a Woody Allen: “Tôi không mu?n du?c b?t t? vì s? nghi?p c?a mình. Tôi mu?n du?c b?t t? vì không th? ch?t.”

Chú thích:

(1) chick-flick: 'chick' ti?ng lóng là gái (gà) 'flick' là phim, d?n t? ch? 'flicker': hình ?nh ch?p sáng ch?p t?i c?a di?n ?nh.

(2) Woody Allen dã du?c tòa th? chính thành ph? Barcelona bi?u m?t tri?u Euros d? quay phim ? dây, trong khi chính ph? vùng Catalonia dã tài tr? phim này 500 ngàn M? kim, hai kho?n ti?n này là 10% t?ng s? phí t?n c?a cu?n phim.