Ðôi điều về cảm và cúm
Gần đây có nhiều độc giả nêu lên nhiều thắc mắc về cảm cúm, sự khác nhau về cảm và cúm, nên kỳ này loạt bài về cao huyết áp sẽ được tạm gác lại để dành cho việc trả lời các câu hỏi về chuyện cảm cúm.

Home

Bác Si Nguy?n Tr?n Hoàng

(714) 531-7930

nguyentranhoang@aol.com

 

G?n dây có nhi?u d?c gi? nêu lên nhi?u th?c m?c v? c?m cúm, s? khác nhau v? c?m và cúm, nên k? này lo?t bài v? cao huy?t áp s? du?c t?m gác l?i d? dành cho vi?c tr? l?i các câu h?i v? chuy?n c?m cúm.

M?c này ch? nh?m gi?i dáp các th?c m?c v? s?c kh?e có tính cách t?ng quát. Cho các v?n d? c? th?, chi ti?t, c?a t?ng b?nh nhân, xin liên l?c tr?c ti?p v?i bác si d? du?c tham khám tr?c ti?p.

 

1. Theo tôi hi?u th́ c?m khác cúm, tuy nhiên có m?t s? ngu?i v?n g?p c?m cúm chung v?i nhau. Th?t ra c?m cúm có khác nhau không? N?u khác th́ khác nhu th? nào? Các tri?u ch?ng ra sao?

 

M?t s? ngu?i chúng ta thu?ng g?p chung c?m cúm v?i nhau. Tuy nhiên, dù có m?t s? tri?u ch?ng gi?ng nhau, th?t ra c?m và cúm là hai b?nh khác nhau. Nói chung, c?m thu?ng nh? hon cúm, và thu?ng g?p hon cúm r?t nhi?u.

C?m (ti?ng M? g?i là “cold” hay “common cold”) , là t́nh tr?ng viêm mui do siêu vi trùng gây ra. Có r?t nhi?u siêu vi trùng (c̣n g?i là vi rút) khác nhau gây ra t́nh tr?ng này. Đây là m?t trong s? các b?nh nhi?m trùng thu?ng g?p nh?t ? loài ngu?i. ? Hoa K?, trung b́nh m?i ngu?i l?n b? c?m t? m?t t?i ba l?n m?i nam, và m?i tr? em tu?i nhà tr? b? c?m t? nam d?n b?y l?n m?i nam; nó là nguyên nhân c?a 40% các tru?ng h?p ph?i ngh? làm v́ b?nh. C?m x?y ra quanh nam, tuy nhiên, b?nh thu?ng nh?, và t? kh?i dù không di?u tr?.

Cúm (ti?ng M? g?i là “flu” hay “influenza”), cung là b?nh nhi?m trùng du?ng hô h?p, tuy nhiên nó thu?ng n?ng hon c?m. Nó thu?ng x?y ra trong các con d?ch d?a phuong, và thu?ng lên d?n cao di?m vào Mùa Đông, h?u nhu hàng nam. Khi lan tràn toàn th? gi?i, nó có th? t?o thành d?i d?ch. Vào th? k? tru?c, tr?n d?i d?ch nam 191-1919 dă gi?t ch?t kho?ng hai ch?c tri?u ngu?i trên toàn th? gi?i. Hi?n nay, ? M?, nó là nguyên nhân gây ra kho?ng ba muoi sáu ngàn t? vong và hon hai tram ngàn tru?ng h?p ph?i nh?p vi?n hàng nam.

C?m gây ra các tri?u ch?ng mà không c?n ph?i là bác si, h?u nhu ai cung có th? nh?n ra. Tri?u ch?ng d?u tiên thu?ng là dau h?ng, các tri?u ch?ng thu?ng di kèm sau dó là ngh?t mui, ch?y mui, ách x́. Khàn gi?ng và ho thu?ng ít g?p hon, nhung n?u có, chúng l?i thu?ng kéo dài hon, có khi kéo dài vài tu?n. Tuy nhiên, c?m thu?ng ít gây ra s?t cao và ?n l?nh. Đôi khi, b?nh nhân có th? b? d? m?t do viêm k?t m?c. V́ có nhi?u vi rút có th? gây ra c?m, tùy theo lo?i vi rút gây ra b?nh mà tri?u ch?ng có th? khác nhau.

? m?t s? tru?ng h?p, ? các b?nh nhân mà s?c d? kháng c?a co th? th?p, b?nh có th? n?ng hon. Các tru?ng h?p này có th? là do tu?i c̣n nh?, sinh non, sinh nh? cân, b? các b?nh m?n tính, b? suy gi?m mi?n d?ch, suy dinh du?ng, vân vân.

Cúm cung gây ra nhi?u tri?u ch?ng, có th? nh? hay n?ng, tùy theo lo?i vi rút và s?c d? kháng c?a b?nh nhân. Dù là vi rút du?ng hô h?p, cúm có th? ?nh hu?ng các h? th?ng khác c?a co th?. Các tri?u ch?ng c?a cúm thu?ng là s?t cao, ?n l?nh, rêm, ê ?m ḿnh m?y, nh?c d?u, dau h?ng, s? mui, ki?t s?c, ho, ti?u ch?y, chóng m?t... B?nh nhân có th? b? vài ho?c t?t c? các tri?u ch?ng k? trên.

Cúm có th? d?n t?i các bi?n ch?ng nguy hi?m, b? b?i nhi?m b?i vi trùng. Ngu?i trên 50 tu?i, tr? em nh?, nh?ng ngu?i b? b?nh m?n tính hay b? suy gi?m mi?n d?ch, là nh?ng thành ph?n d? b? các bi?n ch?ng nguy hi?m nh?t.

M?t s? b?nh cung có m?t s? tri?u ch?ng g?n gi?ng c?m cúm là viêm mui d? ?ng, viêm mui do co giăn m?ch máu ? mui, các h?i ch?ng do nhi?m các lo?i vi rút khác.

 

2. Làm sao d? bi?t ḿnh b? c?m hay cúm?

 

C?m thu?ng du?c ch?n doán b?ng các tri?u ch?ng d?c hi?u nhu s? mui, ngh?t mui, dau h?ng, ách x́... nhu dă k? trên. Các bác si thu?ng ch?n doán c?m qua các l?i k? b?nh c?a b?nh nhân, cùng v?i tham khám. Đi?u h? thu?ng quan tâm hon, là xem coi b?nh nhân có b? các bi?n ch?ng nhu viêm xoang, viêm ph?i hay không. Các xét nghi?m máu và quang tuy?n, ít khi c?n thi?t và ch? du?c làm khi c?n ph?i khám phá ho?c lo?i tr? các bi?n ch?ng c?a c?m nhu viêm ph?i, viêm xoang nhu dă k? trên.

Tuong t?, cúm cung thu?ng du?c ch?n doán b?ng tham khám. Tham khám thu?ng d? d? bác si quy?t d?nh ch?n doán cúm và b?t d?u di?u tr?. S?t cao, ?n l?nh, ho, dau rêm ḿnh m?y vào mùa cúm, thu?ng là các tri?u ch?ng di?n h́nh c?a cúm.

Có m?t s? xét nghi?m (mà m?t trong nh?ng cách tuong d?i don gi?n, l? làng nh?t, là th? ch?t ti?t ra ? c? h?ng) có th? giúp xác d?nh cúm. Tuy nhiên, nó thu?ng h?u ích hon trong vi?c ki?m soát d?ch (hon là trong vi?c di?u tr?). Các xét nghi?m khác nhu quang tuy?n, cung thu?ng d? phát hi?n các bi?n ch?ng c?a cúm.

 

3. Nguyên nhân c?a c?m? Nguyên nhân c?a cúm?

 

Có t?i hon hai tram lo?i vi rút khác nhau gây ra c?m. Nhóm thu?ng g?p nh?t có tên là rhinovirus (siêu vi trùng ? mui), gây ra kho?ng 40% các tru?ng h?p c?m, ch? nhóm này không cung dă có hon m?t tram ch?ng khác nhau.

Vi rút cúm ch? có ba nhóm khác nhau là A, B và C. Cúm A là lo?i thu?ng g?p nh?t, sau dó là cúm B, cúm C thu?ng ch? gây b?nh nh? v?i các tri?u ch?ng mà chính b?nh nhân nhi?u khi cung không ghi nh?n du?c. Đi?u d?c bi?t c?a vi rút cúm, là chúng có th? thay d?i c?u trúc di truy?n r?t nhanh. Chính v́ th? mà m?i nam ngu?i ta d?u ph?i ch? ra các lo?i thu?c chích ng?a cúm m?i nh?m thích h?p nh?t v?i các ch?ng cúm du?c kh?o sát là có nhi?u kh? nang gây ra d?ch trong nam dó.

Thân m?n,

Bác Si Nguy?n Tr?n Hoàng

(C̣n ti?p)

Powered By Nguoi-Viet Online

This article has been moved here