T? ch?c chính tr? c?a các nu?c t? do d?a trên nguyên t?c co b?n là dân ch?. Dân làm ch? th?t s? qua lá phi?u c?a mình. Dân t? do ch?n b?u ngu?i d?i di?n cho mình t?i các co s? hành chánh d?a phuong, ch?n ngu?i d?i di?n mình làm lu?t pháp t?i Qu?c H?i và cao hon n?a, ch?n v? nguyên th? qu?c gia n?m quy?n cai tr? c? nu?c.

Ch? d? chính tr? t? do còn phân quy?n rõ r?t, l?p pháp là Qu?c H?i, hành pháp là T?ng Th?ng, tu pháp là T?i Cao Pháp Vi?n. Qu?c H?i d?i di?n dân, có toàn quy?n ?n d?nh lu?t pháp mà t?ng th?ng ph?i thi hành. Qu?c h?i còn có quy?n ki?m soát vi?c thi hành lu?t và cung cách hành x? quy?n cai tr? qu?c gia c?a t?ng th?ng. Tu Pháp là co quan tr?ng tài phán quy?t dúng sai công vi?c th?c thi pháp lu?t k? c? xét x? nh?ng sai trái c?a t?ng th?ng, các nhân v?t cao c?p trong chính quy?n cung nhu c?a toàn dân.

Ch? d? t? do còn có m?t th? quy?n d?c bi?t không có tên trong t? ch?c hành chánh qu?n tr? qu?c gia, nhung trên th?c t? quy?n hành dó d?a trên du lu?n qu?n chúng, nghia là lòng dân. Quy?n hi?n th?c nhung vô danh, dó là truy?n thông báo chí trong m?t nu?c t? do. Ngu?i ta cho nó cái tên là “Ð? T? Quy?n”. M?t th? quy?n d?a trên du lu?n qu?n chúng có kh? nang chuy?n hu?ng, th?m chí ngan ch?n nh?ng quy?t d?nh c?a c? ba t? ch?c l?p pháp, tu pháp và hành pháp.

B?i vì n?u báo chí phân tích m?t s? vi?c, phê bình ch? trích m?t c? ch? hành d?ng nào c?a m?t nhân viên chính quy?n, d?a phuong hay trung uong, hay là báo chí ?ng h? m?t nguy?n v?ng nào c?a da s? qu?n chúng thì ch?c ch?n hành pháp và l?p pháp s? d?c bi?t luu tâm. N?u không, h? có th? s? b? dân chúng tru?t ph? b?ng lá phi?u c?a mình. Cho dù ngu?i dó là ngh? viên, dân bi?u hay t?ng th?ng.

Cho nên da s? nh?ng v? dân c? ai cung tìm cách ve vãn, c?u c?nh, thuê mu?n, th?m chí mua chu?c s? ?ng h? c?a truy?n thông báo chí. C? xem nh?ng cu?c v?n d?ng tranh ch?c dân c? t? d?a phuong d?n toàn qu?c thì d? hi?u.

S? vinh danh hay h? b? m?t chính tr? gia, m?t minh tinh màn ?nh trong th? gi?i ngày nay thu?ng do báo chí và truy?n thông truy?n hình th?i ph?ng khen ng?i hay phê bình ch? trích th?m t?.

Truy?n thông báo chí c?a c?ng s?n Hà N?i thì sao?

Bi?t r?ng ch? d? c?ng s?n Hà N?i là d?c tài. Báo chí trong nu?c là c?a d?ng, ký gi? là ngu?i c?a d?ng. M?c dích c?a báo chí du?c ch? th? ph?i ph?c v? d?ng. T?i d?i h?i d?i bi?u toàn qu?c ngày 13 tháng 8 nam 2005, h?i nhà báo Vi?t Nam dã thông qua 9 di?m trong dó di?m s? 1 quan trong nh?t và có ý nghia nh?t là: “Tuy?t d?i trung thành v?i s? nghi?p xây d?ng và b?o v? t? qu?c Vi?t Nam Xã H?i Ch? Nghia du?i s? lãnh d?o c?a d?ng c?ng s?n Vi?t Nam”.

Bi?t r?ng da s? nhà báo Vi?t Nam s?ng trong ch? d? c?ng s?n ph?i r?p khuôn b? cong ngòi bút theo hu?ng c?a ch? th? d?ng, b?i vì chén com manh áo và s? sinh s?ng h?ng ngày, b?i vì an ninh cá nhân và gia dình, b?i vì l?i l?c riêng tu, cung có th? ít ngu?i vì lý tu?ng c?ng s?n.

Nhung câu h?i d?t ra là t?i sao chính quy?n Hà N?i không còn tin tu?ng nh?ng “d?ng chí” c?a mình du?c phân công làm vi?c trong báo gi?i n?a? T?i sao Hà N?i khi?p s? báo chí d?n n?i ph?i công khai tr?n áp, b?t giam, truy t?, b? tù ký gi?. Và g?n dây nh?t Th? Tru?ng b? Thông Tin và Truy?n Thông Ð? Quí Doãn còn quy?t d?nh thu h?i th? nhà báo c?a 7 ký gi? và phóng viên c?a các t? báo có uy tín trong nu?c nhu Tu?i Tr?, Thanh Niên, Khoa H?c và Ð?i S?ng, th?m chí hai phóng viên c?a báo Ngu?i Cao Tu?i cung b? truy t?.

Ph?i chang là chính quy?n Hà N?i dã và dang ph?m quá nhi?u sai trái nên m?i s? ký gi? phanh phui. Ph?i chang là trong s? các “d?ng chí” hành ngh? ký gi? dã quá b?t bình tru?c nh?ng s? sai trái ngày càng nhi?u, ngày càng tr?ng tr?n, ngày càng l?ng hành nên h? m?i h?i tâm ph?n t?nh, t? h?i mình còn có luong tri c?a ngu?i trí th?c c?m bút không? T?i sao h? dám can d?m và công khai v?ch tr?n nh?ng sai trái dù bi?t r?ng mình t? cáo nh?ng ngu?i tham nhung có s? bao che c?a d?ng viên cao c?p thì s? b? trù d?p hay tr? thù.

Tru?c dây không lâu chính quy?n Hà N?i dã b?t giam hai ký gi? Nguy?n Vi?t Chi?n c?a báo Thanh Niên và Nguy?n Van H?i c?a báo Tu?i Tr? vì dã phanh phui v? tham nhung trong chuong trình PMU18, d?ng th?i ch? trích vi?c mi?n t? Th? Tru?ng Giao Thông V?n T?i Nguy?n Vi?t Ti?n và cho ông n?y ph?c ch?c là phi lý. B? b?t cùng ngày v?i hai nhà báo nói trên còn có Thu?ng Tá Ðinh Van Huynh. Riêng thi?u tu?ng c?c tru?ng c?c C?nh Sát Ði?u Tra b? truy t? vì t?i ti?t l? s? th?t v? v? tham nhung n?y cho các nhà báo.

S? ki?n b?t giam ký gi? và rút th? hành ngh? c?a 7 v? khác ch?ng minh rõ ràng hai di?u quan tr?ng. M?t là gi?i trí th?c c?m bút s?ng trong ch? d? d?c tài thúi nát dã th?c t?nh, ph?n ?ng và duong d?u v?i b?o quy?n. Hai là b?o quy?n Hà N?i khi?p s? báo gi?i.

Sau ngày công an Hà N?i b?t hai ký gi? Chi?n và H?i, các t?ng, phó biên t?p c?a Tu?i Tr? và Thanh niên tuyên b? s? làm sáng t? v?n d? và b?o v? hai ký gi? dó d?n cùng. Báo Thanh Niên còn cho bi?t ký gi? H?i v?n ti?p t?c du?c hu?ng luong b?ng và m?i quy?n l?i nhu bình thu?ng. Du lu?n nhi?u noi bình ph?m: Báo chí Vi?t Nam thách th?c chính quy?n Hà N?i.

S? ph?n ?ng c?a B? Thông Tin b?ng cách di?m m?t, c?m m?t s? ký gi? hành ngh? là t? nhiên. Ðó là m?t s? c?nh cáo d?n m?t, m?t s? ngan ng?a không cho ti?p di?n m?i de d?a xu?t phát t? báo chí. B?i vì v?n d? tham nhung là b?nh ung thu dang ng?m ng?m gi?t ch?t ch? d? n?u d? cho báo chí phanh phui d?n t?n g?c thì rõ ràng toàn b? d?ng viên cao c?p k?t bè chia phái v?i nhau, hút máu dân, cu?p d?t du?i nhà, c?t xén vi?n tr?, phân chia tài s?n qu?c gia.

S? tham nhung còn gây tai ti?ng d?n t?n bên ngoài. Chính quy?n Nh?t B?n b?t giam và truy t? c?u ch? t?ch công ty Pacific Consultants International, ông Masayashi Taga và c?u qu?n lý ông Kanio Takasu cùng v?i m?t giám d?c d?i di?n công ty t?i Hà N?i vì t?i dút lót h?i l? cho d?ng viên cao c?p Vi?t Nam.

N?u không có s? bao che t? các d?ng viên trong B? Chính Tr? thì t?i sao khi Hòa Lan d? ngh? vi?n tr? ti?n d? di?u tra tham nhung Hà N?i không ch?u cho công khai ph? bi?n k?t qu??

Nh?ng l?i tuyên b? c?ng r?n c?a các ký gi? s? làm sáng t? s? th?t là m?t thách th?c d?i v?i chính quy?n. Nay d?n lu?t chính quy?n thách th?c báo gi?i b?ng cách thu h?i th? hành ngh? ký gi?.

Ngu?i ta có quy?n ch? d?i nh?ng ph?n ?ng dây chuy?n v? nh?ng v? b?t giam và c?m hành ngh? s? d?n d?n k?t qu? gì? V?n d? d?t ra là gi?i trí th?c trong nu?c s? khu?t ph?c hay không? S? ti?p t?c duong d?u hay không? H? dã dám công khai bi?u l? ý chí qua nh?ng bài báo, qua nh?ng l?i tuyên b?, thi?t nghi h? s? không d?u hàng. C?m du?ng n?y h? s? tìm du?ng khác. Còn báo chui, còn Internet, còn di?n tho?i di d?ng, còn có th? liên l?c v?i bên ngoài nh? ti?p tay ?ng h?.

Quan tr?ng hon c? là dã có nh?ng ng?n du?c th?p sáng lên, nào là kh?i Dân Ch? 8604, nào là d?ng xã h?i, nào là nghi?p doàn công nhân d?c l?p, nào là nhóm tr? ngang nhiên th? bong bóng tung bay kh?p Hà N?i v?i nh?ng kh?u hi?u dòi t? do dân ch?, hay là công khai treo bi?u ng? trên m?t cây c?u t?i Hà N?i ch?ng d?c tài tham nhung, dòi tôn tr?ng nhân quy?n, nào là các lu?t su Lê Th? Công Nhân, Nguy?n Van Ðài, Bùi Kiêm Thành tranh d?u cho công b?ng và lu?t pháp du?c tôn tr?ng, nào là h?i lu?t su Saigon n?p don rút tên ra kh?i t? ch?c h?i lu?t gia toàn qu?c ch? vì mu?n cho c? nu?c du?c cai tr? b?ng lu?t pháp công minh v.v... Và bi?t dâu còn nhi?u ngu?i khác dang nhen nhúm, t? h?p d? kêu g?i toàn dân dòi h?i ph?i có s? thay d?i.

S? b?t bình dã lan tràn, chính quy?n Hà N?i v?n bi?t 80% dân s? không ?ng h? d?ng n?a. H? bi?t rõ, nhung c? bám víu l?y chính quy?n b?ng công an và b?o l?c. B?ng c? là Nguy?n Minh Tri?t tuyên b? rõ ràng: “B? di?u 4 Hi?n Pháp là t? sát”. Nghia là n?u Hà N?i cho phép có d?ng d?i l?p, báo chí d?i l?p, nghi?p doàn lao d?ng d?c l?p thì chính quy?n Hà N?i s? b? dân chúng sa th?i, gi?i nhi?m.

Cu?c cách m?ng Công Xã Paris d?n d?n cách m?ng l?t d? ch? d? phong ki?n Pháp cung kh?i d?u b?ng nh?ng bài vi?t và các quy?n sách b? c?m doán c?a Jean Jacques Rousseau, c?a Victor Hugo...

Cu?c cách m?ng l?t d? ch? d? phong ki?n Nga Hoàng cung kh?i s? b?ng nh?ng bài vi?t c?a Karl Marx và Lénine.

Nhu v?y d? th?y Ð? T? Quy?n và ngòi bút c?a gi?i trí th?c quan tr?ng d?n m?c nào. Nó có th? anh hu?ng và góp ph?n nh?i n?n s? phát tri?n c?a m?t qu?c gia, c?a c? th? gi?i.

Toàn dân dang trông ch? gi?i c?m bút và trí th?c Vi?t Nam trong nu?c phát d?ng m?t phong trào dòi t? do dân ch? d? cho Vi?t Nam có th? h?i nh?p vào dà ti?n hóa c?a nhân lo?i.

Clovis, 13-8-08