Ðền Hùng Phú Thọ
Có một trống đồng cao cả mét thì ghi 60 cm, mặt trống ít ra cũng 60 phân thì ghi 30 cm và ghi bằng tiếng Anh (lúc High, lúc Height).

Home
Đ?n Hùng hay d?n qu?c t? th́ t?nh nào cung có. Nhung, theo l?ch s?, Đ?n Hùng Phú Th? là d?n g?c, noi 18 d?i Vua Hùng tr? v́ nu?c Van Lang th?i xa xua. “U?ng nu?c nh? ngu?n”, con dân ai cung mong có d?p v? tham d?t t?. Thông thu?ng, ngu?i ta di l? d?n vào ngày h?i. “Dù ai di ngu?c v? xuôi, nh? ngày gi? T? M?ng Mu?i Tháng Ba”. Không g?p ngày l? h?i, tôi di vào ngày thu?ng. Xe kh?i hành lúc 07 gi? 30, d?c du?ng qua nhi?u tr?m ki?m soát giao thông, nhung không th?y c?nh sát giao thông nói ǵ chuy?n xe ch? quá l?. Ngang qua th? xă Vinh Phú, nh?ng c?t di?n d?c theo ph? mang toàn kh?u hi?u c? d?ng dân dóng thu?, h?n ch? sinh d?, tránh xa ma túy... Có l? dây là thành ph? nhi?u kh?u hi?u nh?t nu?c. Xe d?n ngă ba Vi?t Tŕ kho?ng 10 gi?. T? qu?c l? vào d?n ch?ng 5 km, di xe ôm. Ngay ch? d?u xe hàng quán liên ti?p n?i nhau d?c theo du?ng lên c?ng d?n, trông nhu m?t ph? huy?n t?nh l?. Hàng hóa th́ cung nhu các d?n chùa khác, d? l? nhang dèn, d? luu ni?m, hàng an. Đ?c bi?t có m?t m?t hàng ít th?y dó là mang tre. Nh?ng b?p mang tr?ng h?u, to hon b?p chân, quán nào cung d?y. Con du?ng lên d?n non n?a cây s?, r?ng răi s?ch s?, men theo chân núi Nghia Linh, ng?n núi d?p nh?t mà ngày xua Vua Hùng dă ch?n làm kinh dô. Núi Nghia Linh không cao l?m (175 m), thu?c xă Hy Cuong, Huy?n Lâm Thao, t?nh Phú Th?. Hôm tôi di là ngày 08 Tháng Ba, trong nu?c g?i là ngày “Qu?c T? Ph? N?”. Khách tuong d?i dông, da s? dàn bà con gái, và di theo t? ch?c co quan h?i doàn. C?ng d?n xây don gi?n, theo d?ng tam quan, nhung ch? m?t l?i di gi?a, hai bên có 4 câu d?i b?ng ch? Hán, 2 h́nh c?a hai v? th?n (?)Đ?i di?n c?ng d?n là B?o Tàng Hùng Vuong. Vào b?o tàng mua vé $2,000, tru?c b?o tàng là nhà l?c giác Công Quán, noi bán các van hóa ph?m. B?o tàng là m?t ṭa nhà xây 2 t?ng, theo l?i bây gi?. T?ng trên pḥng bên ph?i bày nhi?u c? v?t nhu: Chân dèn, lu nhang, chuông d?ng nhung không có chú gi?i. Các pḥng khác: Tr?ng d?ng, th?p d?ng, lu d?ng, g?m s?, tu?ng và tranh ?nh ông H?. M?t t? nh? bày nh?ng s? sách nói v? mi?n d?t t?. Có m?t tr?ng d?ng t́m du?c ? Phú Th? vào kho?ng th? k? II d?n XIII. Đa s? hi?n v?t do các t?nh t?ng. Đi?u dáng luu ư là nhi?u hi?n v?t không ghi chú ho?c ghi sai. Ch?ng h?n nhu b? lu dèn c?a t?nh B?n Tre, n?i huong c?a xă Đ?i Bái, không th?y ghi chú niên d?i. Có m?t tr?ng d?ng cao c? mét th́ ghi 60 cm, m?t tr?ng ít ra cung 60 phân th́ ghi 30 cm và ghi b?ng ti?ng Anh (lúc High, lúc Height). Khi tôi phát giác ra di?u này, có hai bà trong doàn tham quan v?i ch?y t́m Giám Đ?c B?o Tàng d? ph?n ánh. T́m không ra giám d?c, hai bà v? du?c m?t nhân viên t?nh Phú Th?, kéo d?n tôi: - Đây, chúng tôi dă báo cáo v?i ch? này ? d?a phuong, ch? h?a s? ph?n ánh lên trên. Ai l?i d? nh?ng sai l?m nhu th?, ngu?i ngoài h? cu?i cho. - Vâng, tôi s? g?i di?n th?ng lên s?p l?n tŕnh bày m?i vi?c ?. Không hi?u sao các bà l?i phân bua v?i tôi nhi?t t́nh th?, có l? h? nghi r?ng tôi là thanh tra van hóa chang! Tôi ?m ? qua loa r?i l?nh di lo công vi?c c?a ḿnh. Không hi?u trong lúc tôi vi?t nh?ng ḍng này th́ m?i vi?c du?c báo cáo chua. Và, n?u r?i th́ có s?a d?i ǵ không. Nói cho ngay, ch?ng ph?i ? B?o Tàng Hùng Vuong m?i có chuy?n nh?m l?n “xúc ph?m van hóa”, nhi?u noi khác c̣n t? hon. (1) Toàn b? Đ?n Hùng g?m có: Đ?n H?, Trung, Thu?ng và Đ?n Gi?ng. Tam c?p lên Đ?n H? lát dá b?ng ph?ng r?ng răi, quanh qua quanh l?i theo ki?u du?ng dèo, d? di và ít m?t. Theo truy?n thuy?t, Vua Kinh Duong Vuong (vua d?u tiên c?a nu?c ta) l?y Th?n Long N? sinh ra L?c Long Quân. M?t hôm L?c Long Quân tu?n du g?p Âu Co dua v? núi Nghia Linh, k?t làm v? ch?ng, noi này T? M?u Âu Co chuy?n d? sinh b?c tr?ng n? 100 con trai. Khi các con dă l?n, L?c Long Quân nói v?i Âu Co: “Ta là gi?ng R?ng, nàng là gi?ng Tiên, không th? ? v?i nhau du?c. Nàng v?i 50 con lên núi, ta d?n 49 con xu?ng bi?n, d? l?i con c? lo vi?c nu?c”. Ngu?i con c? là Vua Hùng d?u tiên, d?t tên nu?c là Van Lang, truy?n du?c 18 d?i vua d?u g?i là Hùng Vuong. T? dó d?n H? du?c l?p nên (th? k? XVII), th? các Vua Hùng. Bên c?nh d?n H? là chùa Thiên Quang, chùa l?n hon d?n, tru?c chùa có 2 tháp T?, có gác chuông, có m?t khóm Lôi Trúc khá l?n, nh?ng thân trúc cu?n cu?n to b?ng c? tay. Lôi Trúc mà l?n nhu th? r?t hi?m, nhung xem ch?ng không du?c cham sóc, lá mu?n úa vàng. Ngu?i xua thu?ng làm ki?ng b?ng lo?i trúc này. Trúc tu?ng trung ngu?i quân t?, nên trúc thu?ng du?c tr?ng tru?c sân, l?i di vào nhà hay bên thu pḥng. Đ?n H? có hai cây Đ?i tuong t? nhu cây Đ?i chùa Côn Son (H?i Duong), tu?i cung trên 700 nam. Chùa và d?n du?c tu s?a vào nam 1999-2000. Bên ph?i Đ?n H? có du?ng lên Đ?n Trung. Đ?n Trung có t? 2,300 nam tru?c, là noi các Vua Hùng d?n h?p bàn vi?c nu?c. Ngày xua là T? Mi?u, th? Hùng Vuong th? 6. Đ?n d?i Lư Tr?n du?c xây thành d?n. Th? k? XV b? gi?c Minh tàn phá, qua tri?u Nguy?n du?c xây d?ng l?i. Trong Đ?n Th? 3 Bài V?. Khách tham d?n, cúng bái nhu ? các chùa d?n khác. Lên n?a là Đ?n Thu?ng n?m trên d?nh núi Nghia Linh, d? s? hon, th? các Vua Hùng. Tho?t k? th?y, các Vua Hùng l?p Mi?u th? Tr?i, th? 3 ng?n núi thiêng: Núi Hùng (Nghia Linh), Áp Son (núi Tr?c), Vi?n Son (núi V?n, 3 núi này x?p li?n nhau theo m?t du?ng th?ng B?c Nam), th? Th?n Lúa (Có m?nh v? tr?u b?ng chi?c thuy?n câu, m?i m?t trong cu?c chi?n ch?ng Pháp). Đ?y là theo s?, th?c t? nhu th? nào không rơ. N?u qu? th?t có m?t v? tr?u nhu v?y th́ ai dánh c?p? C?p d? làm ǵ? B?ng m?i giá ph?i t́m cho ra, v́ dây là b?o v?t có ư nghia l?ch s?, minh d?nh ngu?n g?c m?t dân t?c. Đ?n Thu?ng cung th? Thánh Gióng, ngu?i dă có công du?i gi?c Ân. Gi?a th? k? III tru?c Công Nguyên, Vua Hùng th? 18 không có con trai, truy?n ngôi cho con r? là T?n Viên nhung T?n Viên t? ch?i và khuyên vua truy?n ngôi cho Th?c Phán (T?c An Duong Vuong). Lên ngôi, Th?c Phán d?ng hai c?t dá th? trên núi Ngu Linh: Nguy?n th? 18 Vua Hùng và d?i d?i gi? ǵn d?t nu?c. Th?c Phán d?i dô v? C? Loa. Tr? v́ du?c 50 nam, t? 257 tru?c Công Nguyên d?n 208 b? Tri?u Đà dánh, Th?c Phán ch?y v? phuong Nam, d?n Núi M? D? th́ tu?n ti?t. Tai h?a là do m?i t́nh M? Châu Tr?ng Th?y mà ra (2). T? Đ?n Thu?ng, theo m?t l?i khác d? xu?ng Đ?n Gi?ng. Ph?m vi khu di tích r?ng l?n nên ti?n nghi cho khách th?p phuong du?c d?c bi?t quan tâm. D?c du?ng lên xu?ng có bang gh? g?, có nh?ng chi?c bàn dá nho nh?, khách ngh? chân an u?ng, có ch? v? sinh nam n? riêng bi?t. Tuy tranh lá don so nhung t? ch?c du?c cung hay hon nhi?u noi khác r?t nhi?u. Đ?c bi?t cây r?ng d?u có b?ng tên: Cḥ Nâu, Máu Chó lá nh?, hoa S?a.. có chua ti?ng La Tinh, ch?ng bi?t dúng hay sai... Đ?n Gi?ng ? du?i chân núi. Trong Đ?n có cái gi?ng nh?, nu?c trong, ngày tru?c công chúa Tiên Dung và Ng?c Hoa thu?ng soi m?t ch?i tóc. Nhân dân l?p d?n th? hai bà v́ hai bà dă có công d?y dân tr?ng lúa tr? th?y. Tôi vào d?n d? xem cái gi?ng, cái gi?ng ngay tru?c bàn th? hai bà. Nh́n xu?ng th?y có nu?c, trong d?c không bi?t du?c. Cách mi?ng gi?ng ch?ng hon mét, có ch?n m?t t?m guong d? khách cúng ti?n v?t xu?ng d?y. Gi?y b?c 200 d?ng ph? g?n kín m?t gi?ng. Ngu?i Vi?t Nam thu?ng t? hào là con H?ng cháu L?c, g?c gác Tiên R?ng. Chuy?n Công Chúa Tiên Dung ra t?m băi sông g?p chàng dánh cá tr?n tru?ng r?i l?y làm ch?ng là chuy?n l?. Ngu?i th?i nay gi?i thích, câu chuy?n ng? ư b́nh d?ng giai c?p, nhung dân gian xua gi? cho chuy?n v? ch?ng là duyên s? an bài. Công Chúa Tiên Dung không nh?ng có tinh th?n b́nh d?ng hôn nhân mà c̣n là ngu?i ph? n? d?y ḷng v? tha. Chính Công Chúa d?ng ra làm l? cu?i cô thôn n? H?ng Vân t?c Tiên N? Tây Cung giáng tr?n làm v? th? cho Ch? Đ?ng T? và ba ngu?i s?ng v?i nhau r?t ḥa thu?n. Tuy không là ngày h?i mà khách khá dông. Ai cung có v? ham h? bày t? ḷng thành kính và vui m?ng v? tham d?t t?. V? tham d?t t? nghe có v? xa xôi huy?n bí, tu?ng nhu lùi l?i nam tháng ít nhi?u, th? nhung, tôi c?m th?y m?i chuy?n m?i m? quá. T? con du?ng di, d?n cách ki?n trúc b?o tàng, l?i tôn t?o các khu d?n, th?m chí nh?ng hi?n v?t trung bày h?u h?t c?a ngu?i th?i nay, mang nét van minh c?a Vi?t Nam th? k? XX ch? không ph?i d?u tích th?i Vua Hùng m?y ngh́n nam tru?c. Nhung trong nh?ng “cái hôm nay” tôi v? du?c m?y tài li?u v? nhà tho Bút Tre, m?t nhà tho tôi thích t? lâu. Tôi s? có d?p nh?c d?n nhà tho này trong bài “Hà N?i Cu?i”. Nhà tho nay không c̣n n?a nhung tho ông làm cho m?i ngu?i cu?i hoài. (1) Bu?n vui d?c du?ng. (2) Đ?n Cuông C?a Ḷ. Tr?n Công Nhung (Tháng Ba 2004) QHQOK t?p 3
Powered By Nguoi-Viet Online

This article has been moved here