Ðiểm Tin Sức Khỏe Trong Tuần: Trẻ em mập có nguy cơ bị các tai biến lúc còn trẻ
Trẻ em mập phì, ngay cả lúc rất nhỏ khoảng 10 tuổi, cũng có các động mạch bị dày lên giống như là những người hút thuốc lá nhiều. Ðiều này có nghĩa là các em này có nguy cơ bị các cơn kích tim (heart attack) hoặc tai biến mạch máu não (stroke) sớm, vào khoảng 40 đến 50 tuổi thay vì (thường gặp là) vào tuổi 70 đến 80.

Home
Bác Si Nguy?n Tr?n Hoàng Tr? em m?p ph́, ngay c? lúc r?t nh? kho?ng 10 tu?i, cung có các d?ng m?ch b? dày lên gi?ng nhu là nh?ng ngu?i hút thu?c lá nhi?u. Đi?u này có nghia là các em này có nguy co b? các con kích tim (heart attack) ho?c tai bi?n m?ch máu năo (stroke) s?m, vào kho?ng 40 d?n 50 tu?i thay v́ (thu?ng g?p là) vào tu?i 70 d?n 80. Đó là phát hi?n c?a m?t nghiên c?u du?c th?c hi?n ? Úc và H?ng Kông. Các bác si dă dùng siêu âm d? theo dơi m?ch máu c?a các em bé. Phát hi?n này dă du?c công b? hôm Th? Ba v?a r?i b?i nhóm nghiên c?u, và s? du?c dang trên t?p chí International Journal of Obesity s? Tháng Nam. Tuy nhiên, di?u may m?n là, n?u chuy?n sang m?t ch? d? an lành m?nh ít béo và t?p th? d?c d?u d?n trong ṿng hon m?t nam, các m?ch máu c?a các em này có th? tr? l?i b́nh thu?ng. Tru?ng nhóm nghiên c?u cho bi?t kho?ng 60 ph?n tram tr? em Úc b? béo ph́, các em b? béo ph́ s?m ngay c? tru?c khi b?t d?u di h?c (preschool) ngày càng tang lên m?t cách dáng s?. Đi?u tuong t? cung dang x?y ra ? Hoa K?. T?n thuong d?ng m?ch có th? là d?u hi?u s?m c?a b?nh ti?u du?ng T? tru?c t?i nay, ngu?i ta dă bi?t r?ng b?nh ti?u du?ng là m?t nguy co d?n d?n các b?nh tim m?ch và các con kích tim (heart attack). Tuy nhiên, m?t nghiên c?u, du?c dang trên T?p Chí C?a H?i Y Khoa Hoa K? (Journal of the American Medical Association) s? ngày 28 Tháng Tu nam 2004, cho th?y r?ng các t?n thuong c?a m?ch máu có th? dă xu?t hi?n r?t s?m, có th? s?m d?n tám nam tru?c khi b?nh ti?u du?ng du?c ch?n doán. Đi?u nói trên dă du?c t́m ra t? các xét nghi?m máu c?a 32,826 n? y tá tham gia m?t nghiên c?u b?t d?u t? nam 1976. Các ph? n? này dă du?c th? máu trong nam 1989 và 1990. Trong th?p niên k? ti?p, 737 ngu?i dă phát tri?n b?nh ti?u du?ng. Các m?u máu dă du?c th? d? do ba ch?t protein du?c sinh ra khi các l?p lót bên trong các d?ng m?ch b? kích thích hay t?n thuong. Ba ch?t này có tên là E-selectin, ICAM-1 và VCAM-1. Nh?ng ph? n? có m?c E-selectin ban d?u cao nh?t có nguy co b? ti?u du?ng nam l?n cao hon so v?i nh?ng ph? n? có m?c E-selectin th?p nh?t. Đ?i v?i ICAM-1, nguy co này là ba l?n. Đ?i v?i VCAM-1, nguy co cung tang cao, nhung dă không du?c phân tích toàn b?. Nghiên c?u này ch? du?c th?c hi?n trên ph? n?. Các nhà nghiên c?u không rơ di?u tuong t? có x?y ra ? nam gi?i hay không. Các nhà nghiên c?u nói r?ng các phuong th?c di?u tr? nh?m c?i thi?n ch?c nang c?a thành m?ch máu có th? giúp làm ch?m l?i tr?n d?ch c?a b?nh ti?u du?ng lo?i 2 trên th? gi?i. Ti?u du?ng là b?nh gây ra do các r?i lo?n liên quan d?n m?t kích thích t? (hormone) du?c ti?t b?i tuy?n t?y (c̣n g?i là lá mía hay t?y t?ng), có tên là insulin. Trong ti?u du?ng lo?i m?t, các t? bào s?n xu?t ra insulin b? t?n thuong và không ti?t ra d? lu?ng insulin c?n thi?t cho co th?. Trong ti?u du?ng lo?i hai, các th? th? (receptor) t?i các t? bào không ti?p nh?n insulin m?t cách dúng m?c. V́ insulin là ch?t kích thích cho các t? bào s? d?ng du?ng d? chuy?n thành nang lu?ng, nên các r?i lo?n liên quan d?n insulin (trong b?nh này) làm cho du?ng không “ch?y” vào trong các t? bào du?c, ph?i “lang thang” trong m?ch máu làm tang m?c du?ng trong máu, và b? th?i ra nu?c ti?u. M?c du?ng trong máu cao có th? làm t?n thuong các co quan c?a co th?, gây ra b?nh tim, mù m?t. Các xét nghi?m nh?m phát hi?n các ch?t nói trên chua du?c s? d?ng r?ng răi. Tru?ng nhóm nghiên c?u nói r?ng c?n thêm nghiên c?u d? xem các ch?t nói trên có ph?i là các y?u t? tiên lu?ng c?a b?nh ti?u du?ng t?t hon các y?u t? dang dùng hi?n nay hay không. Các y?u t? tiên lu?ng và nguy co c?a b?nh ti?u du?ng (dang dùng hi?n nay) là: M?p ph́, l?ch s? trong gia d́nh có ngu?i dă b? ti?u du?ng, và m?c du?ng trong máu cao (hon b́nh thu?ng nhung chua t?i m?c c?a ti?u du?ng - là 126 mg/dL lúc dói). Kho?ng 18 tri?u ngu?i Hoa K? b? b?nh ti?u du?ng, da s? là ti?u du?ng lo?i hai, là lo?i thu?ng b?t d?u phát ra ? tu?i thanh niên (adult onset), và hi?n nay dang ngày càng ?nh hu?ng tr? em nhi?u hon. Nh?ng vi?c có th? làm d? pḥng ti?u du?ng và các bi?n ch?ng tim m?ch c?a nó là gi?m cân, th? d?c, tránh khói thu?c và di?u tr? d? gi? m?c du?ng ? m?c b́nh thu?ng. X quang rang lúc có b?u có th? làm gi?m cân em bé Nh?ng ph? n? ch?p X quang rang trong lúc có thai có th? s? sinh ra em bé nh? cân hon b́nh thu?ng. Đó là phát hi?n c?a m?t nghiên c?u du?c th?c hi?n trên 4668 b?nh nhân, du?c dang trên T?p Chí C?a H?i Y Khoa Hoa K? (JAMA), s? ngày 28 Tháng Tu nam 2004. Nghiên c?u không có các s? li?u d? xem ngoài nh? cân, các bé này c̣n có các v?n d? thu?ng liên quan t?i nh? cân lúc sinh (nhu b?nh ph?i, s? ch?m phát tri?n v? th? ch?t và tâm th?n) hay không. Các phát hi?n tuong t? dă du?c t́m th?y ? các bé du?c sinh ra t? các bà m? dă b? ti?p xúc v?i tia X trong khi du?c x? tr? cho các b?nh ung thu lúc c̣n tr?. Các ph? n? ch?p X quang lúc có thai (trong nghiên c?u này) có nguy co sinh non và con nh? cân cao g?p hai l?n; có nguy co sinh con nh? cân lúc d? tháng g?p ba l?n (so v?i ngu?i không ch?p X quang lúc có thai). Tru?ng nhóm nghiên c?u cho r?ng c?n có thêm nghiên c?u d? xác d?nh r?ng có ph?i chính tia X là th? ph?m c?a vi?c tr? nh? cân này hay không. Các nhà nghiên c?u không rơ b?ng cách nào mà tia X ch?p rang có th? ?nh hu?ng d?n bào thai. H? dua ra gi? thuy?t r?ng có th? tia X làm ?nh hu?ng dôi chút d?n tuy?n giáp tr?ng (n?m ? c?) c?a bà m?. Tru?ng nhóm nghiên c?u khuy?n cáo r?ng nghiên c?u này không nên là lư do khi?n các s?n ph? có các v?n d? v? rang kh?n c?p không d?n nha si d? du?c di?u tr? thích h?p, ngay c? dù có ph?i ch?p X quang rang. V́ nguy co c?a không di?u tr? s? cao hon nhi?u so v?i các nguy co c?a vi?c du?c di?u tr?. Phát ngôn viên c?a H?i Nha Khoa Hoa K? (American Dental Association - ADA), nói r?ng ADA khuyên các nha si nên tránh ch?p X quang rang cho các s?n ph? vào ba tháng d?u c?a thai k? n?u có th? tránh du?c. T?t c? b?nh nhân dù có thai hay không, nên du?c b?o v? b?ng các y?m c?n tia phóng x?, che ? c? và ph?n trên co th?. Nghiên c?u này dă nh?n m?nh s? c?n thi?t c?a vi?c ki?m tra và di?u tr? các v?n d? rang mi?ng tru?c khi có thai. M?c cholesterol có th? thay d?i theo mùa M?c cholesterol (trong máu) có khuynh hu?ng tang vào Mùa Đông và gi?m vào Mùa H?. Đó là phát hi?n c?a m?t nghiên c?u trên 517 nam và n?, tu?i t? 20 d?n 70, v?i m?c cholesterol trung b́nh lúc kh?i d?u nghiên c?u là kho?ng 222 mg/dL ? dàn ông và 213 mg/dL ? dàn bà. M?c cholesterol dă du?c do m?i ba tháng, trong ṿng m?t nam. Nghiên c?u du?c dang trên t?p chí chuyên v? n?i khoa c?a H?i Y Khoa Hoa K?, Archives of Internal Medicine. S? thay d?i theo mùa này c?a cholesterol th?y rơ nh?t ? ph? n? và nh?ng ngu?i v?n dă b? cao cholesterol. Tru?ng nhóm nghiên c?u cho r?ng phát hi?n này có th? có ích cho nh?ng b?nh nhân mu?n h? cholesterol b?ng cách thay d?i l?i s?ng thay v́ dùng thu?c, v́ h? có th? c?m th?y th?t v?ng n?u h? b?t d?u vào Mùa H? (là mùa cholesterol h?) và d?n Mùa Đông không th?y m?c cholesterol gi?m b?t bao nhiêu (v́ m?c cholesterol có th? cao hon vào mùa này). Đi?u này cung quan tr?ng cho bác si trong khi theo dơi vi?c di?u tr? cholesterol cho b?nh nhân. Các nhà nghiên c?u nh?n th?y r?ng th? tích máu vào Mùa Hè thu?ng tang lên khi?n cho n?ng d? (tuong d?i c?a) cholesterol gi?m xu?ng. Tuy nhiên, c?n ph?i có thêm nghiên c?u d? t́m hi?u t?i sao s? thay d?i này l?i cao hon ? ph? n?. K?t qu? c?a nghiên c?u này tuong t? v?i m?t s? nghiên c?u nh? hon cho th?y s? thay d?i theo mùa c?a cholesterol. Nó nh?n m?nh m?t khuy?n cáo r?ng các bác si nên do cholesterol ít nh?t hai l?n tru?c khi b?t d?u di?u tr?. Cung theo tru?ng nhóm nghiên c?u, dây là m?t nh?c nh? r?ng k?t qu? c?a m?t l?n th? cholesterol ch? là m?t h́nh “ch?p” (snapshot) c?a m?t b?c tranh chuy?n d?ng. Bác Si Nguy?n Tr?n Hoàng
Powered By Nguoi-Viet Online

This article has been moved here