Nguy?n Xuân Nghia

Lúc ?y, n?u êm th?m vu?t qua d?i h?i d?ng Dân Ch? vào tu?n này - êm th?m vì không b? “hi?u ?ng Hillary” - liên danh Obama-Biden có th? h?i... ngu?i Vi?t Nam: vì sao Sài Gòn nam xua l?i có m?t khu v?c tên là “Bàn C?”? S? di ph?i h?i nhu v?y vì khi di?m quân tính s?, h? s? th?y Hoa K? dang ? gi?a m?t khu bàn c? toàn c?u. Không th? ch? du?ng cho thiên h?, Hoa K? có khi còn l?c du?ng trong khu bàn c? dó.

Joe Biden là ngu?i dày kinh nghi?m qu?c t?, có tài tranh lu?n và cung có kh? nang “t? v? vào m?m” vì ua phát bi?u linh tinh theo ki?u không ph?i d?o nên d? làm m?t lòng c? tri. Chuy?n ?y, báo chí d?u có nói t?i t? m?y ngày qua. Chuy?n ít ai nh? là hon hai ch?c nam tru?c ông cung t?ng ra tranh c? t?ng th?ng r?i b?n l?n rút lui khi b? khui là tài hùng bi?n c?a mình là tài... mu?n. Ðã nhi?u l?n mu?n ý ngu?i khác, Biden còn dùng bài di?n van c?a m?t lãnh t? d?ng Lao Ð?ng Anh (Neil Kinnock) mà không ch?u ghi rõ xu?t x? nên b? d? kích v? t?i d?o van và dành ra v? ch? ngày dân M? s? quên. Là lúc này.

Th?t ra, trên chính tru?ng hay ngoài chi?n tru?ng, Hoa K? c?n kinh nghi?m ?ng x? c?a thiên h? cho nên, n?u có tìm hi?u dôi chút v? chuy?n thiên h? thì may ra s? kh?i l?c vào khu bàn c? - mà x? khác ch?t oan.

Ðây là khu bàn c?...

Th? nh?t, khi d?ng Dân Ch? khai m?c d?i h?i t?i Denver, Liên Bang Nga chua rút quân kh?i Georgia. Vladimir Putin dã ch?ng minh n?i l?c c?a mình v?i dân Nga: vào ra là tùy anh c?! Ðang ? trên th? m?nh, t?i gì rút? Georgia dã m?t g?n phân n?a lãnh th? (hai khu v?c “t? tr?” là Abkhazia và Nam Ossetia) và ph?n còn l?i s? b? Nga không ch? dài dài. Khi dó, Hoa K? tính sao?

Th? hai, c?ng nh?t Âu Châu là nu?c Ð?c c?a Th? Tu?ng Angela Merkel l?i có v? m?m xèo! Khi Nga chua im ti?ng súng, bà Merkel dã qua Sochi d? thu?ng d?nh b? túi v?i t?ng th?ng h? Dmitri Medvedev, r?i t?i th? dô Tbilisi c?a Georgia và sang Moscow. Tu?n này, bà s? d?n Th?y Ði?n và ba nu?c C?ng Hòa vùng Baltic. Ð? nói chuy?n h?p tung trên tr?c Nam-B?c h?u ngan ch?n Liên Bang Nga. Hay liên hoành theo th? Ðông-Tây d? th?a hi?p v?i Putin?

Cu?ng qu?c l?n nh?t Âu Châu dang xoay tr? trên khu bàn c? ?y, bi?t dâu l?i ng?a quen du?ng cu, là di vào con du?ng th?a hi?p v?i Nga? N?u ch?u khó h?c d?a du l?ch s? th? gi?i, nhu mình thu?ng khuyên nh? ngu?i dân, Obama có th? bi?t là trong l?ch s? c?n d?i, th?a hi?p Ð?c-Nga dã x?y ra ba l?n - và gieo h?a cho Âu Châu: nam 1872, nam 1922, l?n cu?i là hi?p u?c Molotov-Ribbentrop nam 1939 gi?a Liên Bang Xô Vi?t và Ð?c Qu?c Xã. Ðâm ra, chuy?n tranh c? t?i Berlin c?a Obama vào tháng tru?c là chuy?n du h?c vô b? nh?t!

Th? ba, khi d?t ng?t t?n công Georgia, Putin không ch? mu?n l?t d? T?ng Th?ng Mikhail Saaskashvili t?i Tbilisi d? d?ng lên m?t ch? d? d? b?o, mà còn dòi cho các nu?c Ðông Âu cu (c?a mình) m?t bài h?c v? ý d? dân ch? và h?i nh?p v?i Tây Phuong. K?t cu?c du?ng nhu l?i trái ngu?c! Ukraine, Ba Lan và các nu?c trong kh?i Xô Vi?t cu d?u liên th? v?i Georgia và d?ng du?i lá ch?n c?a Hoa K?. H? anh hùng hon các nu?c Tây Âu cu, d?ng minh truy?n th?ng c?a M?. Nhung là m?t s? anh hùng bi th?m. Dân ch? là gì, và du?c bao lâu, khi m?t d?c l?p? Hoa K? c?a Obama-Biden có dám tôn tr?ng cam k?t c?a mình v?i các nu?c b? uy hi?p dó không?

Ngày xua, Ngh? Si Biden dã b? phi?u ?ng h? vi?c M? t?n công Iraq, nhung sau l?i d?i ý vì dân M? n?n chí, và l?i dòi ch?n quân phí d? M? ph?i s?m rút quân. L?n này, n?u ng?i gh? phó t?ng th?ng, ông có l?i d?i ý n?a chang? Ð?i h?i d?ng chua tri?u t?p, phe ph?n chi?n dã huy d?ng bi?u tình d? tác d?ng vào Denver, liên danh Obama-Biden s? xoay tr? ra sao d? th?a mãn nh?ng dòi h?i trái ngu?c dó ngay trong n?i b??

Th? tu, khi Putin dua pháo sang sông, không ch? có các nu?c Âu Châu m?i và cu dã b? ch?n d?ng và ch?y ngang d?c trên bàn c?. Nhi?u nu?c H?i Giáo cung v?y. Iran nhìn th?y co h?i trì hoãn tuân th? nh?ng cam k?t v?i Liên Hi?p Qu?c và Liên Hi?p Âu Châu v? k? ho?ch nguyên t? c?a mình, nh? lá phi?u ph? quy?t c?a Nga. N?u M? d?a già, li?u Putin có nhích vai giúp d? các Giáo Ch? Tehran hay không? Obama còn mu?n nói chuy?n vô di?u ki?n v?i m?t d?i th? dang du?c th? nhu v?y hay chang?

Mà ngoài Iran, còn có Syria.

X? này dang trên du?ng hòa gi?i v?i Israel d? thu h?i l?i Cao Nguyên Golan, b?ng dung Georgia b? Nga t?n công. T?ng Th?ng Bashar al Assad c?a Syria l?p t?c qua Moscow g?p Medvedev d? xin thêm vi?n tr? quân s?, k? c? h?a ti?n S-300. M?c tiêu không d? t?n công Israel - lãnh d?o Syria không choi d?i - mà ch? d? chi?m th? m?nh khi thuong thuy?t v?i chính quy?n Tel Aviv.

Nhung, du?ng nhu Syria chua to?i nguy?n vì Nga l?c d?u: trong khi dân M? lo b?u c?, Israel dã tiên h? th?, d?ng ý là không y?m tr? võ khí cho Georgia, mi?n là Nga không bán võ khí cho Syria và Iran! N?u Putin l?t l?ng, Israel có th? s? l?i tiên h? th? cách khác: t?n công các can c? nguyên t? c?a Iran, là di?u h? v?a b?n ti?ng. T? nay d?n cu?i nam thôi! Khi ?y, Hoa K? s? làm gì? Bàn c? b?ng dung l?i bùng nhùng bi?n d?ng và Chi?n Tranh L?nh có khi l?i s?m thành Chi?n Tranh Nóng (xin xem l?i bài “Tr? Giáo Ti?n Vào Ðao Binh - T? chi?n tranh nóng ch?ng kh?ng b? H?i Giáo d?n Chi?n Tranh L?nh...” trên c?t báo này ngày 25 Tháng Ba, n?u còn tìm ra).

Th? nam là chuy?n d?u khí ch?y qua Georgia. X? này là du?ng v?n chuy?n d?u khí t? bi?n Caspian qua Turkey vào Ð?a Trung H?i cho các nu?c Âu Châu. ?ng d?n d?n BTC t? Baku qua Tbilisi t?i Ceyhan c?a d?t Th? là sinh l? v? nang lu?ng cho Âu Châu mà n?m ngoài t?m ki?m soát c?a Nga. V?i v? t?n công Georgia, chuy?n ?y dã h?t. Ngoài Âu Châu, các nu?c Trung Á bán d?u s? xoay tr? ra sao?

N?u x? Kazhakstan xa xôi kia cung ph?i cúi d?u tru?c tr?t t? m?i c?a Putin mà th?i d?u v? Nga, Trung Qu?c s? nghi sao, làm gì? Các d?ng con tr?i ? B?c Kinh dang khát d?u và mu?n d?u tu m?nh vào d?u khí Trung Á d? kh?i qua không gian bát ngát - và c? ?ng khóa - c?a Nga. H? s? ph?n ?ng th? nào khi Putin dòi g?m thâu thiên h? v? m?t m?i? M?t d? tài h?p d?n - và nh?c d?u - hon Th? v?n h?i. Hoa K? s? tính sao?

Th? sáu, dã nói d?n chuy?n th? v?n, khi Obama còn boi ngoài bi?n Hawaii thì B? Chính Tr? Trung Qu?c dang boi trong sóng gió. H? ph?i xoay chuy?n chánh sách kinh t? d? d?i phó v?i c? l?m phát l?n suy tr?m và th?t nghi?p, mà l?i không có s? nh?t trí - nói theo ki?u Hà N?i, m?t v?n d? cung r?t Hà N?i. Sau m?y tu?n quang dãng và s?ch b?i, B?c Kinh s? th?y mây den bao ph? d?y tr?i, và dân tình ta thán kh?p noi. Gác bên ngoài chuy?n bi?n d?ng Tân Cuong - “c?a b?n kh?ng b?” - m?i ngày ngu?i dân Trung Qu?c v?n gây ra vài ba tram cu?c bi?u tình l?n nh?! M?t cu?c dua vi?t dã bang d?ng v?i công an vu trang, nhung n?m ngoài ?ng kính c?a th? thao th? v?n.

Khi nu?c T?u có lo?n, là chuy?n có th? th?y du?c trong nhi?m k? T?ng th?ng th? 44 c?a M?, Hoa K? s? làm gì? Trong liên danh Obama-Biden, Ngh? Si Biden là ngu?i có chú ý d?n tình hình Ðông Á - không kém gì Ngh? Si McCain. Ông có s? ki?n gì khi tr? có th? bi?n thành lo?n t?i Trung Qu?c, và vang mi?ng qua x? khác?

N?u ch? v?ch m?t bàn c? sáu góc nhu v?a k?, Hoa K? có th? tìm ra sáu l?n sáu là ba muoi sáu k? xoay tr?. Mà nhi?u ph?n là s? xoay tr? m?t mình (“Và thuong sây súng cô don” trên c?t báo này vào tu?n tru?c). Gi?i pháp da phuong, ôn hòa và van minh mà d?ng Dân Ch? và các nu?c Âu Châu cùng d? cao d?u tùy thu?c vào các co ch? qu?c t? nhu Liên Hi?p Qu?c hay Liên Hi?p Âu Châu hay Minh U?c NATO. Kh?n n?i, t? van qua võ, t? d?ng l? d?n d?ng binh, các co ch? này d?u có gi?i h?n mà Biden ph?i bi?t, và ch?c ch?n là bi?t hon Obama.

Ðây là ta chua nói d?n hai chi?n tru?ng Iraq và Afghanistan! Và k?t qu? dân ch? t?i Pakistan.

T?ng th?ng mang t?i d?c tài là Pervez Musharraf cu?i cùng dã rút lui tru?c “trào luu dân ch?” c?a các lu?t su sang tr?ng t?i thành ph?. Nhung l?p t?c hai d?ng có công dánh du?i Musharraf xoay ra dánh du?i nhau, m?c nhiên nhu?ng không gian sinh t?n cho các t?c tru?ng H?i Giáo t?i biên cuong, cho tay chân Taliban và al-Qeada, v?i s? y?m tr? ng?m c?a nhi?u tu?ng lãnh thân Taliban. Bao gi? quân d?i Pakistan s? ra kh?i tr?i lính d? làm nhi?m v? c?u qu?c và dua m?t lãnh t? khác lên thay? Lúc ?y, Hoa K? tính sao, nói gì?

Tru?c bàn c? r?i mù dó, liên danh Obama-Biden nên nghe l?i khuyên c?a... McCain, là uu tiên tham kh?o ý ki?n c?a m?t nhân v?t bán van bán võ, Ð?i Tu?ng David Petreaus, tân Tu L?nh Quân Khu Trung Uong Centcom. T? Iraq di ra, ông Petreau s?p có nhi?m v? m?i là b?o v? quy?n l?i c?a Hoa K? t? Trung Ðông t?i Trung Á, qua 27 qu?c gia khác nhau. Lý do tham kh?o là dù có nói chuy?n nhang cu?i gì, Hoa K? v?n ph?i di?m quân tính s?. Ngo?i giao mà không có b?p th?t thì ch? là s? tháo ch?y trong danh d?, và d?c du?ng thì hy sinh các d?ng minh.

Ngoài h? th?ng qu?c phòng chi?n lu?c v?i các h?a ti?n, h?i d?i và chi?n d?u co du?c tr?i r?ng toàn c?u, mui nh?n quân s? c?a Hoa K? là lo?i l? doàn tác chi?n (Brigade Combat Teams) có c?p s? t? hai ngàn ru?i d?n b?n ngàn ru?i. ? m?i noi tham chi?n, Hoa K? c?n m?t quân s? g?p ba. M?t t?i chi?n tru?ng, m?t dang du?c tái hu?n luy?n d? s?n sàng bu?c ra và m?t v?a tr? v? du?ng s?c. V?n li?ng Hoa K? là 50 l? doàn tham chi?n nhu v?y và ba ch?c l? doàn tr? b?.

Ðó là hoàn c?nh g?i là b? cang m?ng t?i Iraq (có 45 l? doàn m?c b?n) và Afghanistan (tám l? doàn), chua k? kho?ng nam don v? tuong duong hi?n dang d?n trú - và không th?c s? tác chi?n - t?i Ð?c, Nam Hàn, Nh?t B?n, Bosnia và Kosovo.

N?u tình hình Iraq c?i ti?n và k? ho?ch rút quân du?c ti?n hành nhu d? tính, t?ng th?ng tân nh?m c?a M? s? d? th? hon r?t nhi?u k? t? nam t?i, v?i ch?ng sáu l? doàn tác chi?n có th? tung vào noi khác. Và s? tru?ng v?n hon trong nh?ng nam sau. Chuy?n này, Putin ph?i bi?t, vì v?y Georgia m?i b? dánh. Còn d? ra sao, Petreaus có th? là ngu?i bi?t tru?c tiên vì dang di?u khi?n chi?n tru?ng Iraq và Afghanistan, mà m?t v?n không r?i kh?i Pakistan.

David Petreaus không có m?t t?i Denver, nhung d?i h?i t?i Denver nên ngó vào bàn c? c?a ông. N?u không là l?i di l?c. Hèn gì bên C?ng Hòa b?ng loan tin d?n là Petreaus s? d?ng chung liên danh v?i McCain! Câu tr? l?i c?a Ð?i Tu?ng Petreaus có th? là “chính tr? nh?m!” Ông d?i gì bu?c vào bàn c? c?a th? dô, trong lúc này?