Ðể Tiến Tới Quan Hệ Bình Thường Giữa Người Việt Hải Ngoại Và Việt Nam

Ðể Tiến Tới Quan Hệ Bình Thường Giữa Người Việt Hải Ngoại Và Việt Nam Vấn đề quan trọng là làm thế nào tìm ra được những biện pháp thích ứng có sáng tạo để ra khỏi tình trạng lúng túng hiện nay và tránh được hậu quả tai hại của những biện pháp cứng rắn, phản dân chủ? Ðể có thể tìm ra những biện pháp khả thi, trước hết cần phải xác nhận sự cần thiết của một tiến trình dân chủ hóa thích hợp với những đặc tính văn hóa xã hội của dân tộc, sau đó là giải tỏa những nỗi nghi ngờ và lo sợ về “những thế lực thù địch” và “âm mưu diễn biến hòa bình.”
Home Baghdad: Nổ bom xe ngay khách sạn bộ trưởng, 4 người chết Bầu cử Tổng Thống Hoa Kỳ: Các chính phủ Á Châu đồng ý lập hệ thống theo dõi bệnh cúm gà Các chuyên gia thấy có tiến triển tốt trong cuộc đối đầu ở nhà tù Arizona Sáu quân nhân Phi Luật Tân bị thẩm vấn vì tố cáo Bộ Trưởng Quốc Phòng vi phạm tự do bầu cử Cựu Thanh Tra Kay: Tình báo Hoa Kỳ trước cuộc chiến Iraq là có lỗi lầm Dải Gaza: Giao chiến khiến có ít nhất chín người Palestine chết Hoa Kỳ thả hơn 20 tù nhân từ nhà tù Guantanamo Hoa Kỳ: Miền Ðông, Trung Tây vẫn khổ vì bão tuyết Pennsylvania: 40 năm tù, được thả ra vẫn chưa rõ tội trạng Phân nửa số dân biểu Pháp tẩy chay bài diễn văn của Chủ Tịch Trung Quốc đọc trước Quốc Hội Pháp Phó Chủ Tịch Ủy Ban Olympic Quốc Tế bị tống giam vì tội tham nhũng Tiểu bang Washington: Quận Pierce công nhận cờ vàng VNCH là biểu tượng của cộng đồng người Việt Siêu cầu thủ Zidane khai trước tòa là đã từng sử dụng doping THƯ CẢM ƠN BAN TỔ CHỨC DIỄN HÀNH TẾT GIÁP THÂN 2004 Nha Trang: Cấm thăm đảo yến vì dịch cúm gà Trước nguy cơ dịch cúm gà lây cho loài chim, nhà cầm quyền thành phố này đã ra lệnh đóng cửa việc thăm các đảo yến tại địa phương. Cùng lúc với việc này là đóng cửa các trang trại nuôi đà điểu. Sài Gòn: Bắt một đường dây phá thai lậu Một đường dây chuyên tổ chức phá thai lậu tại phường 3, quận 3, thành phố Sài Gòn vừa bị công an bắt hôm 01/02/2004 vừa qua. Sau Sài Gòn, Hà Nội cấm mua bán gia cầm Hôm 01/02/2004, nhà cầm quyền thành phố Hà Nội đã chính thức ban hành lệnh cấm buôn bán, vận chuyển và các sản phẩm gia cầm trên phạm vi thành phố với các tỉnh ngoài. Biện pháp mạnh nhất này được quyết định cùng lúc với việc công bố dịch viêm phổi do virus cúm ở người tại Hà Nội. Sau Sài Gòn, Hà Nội cấm mua bán gia cầm Hôm 01/02/2004, nhà cầm quyền thành phố Hà Nội đã chính thức ban hành lệnh cấm buôn bán, vận chuyển và các sản phẩm gia cầm trên phạm vi thành phố với các tỉnh ngoài. Biện pháp mạnh nhất này được quyết định cùng lúc với việc công bố dịch viêm phổi do virus cúm ở người tại Hà Nội. Tang thương vì bị cướp biển trong những ngày Tết Ngày 15/1/2004 (tức 24 Tết Giáp Thân) tại vùng biển Cà Mau Kiên Giang, 17 ngư phủ trên 2 chiếc tàu đánh cá đã bị cướp biển tấn công, 4 ngư phủ đã phải bỏ mạng, và 13 ngư phủ sống sót đã được đưa về Rạch Giá trên tàu cấp cứu. LHQ lo ngại Vietnam chưa đối phó đúng mức với dịch cúm gà Trong các bản tin đánh đi từ Hà Nội và Bangkok các hãng thông tấn Reuters, AFP và AP cho biết Tổ Chức Lương Nông Liên Hiệp Quốc tỏ ý lo ngại là Việt Nam chưa tiêu hủy gà ở mức độ thích đáng để ngăn chận sự lây lan của dịch bệnh cúm gà đã giết chết 5 người tại Việt Nam và đang gây ra nhiều xáo trộn trong sinh hoạt ở nhiều nước Á Châu. LHQ lo ngại Vietnam chưa đối phó đúng mức với dịch cúm gà Trong các bản tin đánh đi từ Hà Nội và Bangkok các hãng thông tấn Reuters, AFP và AP cho biết Tổ Chức Lương Nông Liên Hiệp Quốc tỏ ý lo ngại là Việt Nam chưa tiêu hủy gà ở mức độ thích đáng để ngăn chận sự lây lan của dịch bệnh cúm gà đã giết chết 5 người tại Việt Nam và đang gây ra nhiều xáo trộn trong sinh hoạt ở nhiều nước Á Châu. Ðọc báo Xuân trong nước: Người Về Tết năm nay, người Việt Nam ở hải ngoại trở về cố quốc ăn Tết ở quê nhà khá đông. Trên tờ báo Xuân Giáp Thân “Tuổi Trẻ” có một bài báo ngắn nói về những tình cảm khác nhau của những người trở về, nguyên văn bài báo như sau: Ðọc báo Xuân trong nước: Người Về Tết năm nay, người Việt Nam ở hải ngoại trở về cố quốc ăn Tết ở quê nhà khá đông. Trên tờ báo Xuân Giáp Thân “Tuổi Trẻ” có một bài báo ngắn nói về những tình cảm khác nhau của những người trở về, nguyên văn bài báo như sau: HT Huyền Quang quyết tâm bảo vệ đạo pháp và dân tộc. Tin của hãng thông tấn Pháp đánh đi từ Hà Nội cho biết người cầm đầu Giáo hội Phật giáo Việt Nam Thống nhất tuyên bố rằng tình trạng của giáo hội bị cấm hoạt động này vẫn rất sinh động mặc dù đã bị chính quyền Cộng sản đàn áp trong gần ba mươi năm. RADIO GIỜ CỦA MẸ: Xin cứu giúp Linh Mục trông coi xứ nghèo U Minh Thượng RADIO GIỜ CỦA MẸ vừa loan tin về Linh Mục Phêrô Trần Công Thắng hiện coi sóc giáo dân tại U Minh Thượng, hoàn cảnh có rất nhiều khó khăn. RADIO GIỜ CỦA MẸ: Xin cứu giúp Linh Mục trông coi xứ nghèo U Minh Thượng RADIO GIỜ CỦA MẸ vừa loan tin về Linh Mục Phêrô Trần Công Thắng hiện coi sóc giáo dân tại U Minh Thượng, hoàn cảnh có rất nhiều khó khăn. Trường hợp tử vong thứ sáu vì cúm gà tại Việt Nam Một em trai 13 tuổi đã chết vì cúm gà tại thành phố Saigon, mang con số tử vong vì bệnh này ở Việt Nam lên đến ít nhất là sáu người, bao gồm năm trẻ em và một người lớn. Trường hợp tử vong thứ sáu vì cúm gà tại Việt Nam Một em trai 13 tuổi đã chết vì cúm gà tại thành phố Saigon, mang con số tử vong vì bệnh này ở Việt Nam lên đến ít nhất là sáu người, bao gồm năm trẻ em và một người lớn. Đã có 56 tỉnh, thành bị dịch cúm gà Chỉ còn 8 tỉnh nữa là coi như cả nước Việt Nam có dịch cúm gà, không còn nơi nào từ xó núi Việt Bắc đến vùng đồng lầy Cà Mau đều không thóat dịch. Trong khi tờ Người Lao Động đề ngày 5-2-2004 (nhưng đã phổ biến trên Internet ngày 4-2-2004) nói số tỉnh có gia cầm chết hàng lọat lên tới 56 tỉnh thị, thì tờ Thanh Niên (trên Internet đề ngày 4-2-2004) nói số tỉnh thị có dịch cúm gà là 53 tỉnh thị. Lm. Chân Tín: CSVN không tôn trọng quyền tự do tôn giáo trong thực tế Nhà cầm quyền CSVN dùng sự khủng bố, bỏ tù và bản án tử hình để bịt mồm những người đấu tranh dù họ công nhận chính thức quyền tự do tôn giáo trong bản hiến pháp, Linh Mục Chân Tín tố cáo như vậy, theo bản tin của hãng thông tấn Tòa Thánh Vatican (Zenit) ngày 03-02-2004. Tường trình của Phái đòan Quốc hội Mỹ điều tra đàn áp tôn giáo tại Việt Nam Nhà cầm quyền CSVN ngăn chận phái đòan quốc hội Mỹ đến tìm hiểu về tình hình đàn áp tôn giáo và nhân quyền bằng đủ mọi cách, cớ nên phái đòan không đạt được bao nhiêu phần mục đích của chuyến đi đã đặt ra. Tường trình của Phái đòan Quốc hội Mỹ điều tra đàn áp tôn giáo tại Việt Nam Nhà cầm quyền CSVN ngăn chận phái đòan quốc hội Mỹ đến tìm hiểu về tình hình đàn áp tôn giáo và nhân quyền bằng đủ mọi cách, cớ nên phái đòan không đạt được bao nhiêu phần mục đích của chuyến đi đã đặt ra. “Diễn viên” xiếc vịt cũng bị giết vì cúm gà Trước nguy cơ của đại dịch cúm gà lây sang người và các loại gia cầm khác, 150 con vịt là “diễn viên” xiếc vịt tại huyện Củ Chi Sài Gòn cũng bị giết và thiêu hủy. “Diễn viên” xiếc vịt cũng bị giết vì cúm gà Trước nguy cơ của đại dịch cúm gà lây sang người và các loại gia cầm khác, 150 con vịt là “diễn viên” xiếc vịt tại huyện Củ Chi Sài Gòn cũng bị giết và thiêu hủy. “Diễn viên” xiếc vịt cũng bị giết vì cúm gà Trước nguy cơ của đại dịch cúm gà lây sang người và các loại gia cầm khác, 150 con vịt là “diễn viên” xiếc vịt tại huyện Củ Chi Sài Gòn cũng bị giết và thiêu hủy. Bến Tre: Chị em kiện nhau đòi bàn thờ gia tộc Trước lúc lâm chung, người cha làm di chúc để lại cho cậu con trai 5 món đồ thờ cúng được xem là vật gia bảo của dòng họ, trong đó có chiếc bàn thờ. Song ước nguyện của người quá cố đã không thành sự thật. Những vật dụng trên trở thành đối tượng tranh chấp giữa hai chị em ruột. Họ kiện nhau ra tòa nhờ phân xử. Hoa Kỳ đưa Việt Nam vào danh sách các nước được nhận viện trợ phát triển Chính phủ Hoa Kỳ đã ghi tên Việt Nam vào danh sách 63 quốc gia có thể được nhận viện trợ của Mỹ trong khuôn khổ một chương trình mới, thành lập nhằm giúp đỡ các nước đang phát triển và có quyết tâm đi theo con đường dân chủ và kinh tế thị trường. Hoa Kỳ đưa Việt Nam vào danh sách các nước được nhận viện trợ phát triển Chính phủ Hoa Kỳ đã ghi tên Việt Nam vào danh sách 63 quốc gia có thể được nhận viện trợ của Mỹ trong khuôn khổ một chương trình mới, thành lập nhằm giúp đỡ các nước đang phát triển và có quyết tâm đi theo con đường dân chủ và kinh tế thị trường. Lâm Ðồng: Chưa hết dịch cúm gà, hàng trăm con heo lại bị dịch tả Trong lúc cả nước Việt Nam nói chung và tỉnh Lâm Ðồng nói riêng đang phải đối mặt với đại dịch cúm gà thì tỉnh Lâm Ðồng đang phải đối phó với nạn dịch tả heo. Lâm Ðồng: Chưa hết dịch cúm gà, hàng trăm con heo lại bị dịch tả Trong lúc cả nước Việt Nam nói chung và tỉnh Lâm Ðồng nói riêng đang phải đối mặt với đại dịch cúm gà thì tỉnh Lâm Ðồng đang phải đối phó với nạn dịch tả heo. Sài Gòn: Giải mã thành công gen virus cúm gà H5N1 Các báo tại Việt Nam hôm 04/02 đồng loạt loan tin các nhà khoa học của Viện Pasteur Sài Gòn công bố đã giải mã thành công gen virus cúm gà H5N1. Sài Gòn: Giải mã thành công gen virus cúm gà H5N1 Các báo tại Việt Nam hôm 04/02 đồng loạt loan tin các nhà khoa học của Viện Pasteur Sài Gòn công bố đã giải mã thành công gen virus cúm gà H5N1. Sài Gòn: Giải mã thành công gen virus cúm gà H5N1 Các báo tại Việt Nam hôm 04/02 đồng loạt loan tin các nhà khoa học của Viện Pasteur Sài Gòn công bố đã giải mã thành công gen virus cúm gà H5N1. Sài Gòn: Sau Tết, các thầy bói làm ăn phát đạt “Dường như đã thành lệ, đầu năm, công việc khá nhàn rỗi, trong túi cũng rủng rỉnh tiền, người ta lại muốn được bói cho mình một quẻ xem việc hên xui cả năm. Bói thì có đủ loại, từ xin xăm đến “thỉnh” thầy, “tiện” hơn thì ghé mua các lá số tử vi, sách bói toán có bán “công khai” tại các cổng chùa... Hà Nội đã có người chết vì lạnh “Quần áo mỏng không đủ ấm đã làm một người đàn ông chết vì cóng. Hiện, cơ quan công an vẫn chưa xác định được danh tính người đàn ông kể trên." Nữ Thị Trưởng Margie Rice mừng sinh nhật 80, mong mọi người ‘thương yêu nhau’ Hôm nay, Thứ Sáu 9 Tháng Giêng, là ngày sinh nhật của một viên chức có thẩm quyền cao nhất tại thành phố Westminster: nữ Thị Trưởng Margie Rice. Những người thân quen sẽ tổ chức tiệc mừng bát tuần dành cho bà Rice tại tòa nhà Westminster Rose Center vào chiều hôm nay. FBI tuyển người rầm rộ, cần 3,000 nhân viên Một số người sẽ tìm được cơ hội công ăn việc làm mới sau khi đọc tin này: Cơ Quan Ðiều Tra Liên Bang (FBI) đang tuyển hàng ngàn người vào nhiều chức vụ, công việc khác nhau. Theo một bản tin đài truyền hình ABC7 vùng Denver, Colorado, FBI gọi đây là đợt tuyển dụng đột xuất rầm rộ nhất trong lịch sử của họ suốt 100 năm qua. Ông Daschle hứa cải tổ y tế Hôm Thứ Năm 8 Tháng Một, cựu trưởng khối đa số tại Thượng Viện, ông Tom Daschle, cam kết sẽ tích cực theo đuổi việc cải tổ y tế và tái lập niềm tin đặt vào các cơ quan y tế của liên bang, giữa lúc ông biện bạch để được chuẩn nhận vào chức bộ trưởng y tế trong chính phủ tương lai của ông Barack Obama. Đài Loan: Cựu Tổng thống bị tố cáo biển thủ quỹ dành cho Bắc Hàn Một nghị viên đảng cầm quyền ở Ðài Loan hôm Thứ Năm 8 Tháng Một đã tố cáo là cựu Tổng Thống Trần Thủy Biển (Chen Shui-bian) đã biển thủ ngân quỹ ngoại giao dành để liên hệ với Bắc Hàn, trong biến chuyển mới nhất liên quan đến việc truy tố ông Trần. Tín thuế dành cho người mua nhà để ở lần đầu tiên Những ai chưa từng làm chủ một căn nhà nên nghĩ đến việc sử dụng cơ hội nhận được tín thuế (tax credit) dành cho người mua nhà để ở lần đầu tiên. Tín thuế này chỉ có giá trị trong một thời gian giới hạn, được áp dụng cho những căn nhà được mua trong thời gian từ ngày 8 Tháng Tư, 2008 đến hết ngày 30 Tháng Sáu, 2009. Macy's đóng cửa 11 tiệm Thứ Năm 8 Tháng Giêng, Macy's cho biết sẽ đóng cửa 11 cửa hàng ở 9 tiểu bang khác nhau, ảnh hưởng 960 nhân viên, và giảm dự đoán tài chính cho tam cá nguyệt thứ tư sau mùa bán lễ trì trệ nhất của Macy's tính từ nhiều năm nay. Tổng thống tân cử Obama: Suy thóai kéo dài nếu không có kế họach kích thích kinh tế Tổng Thống Tân Cử Barack Obama hôm Thứ Năm 8 Tháng Một lên tiếng cảnh cáo về những hậu quả nguy hại và kéo dài nếu quốc hội không có hành động nhằm bơm hàng trăm tỉ Mỹ kim vào nền kinh tế Hoa Kỳ, kêu gọi phải có sự nhanh chóng thông qua đề nghị chi tiêu khổng lồ của ông trong bài diễn văn đầu tiên kể từ sau ngày đắc cử. Hỏa tiễn từ Lebanon bắn vào Israel, đe dọa mở mặt trận thứ nhì Thành phần dân quân ở Lebanon đã bắn ít nhất ba quả hỏa tiễn vào Israel lúc sáng sớm Thứ Năm 8 Tháng Một, đe dọa mở ra một mặt trận thứ nhì cho quốc gia Israel trong lúc dồn nỗ lực tấn công thành phần Hamas ở Dải Gaza. Hoa Kỳ chỉ huy nỗ lực chống hải tặc ở Somalia Một lực lượng quốc tế mới được thành lập để đối phó với hải tặc ngoài khơi bờ biển Somalia sẽ do hải quân Hoa Kỳ chỉ huy nhằm tập trung sức mạnh hải lực vào việc bảo vệ một trong những hải lộ quan trọng nhất thế giới, theo nguồn tin hải quân Hoa Kỳ cho hay hôm Thứ Năm 8 Tháng Một. Các hãng computer Nhật- Trung đều cắt giảm hàng lọat nhân viên Các mối lo ngại suy thoái kinh tế toàn cầu càng trở nên sâu đậm hơn hôm 8 Tháng Một, sau khi đại công ty sản xuất computer của Trung Quốc Lenovo và công ty chuyên sản xuất bộ phận computer của Nhật Bản TDK Corp. cùng cắt giảm hàng ngàn công việc làm, trong khi Nam Hàn nhìn nhận đang trên đà suy thoái. Làm sao bán nhà trong thời buổi khó khăn? Ðể bắt đầu cho tiến trình bán nhà trong năm 2009, bạn nên suy ngẫm về những ý kiến sau đây. Trước hết bạn cần có một thái độ chín chắn và tìm một chuyên viên địa ốc mang tinh thần lạc quan. Chuyên viên này cần có kinh nghiệm và biết cách thức bán nhà phù hợp với thị trường khó khăn hiện nay. Liệu Joseph Cao có giữ được ghế dân biểu trong kỳ bầu cử 2010? Trong một bài viết đặc biệt về tình hình chính trị địa phương, tuần báo Louisiana Weekly cho biết các chính trị gia kỳ cựu thuộc đảng Dân Chủ đang ráo riết đẩy nữ Nghị Sĩ Tiểu Bang Cheryl Gray ra tranh ghế dân biểu liên bang của ông Cao Quang Ánh trong kỳ bầu cử năm 2010. Liệu Joseph Cao có giữ được ghế dân biểu trong kỳ bầu cử 2010? Trong một bài viết đặc biệt về tình hình chính trị địa phương, tuần báo Louisiana Weekly cho biết các chính trị gia kỳ cựu thuộc đảng Dân Chủ đang ráo riết đẩy nữ Nghị Sĩ Tiểu Bang Cheryl Gray ra tranh ghế dân biểu liên bang của ông Cao Quang Ánh trong kỳ bầu cử năm 2010. Ngăn chặn một Âm Mưu Diễn Biến Hòa Bình Bùi Minh Quốc là một thi sĩ. Năm ngoái ông gặp bạn thơ Phan Ðắc Lữ, người Quảng Nam. Phan Ðắc Lữ kể chuyện gửi bản thảo một tập thơ để xin nhà Hội Nhà Văn xuất bản. Nhưng các vị chức sắc trong hội này đã kiểm duyệt, cắt sửa nát các bài thơ ra, Phan Ðắc Lữ thấy chúng không còn là thơ của mình nữa, nên chán không muốn in.	Lê Xuân Khoa C?ng d?ng ngu?i Vi?t Nam ? Hoa K?, v?i kho?ng m?t tri?u ba tram ngàn ngu?i [1], ch? sau m?t ph?n tu th? k? dã tr? thành m?t b? ph?n s?c t?c khá thành công và có nh?ng dóng góp tích c?c cho “x? s? c?a di dân”. So v?i các c?ng d?ng ngu?i Vi?t Nam sinh s?ng ? nu?c ngoài, ngu?i Vi?t Nam ? M? là m?t th?c th? dông d?o nh?t, do dó có kh? nang dóng góp r?t quan tr?ng cho quê huong ngu?n c?i v? tài chánh cung nhu v? trí tu?. Tru?c nh?ng c? g?ng h?i nh?p c?a Vi?t Nam vào c?ng d?ng qu?c t? trong khung c?nh toàn c?u hóa, d?c bi?t là ti?n trình phát tri?n các quan h? h?p tác v?i Hoa K?, v?n d? quan h? gi?a c?ng d?ng ngu?i Vi?t ? M? và Vi?t Nam l?i càng c?n ph?i du?c xem xét nghiêm ch?nh. Nh?ng ý ki?n c?a ngu?i vi?t v? tru?ng h?p riêng bi?t này cung du?c du?c d?t vào khung c?nh quan h? chung gi?a toàn th? c?ng d?ng ngu?i Vi?t Nam ? nu?c ngoài và Vi?t Nam. Hai muoi tám nam sau chi?n tranh, ti?n trình quan h? bình thu?ng gi?a hai chính ph? Hoa K? và Vi?t Nam, b?t d?u t? vi?c thi?t l?p Ð?i s? quán ? Hà N?i và Washington nam 1995, dã d?t du?c m?t bu?c quan tr?ng là Hi?p d?nh Thuong m?i song phuong nam 2001. Ch? trong vòng hai nam, m?c dù có m?t s? tr? ng?i cho Vi?t Nam nhu v? ki?n v? cá ba-sa hay h?n ng?ch (quota) v? d? may m?c, Hoa K? dã d?ng d?u trong nh?ng qu?c gia nh?p c?ng hàng hóa Vi?t. Chuy?n vi?ng tham Hoa K? c?a B? tru?ng Qu?c phòng Ph?m Van Trà cung nhu s? hi?n di?n c?a chi?n h?m Vandegrift t?i b?n Sài-gòn trong tháng Mu?i M?t 2003 là nh?ng tín hi?u c? th? c?a m?i quan h? quân s? trong m?t tuong lai không xa. Trong khi dó, quan h? gi?a c?ng d?ng ngu?i Vi?t Nam ? nu?c ngoài và chính quy?n ? trong nu?c v?n chua du?c bình thu?ng hóa, hi?u theo nghia là có s? trao d?i và h?p tác m?t cách công khai và chính th?c gi?a hai bên. T? nhi?u nam qua, các nhà c?m quy?n trong nu?c dã t? ý mong mu?n hòa gi?i và kêu g?i nhân tài Vi?t Nam ? nu?c ngoài dóng góp vào “s? nghi?p công nghi?p hóa và hi?n d?i hóa d?t nu?c,” nhung s? dáp ?ng c?a trí th?c h?i ngo?i, k? c? nh?ng chuyên gia tr? tu?i, v?n chua có gì dáng k?. Hàng nam, ngu?i Vi?t ? nu?c ngoài v?n g?i ti?n v? nu?c và s? ti?n dã gia tang d?u d?n. Riêng trong nam 2003, t?ng s? ti?n m?t g?i v? du?i nhi?u hình th?c và m?c dích có th? dã lên t?i trên b?n t? dô-la [1], m?t hình th?c vi?n tr? t? d?ng và m?t chi?u mà chính ph? không c?n ph?i t?n th?i gian thuong lu?ng v?i các th? t?c ký k?t và gi?y t? phi?n ph?c. T?ng s? ngu?i Vi?t Nam v? nu?c du?i các d?ng du l?ch, tham thân nhân, làm công tác nhân d?o hay kinh doanh cung trong nam 2003 là hon 300,000 ngu?i. Tuy nhiên, trong s? dó ch? có ch?ng 200 nhà khoa h?c, trí th?c v? nu?c làm công tác gi?ng d?y, tu v?n. [1] Chuong trình “Chuy?n giao Trí th?c thông qua Ki?u dân” (Transfer of Knowledge through Expatriate Nationals-TOKTEN) c?a Chuong trình Phát Tri?n Liên Hi?p Qu?c (United Nations Development Program-UNDP) r?t thành công ? các x? dang phát tri?n, nhung ? Vi?t Nam t? 1989 d?n nay ch? có du?c s? tham gia c?a ch?ng b?n ch?c chuyên viên ngu?i Vi?t ? nu?c ngoài. [1] M?c dù s? lu?ng ngo?i t? g?i v? nu?c r?t quan tr?ng và s? ngu?i tham gia tr?c ti?p hay gián ti?p vào công cu?c phát tri?n d?t nu?c có chi?u hu?ng gia tang, ho?t d?ng ch?ng d?i chính quy?n c?ng s?n trong c?ng d?ng ngu?i Vi?t h?i ngo?i v?n còn ti?p t?c. Ch? truong gi?i phóng quê huong b?ng b?o l?c nay g?n nhu không còn du?c theo du?i, nhung công cu?c tranh d?u cho dân ch? và nhân quy?n dã tr? thành m?t phong trào chính tr? du?c h?u thu?n c? t? trong l?n ngoài nu?c, và du?c các t? ch?c nhân quy?n qu?c t? nhi?t tình h? tr?. Ngay c? “da s? th?m l?ng” ? h?i ngo?i v?n s?n sàng b? quá kh? l?i dàng sau, cung không nén n?i s? khó ch?u và có th? ph?n ?ng m?nh m?i khi v?t thuong cu l?i du?c m? ra, vô tình hay c? ý, b?i m?t s? viên ch?c trong chính quy?n hay nh?ng ngu?i ?ng h? ch? d? trong nu?c, ch?ng h?n v? Tr?n Tru?ng ? California h?i tháng Giêng nam 1999. [1] Ða s? th?m l?ng này dù không tán thành nh?ng hình th?c d?u tranh quá khích và mu?n dóng góp cho s? phát tri?n c?a Vi?t Nam cung v?n trông d?i chính quy?n ti?p t?c d?i m?i và ban hành nh?ng quy?n t? do can b?n. Do dó, b?ng nh?ng phuong cách thích h?p, h? cung ?ng h? nh?ng yêu c?u chính dáng c?a ngu?i dân trong nu?c, nh?t là khi th?y có nh?ng bi?n pháp c?m doán hay tr?ng tr? kh?c nghi?t c?a chính quy?n. Ngay c? m?i quan h? M? - Vi?t, dù dã chính th?c bình thu?ng hóa, v?n chua hoàn toàn ?n d?nh trong tâm th?c c?a nhi?u gi?i ? c? hai bên do tác d?ng dai d?ng c?a “h?i ch?ng Vi?t Nam.” Sau khi cho xu?t b?n nam 1995 cu?n Nhìn l?i Quá kh?: Th?m k?ch và Nh?ng Bài h?c Vi?t Nam, c?u T?ng tru?ng Qu?c phòng M? Robert McNamara dã nh?n d?nh: “Rõ ràng là qu?c gia c?a chúng ta chua hi?u du?c d?y d? ho?c chua hoàn toàn d?ng ý v?i Vi?t Nam.” Tuy nhiên, nh?ng c? g?ng c?a ông qua m?t lo?t g?p g? nh?ng nhân v?t c?u thù trong hon hai nam sau dó d? cùng duy?t xét l?i nh?ng “co h?i b? l?” dã ch? dua d?n k?t qu? là m?t “Cu?c Tranh lu?n Vô cùng t?n”. [1] V? phía Vi?t Nam, th?nh tho?ng v?n th?y có nh?ng l?i phát bi?u quá dáng hay nh?ng ph?n ?ng tiêu c?c v? nh?ng quan h? v?i Hoa K? do s? lo ng?i d?n tr? thành hoang tu?ng v? “âm muu di?n bi?n hòa bình.” [1] Th?t ra, c?m t? “di?n bi?n hòa bình” r?t gu?ng ép và hàm ch?a hai di?m ngh?ch lý: th? nh?t, n?u hi?u “di?n bi?n” là nguy hi?m thì không th? dem ghép v?i “hòa bình”; và th? hai, n?u hi?u “di?n bi?n hòa bình” là m?t quá trình ti?n hóa hòa bình (nhu peaceful evolution trong ti?ng Anh) thì t?i sao l?i ch?ng nó? Ch?ng l? l?i mu?n thay th? b?ng m?t quá trình “thoái hóa h?n lo?n”? Nói cho dúng, Ð?ng và Nhà nu?c Vi?t Nam có lý do d? lo ng?i s? b? m?t d?c quy?n cai tr? và ki?m soát nhân dân n?u ph?i th?t s? m? r?ng các quy?n t? do dân ch?, vì th? dã không ch?u ch?p thu?n nh?ng yêu c?u c?i thi?n tình tr?ng nhân quy?n t? bên trong hay bên ngoài, và k?ch li?t ch?ng l?i m?i cu?c v?n d?ng cho dân ch? và nhân quy?n, k?t án nh?ng n? l?c này là “âm muu di?n bi?n hòa bình” và coi t?t c? m?i cá nhân hay t? ch?c lên ti?ng yêu c?u c?i cách là “nh?ng th? l?c thù d?ch.” M?t khác, Ð?ng và Nhà nu?c Vi?t Nam cung nh?n th?y không th? ti?p t?c duy trì m?t n?n d?c tài toàn tr? trong quá trình th?c hi?n kinh t? th? tru?ng, hòa nh?p v?i c?ng d?ng qu?c t? và phát tri?n quan h? v?i Hoa K?. Vì th? các nhà lãnh d?o d?u tuyên b? s? ti?p t?c d?i m?i m?nh m? hon n?a và, t? nam 2001, m?c tiêu “dân ch?” dã du?c thêm vào kh?u hi?u mà chính ph? c?n th?c hi?n là “dân giàu, nu?c m?nh, xã h?i công b?ng, dân ch?, van minh.” Trong tình tr?ng ti?n thoái lu?ng nan ?y, thay vì ch? d?ng thi hành nh?ng bi?n pháp thích ?ng có sáng t?o - m?t d?c di?m c?a dân t?c Vi?t - có th? ngan ng?a tru?c các phong trào tranh d?u, chính ph? l?i ph?n ?ng b?ng nh?ng bi?n pháp d?c doán dua d?n nh?ng v? dàn áp, b?t b? b?t công, khi?n cho nh?ng ti?ng nói ph?n kháng ? trong nu?c, nh?ng l?i t? cáo c?a các t? ch?c qu?c t? v? nhân quy?n và nh?ng cu?c v?n d?ng, tranh d?u cho t? do dân ch? c?a c?ng d?ng ngu?i Vi?t Nam ? nu?c ngoài còn gia tang hon n?a. Nhu v?y, v?n d? quan tr?ng là làm th? nào tìm ra du?c nh?ng bi?n pháp thích ?ng có sáng t?o d? ra kh?i tình tr?ng lúng túng hi?n nay và tránh du?c h?u qu? tai h?i c?a nh?ng bi?n pháp c?ng r?n, ph?n dân ch?? Ð? có th? tìm ra nh?ng bi?n pháp kh? thi, tru?c h?t c?n ph?i xác nh?n s? c?n thi?t c?a m?t ti?n trình dân ch? hóa thích h?p v?i nh?ng d?c tính van hóa xã h?i c?a dân t?c, sau dó là gi?i t?a nh?ng n?i nghi ng? và lo s? v? “nh?ng th? l?c thù d?ch” và “âm muu di?n bi?n hòa bình.” S? tang tru?ng và phát tri?n sinh ho?t kinh t? d? dáp ?ng các nhu c?u tiêu th? m?i c?a xã h?i thu?ng thúc d?y khuynh hu?ng c?i m? chính tr?. Chính sách c?i m? kinh t? cung làm gia tang các thành ph?n kinh t? và t?o nên nh?ng kh?i ?nh hu?ng m?i làm thay d?i môi tru?ng xã h?i và nh?ng quan h? chính tr?. S? tái ph?i trí các quy?n l?c, can c? theo kh? nang kinh t? và chuyên môn, cung mang m?m m?ng c?a m?t xã h?i da nguyên v?i k?t qu? t?t y?u là hi?n tu?ng da d?ng hóa b? máy cai tr? qu?c gia. Hi?n tu?ng này dã du?c th?y ? Thái Lan, quy?n l?c chính tr? c?a phe quân phi?t Thái dã d?n d?n b? gi?m thi?u tru?c s? l?n m?nh c?a giai c?p doanh nhân. Ngu?i c?m d?u chính quy?n ? Hong Kong không ph?i là m?t nhân v?t cao c?p c?a Ð?ng C?ng s?n Trung Qu?c mà là m?t nhà tài phi?t có kinh nghi?m làm an v?i tu b?n Tây phuong. G?n dây nh?t, Trung uong Ð?ng C?ng s?n Trung Qu?c l?i có thêm d?i di?n c?a gi?i doanh nhân và ti?p theo dó Qu?c h?i, l?n d?u tiên t? 1949, th?o lu?n m?t di?u kho?n tu chính hi?n pháp nh?m b?o v? quy?n tu h?u. S? giao ti?p v?i th? gi?i bên ngoài dã m? c?a cho nh?ng thông tin v? xã h?i dân ch? Tây phuong du nh?p vào Vi?t Nam r?t nhi?u và r?t nhanh qua nh?ng làn sóng truy?n thanh, nh?ng kênh truy?n hình, báo chí và nh?t là m?ng lu?i internet. Thêm vào dó là ?nh hu?ng c?a gi?i doanh nhân d?u tu và khách du l?ch ngo?i qu?c, nh?ng sinh viên du h?c tr? v? nu?c v?i nh?ng ki?n th?c và phuong pháp làm vi?c m?i, nh?ng ngu?i Vi?t Nam ? nu?c ngoài v? quê huong tham thân nhân hay làm vi?c, v.v. Vi?c Vi?t Nam gia nh?p kh?i ASEAN, thi?t l?p bang giao v?i Hoa K? và tham gia vào các t? ch?c và hi?p u?c qu?c t? càng gia tang tính cách thúc bách c?a nhu c?u c?i cách h? th?ng công quy?n và c?i m? v? chính tr? d? thích nghi v?i hoàn c?nh m?i. Ngay c? nh?ng t? ch?c ôn hòa nh?t nhu “Nhóm Tu V?n cho Vi?t Nam” g?m các nhà tài tr? qu?c t? cung không kh?i lên ti?ng c?nh cáo. T?i H?i ngh? thu?ng niên c?a nhóm này vào tháng Mu?i Hai 2001 ? Hà N?i, Ð?i di?n Ngân hàng Th? gi?i Andrew Steer tuyên b?: “C?m tu?ng chung là nam nay Vi?t Nam ti?n b? hon nam ngoái, nhung di?u dó không có nghia là các nhà tài tr? cho r?ng m?i chuy?n d?u t?t d?p. Chúng tôi mu?n nói r?ng Vi?t Nam dang ph?n d?u ch?t v?t trong vi?c th?c hi?n m?t l?ch trình c?i t? và chúng tôi mu?n giúp vào vi?c dó.” Thay m?t cho Liên Hi?p Châu Âu (EU), Ð?i s? B? t?i Vi?t Nam Philippe Dartois cho hay c?n có nh?ng n? l?c l?n d? xây d?ng m?t chính quy?n dân ch?, c?i thi?n tính trong sáng và trách nhi?m kh? tín c?a n?n hành chánh và tu pháp, và di?t tr? tham nhung. Liên Hi?p Châu Âu nh?n m?nh r?ng ti?n b? trong gu?ng máy cai tr? s? “?nh hu?ng tr?c ti?p d?n s? lu?ng vi?n tr?.” Nam 2002, nhóm tài tr? qu?c t? ch?p thu?n ngân kho?n 2 t? ru?i cho Vi?t Nam trong nam 2003 nhung ch? gi?i ngân du?c 1 t? ru?i vì Vi?t Nam không h?i d? di?u ki?n th?c hi?n các chuong trình phát tri?n. Tháng Mu?i M?t 2003, nhóm tài tr? qu?c t? l?i ch?p thu?n ngân kho?n 2 t? 8 cho nam 2004, nhung l?n này chính ph? Nh?t lên ti?ng c?nh cáo s? c?t gi?m vi?n tr? n?u Vi?t Nam v?n không d? di?u ki?n d? gi?i ngân h?t s? ti?n vi?n tr?. Ði?u dó có nghia là Vi?t Nam ph?i c?i t? nhi?u hon n?a. Nên bi?t r?ng Nh?t là qu?c gia tài tr? nhi?u nh?t cho Vi?t Nam v?i ngân kho?n 846 tri?u dô-la. Liên Hi?p Châu Âu d?ng th? nhì v?i ngân kho?n 640 tri?u. Ð?i di?n Ngân Hàng Th? Gi?i và Liên Hi?p Châu Âu ti?p t?c nh?n xét r?ng Vi?t Nam còn thi?u nh?ng quy?n t? do can b?n và còn c?n ph?i c?i thi?n v? m?t nhân quy?n và bài tr? tham nhung. C?n ph?i nhìn nh?n r?ng d?i v?i Vi?t Nam, m?t d?t nu?c dã b? tàn phá b?i hai cu?c chi?n tranh liên ti?p (1945-1975) và cô l?p v?i c?ng d?ng th? gi?i trong g?n n?a th? k?, s? du nh?p ? ?t c?a nh?ng trào luu tu tu?ng và l? l?i sinh ho?t quá m?i l? có th? gây nên tình tr?ng b?t ?n v? chính tr? và xáo tr?n d?i s?ng xã h?i. B?i v?y, trong khi ch?p nh?n nh?ng giá tr? ph? quát và th?c thi nh?ng qui u?c chung c?a qu?c t?, vi?c h?i nh?p v?i c?ng d?ng th? gi?i cung nhu nh?ng c?i cách chính tr? c?n ph?i du?c ti?n hành dúng m?c và thích h?p v?i Vi?t Nam trong th?i k? chuy?n ti?p. H?i nh?p thành công không th? là m?t hi?n tu?ng b? d?ng hóa mà ph?i là m?t quá trình thích ?ng có sáng t?o, t? phong phú hóa mà không b? m?t b?n s?c, d?ng th?i có kh? nang dóng góp vào n?n hòa bình và th?nh vu?ng chung trong khu v?c hay toàn th? gi?i. Quan ni?m v? m?t th? ch? dân ch? thích h?p v?i Vi?t Nam là m?t v?n d? c?n du?c trao d?i, th?o lu?n trong tinh th?n xây d?ng và th?c t?. Tuy nhiên, m?t khi dã xác d?nh du?c m?t l? trình thích h?p, Vi?t Nam ph?i quy?t tâm ti?n bu?c trên l? trình dó ch? không th? v?a ti?n v?a lùi. Trong khi ch? d?i, nh?ng nguyên t?c can b?n c?a dân ch? v?n ph?i du?c tôn tr?ng, dù có th? chua th?c hi?n du?c hoàn toàn. M?t cách c? th?, nhà nu?c c?n ph?i ngung b?t b? nh?ng ngu?i kêu g?i c?i t? ôn hòa, và phóng thích nh?ng ngu?i dã b? b?t. Th? nào là m?t l? trình dân ch? hóa thích h?p, th? nào là thích ?ng có sáng t?o, làm sao thi?t l?p du?c nh?ng k? ho?ch c?i t? và chuong trình phát tri?n kinh t?, giáo d?c, van hóa, xã h?i, làm sao d?ng viên du?c các ngu?n nhân l?c và tài l?c ? ngoài nu?c vào vi?c th?c hi?n nh?ng chuong trình dó? Nh?ng câu h?i này ch? có th? du?c gi?i dáp thích dáng n?u có s? tham kh?o gi?a nh?ng nhà làm chính sách và nh?ng trí th?c, chuyên gia thi?n chí ? nu?c ngoài. Và vi?c này ch? th?t s? có k?t qu? t?t n?u hai bên d?u d?ng tình khép l?i trang s? dau thuong, vu?t qua nh?ng tr? ng?i tâm lý và chính tr?, và s?n sàng h?p tác vì l?i ích chung c?a dân t?c. Ðây chính là v?n d? hòa gi?i dân t?c hay bình thu?ng hóa quan h? gi?a trong và ngoài nu?c du?c d? c?p trong ph?m vi c?a bài này. Tru?c vi?n tu?ng phát tri?n nhanh chóng c?a vùng Ðông Nam Á và nhu c?u an ninh khu v?c sau th?i k? Chi?n tranh L?nh, Hoa K? và Vi?t Nam d?u nh?n th?y có nh?ng m?i quan tâm chung và s? c?n thi?t ph?i hòa gi?i và h?p tác có l?i cho c? dôi bên. Do dó, hai nu?c dã quy?t d?nh b? quá kh? l?i dàng sau d? hu?ng v? tuong lai và thi?t l?p các quan h? song phuong. Trong khi gi?i lãnh d?o và trí th?c Hoa K? dã c? g?ng rút ra nhi?u bài h?c l?ch s? d? ho?ch d?nh chính sách và các chuong trình h?p tác v?i Vi?t Nam, s? dông ngu?i Vi?t Nam ? h?i ngo?i (mà m?t n?a là ? Hoa K?) v?n không mu?n d? c?p d?n v?n d? quan h? v?i ch? d? chính tr? ? trong nu?c, ph?n vì chua th? quên du?c ni?m thù h?n cu và ph?n quan tr?ng hon là không th? tin tu?ng ? s? thành th?t c?a nh?ng nhà lãnh d?o c?ng s?n. Ðây là m?t n?i b?t h?nh to l?n chung cho t?t c? m?i ngu?i Vi?t Nam ? trong và ngoài nu?c, làm suy y?u n?i l?c và gi?m thi?u nh?ng co h?i phát tri?n c?a c? hai bên. ? Hoa K?, tr? tru?ng h?p Cuba và Vi?t Nam, t?t c? nh?ng c?ng d?ng ngu?i M? g?c ngo?i qu?c d?u có quan h? h?p tác ch?t ch? v?i x? s? g?c c?a h? cho nên c? hai bên d?u d? dàng tr? nên giàu m?nh. Tru?ng h?p ngu?i M? g?c Nh?t là m?t thí d? di?n hình. Nhi?u doanh nhân M? g?c Nh?t dã liên doanh v?i nh?ng công ty l?n ? trong nu?c d? khai thác th? tru?ng M?, k? c? vi?c mua bán d?a ?c ho?c mua l?i nh?ng co s? kinh doanh hay k? ngh? s?n xu?t ? các thành ph? l?n. Ngu?c l?i chính ph? Nh?t cung du?c c?ng d?ng ngu?i M? g?c Nh?t dóng góp m?t ph?n quan tr?ng vào công cu?c v?n d?ng chính quy?n và Qu?c h?i M? nh?m c?i thi?n không ng?ng các quan h? h?p tác gi?a hai nu?c. Các ho?t d?ng van hóa nhu tri?n lãm tranh ?nh hay trình di?n âm nh?c d?u du?c ngu?i M? g?c Nh?t tham gia t? ch?c và gi?i thi?u v?i các c?ng d?ng b?n m?t cách hãnh di?n. Nh?ng c?ng d?ng ngu?i M? g?c Ð?i Hàn, Phi-líp-pin, ?n d?, Thái Lan, v.v. d?u có nh?ng quan h? t?t d?p tuong t? v?i quê huong cu c?a h?. Th?t là m?t c?nh tu?ng dáng bu?n khi th?y các phái doàn chính ph? Vi?t Nam di công tác và các ngh? si di trình di?n ? Hoa K?, thay vì du?c c?ng d?ng ngu?i M? g?c Vi?t vui v? dón chào dã g?p ph?i nh?ng cu?c bi?u tình ch?ng d?i k?ch li?t. Có nh?ng bu?i h?i th?o v? kinh t? mà các nhân v?t tham d? ph?i du?c nhân viên an ninh M? h? t?ng khi d?n cung nhu khi v?, và dã ph?i dùng c?a ph? thay vì c?a chính. M?t s? bu?i trình di?n ca nh?c c?a ngh? si trong nu?c, dù hoàn toàn phi chính tr?, v?n b? ch?ng d?i vì lý do “tuyên truy?n cho c?ng s?n” nên dã ph?i bãi b? vào gi? chót. Tình tr?ng này c?n du?c ch?m d?t s?m ch?ng nào hay ch?ng n?y. Tru?c s? chuy?n hu?ng trong bang giao qu?c t? và s? gia tang các quan h? M? - Vi?t, tru?c nh?ng quan tâm chung cho tuong lai c?a Vi?t Nam trong khu v?c Á châu - Thái Bình Duong, dã d?n lúc ph?i có nh?ng thay d?i can b?n trong tu duy và hành d?ng ? c? hai phía - c?ng d?ng ngu?i Vi?t ? nu?c ngoài và gi?i lãnh d?o chính tr? ? trong nu?c - d? có th? ti?n d?n vi?c bình thu?ng hóa các quan h? qua nh?ng hình th?c trao d?i và h?p tác thích h?p. V?n d? này du?c d?t ra trên m?t ti?n d? v?ng ch?c là công cu?c d?i m?i ? Vi?t Nam là m?t ti?n trình không th? d?o ngu?c, và di?u ki?n t?t y?u là nh?ng cu?c c?i cách ph?i du?c th?c hi?n t?ng bu?c v?ng ch?c và không th? gây nên xáo tr?n. Nhung cung ph?i nói thêm r?ng vì Vi?t Nam còn t?t h?u ít ra là vài ba ch?c nam so v?i nh?ng con r?ng Ðông Nam Á nên nh?ng bu?c c?i cách c?a nhà nu?c dù không ph?i là nh?y v?t cung c?n d? nhanh d? có th? rút ng?n th?i gian t?t h?u dó. S? so sánh sau dây v? l?i t?c tính trên d?u ngu?i vào nam 2001 là m?t thí d? cho th?y rõ tình tr?ng chênh l?ch gi?a Vi?t Nam và m?t s? nu?c khác trong khu v?c (t?t c? các con s? là b?ng dô-la M?): Vi?t Nam, 410; Trung Qu?c, 890; Thái Lan, 1940; Ma-lay-xia, 3330; Ð?i Hàn, 9460; Singapore, 21500. [1] Nên bi?t r?ng tru?c nam 1975, Ð?i Hàn cung ch? ngang t?m v?i Vi?t Nam C?ng Hòa (Nam Vi?t Nam). V?y n?u Hi?p d?nh Paris 1973 du?c nghiêm ch?nh thi hành và n?u mi?n Nam th?t s? có m?t chính ph? hòa gi?i hòa h?p dân t?c, có quan h? t?t v?i mi?n B?c trong khi ch? d?i th?ng nh?t d?t nu?c, l?i t?c tính trên d?u ngu?i ? Vi?t Nam ngày nay có th? không thua Ð?i Hàn, và ch?c ch?n không th? b? Ð?i Hàn vu?t xa d?n hon hai ch?c l?n. Th?c t? ph?c t?p trong c?ng d?ng ngu?i Vi?t Nam ? nu?c ngoài cung nhu thái d? nghi ng?i c?a nhà c?m quy?n ? trong nu?c nhu hi?n nay cho th?y m?c tiêu hòa gi?i và quan h? bình thu?ng gi?a hai bên không th? th?c hi?n du?c d? dàng và mau chóng. M?c tiêu này ch? có th? d?t du?c khi hai bên dã s?n sàng khép l?i trang s? dau thuong, vu?t qua nh?ng tr? ng?i tâm lý và chính tr? dã in sâu trong tâm trí c?a ít nh?t là hai th? h? t? Cách m?ng tháng Tám 1945 cho d?n nay. Quy?t d?nh hòa gi?i vì quy?n l?i t?i thu?ng c?a t? qu?c và dân t?c Vi?t Nam là m?t quy?t d?nh l?ch s? dòi h?i r?t nhi?u thi?n chí và can d?m c?a c? hai bên. Quy?t d?nh này s? d?t du?c n?u c? hai bên d?u nhìn nh?n r?ng b?n ch?t c?a hai cu?c chi?n trong ba muoi nam là chi?n tranh huynh d? tuong tàn vì lý tu?ng khác nhau d?ng th?i cung là chi?n tranh ?y nhi?m do s? tranh giành ?nh hu?ng qu?c t? gi?a hai kh?i tu b?n và c?ng s?n. Di nhiên là trong lúc chi?n tranh, các phe lâm chi?n d?u có nh?ng sai l?m và b? l? nhi?u co h?i hòa bình. Khi có di?u ki?n và co h?i d? chi?n th?ng thì phe th?ng tr?n l?i có nh?ng bi?n pháp d?i x? sai l?m d?i v?i phe thua tr?n, v?a làm m?t di m?t n?a ngu?n nhân l?c có kh? nang dóng góp vào công cu?c tái thi?t và phát tri?n x? s? v?a gây n?i oán h?n ch?ng ch?t và lâu dài trong lòng c?a nh?ng ngu?i còn s?ng sót và thân nhân c?a h?, trong và ngoài nu?c. Khi kêu g?i ngu?i Vi?t Nam t? n?n ? nu?c ngoài hãy quên chuy?n quá kh? d? hu?ng v? tuong lai, tham gia tích c?c vào các chuong trình nhân d?o và phát tri?n, các nhà làm chính sách ? trong nu?c cung dã áp d?ng m?t s? bi?n pháp d?i x? thích h?p, m?c dù còn h?n ch?, d?i v?i nh?ng ngu?i tr? v? nu?c d? giúp d? nhân d?o hay k? thu?t, ho?t d?ng kinh doanh, hay ch? d? tham thân nhân hay du l?ch. Nh?ng l?i kêu g?i và bi?n pháp d?i x? ?y có th? dã bi?u l? s? m?c nhiên nhìn nh?n chính sách sai l?m d?i v?i mi?n Nam sau khi th?ng nh?t và thái d? mong mu?n hòa gi?i c?a các nhà lãnh d?o trong nu?c d?i v?i c?ng d?ng ngu?i Vi?t ? nu?c ngoài. Tuy nhiên, nh?ng l?i kêu g?i doàn k?t và nh?ng bi?n pháp d?i x? dó v?n chua th? hi?n m?t chính sách hòa gi?i và d?i x? bình d?ng th?t s? nên v?n có th? b? hi?u là ch? có m?c dích khai thác ngu?n tài chánh và “ch?t xám” c?a ba tri?u ngu?i Vi?t Nam d?nh cu ? các qu?c gia ti?n b? trên th? gi?i - m?t s? ti?p thu m?t chi?u theo ý mu?n c?a nhà nu?c. Kêu g?i hòa gi?i và thi hành m?t s? bi?n pháp th?a mãn l?i ích v?t ch?t không d? kh? nang thuy?t ph?c nh?ng ngu?i có kinh nghi?m ch?ng d?i hay h?p tác v?i nhà c?m quy?n c?ng s?n trong quá kh?, nh?t là nh?ng n?n nhân c?a chính sách “h?c t?p c?i t?o” và “vùng kinh t? m?i” sau 1975. Do dó, mu?n th?t s? có hi?u l?c, chính sách hòa gi?i dân t?c ph?i có kh? nang “hóa gi?i” nh?ng h?n thù, b?t mãn và nghi k? ch?t ch?a trong lòng nh?ng ngu?i dang ch?ng d?i. Nói rõ hon, thay vì ch? kêu g?i dóng góp và ban phát m?t s? quy?n l?i, các nhà lãnh d?o trong nu?c c?n th?ng th?n nhìn nh?n nh?ng sai l?m trong quá kh? và có nh?ng bi?n pháp d?i x? bình d?ng th?t s?, không ph?i ch? v? m?t v?t ch?t mà quan tr?ng hon n?a là v? m?t tinh th?n, không ph?i ch? d?i v?i nh?ng ngu?i dã d?nh cu ? nu?c ngoài mà v?i c? nh?ng ngu?i còn ? l?i trong nu?c, không ph?i ch? d?i v?i nh?ng ngu?i còn s?ng mà v?i c? nh?ng ngu?i dã khu?t. V? phía c?ng d?ng ngu?i Vi?t Nam ? nu?c ngoài, cung c?n s?n sàng nhìn nh?n nh?ng sai l?m và nhu?c di?m c?a các t? ch?c chính tr? và các chính quy?n qu?c gia t? tru?c nam 1945. Vì thi?u kinh nghi?m cách m?ng và tinh th?n doàn k?t, các lãnh t? qu?c gia dù có nhi?u ngu?i nhi?t thành yêu nu?c dã không có d? di?u ki?n khách quan và ch? quan d? lãnh d?o dân t?c trong cu?c tranh d?u ch?ng Pháp giành d?c l?p cung nhu dã d? m?t chính nghia trong m?t cu?c chi?n tranh tàn kh?c d? b?o v? m?t mi?n Nam không c?ng s?n. Ð?u óc phong ki?n c? truy?n c?ng v?i tu tu?ng t? do c?a Tây phuong t?o nên m?t l? l?i sinh ho?t dân ch? n?a v?i khi?n cho phe Vi?t Nam qu?c gia có nhi?u lãnh t? chính tr?, nhi?u d?ng phái, có khuynh hu?ng d?c tôn hon là tôn tr?ng các nguyên t?c dân ch?. M?i c? g?ng k?t h?p thành m?t liên minh chính tr? d? d?i phó v?i Pháp hay c?ng s?n d?u ch? thành công ? lúc d?u và không bao lâu d?u tan rã vì chính ki?n b?t d?ng hay s? tranh giành ?nh hu?ng c?a các lãnh t?. [1] So v?i Ð?ng C?ng s?n v?i h? th?ng t? ch?c ch?t ch? trong và ngoài Ð?ng, v?i kinh nghi?m ho?t d?ng qu?c t?, phuong pháp dào t?o cán b? và quân d?i thành nh?ng con ngu?i tuy?t d?i tuân hành m?nh l?nh c?a lãnh d?o, c?ng v?i ngh? thu?t tuyên truy?n lôi cu?n qu?n chúng, các t? ch?c chính tr? qu?c gia nh?t d?nh không có d? kh? nang d?i phó. Chính nghia qu?c gia trong c? hai cu?c chi?n cung vì th? mà m?t vào tay Ð?ng C?ng s?n du?i hình th?c M?t Tr?n Vi?t Minh và M?t Tr?n Gi?i Phóng Mi?n Nam. G?n ba muoi nam sau cu?c chi?n, thái d? t? hào c?a k? chi?n th?ng cung nhu ni?m thù h?n c?a k? chi?n b?i d?u không còn có lý do nuôi du?ng. Sau khi th?ng nh?t d?t nu?c, chính ph? C?ng Hòa Xã H?i Ch? Nghia Vi?t Nam dã có nh?ng chính sách sai l?m v? kinh t?, chính tr?, quân s? và ngo?i giao khi?n cho toàn dân lâm vào tình tr?ng dói kh? và d?t nu?c b? t?t h?u hai, ba muoi nam so v?i nh?ng nu?c không c?ng s?n trong vùng Ðông Nam Á. Tình tr?ng này ch? b?t d?u du?c c?i thi?n t? cu?i th?p k? 1980 sau khi Nhà Nu?c áp d?ng chính sách “d?i m?i” d? di vào con du?ng kinh t? th? tru?ng và h?i nh?p v?i c?ng d?ng qu?c t?. Ð? có th? b?o d?m cho mình m?t vai trò quan tr?ng và lâu b?n trong khu v?c Châu Á - Thái Bình Duong, tru?c s? l?n m?nh dáng lo ng?i c?a Trung Qu?c v? kinh t? và quân s?, Vi?t Nam c?n ph?i s?m thành công trong ti?n trình h?i nh?p, thi?t l?p và phát tri?n du?c nh?ng quan h? h?p tác ch?t ch? v?i Hoa K? và các nu?c dân ch? ti?n b? trên th? gi?i. Ti?n trình này s? có th? hoàn t?t du?c mau chóng n?u có s? h? tr? d?c l?c c?a các c?ng d?ng ngu?i Vi?t Nam dã có chân d?ng v?ng ch?c ? nh?ng qu?c gia ti?n b?, d?c bi?t là Hoa K? và Châu Âu. Các nhà lãnh d?o ? Vi?t Nam dã ý th?c rõ du?c di?u này t? nhi?u nam qua, nhung v?n chua có quy?t tâm vu?t th?ng du?c hai tr? ng?i tâm lý chính: lòng t? ái quá cao không mu?n nhìn nh?n nh?ng sai l?m trong quá kh?, và n?i lo ng?i b? l?t d? n?u r?i b? n?n t?ng lý thuy?t và c?u trúc quy?n l?c hi?n nay, dù dã l?i th?i, d? th?c hi?n nh?ng bu?c d?i m?i c?n thi?t v? chính tr?. Th?t ra, nhìn nh?n nh?ng sai l?m dã qua không có nghia là ph? nh?n thành tích chi?n th?ng c?a mình vì chính nh?ng sai l?m ?y dã làm m?t di giá tr? c?a chi?n th?ng và b? l? co h?i d?ng viên du?c kh? nang c?a toàn dân vào công cu?c tái thi?t th?i h?u chi?n. Ngu?i Vi?t qu?c gia thua ngu?i Vi?t c?ng s?n vì nhi?u lý do nhung nh?t d?nh không ph?i vì không có lòng yêu nu?c. Không th? nói r?ng ngoài Ð?ng C?ng s?n ra, Vi?t Nam không có nh?ng nhà cách m?ng dã tr?n d?i tranh d?u và dã ch?t cho d?c l?p và t? do c?a dân t?c. Cung không có d?ng viên c?ng s?n nào có th? ph? nh?n s? ki?n Nguy?n T?t Thành (H? Chí Minh), tru?c khi tr? thành ngu?i c?ng s?n, dã là m?t thanh niên yêu nu?c noi guong các ti?n b?i Phan B?i Châu và Phan Chu Trinh. Khi theo du?i nh?ng lý tu?ng khác nhau và x?y ra xung d?t, hai bên có th? bu?c t?i nhau n?ng n? và gán cho nhau nh?ng t? ng? t?i t? nh?t. Nhung khi chi?n tranh dã ch?m d?t v?i s? toàn th?ng c?a m?t bên thì hòa gi?i dân t?c và d?i x? bình d?ng là chính sách sáng su?t nh?t d? ph?c h?i sinh l?c c?a d?t nu?c và dem l?i thái bình và h?nh phúc cho m?i thành ph?n dân t?c. Nhu v?y, khi nhìn nh?n nh?ng sai l?m khó tránh trong m?t giai do?n nh?t d?nh c?a l?ch s?, nhà c?m quy?n có th? hóa gi?i du?c nh?ng n?i b?t mãn hay thù h?n c?a nh?ng ngu?i dã b? nu?c ra di hay còn ? l?i trong nu?c, d?c bi?t là chuy?n d?i du?c nh?ng ho?t d?ng ch?ng d?i c?a c?ng d?ng ngu?i Vi?t ? nu?c ngoài thành nh?ng dóng góp xây d?ng. Có quy?t tâm t? vu?t d? hóa gi?i h?n thù thì vi?c kêu g?i b? qua quá kh? d? hu?ng v? tuong lai m?i có ý nghia. Nhu c? nhân dã d?y “Th?ng ngu?i ch? là s?c, th?ng du?c chính mình m?i là m?nh” (Th?ng nhân gi? l?c, t? th?ng gi? cu?ng). Nhân dân và l?ch s? s? phán xét kh? nang t? vu?t và tinh th?n trách nhi?m c?a nh?ng ngu?i lãnh d?o trong giai do?n l?ch s? này. Khi h?n thù dã du?c hóa gi?i thì hòa gi?i dân t?c duong nhiên s? thành t?u và n?i lo ng?i v? “âm muu di?n bi?n hòa bình c?a các th? l?c thù d?ch” cung không có lý do t?n t?i. V?n d? duy nh?t còn l?i là th?c hi?n nh?ng bu?c d?i m?i c?n thi?t v? chính tr?. Ðây là m?t v?n d? r?t quan tr?ng dòi h?i vi?c xác d?nh m?t l? trình dân ch? hóa v?a thích h?p v?i d?c tính c?a dân t?c Vi?t Nam v?a ti?n tri?n nh?p nhàng v?i chi?u hu?ng toàn c?u hóa. Công vi?c này c?n có s? tham kh?o ý ki?n c?a nh?ng ngu?i quan tâm d?n v?n m?nh tuong lai c?a Vi?t Nam, c? ? trong l?n ngoài nu?c. Khi xúc ti?n vi?c thi?t l?p và th?c hi?n l? trình dân ch? hóa cho Vi?t Nam, chính quy?n s? duong nhiên gia tang du?c uy tín c?a mình trong vai trò ph?i trí m?i s? dóng góp c?a các thành ph?n dân t?c. V? phía c?ng d?ng h?i ngo?i, vì quy?n l?i chung c?a d?t nu?c và dân t?c, cung c?n có quy?t tâm b? qua nh?ng ni?m thù h?n trong quá kh? d? góp ph?n xây d?ng m?t nu?c Vi?t Nam dân ch?, phú cu?ng trong c?ng d?ng qu?c t?, không ph?i quá lo ng?i v? m?i de d?a c?a láng gi?ng phuong B?c. Quy?t tâm này cung dòi h?i kh? nang t? vu?t và tinh th?n trách nhi?m c?a nh?ng ngu?i qu?c gia, nh?t là nh?ng ngu?i dã t?ng là n?n nhân c?a phe chi?n th?ng sau khi mi?n Nam b? dánh b?i. Th?c t? dã cho th?y là m?i c? g?ng l?t d? chính quy?n b?ng b?o l?c d?u th?t b?i vì không ph?i là con du?ng l?a ch?n c?a nhân dân trong nu?c, dù b?t mãn v?i ch? d?, dã quá chán ghét chi?n tranh và không th? tin tu?ng ? s?c m?nh quân s? c?a ngu?i Vi?t Nam t? n?n. Nh?ng cu?c v?n d?ng chính tr? nh?m thay th? ch? d? duong quy?n ? Vi?t Nam s? không còn du?c Hoa K? hay m?t th? l?c qu?c t? nào ?ng h?. Có l? ch? còn Trung Qu?c là s?n sàng h? tr? nh?ng ho?t d?ng phá r?i và c?n tr? s? phát tri?n c?a Vi?t Nam. Nh?ng cu?c bi?u tình và nh?ng b?n tuyên ngôn ch?ng C?ng hùng h?n cung ch? còn là nh?ng hình th?c phát bi?u nh?t th?i và không m?y hi?u l?c. Ch? trong th?i gian g?n dây, khi nh?ng cu?c tranh d?u và v?n d?ng du?c t?p trung vào v?n d? c?i thi?n tình tr?ng nhân quy?n ? Vi?t Nam thì m?i th?y có s? h? tr?, dù còn gi?i h?n, c?a chính ph? và Qu?c H?i Hoa K?, c?a Liên Hi?p Châu Âu và các t? ch?c qu?c t? vì tính ch?t chính dáng c?a v?n d?. Nh?ng cu?c v?n d?ng h?p pháp và h?p lý này cung d? du?c s? d?ng tình c?a da s? trong c?ng d?ng - cho d?n nay v?n là “da s? th?m l?ng” không tán thành các ho?t d?ng c?c doan. Nhà c?m quy?n trong nu?c dù có b?c b?i t?i dâu cung không th? không nh?n th?y s? chuy?n hu?ng tranh d?u c?a c?ng d?ng h?i ngo?i, t? quá khích sang ôn hòa, và hi?u l?c lâu dài c?a cách ti?p c?n m?i này. Nhà nu?c s? th?y c?n ph?i có nh?ng dáp ?ng thích h?p, và quan tr?ng hon n?a, c?n th?c s? hòa gi?i v?i c?ng d?ng ngu?i Vi?t ? nu?c ngoài. M?t khi bên trong dã có nh?ng bu?c ti?n c? th?, bên ngoài cung d?n lu?t ph?i dáp ?ng thích h?p. Th?c t? cung cho th?y là ch? nghia c?ng s?n dã tr? thành chuy?n dã qua và b?n nu?c c?ng s?n còn l?i trên th? gi?i cung d?u dang tìm cách thích ?ng v?i nh?ng di?u ki?n kinh t? chính tr? m?i c?a toàn c?u, m?nh ai n?y lo, không còn nh?c nh? gì d?n lý thuy?t “d?u tranh giai c?p” và “cách m?ng vô s?n toàn th? gi?i.” Nhà nu?c c?ng s?n Vi?t Nam dã l?a ch?n con du?ng d?i m?i d? có th? dua d?t nu?c ra kh?i tình tr?ng nghèo dói và d?t du?c m?c tiêu mong mu?n là “dân giàu, nu?c m?nh, xã h?i công b?ng, dân ch?, van minh.” S? dóng góp quan tr?ng c?a c?ng d?ng h?i ngo?i vào công cu?c ph?c h?i sinh l?c c?a dân t?c và giúp cho Vi?t Nam tr? thành m?t qu?c gia dân ch?, phú cu?ng trong khu v?c s? ph?i du?c nhà c?m quy?n trong nu?c hoan nghênh và s? du?c l?ch s? ghi nh?n và dánh giá x?ng dáng. Ti?n trình hòa gi?i có th? du?c th?c hi?n qua nh?ng cu?c ti?p xúc, trao d?i th?ng th?n và xây d?ng v? nh?ng v?n d? quan tâm chung, nhu dã t?ng di?n ra trong m?y nam qua gi?a vài ba phái doàn Vi?t Nam và m?t s? trí th?c ngu?i M? g?c Vi?t nhân d?p các phái doàn này di công tác ? Hoa K?. Cho d?n nay, nh?ng cu?c ti?p xúc nhu th? v?n không ngoài nhi?m v? thông tin, tham dò kh? nang dóng góp ch?t xám c?a trí th?c và chuyên gia ? ngoài nu?c, d?ng th?i ghi nh?n nh?ng ý ki?n và d? ngh? c?a nh?ng nhóm này. Nh?ng cu?c trao d?i th?ng th?n và xây d?ng, ngay c? nh?ng di?u than phi?n, dã du?c di?n ra trong m?t không khí l?ch s? và c?i m?, nh?t là khi nh?ng nhân v?t c?m d?u phái doàn trong nu?c phát bi?u là s?n sàng l?ng nghe nh?ng ý ki?n khác bi?t. Tuy nhiên, k?t qu? c?a nh?ng cu?c ti?p xúc này chua có gì dáng k? ngoài vi?c c?i thi?n m?t s? th? t?c hành chánh nhu vi?c c?p th? th?c (visa) cho công dân M? g?c Vi?t b?ng cách ghi th?ng vào h? chi?u (passport) thay vì b?ng m?t t? th? th?c r?i, cho phép mua nhà ? và s? d?ng d?t, và d?i x? bình d?ng v? giá vé máy bay n?i d?a. Nh?ng cu?c ti?p xúc tham kh?o này c?n ph?i du?c ti?p t?c và m? r?ng và nh?ng nh?n xét hay d? ngh? có l?i ích cho d?t nu?c d?u ph?i du?c chính quy?n xem xét nghiêm ch?nh d? thi?t l?p thành chính sách và chuong trình th?c hi?n. V?N d? d?t ra là nhà c?m quy?n trong nu?c có th?t tình mu?n hòa gi?i v?i c?ng d?ng ngu?i Vi?t Nam ? nu?c ngoài hay không? Cho d?n nay, qua nh?ng l?i kêu g?i “xóa b? m?c c?m quá kh? d? hu?ng v? tuong lai,” qua nh?ng l?i khen ng?i nh?ng ngu?i dã có công dóng góp, qua m?t s? bi?n pháp có tính cách ban on, và thái d? l?nh nh?t d?i v?i nh?ng d? ngh? du?c “ghi nh?n d? c?u xét,” câu tr? l?i là các nhà lãnh d?o chính tr? ? Hà N?i chua th?t tình nghi d?n vi?c hòa gi?i v?i c?ng d?ng h?i ngo?i. Trong thâm tâm, nhà c?m quy?n trong nu?c v?n coi nh?ng ngu?i dã b? di t? n?n ? nu?c ngoài là nh?ng k? b?i tr?n và có t?i nay c?n du?c chiêu h?i vì h? có kh? nang dóng góp quan tr?ng cho công cu?c ph?c h?i sinh l?c và phát tri?n x? s?. Nh?ng dóng góp này cung ch? du?c ch?p nh?n theo nhu c?u nh?t d?nh c?a nhà c?m quy?n. M?i yêu c?u hay d? ngh? không phù h?p v?i ý mu?n c?a chính quy?n s? b? coi là không th? ch?p nh?n du?c ho?c b? nghi ng? là n?m trong âm muu di?n bi?n hòa bình. Ngay c? nh?ng d? ngh? hòa gi?i c?n thi?t và d? th?c hi?n nh?t nhu giúp d? hay cho phép s?a sang l?i nghia trang quân d?i mi?n Nam và h?p tác trao d?i v? van h?c ngh? thu?t v?n chua có dáp ?ng sau khi du?c “ghi nh?n d? c?u xét”. Các d?i di?n chính quy?n khi ti?p xúc v?i nh?ng ngu?i có thi?n chí ? nu?c ngoài dã ch? làm công vi?c kêu g?i s? dóng góp m?t chi?u theo ch? th? c?a Ð?ng và Nhà nu?c v?i nh?ng h?a h?n d?i x? bình d?ng v? quy?n l?i v?t ch?t so v?i ngu?i dân trong nu?c. Vì k? lu?t n?i b?, nh?ng ý ki?n xây d?ng t? bên ngoài, dù có du?c các doàn d?i di?n này tán thành, không ch?c dã du?c d? ngh? lên cho các b? ph?n có th?m quy?n c?u xét và ch?p thu?n. M?t tru?ng h?p n?i b?t nh?t c?n du?c nói d?n là d? d?nh t? ch?c “Di?n dàn Trí th?c Vi?t Nam góp Ý ki?n Xây d?ng và B?o v? T? qu?c” do Ban Thu?ng tr?c Ðoàn Ch? t?ch ?y ban Trung uong M?t tr?n T? qu?c quy?t d?nh t? mùa Hè 2003. Di?n dàn du?c chu?n b? t? ch?c t?i Trung tâm H?i ngh? Qu?c t? ? Hà N?i t? 29 d?n 31 tháng Giêng 2004 (ngay sau T?t Giáp Thân.) Ban t? ch?c cho bi?t: “Di?n dàn là m?t sinh ho?t khoa h?c c?a gi?i trí th?c trong và ngoài nu?c nh?m phát huy truy?n th?ng doàn k?t yêu nu?c, ý th?c t? hào dân t?c c?a trí th?c Vi?t Nam, trao d?i và dóng góp ý ki?n vào s? nghi?p xây d?ng và b?o v? t? qu?c, d?y m?nh công cu?c công nghi?p hóa và hi?n d?i hóa d?t nu?c, vì m?c tiêu dân giàu, nu?c m?nh, xã h?i công b?ng, dân ch?, van minh.” N?i dung c?a Di?n dàn g?m ba di?m chính (theo nguyên van): Xu?t phát t? kinh nghi?m th?c ti?n c?a Vi?t Nam và th? gi?i, d? xu?t các ki?n ngh? c? th? và thi?t th?c, dóng góp vào vi?c ho?ch d?nh và t? ch?c th?c hi?n các du?ng l?i, chính sách và lu?t pháp trên các linh v?c c?a d?i s?ng xã h?i, nh?m d?y m?nh công cu?c d?i m?i, phát tri?n kinh t?-xã h?i, nâng cao d?i s?ng v?t ch?t và tinh th?n c?a nhân dân, b?o v? d?c l?p và th?ng nh?t c?a T? qu?c. Th?o lu?n và dóng góp ý ki?n v? nh?ng ch? truong, gi?i pháp nh?m “nâng cao dân trí, dào t?o nhân l?c, b?i du?ng nhân tài”, phát huy ti?m nang trí tu? c?a dân t?c, nâng cao ch?t lu?ng và hi?u qu? c?a h? th?ng giáo d?c qu?c dân, d?y m?nh s? nghi?p phát tri?n khoa h?c và công ngh? c?a d?t nu?c trong giai do?n hi?n nay và nh?ng th?p k? ti?p theo. Th?o lu?n và dóng góp ý ki?n v? nh?ng ch? truong, chính sách và bi?n pháp nh?m d?ng viên t?t hon s? c?ng hi?n c?a gi?i trí th?c Vi?t Nam ? trong nu?c cung nhu dang ? nu?c ngoài vào công cu?c xây d?ng và phát tri?n d?t nu?c, dua Vi?t Nam s?m tr? thành m?t nu?c công nghi?p hi?n d?i. N?i dung này s? du?c gom vào ba ch? d? l?n du?c th?o lu?n trong ba ti?u ban: các v?n d? chính tr?, van hóa, xã h?i; các v?n d? giáo d?c - dào t?o và phát tri?n khoa h?c - công ngh?; các v?n d? phát tri?n kinh t?. Gi?y m?i tham d? Di?n dàn du?c các Ð?i s? quán Vi?t Nam ? ngo?i qu?c g?i d?n m?t s? trí th?c và chuyên gia Vi?t Nam d?nh cu ? nu?c ngoài kho?ng cu?i tháng Chín và du?c bi?t có nhi?u ngu?i dã nh?n l?i tham d?. B?ng nhiên d?n d?u tháng Mu?i M?t thì công vi?c t? ch?c Di?n dàn này b? hoãn vô h?n d?nh vì “có nhi?u vi?c quan tr?ng khác ph?i gi?i quy?t.” M?t Di?n dàn trí th?c nhu v?y l? ra ph?i du?c th?c hi?n nhu m?t ho?t d?ng uu tiên c?a chính ph? vì dây là co h?i t?p h?p du?c nhi?u nhân tài có thi?n chí ? trong và ngoài nu?c cùng nhau trao d?i nh?ng kinh nghi?m c?a Vi?t Nam và th? gi?i, dóng góp vào vi?c thi?t l?p các chính sách và k? ho?ch phát tri?n d?t nu?c v? m?i m?t, dua Vi?t Nam vào hàng ngu c?a nh?ng qu?c gia hàng d?u trong khu v?c. Di?n dàn này có th? chua th?t s? thu?n ti?n cho nh?ng ngu?i có thi?n chí phát bi?u th?ng th?n và công khai nh?ng ý ki?n xây d?ng c?a mình, nhung ít nh?t cung là m?t bu?c quan tr?ng m? d?u cho nh?ng hình th?c sinh ho?t có kh? nang huy d?ng m?i tài nang vào công cu?c phát tri?n và b?o v? x? s?. Vi?c bãi b? di?n dàn này m?t l?n n?a cho th?y s? gi?ng co gi?a hai khuynh hu?ng ti?n b? và b?o th? trong t?ng l?p lãnh d?o hi?n th?i ? Vi?t Nam mà r?t cu?c phe b?o th? v?n n?m du?c uu th?. Ðây là m?t quy?t d?nh r?t tai h?i làm c?n tr? nh?ng bu?c ti?n c?n thi?t c?a dân t?c ch? vì t?m nhìn thi?n c?n và n?i lo ng?i c?a nh?ng ngu?i mu?n duy trì d?c quy?n lãnh d?o c?a Ð?ng C?ng s?n. Có m?t s? lý do khi?n nh?ng ngu?i b?o th? nghi r?ng vi?c tham kh?o ý ki?n c?a ngu?i Vi?t h?i ngo?i là không c?n thi?t. Tru?c h?t v?n là thái d? ch? quan và t? hào c?a k? chi?n th?ng tin r?ng mình dã dánh b?i du?c k? thù m?nh nh?t trên th? gi?i thì vi?c gì khó d?n dâu cung s? làm du?c, b?i th? không c?n ph?i “h? mình” h?i ý ki?n c?a k? chi?n b?i. Th? hai là thái d? nghi ng? r?ng nh?ng dóng góp c?a bên ngoài v? vi?c “ho?ch d?nh và t? ch?c th?c hi?n du?ng l?i, chính sách và lu?t pháp trên các linh v?c c?a d?i s?ng xã h?i” (nhu dã nêu ra trong n?i dung c?a Di?n dàn) d?u không ph?i vì thi?n chí mà n?m trong “âm muu di?n bi?n hòa bình” nh?m l?t d? ch? d?. Th? ba là nh?n d?nh cho r?ng, ngoài s? ti?n l?n chuy?n v? nu?c, vi?c dóng góp “ch?t xám” c?a ngu?i Vi?t h?i ngo?i trên th?c t? cung dã có r?i. Công cu?c chuy?n giao trí th?c và công ngh? c?a nhân tài ? nu?c ngoài, dù có th? ch?m, v?n s? ti?p di?n theo con du?ng m?t chi?u. Nhu v?y, không c?n ph?i có nh?ng cu?c tham kh?o nghiêm ch?nh v?i ngu?i ? bên ngoài v? nh?ng v?n d? quan tâm chung và nh?ng phuong cách gi?i quy?t. M?i nam, vào d?p T?t, ch? c?n có m?t bu?i ti?p tân d? các quan ch?c nhà nu?c g?p g? bà con v? tham quê huong, khen ng?i và khuy?n khích nh?ng dóng góp tình nghia c?a “khúc ru?t xa ngàn d?m.” N?u lâu lâu có phái doàn trong nu?c ti?p xúc v?i nh?ng nhóm trí th?c và chuyên gia ? nu?c ngoài nhân nh?ng chuy?n di công tác thì cung ch? có nhi?m v? thông báo du?ng l?i chính sách c?a chính ph?, sau dó s? ghi nh?n các ý ki?n và d? ngh?. Chính ph? có th? s? tùy ti?n ban hành m?t s? bi?n pháp hành chánh d? th?a mãn nh?ng di?u yêu c?u nào xét ra là vô h?i. Qu? th?t ? h?i ngo?i, có nhi?u ngu?i, nh?t là trong gi?i trí th?c tr?, t? nhi?u nam qua dã g?t b? v?n d? chính tr? sang m?t bên d? ch? quan tâm d?n nh?ng vi?c làm b?t v? l?i v? nhân d?o (y t?, giáo d?c, xã h?i) hay phát tri?n (lãnh d?o & qu?n tr?, hành chánh & pháp lý, khoa h?c & k? thu?t.) H? là nh?ng ngu?i không th? làm ngo tru?c c?nh tu?ng nghèo dói, b?nh t?t c?a da s? dân chúng ? Vi?t Nam, h? cung không mu?n ti?p t?c ch?ng ki?n m?t nu?c Vi?t Nam t?t h?u hàng ch?c nam sau nh?ng qu?c gia lân bang nhu Thái Lan, Mã-Lai, Phi-líp-pin. Nh?ng vi?c làm c?a h? dem l?i l?i ích tr?c ti?p và c? th? cho dân chúng, r?t dáng du?c khuy?n khích và ?ng h?. Ngay c? nh?ng ngu?i tr? v? nu?c d? ho?t d?ng kinh doanh hay d?u tu cung không nên b? ch? trích, vì nói chung và trong lâu dài, s? tham gia c?a ngu?i g?c Vi?t ? h?i ngo?i và môi tru?ng kinh doanh ? Vi?t Nam v?n có l?i ích cho d?t nu?c hon là nh?ng doanh nhân ngo?i qu?c mà m?c dích c?a h? ch? hoàn toàn là khai thác và tr?c l?i. T?t nhiên không ph?i t?t c? nh?ng ngu?i v? làm an d?u có th? thành công, nh?t là khi nhà nu?c chua có d?y d? các th? t?c và lu?t l? minh b?ch và chua ki?m soát du?c t? n?n tham nhung, nhung tình hình s? ph?i du?c c?i thi?n cùng v?i vi?c thi hành nh?ng hi?p d?nh thuong m?i mà Vi?t Nam dã ký k?t v?i nu?c ngoài và s? giao thi?p v?i các công ty ngo?i qu?c càng ngày càng nhi?u hon. T?t c? nh?ng lo?i ho?t d?ng này c?a ngu?i Vi?t h?i ngo?i, dù có l?i cho nhà c?m quy?n trong nu?c, d?u du?c bù l?i nhi?u hon b?ng nh?ng ?nh hu?ng tích c?c vào ti?n trình d?i m?i không th? d?o ngu?c mà ngay c? nh?ng nhà lãnh d?o b?o th? cung ph?i ch?p nh?n. Nh?ng ho?t d?ng nhân d?o tr?c ti?p nhu c?u tr? n?n nhân bão l?t, cung c?p xe lan và chân tay nhân t?o cho n?n nhân chi?n tranh, h?c b?ng cho tr? em, v?n cho vay nh? cho ph? n? mi?n quê, v. v. d?u có tác d?ng r?t l?n vào vi?c gia tang s? hi?u bi?t c?a ngu?i dân trong nu?c v? kh? nang và thi?n chí c?a ngu?i bên ngoài, v? quy?n c?a h? du?c giúp d? d? nâng cao d?i s?ng và v? trách nhi?m c?a chính ph?. Nh?ng khóa hu?n luy?n v? kinh t? tài chánh hay công ngh? thông tin s? dem l?i cho các chuyên viên và thanh niên trí th?c nh?ng lý thuy?t và k? thu?t ti?n b? trên th? gi?i d? thay d?i cu?c s?ng th?c t? ? Vi?t Nam. Nh?ng ho?t d?ng kinh doanh c?a các công ty do ngu?i Vi?t Nam ? nu?c ngoài thành l?p, cung nhu các công ty c?a ngu?i ngo?i qu?c, s? t?o công an vi?c làm cho ngu?i trong nu?c v?i m?c luong và quy?n l?i cao hon trung bình, du nh?p nh?ng k? thu?t t? ch?c, s?n xu?t và qu?n lý theo l? l?i kinh t? th? tru?ng. Ð?c bi?t là quy?n tu h?u s? du?c tôn tr?ng, d?n t?i vi?c dào th?i h? th?ng công ty qu?c doanh trong m?t n?n kinh t? t?p trung mà nay dang b? d?y lùi vào di vãng. Vì nh?ng l? trên, c?ng d?ng ngu?i Vi?t h?i ngo?i nên ti?p t?c tham gia vào ti?n trình d?i m?i ? Vi?t Nam càng ngày càng nhi?u hon, không c?n ph?i ch? d?n khi nhà c?m quy?n trong nu?c th?c hi?n cu?c d?i hòa gi?i và hòa h?p dân t?c. M?c dù cho d?n nay nhà c?m quy?n trong nu?c ch? quan tâm d?n vi?c duy trì quy?n l?c hon là hòa gi?i, ti?n trình d?i m?i v?n s? ti?p t?c, và vi?c làm th?c t? và có ý nghia nh?t c?a c?ng d?ng ngu?i Vi?t h?i ngo?i là giúp cho d?t nu?c du?c giàu, m?nh, dân ch? và ti?n b?. Tr? tru?ng h?p b?t ng?, th?i gian chuy?n ti?p t? d?i m?i kinh t? sang d?i m?i chính tr? có th? ph?i ch? cho d?n khi có m?t th? h? lãnh d?o tr? hon và hi?u bi?t hon. Ð? cho th?i gian chuy?n ti?p ti?n hành t?t d?p, nh?ng dóng góp th?m l?ng và l? t? c?a nh?ng nhóm thi?n chí c?n ph?i tr? nên công khai, chính th?c và m? r?ng trên m?i linh v?c. Các chuong trình phát tri?n cung ph?i du?c ho?ch d?nh qui mô và dài h?n. Nh?ng cu?c h?i tho?i gi?a dôi bên v? n?i dung và th? th?c th?c hi?n nh?ng chuong trình ?y trên can b?n quy?n l?i chung c?a dân t?c, nhu m?c dích c?a “Di?n dàn Trí th?c” dã nói ? trên, càng tr? nên c?n thi?t. Ð?i v?i nh?ng ngu?i có thi?n chí ? trong và ngoài nu?c, dây là nh?ng co h?i h?p tác trong tinh th?n hòa gi?i dân t?c không th? b? l?. Ý th?c v? nhu c?u d?i m?i chính tr? th?c ra dã xu?t hi?n r?t s?m ngay trong hàng ngu lãnh d?o chính tr? ? Vi?t Nam. Ði?n hình cho khuynh hu?ng này là hai nhân v?t trong B? Chính tr?: Tr?n Xuân Bách và Nguy?n Co Th?ch. Ông Bách là ?y viên B? Chính Tr? kiêm Thu?ng tr?c Ban Bí thu Trung uong Ð?ng, t?ng du?c d? c? vào ch?c v? T?ng Bí thu, nhung b? tu?c h?t ch?c v? vào tháng Tu 1990 vì dã kêu g?i da nguyên da d?ng trong m?t bu?i nói chuy?n t?i tru?ng Nguy?n Ái Qu?c. Ông Th?ch, ?y viên B? Chính tr?, Phó Th? tu?ng kiêm B? tru?ng Ngo?i giao, trong bài di?n van d?c tru?c Ð?i H?i d?ng Liên Hi?p Qu?c tháng Mu?i 1990, dã th?ng th?n nhìn nh?n “sai l?m can b?n” trong du?ng l?i lãnh d?o: “M?c dích c?a chúng tôi là xây d?ng m?t xã h?i vì dân nhung trên th?c t? dây là m?t xã h?i c?a nhà nu?c và do nhà nu?c.” Và ông kh?ng d?nh: “Rõ ràng là vi?c xây d?ng m?t xã h?i c?a dân, do dân và vì dân dòi h?i ph?i d?i m?i không ch? v? kinh t? mà trên m?i linh v?c bao g?m kinh t?, xã h?i, van hóa và chính tr?. Cùng v?i c?i cách và tái c?u trúc kinh t?, Vi?t Nam dang th?c hi?n m?t ti?n trình d?i m?i t?ng bu?c và v?ng ch?c v? chính tr?.” [1] Ông Th?ch b? bu?c ph?i t? ch?c và v? huu vào d?u nam 1991. Ðã hon mu?i nam qua, không có m?t nhân v?t lãnh d?o nào khác lên ti?ng v? d?i m?i chính tr? n?a. Ngoài ra, m?i ti?ng nói yêu c?u c?i t? chính tr? t? phía nhân dân, dù là c?a các d?ng viên có uy tín t?ng gi? nh?ng ch?c v? cao, cung d?u b? th?ng tay bóp ngh?t. Tuy nhiên, di?u dó không có nghia là khuynh hu?ng d?i m?i chính tr? trong ban lãnh d?o Ð?ng và Nhà nu?c dã b? d?p t?t, dù r?ng nó ch? còn du?c phát bi?u và th?o lu?n trong ph?m vi n?i b?. Vì không th? ph? nh?n du?c nhu c?u d?i m?i chính tr? nên nam 2001 ban lãnh d?o m?i có quy?t d?nh dung hòa là dua thêm m?c tiêu “dân ch?” vào du?ng l?i chung c?a chính ph?. Ðã d?n lúc Vi?t Nam c?n ho?ch d?nh m?t l? trình dân ch? hóa thích h?p và m?t chính sách d?i ngo?i khôn ngoan v?a b?o v? du?c ch? quy?n v?a du?c s? h?p tác và h? tr? c?a qu?c t?. Hàng tram ngàn trí th?c và chuyên gia Vi?t Nam ? nu?c ngoài, nh?t là ? Hoa K?, v?i nh?ng ki?n th?c nhân van, khoa h?c và k? thu?t hi?n d?i nh?t, ch?c ch?n s? dóng góp d?c l?c vào công cu?c phát tri?n x? s? và v?n d?ng s? h? tr? c?a các nu?c b?n. V?n d? hi?n nay là nhà c?m quy?n trong nu?c cung nhu c?ng d?ng ? nu?c ngoài dã có d? sáng su?t và can d?m vu?t lên kh?i nh?ng ám ?nh c?a quá kh?, d?i m?i tu duy và hành d?ng, d? có th? ti?n d?n vi?c bình thu?ng hóa các quan h? hay chua? Ði?u hi?n nhiên là, gi?a dôi bên, trách nhi?m chính trong v?n d? hòa gi?i tru?c h?t là thu?c v? nhà c?m quy?n ? Vi?t Nam. Nói cách khác, trái banh hi?n dang n?m trên sân ? trong nu?c. C?u mong r?ng sang Nam M?i Giáp Thân s? xu?t hi?n nh?ng nhà lãnh d?o có t?m nhìn nhu Nguy?n Co Th?ch nam 1990 d? m? d?u cho m?t k? nguyên dân ch?, hòa bình và phát tri?n c?a Vi?t Nam, k?t qu? c?a hòa gi?i và hòa h?p th?t s? gi?a m?i thành ph?n dân t?c, trong và ngoài nu?c. Lê Xuân Khoa Maryland, Tháng Giêng, 2004
Powered By Nguoi-Viet Online