Ðà N?ng, (NV) - Theo th?ng kê, m?i nam d?i d?t t? Thanh Hóa d?n Phú Yên thu?ng ph?i h?ng ch?u 65% các tr?n bão, lu, áp th?p nhi?t d?i d? vào Vi?t Nam. Cung vì v?y, Ban Ch? Huy Phòng Ch?ng L?t Bão c?a Vi?t Nam v?a t? ch?c m?t h?i th?o t?i Ðà N?ng, d? bàn b?c v? vi?c gi?m thi?u thi?t h?i c?a thiên tai ? mi?n Trung.

Theo Ban Ch? Huy Phòng Ch?ng L?t Bão c?a Vi?t Nam, m?i nam, thi?t h?i do bão lu tuong duong 1% GDP. Trong dó, mi?n Trung v?i kho?ng 10 tri?u dân ch?u nhi?u t?n th?t nh?t. Nam 2007, ba tr?n lu x?y ra ? mi?n Trung dã làm thi?t m?ng 155 ngu?i, làm m?t tích 12 ngu?i, bu?c 60,000 gia dình ph?i di t?n, d?ng th?i làm 60,000 héc ta lúa và hoa màu b? hu h?i...

Có m?t ngh?ch lý dáng luu ý là dù là lu?ng mua nam sau không cao hon nam tru?c nhung lu l?i càng ngày càng l?n. Ðài Khí Tu?ng Th?y Van Trung Trung B? cho bi?t, lu?ng mua trung bình trên luu v?c các sông chính nhu Vu Gia, Thu B?n c?a Qu?ng Nam trong d?t lu tháng 11 nam 1999 là 1,300 mm/ngày, g?p dôi lu?ng mua trong d?t lu d?u tháng 11 nam 2007. Th? nhung d?nh lu nam 2007 dã vu?t qua d?nh lu nam 1999 t? 0.2m-0.5m. Ð?c bi?t t?i vùng thu?ng luu, có noi d?nh lu c?a nam 2007 cao hon d?nh lu c?a nam 1999 c? mét.

Lý gi?i ngh?ch lý k? trên, các chuyên gia nh?n d?nh, con ngu?i dã làm h?i chính mình. Th?ng kê t? ngành lâm nghi?p cho th?y m?i nam, Vi?t Nam m?t thêm kho?ng 100,000 héc ta r?ng. R?ng thu?ng ngu?n bi?n m?t dã làm gi?m kh? nang gi? nu?c. Mua to kéo dài, khi?n nu?c tràn xu?ng h? luu gây lu l?t.

Ông Tr?n Phu?c Chính, phó ch? t?ch thành ph? Ðà N?ng, nêu ra m?t nguyên nhân khác. Ðó là vi?c nâng c?p, m? r?ng các qu?c l? 1A, 14B, du?ng s?t B?c-Nam qua mi?n Trung dã bi?n chúng thành nh?ng con dê ngan nu?c thoát. H? qu? là di?n tích và th?i gian ng?p l?t t?i vùng thu?ng luu dài hon tru?c. Chua k?, vi?c quy ho?ch các khu dô th?, khu du l?ch, khách s?n, resort ven bi?n dã ch?nh dòng ch?y, bóp nh? c?a bi?n... làm ng?p l?t thêm tr?m tr?ng và kéo dài.

Ông Nguy?n H?u Hoài, phó ch? t?ch t?nh Qu?ng Bình, cho r?ng, m?t s? gi?i pháp dã áp d?ng nhu xây d?ng thêm h?, d?p ? thu?ng ngu?n d? di?u ti?t lu là thi?u kh? thi, th?m chí tang nguy co lu quét khi d?p v?.

Hàng tram chuyên gia, viên ch?c chính quy?n c?a 11 t?nh, thành ph? t? Thanh Hóa d?n Phú Yên cùng cho r?ng ph?i “s?a sai” trong quy ho?ch và xây d?ng công trình. Tru?c m?t, ph?i s?a sai ? các công trình du?ng b?, du?ng s?t, các d? án du l?ch, khu dô th?, dân cu ven bi?n, ven sông.

T?i vùng h? luu c?n xây d?ng nh?ng nhà trú bão, tránh l?t, cao và kiên c?, dùng chung cho c? c?m dân cu. Phuong ti?n c?u n?n c?n có nhi?u hon và ph?i phù h?p (xu?ng, thuy?n nh?) d? vào du?c các thôn xóm ven sông ? mi?n Trung...

Thiên tai ? mi?n Trung tr? nên dáng ng?i hon do bi?n d?i khí h?u toàn c?u. H?i d?u tháng 5, Ngân Hàng Th? Gi?i nh?n d?nh, Vi?t Nam là m?t trong nam qu?c gia b? ?nh hu?ng n?ng n? nh?t do bi?n d?i khí h?u.

Cách nay vài ngày, trong m?t h?i th?o v? “Bi?n d?i khí h?u và phát tri?n b?n v?ng t?i Vi?t Nam”, di?n ra hôm 25 tháng 5, phó ch? nhi?m ?y Ban Khoa H?c-Công Ngh? và Môi Tru?ng c?a Qu?c H?i Vi?t Nam là ông Nghiêm Vu Kh?i kh?ng d?nh: Bi?u hi?n c?a bi?n d?i khí h?u d?i v?i Vi?t Nam dã r?t rõ nét. Thiên tai nhu bão, lu b?t thu?ng, h?n hán... ngày càng kh?c nghi?t. Nhi?u vùng d?t th?p ven bi?n có nguy co b? nh?n chìm. Ð?ng b?ng sông C?u Long - v?a lúa l?n nh?t Vi?t Nam - dang b? nu?c m?n xâm nh?p càng ngày càng sâu.

Ông Ph?m Khôi Nguyên, b? tru?ng Tài Nguyên-Môi Tru?ng CSVN, cho bi?t, b? này dang ph?i h?p v?i các b?, ngành khác và các nhà khoa h?c, các t? ch?c qu?c t? d? xây d?ng chuong trình ?ng phó v?i bi?n d?i khí h?u và tình tr?ng m?c nu?c bi?n dâng cao.

Trong linh v?c y t?, bi?n d?i khí h?u dang ?nh hu?ng tr?c ti?p d?n s?c kh?e dân chúng. Ông Tr?nh Quân Hu?n, m?t th? tru?ng B? Y T? CSVN, xác nh?n: Nhi?t d? tang lên dã làm tang các tác d?ng tiêu c?c d?i v?i s?c kh?e con ngu?i, t? dó tang nguy co m?c m?t s? b?nh ? ngu?i già, tr? em. Các tr?n lu l?t dã phá h?y nhi?u b?nh vi?n, làm ngu?n nu?c b? ô nhi?m, công trình c?p nu?c b? hu h?ng...

H?i cu?i nam 2007, khi công b? báo cáo phát tri?n con ngu?i, UNDP (T? Ch?c Phát Tri?n c?a Liên Hi?p Qu?c) cho bi?t: Nh?ng thách th?c v? khí h?u trong th? k? 21 d?t th? gi?i tru?c nguy co g?p hai th?m h?a. Tru?c m?t là th?m h?a d?i v?i phát tri?n con ngu?i và ti?p dó là nh?ng th?m h?a sinh thái de d?a hành tinh.

Bi?n d?i khí h?u làm cho các h? th?ng nông nghi?p b? phá v? do h?n hán, nhi?t d? tang và lu?ng mua càng ngày càng th?t thu?ng. Ði?u này khi?n s? ngu?i d?i m?t v?i n?n suy dinh du?ng tang thêm 600 tri?u.

Báo cáo này d? doán, d?n 2080, s? có thêm 1.8 t? ngu?i ph?i d?i m?t v?i s? khan hi?m nu?c. Trong dó các khu v?c r?ng l?n ? Nam Á và mi?n B?c Trung Qu?c s? ph?i d?i m?t v?i m?t cu?c kh?ng ho?ng sinh thái h?t s?c nghiêm tr?ng do m?t d?n các dòng sông bang và thay d?i v? lu?ng mua.

Kèm theo dó s? có 332 tri?u ngu?i s?ng ? các khu v?c ven bi?n và d?a th? th?p, trung b? m?t nhà do lu l?t ho?c các con bão nhi?t d?i. Bi?n d?i khí h?u cung làm n?y sinh các nguy co d?i v?i s?c kh?e, khi?n s? ngu?i ph?i d?i m?t v?i nguy co b? s?t rét tang thêm 400 tri?u.

Cung theo UNDP, bi?n d?i khí h?u s? gây ra nh?ng thi?t h?i l?n c? v? tài s?n và môi tru?ng. M?t s? mô hình d? báo bi?n d?i khí h?u cho th?y khi nhi?t d? tang t? 3 d?n 4 d? C, s? ngu?i ph?i ch?u d?ng c?nh ng?p l?t ? nh?ng vùng sát bi?n là 134-332 tri?u ngu?i.

Ho?t d?ng c?a bão nhi?t d?i tang lên cung có th? làm tang s? ngu?i b? tác d?ng lên 371 tri?u ngu?i vào cu?i th? k? 21. Khi m?c nu?c bi?n dâng cao thêm 1 m, ? Vi?t Nam s? có 22 tri?u ngu?i m?t nhà c?a v?i thi?t h?i lên t?i 10% GDP. Lu l?t và bão t? m?nh hon cung có th? làm ch?m nh?ng ti?n b? trong phát tri?n con ngu?i ? nh?ng vùng dân cu chính, k? c? d?ng b?ng sông C?u Long.

Báo cáo cho r?ng, bi?n d?i khí h?u de d?a Vi?t Nam ? nhi?u c?p. Lu?ng mua d? ki?n s? gia tang và Vi?t Nam s? d?i m?t v?i nh?ng tr?n bão nhi?t d?i m?nh hon. M?c nu?c bi?n d? ki?n s? dâng cao 33 cm vào nam 2050 và 1 m vào nam 2100.

Do d?a th? th?p, n?u m?c nu?c bi?n dâng cao nhu d? báo, vào nam 2030, kho?ng 45% di?n tích c?a d?ng b?ng sông C?u Long có nguy co nhi?m m?n c?c d?i. Nang su?t lúa d? báo s? gi?m 9%. N?u m?c nu?c bi?n dâng cao 1m, ph?n l?n d?ng b?ng sông C?u Long s? ng?p g?n nhu su?t nam. (G.Ð)