Bài và hình: Nguyên Huy/Ngu?i Vi?t

Ð?ng huong Gò Công v?a có cu?c h?p m?t d? cùng nhau làm l? tu?ng nh? d?n công d?c c?a m?t anh hùng dân t?c dã có công ch?ng ngo?i xâm, gìn gi? và phát tri?n mi?n d?t m?i su?t t? Gò Công t?i Ch? L?n và Tân An vào nh?ng nam cu?i th? k? th? 19 khi th?c dân Pháp dánh vào mi?n Nam Vi?t Nam.

Nhà hàng Emerald Bay l?i thêm m?t l?n n?a ch?ng ki?n nh?ng sinh ho?t c?a c?ng d?ng ngu?i Vi?t t?i Nam California v?a th? hi?n tinh th?n yêu nu?c, v?a th? hi?n t?m lòng “tha huong ng? c? tri”.

Kho?ng 300 d?ng huong vào bu?i trua hôm Ch? Nh?t 17 Tháng Tám v?a qua, t?i nhà hàng này, L? Gi? Ð?c Bình Tây Ð?i Nguyên Soái Truong Công Ð?nh dã di?n ra tr?ng th? trong ni?m tôn kính c?a m?i ngu?i d?n tham d?.

Nh?c nh? trong d?p này, ông Tr?n Nghia Ð?i, h?i tru?ng H?i Ái H?u Gò Công, dã cho bi?t: “Chúng tôi hàng nam t? ch?c l? gi? này là d? cho th? h? sau nh? d?n công lao c?a tiên t? trong vi?c gi? nu?c. Ð?ng th?i cung là d? nêu cao tinh th?n doàn k?t c?a nh?ng ngu?i dân Gò Công nói riêng và c?a ngu?i Vi?t nói chung tru?c c?nh nu?c m?t nhà tan. Guong anh dung c?a Tu?ng Công Truong Công Ð?nh và các nghia quân Gò Công, Tân An và su?t d?c mi?n Ch? L?n sau này, t?t c? dã bi?t d?t quy?n l?i d?t nu?c lên trên h?t”.

Ông Tr?n Nghia Ð?i cung cho bi?t là tru?c khi Tu?ng Công Truong Công Ð?nh ch?ng th?c dân Pháp, Ngài dã là m?t v? quan c?a tri?u dình lo l?ng cho mi?n d?t này, cùng v?i ngu?i dân d?a phuong bi?n vùng d?t hoang vu tr? thành m?t mi?n d?t trù phú khi?n cho nhi?u d?t dân chúng tìm d?n sinh co l?p nghi?p.

K? v? ti?u s? c?a ngài, ông Ðoàn Công Tu trong ban t? ch?c dã k? r?ng, Tu?ng Công Truong Công Ð?nh v?n ngu?i huy?n Bình Son, t?nh Qu?ng Ngãi. Vào nam T? Ð?c th? 4 (1858) nhân d?ng ra m? l?p dân dinh cho tri?u dình Hu? d? khai kh?n ru?ng d?t ? mi?n Nam nên du?c ban thu?ng hàm L?c Ph?m, ch?c Qu?n Co. Vì th? trong dân chúng thu?ng thuong yêu g?i ông là Qu?n Ð?nh. Nam T? Ð?c th? 12 (1858) ông xin tòng quân dánh gi?c Pháp có công du?c thang ch?c Phó Lãnh Binh t?i Gia Ð?nh và dóng d?n ? Gò Công. Ông dã cùng v?i Ði?n Nông S? Phan Trung khi ?y dóng gi? t?i Biên Hòa và Võ Duy Duong t?i vùng Ð?ng Tháp t?nh Ð?nh Tu?ng (M? Tho) nuong d?a vào nhau l?p thành m?t l?c lu?ng ch?ng gi? các t?nh mi?n Ðông Nam k? tru?c s? t?n công c?a quân Pháp, thanh th? h?t s?c l?ng l?y trong dân chúng. Tr?i qua nhi?u nam cang cu?ng ch?ng Pháp có lúc chiêu m? du?c t?i hàng v?n nghia quân, ông dã l?p nhi?u chi?n công hi?n hách. Ð?n khi tri?u dình Hu? ph?i ký k?t hòa u?c Nhâm Tu?t (1862), ông du?c l?nh d?i ra Phú Yên nhung ông không ch?u v? cung ch?c, v?n ? l?i mi?n Nam ti?p t?c vi?c kháng Pháp, du?i lá c? hi?u là Bình Tây Ð?i Nguyên Soái, ch?c tu?c do Tri?u Ðình Hu? phong cho tru?c dó, ông dã cùng v?i Nghia quân c?a 6 t?nh Nam k? dã gây cho d?ch nhi?u thi?t h?i su?t t? M? Tho d?n vùng Cây Mai Ch? L?n khi?n Tu?ng Bonard c?a Pháp ph?i dem toàn l?c t?i tiêu di?t. Cu?i cùng ông b? n?i ph?n, b? quân Pháp b?t và dem di gi?t t?i Ki?n Phu?c vào ngày 20 Tháng Tám nam 1864.

Ít nam sau vua T? Ð?c xét công tr?ng c?a ông th?y cha con ông d?u có lòng trung nghia m?i sai thi?t l?p d?n th? ? noi s? t?i d? dân chúng ph?ng th?.

Sau ph?n nh?c l?i ti?u s? c?a Bình Tây Ð?i Nguyên Soái, ban ch?p hành H?i Ái H?u Gò Công dã trình di?n thành ph?n c?a ban g?m có ông Tr?n Nghia Ð?i (h?i tru?ng), ông Ð?ng Van Thinh (phó n?i v?), ông Tr?n Van Sam (phó ngo?i v?), ông Lê Van Trang (th? qu?) và ông Ðào Kim Son (t?ng thu ký) cùng các thành ph?n ban t? ch?c nhu Lê Thi?n Tùng, Ðoàn Công Tu... T?t c? dã cùng các v? cao niên trong h?i c? hành l? gi?. Bà con trong h?i nhi?u ngu?i cung dã lên vái l?y tru?c bàn th? c?a ngài. Có nh?ng gia dình dã d?ng bên bàn th? d? gi?i thích cho con cháu hi?u và nh? d?n các v? anh hùng dân t?c dã có công gìn gi? d?t nu?c tru?c ngo?i xâm. C? bà Nguy?n Th? Hai, dâu c?a Gò Công, dã d?t cháu n?i là Johnson Hu?nh lên g?n bàn th? d? cho cháu th?y b?c di ?nh c?a v? anh hùng dân t?c. C? bà Hai nói v?i chúng tôi: “Ðây là l?n d?u tiên cháu du?c di d? m?t l? k? ni?m các v? anh hùng dân t?c. Tôi mang cháu di, gi?i thích cho nó mong nó hi?u du?c d?t nu?c và dân t?c c?a chúng ta nhu th? nào”. (N.H.)