Tu?n qua, tham dò du lu?n dân chúng th?m quy?n do t? Los Angeles Times ? Nam California và thông t?n xã Bloomberg ? N?u-U?c mi?n Ðông th?c hi?n dua ra nhi?u cái nhìn rõ ràng v? cu?c chi?n t?ng tuy?n c? gi?a hai ?ng viên t?ng th?ng g?n chính th?c: Ngh? Si John McCain (C?ng-hòa, Arizona) và Ngh? Si Barack Obama (Dân-ch?, Illinois). Tham dò du lu?n d?a trên ý ki?n tiêu bi?u c?a 1,115 c? tri toàn qu?c thu?c hai d?ng, theo th?i gian “lý tu?ng” t? Th? Nam d?n Th? Hai, và do bà giám d?c tham dò du lu?n Susan Pinkus thu?c t? Times di?u khi?n. K?t qu? tham dò du lu?n cho th?y, d?a trên nh?ng h?ng kh?i phía Dân-ch? và lo l?ng c?a dân chúng nói chung v? kinh t?, Ngh? Si Obama dang d?n d?u Ngh? Si McCain khá xa trong th?i gian tiên kh?i cu?c chi?n. Trong tranh c? gi?a hai ?ng viên chính, ngu?i di b?u v?i dang ký d?ng rõ r?t ch?n ông Obama 49% so v?i 37% ch?n ông McCain. Trong tranh c? b?n bên (v?i hai ?ng viên t?ng th?ng “ph?” n?a: Bob Barr (C?ng-hòa nay d?i ra Libertarian, “b?” xem là s? l?y phi?u c?a ông McCain) và Ralph Nader (d?c l?p, “b?” xem là s? l?y phi?u c?a ông Obama, nhung nay l?y t? c? hai ?ng viên chính), ngu?i di b?u ch?n ông Obama 48% và 33% ch?n ông McCain.

M?c d?n d?u c?a ông Obama-l?n hon các tham dò du lu?n khác nhu Wall StreetJournal/NBC, trong bài T? Nam California hai tu?n tru?c-xem ra b?t ngu?n t? l?p tru?ng và gi?i pháp c?a ông v? các v?n d? kinh t?. Ngu?i di b?u Dân-ch? và d?c l?p nghi ông Obama h?u hi?u hon ông McCain trong vi?c duong d?u v?i các v?n d? kinh t?, m?i b?n tâm l?n nh?t c?a dân chúng. Ngu?c l?i, nhi?u ngu?i di b?u xem ông McCain kinh nghi?m hon và h?u hi?u hon ông Obama v? m?t b?o v? d?t nu?c ch?ng l?i kh?ng b?-nhung h? cung xem dây không quan tr?ng b?ng các v?n d? kinh t?. Ông McCain cung g?p khó khan vì m?c d? hay “kho?ng cách h?ng kh?i/hang say” (“passion gap”) c?a ngu?i di b?u v?i các ?ng viên, nh?t là d?i v?i ngu?i di b?u b?o th? (conservative)-nh?ng ngu?i du?c xem là “ch? l?c” c?a d?ng C?ng-hòa. Nam-muoi-tám ph?n tram ngu?i b?o th? cho bi?t h? s? b?u cho ông McCain; 15% s? b?u cho ông Obama; 14% s? b?u cho ?ng viên khác, và 13% chua quy?t d?nh rõ r?t. Ngu?c l?i, 79% ngu?i t? xem là t? do ti?n b? (liberal) s? ch?n ông Obama. Ngay trong s? ngu?i s? b?u cho ông McCain, hon m?t n?a cho bi?t h? “không h?ng kh?i/hang say” m?y v? ông, so v?i 45% nói h? “h?ng kh?i/hang say.” Trái l?i, 81% ngu?i ch?n ông Obama nói h? h?ng kh?i v?i ông, và g?n m?t n?a ngu?i nói h? “r?t h?ng kh?i/hang say”-trong khi ch? 13% ngu?i ?ng h? ông McCain “r?t h?ng kh?i/hang say” v?i ông thôi. “Ông McCain không chi?m du?c m?c d? ?ng h? t? ngu?i b?o th? 'ch? l?c' nhu T?ng Th?ng Bush trong hai k? t?ng tuy?n c? 2000 và 2004,” bà Susan Pinkus nh?n xét.

V? các nhóm ngu?i di b?u khác, ông Obama cung thành công v?i c? tri ph? n?, ngu?i da den cùng các nhóm thi?u s? (da m?u, không “tr?ng”) khác. Ông cung l?y du?c m?c ?ng h? ngang ng?a cùng ông McCain v?i ngu?i di b?u da tr?ng và d?c l?p. Ngu?i da tr?ng ch?n hai ?ng viên ngang nhau ? m?c 39%, dù tru?c dây trong tranh c? so b? v?i Ngh? Si Hillary Clinton cùng d?ng nhi?u nhà quan sát không nghi ngu?i da tr?ng s? b?u cho ?ng viên da den nhu ông (th?t s? ông ch? da den m?t n?a, nhung ? Hoa-K? dù có “lai” m?t ph?n r?t nh? v?n b? xem là “da den”). Sau khi bà Clinton b? lo?i kh?i vòng tranh c? d?u Tháng Sáu, d?i da s? ngu?i ?ng h? bà chuy?n sang phía ông Obama; ch? 11% di v? phía ông McCain. Hai ?ng viên T?ng Th?ng Bob Barr (nguyên dân bi?u C?ng-hòa, Georgia) và Ralph Nader (t?ng ?ng c? nam 2000 cho d?ng Green b?o v? môi sinh, và 2004 nhu ngu?i d?c l?p b?o v? gi?i tiêu th?) d?u l?y phi?u t? ngu?i di b?u d?c l?p, nh?ng ngu?i bình thu?ng s? ch?n ?ng viên C?ng-hòa.

M?c ?ng h? cao cho ?ng viên Obama nhu b?t ngu?n t? khuynh hu?ng chung ?ng h? các ?ng viên Dân-ch? trong t?ng tuy?n c? cu?i nam (g?m c? gi?i dân c? qu?c h?i và m?t s? th?ng d?c ti?u bang), và l?p tru?ng/chính sách Dân-ch? sau g?n tám nam v?i T?ng Th?ng C?ng-hòa George W. Bush m?i ngày m?t m?t di ?ng h? t? dân chúng (thu?ng trên du?i m?c 30%, nay ch? còn 23%, so v?i 73% ch?ng d?i). Hon m?t n?a ngu?i di b?u có “c?m tu?ng tích c?c” v? d?ng Dân-ch?, so v?i 29% cho d?ng C?ng-hòa. Bà Susan Pinkus nh?n xét, “Ðây là nam c?a d?ng Dân-ch?. N?u thua, dây hoàn toàn là l?i c?a h?.” Nhìn t?i các v?n d? trong nu?c, ngu?i di b?u ch?n d? ngh?/gi?i pháp c?a ông Obama v? y t? g?n 30% cao hon ông McCain (53% so v?i 26%). H? cung chu?ng d? ngh? v? thu? má (dánh thu? gi?i gi?u có hon, gi?m thu? ngu?i trung luu và th?p hon) c?a ông ? m?c 45% so v?i 31% cho ông McCain; v? giúp d? ngu?i vay n? mua nhà dang b? kh?n d?n h? ch?n ông Obama 44% so v?i 31% cho ông McCain. Nhung ngu?i di b?u cung xem ông McCain s?n sàng hon d? b?o v? d?t nu?c ch?ng l?i kh?ng b?, 49% so v?i 32% cho ông Obama. Tuy g?n 70% dân chúng d?ng ý rút binh si M? ra kh?i Iraq trong vòng nam t?i ho?c nhanh hon n?a-m?t di?u gi?ng nhu ông Obama d? ngh?-nhi?u ngu?i v?n không ch?c ông là ngu?i t?t nh?t d? làm chuy?n này; 2% ngu?i di b?u ch?n ông McCain vào v? trí này hon ông Obama (44% so v?i 42%). Ði?u này ph?n ánh n?i nghi ng?i ông Obama không d? kinh nghi?m vào ch?c t?ng th?ng: ông ch? m?i làm ngh? si liên bang kho?ng hai nam sau khi là ngh? si ti?u bang Illinois. M?t n?a ngu?i di b?u không d?ng ý, nhung 46% tin r?ng ông “thi?u hi?u bi?t và kinh nghi?m;” riêng ngu?i di b?u d?c l?p xem ông quá ít kinh nghi?m-m?t nhu?c di?m khá n?ng n?. Ngu?c l?i, ông McCain du?c xem s?n sàng và kinh nghi?m hon v?i 47%, và 27% cho ông Obama. Nhung, nhu nói trên, dân chúng l?i chú ý nhi?u d?n chuy?n kinh t? c?p thi?t trong nu?c, tr?c ti?p ?nh hu?ng d?n mình hon chuy?n ngo?i giao, qu?c phòng.

Ngoài tham dò du lu?n dân chúng, nh?ng bi?n chuy?n m?i gi?a hai m?t tr?n cung vô cùng quan tr?ng và không di xa m?y k?t qu? tham dò. Trong mùa tranh c? so b?, m?c tiêu chính c?a ?ng viên là l?y du?c ?ng h? t? nh?ng ngu?i nhi?t thành, c?c doan trong d?ng; sau tranh c? ngu?i th?ng cu?c thu?ng ch?nh d?n, s?a d?i l?i l?p tru?ng, chính sách mang nhi?u d?c tính ý th?c h? d?ng mình d? l?y s? ?ng h? qu?n chúng r?ng l?n hon. Ông McCain dã và dang thay d?i l?p tru?ng trên nhi?u v?n d?, nhung ông Obama nhu du?c chú ý vì nh?ng thay d?i ng? d?n v? hu?ng ôn hòa, trung dung rõ ràng. M?t ngh? si v?i thành tích b? phi?u t? do ti?n b? cao, m?i dây ông l?i không d?ng ý v?i quy?t d?nh c?a T?i-cao Pháp-vi?n tha t? hình cho ngu?i b? t?i hãm hi?p tr? em, và kh?ng d?nh ti?u bang ph?i có quy?n quy?t d?nh trong tru?ng h?p này - dù tru?c dây ông nghi ng? hi?u qu? cung nhu tính cách công b?ng c?a án t? hình. Ông không ph?n d?i quy?t d?nh v?i da s? “sát nút” (nam trên b?n) c?a T?i-cao Pháp-vi?n ngan c?n th? dô Washington, DC, c?m mua bán súng d?n (vì m?c t?i ác do súng d?n quá cao). Ð?ng th?i, sau khi l?n ti?ng g?i Hi?p-u?c T?-do M?u-d?ch B?c M? (NAFTA) là “m?t l?i l?m l?n” (vì mang công an vi?c làm ra kh?i nu?c) ông dã h? gi?ng, và quay ra nh?n m?nh thành tích ?ng h? t? do m?u d?ch. T?ng b? xem là quá d? dãi v?i Iran (Ba-Tu, b? xem là de d?a ghê g?m hi?n nay cho Do-Thái, sau khi chính quy?n Bush tri?t h? Saddam Hussein ? Iraq), trong di?n van g?n dây tru?c “l?p-bi” Do-Thái AIPAC uy quy?n nh?t (xin xem ?nh-Hu?ng “L?p-Bi” Do-Thái ? Hoa-K?, trên nguy?t san Th?-K? 21, b?n tháng cu?i nam 2007, cùng ngu?i vi?t), ông t? ra vô cùng c?ng r?n v?i Iran d? b?o v? Do-Thái. Và, nhu dã nh?c d?n trên T? Nam California tu?n tru?c, ông dã t? ch?i qui tài tr? tranh c? công ($84.1 tri?u) d? t? do quyên góp và s? d?ng qui tranh c? tu (có th? thu vào $200 tri?u d? dùng cho hai tháng tranh c? quy?t d?nh chót). Sau h?t, ông ?ng h? lu?t cho phép chính quy?n “nghe lén” (wiretapping) ngu?i b? tình nghi kh?ng b? dù gi?i t? do ti?n b? ph?n d?i m?nh m?, xem dây nhu m?t vi ph?m hi?n pháp nghiêm tr?ng.

Nh?ng s?a d?i v? trí nhu trên có th? làm lung lay hình ?nh m?t tr?n Obama mu?n ngu?i di b?u nhìn ông nhu m?t nhà lãnh d?o s? thay d?i “Washington h? l?u.” M?t tr?n McCain v?i ch? trích ông ch?ng khác m?y gi?i chính tr? nhà ngh?, tránh né ho?c m?p m? khi ph?i duong d?u v?i nh?ng v?n d? khó khan, ho?c b? roi c? nh?ng nguyên t?c cao v?i khi th?y có l?i cho mình. M?t s? nhà phân tích chính tr? xem nh?ng thay d?i c?a m?t tr?n Obama di d?n v? phía ? gi?a (center) nhu thái d? chính tr? khôn ngoan và cho th?y ông không b? ràng bu?c vào “cánh t?” trong d?ng. Ông Thomas Mann, m?t h?c gi? thu?c viên nghiên c?u d?c l?p (không thiên d?ng nào) Brookings, phân tích, “N?u [ông] Obama không làm nh?ng gì MoveOn [t? ch?c r?t t? do ti?n b? v?i kh? nang gây qu? ‘th?n s?u’ qua Internet] mu?n, dây cho th?y ông d?c l?p v?i h?.” Nhà phân tích chính sách Matt Bennett thu?c vi?n nghiên c?u Third Way (Con Ðu?ng Th? Ba, thiên v? Dân-ch? và c? võ l?p tru?ng d?ng gi?a, “centrist”) nh?n xét, “Ông là nhà chính tr? khôn ngoan. Ông dang ch?ng t? cho m?i ngu?i th?y ông s? cai tr? theo du?ng l?i ôn hòa sau giai do?n chia r?, hai d?ng tuong tranh gay g?t [theo chi?n lu?c c?a c? v?n Karl Rove và Phó T?ng Th?ng Dick Cheney mà T?ng Th?ng Bush theo sát g?n tám nam qua].”

Trong khi ông Obama chuy?n v? phía gi?a-th?t s? không khác m?y du?ng di vào tòa Nhà Tr?ng c?a t?ng th?ng Dân-ch? hai nhi?m k? Bill Clinton, th?p niên 1990 - chi?n lu?c c?a ông McCain rõ r?t chuy?n v? hu?ng “cánh h?u” nh?m vào ch? l?c b?o th? mà ông v?n còn g?p nhi?u khó khan. Ông v?t b? ho?c làm nh? di nh?ng chính sách, bi?n pháp t?ng làm ông n?i danh lãnh t? “d?c l?p cang cu?ng” nhu ch?ng d?i gi?m thu? cho nhà gi?u (c?a ông Bush), c?i m? v?i ngu?i di dân “l?u,” và ph?n d?i dào d?u ngoài khoi Hoa-K?. Lý do chính là nhi?u gi?i b?o th? kinh t?, tôn giáo và xã h?i v?n nhìn ông v?i con m?t nghi ng?i; gánh n?ng c?a ông là làm sao v?n d?ng du?c m?t chính d?ng r?n v? và không m?y hào h?ng/hang say v?i ngu?i s? d?i di?n mình. Ông ph?i “bán” chính sách/bi?n pháp c?a mình cho ngu?i b?o th? “d? h? h?ng kh?i và có d?ng l?c di t?i noi b? phi?u,” theo ông Eddie Mahe, m?t viên ch?c C?ng-hòa ?ng h? ông. Hai tu?n tru?c, ông McCain thay d?i h?n và tuyên b? ?ng h? dào d?u ngoài khoi. V? thu? má, ông ?ng h? ti?p t?c chính sách gi?m thu? c?a T?ng Th?ng Bush; thêm vào dây, ông d? ngh? gi?m thêm nhi?u thu? khác cho gi?i d?i k? thuong. Nay ông cung không ?ng h? k? ho?ch di trú tru?c dây vì nhi?u gi?i b?o th? không d?ng ý cho ngu?i di dân “l?u” dang ? Hoa-K? du?c nh?p t?ch công dân. Theo tham dò du lu?n Times/Bloomberg n? l?c chuy?n mình này xem ra không m?y hi?u nghi?m v?i các gi?i b?o th? nói trên.

Tu?n này, ông McCain l?i ch?n m?t con du?ng khác thu?ng trong cu?c chi?n t?ng tuy?n c?; ông nhu theo m?t l? trình di ngu?c v?i nhu c?u chính tr? c?a mình: ông nh?m h?n v? m?t ngo?i giao và nhu b? qua nh?ng nhu c?u n?i tr? có th?t và c?p thi?t. Ông chuy?n cu?c chi?n tranh c? v? chi?u hu?ng d?i ngo?i mà ngu?i di b?u không mu?n di t?i - ít nh?t là trong giai do?n hi?n nay. Phân tích chính tr? dua ra nhi?u uu di?m c?a ông v? m?t kinh nghi?m, quen thu?c và c?ng r?n, cuong quy?t ? d?i ngo?i, g?m c? ch?ng kh?ng b? và cu?c chi?n Iraq. Hình ?nh m?t tr?n tranh c? dua ông ra nhu m?t nhà lãnh d?o qu?c gia g?p g? các nguyên th? qu?c gia ? Colombia, M?-Tây-Co và Gia-Nã- Ð?i, m?t lãnh t? m?nh m? b?o v? du?c Hoa-K?. Nhung ngay c? ngu?i trong d?ng cung ban khoan, lo ng?i: ngu?i ta còn nh? bài h?c nam 1992, khi T?ng Th?ng George W. H Bush (b?) thua ?ng viên Bill Clinton. M?t lý do chính là ngu?i di b?u tin ông Bush b? - ngu?i ch? có nhi?u kinh nghi?m, và nói nhi?u v? ngo?i giao khi tranh c? - không d? tâm m?y d?n nh?ng khó khan kinh t? c?n k? và c?p thi?t c?a dân chúng so v?i d?i th? Clinton (lúc dó là th?ng d?c Arkansas và thi?u kinh nghi?m d?i ngo?i). Kinh t? (ph?n l?n thu?c n?i tr?) dóng vai trò quan tr?ng trong k? b?u c? 1992 v?i k?t qu? ông Clinton th?ng c? (kh?u hi?u danh ti?ng ngu?i trong m?t tr?n c?a ông l?p di l?p l?i v?i nhau: “Ngu quá! Ðây là v? tình hình kinh t?! “It's the economy, stupid!”).

Ðây qu? là d?u hi?u dáng ng?i cho ông McCain; tham dò du lu?n cho th?y rõ ràng nh?ng v?n d? kinh t? l?i tr?i b?t trên h?t, v?i dân chúng tin r?ng ông Obama s? duong d?u h?u hi?u hon v?i chuy?n y t?, giá c? xang d?u, và ngay c? thu? má (m?t uu di?m thu?ng dành cho ?ng viên C?ng-hòa). L?i di?m c?a ông Obama m?t ph?n vì tin tu?ng chung ngu?i Dân-ch? lo cho ngu?i l?i t?c trung bình và th?p; ph?n khác, ông McCain dã quá th?t thà, hay v?ng v?, khi ch?p nh?n tru?c dây r?ng ông không thông th?o m?y v? các v?n d? kinh t? so v?i qu?c phòng và an ninh. Nghiêm tr?ng nh?t có l? là ngu?i di b?u nghi ông không khác m?y ông Bush v?i nh?ng khó khan kinh t? hi?n nay, và s? ti?p t?c các chính sách tai h?a c?a t?ng th?ng b?n nam n?a. Nhà tham dò du lu?n d?c l?p ? Colorado (m?t ti?u bang hai m?t tr?n dang nh?m t?i), ông Floyd Ciruli nh?n xét, “N?u dân chúng b?u theo m?t kinh t?, h? s? b?u cho d?ng Dân-ch?. Ð? th?ng c?, d?ng C?ng-hòa ph?i nh?n m?nh an ninh qu?c gia.” An ninh qu?c gia là uu di?m dã gi? d?ng C?ng-hòa ? tòa Nhà Tr?ng nhi?u l?n trong 28 nam qua, và v?n ti?p t?c mang l?i th? cho d?ng này. Nhung nay có th? nhi?u y?u t? dã thay d?i canh bài. Nhà chi?n lu?c Dân-ch? Mark Mellman (cho ?ng viên John Kerry, t?ng tuy?n c? nam 2004) nh?n xét, “B? ba v?n d? [c?a chính quy?n Bush] - cu?c chi?n m?t lòng dân ? Iraq, lúng túng, b?t l?c tru?c tr?n bão Katrina và d? d?nh [b?t thành] bán quy?n ki?m soát nh?p kh?u M? cho hai nu?c A-R?p ngay lúc dang ch?ng “kh?ng b? H?i-giáo”-dã phá h?t tín nhi?m vào d?ng C?ng-hòa v? ngo?i giao và an ninh qu?c gia.

Khi c? v?n cao c?p nh?t c?a m?t tr?n McCain, ông Charlie Black l? l?i, “N?u kh?ng b? t?n công noi nào Hoa-K?, dây s? là l?i di?m l?n nh?t cho ông McCain,” ph?n ?ng x?y ra nhu ch?p nhoáng. Ông McCain ngay t?c kh?c ph? nh?n di?u này; ông Black v?i vàng xin l?i. Và phe Dân-ch? la l?i ?m t?i, nhu mu?n g?n li?n dây vào lý lu?n t?ng th?ng Bush dã l?m d?ng kh?ng b? d? th?ng c?, làm nhi?u quy?t d?nh dua d?n kinh t? b?i ho?i, và c? vi ph?m hi?n pháp.