Tu?n tru?c, tham dò du lu?n dân chúng m?i nh?t cho th?y ?ng viên t?ng th?ng Dân-ch? Barack Obama du?c m?c ?ng h? cao hon ?ng viên C?ng-hòa John McCain rõ r?t, nh?ng bi?n chuy?n m?i gi?a hai m?t tr?n cung vô cùng quan tr?ng và ph?n ánh chi?n lu?c dôi bên. Trong mùa tranh c? so b?, m?c tiêu chính c?a ?ng viên là l?y du?c ?ng h? t? nh?ng ngu?i nhi?t thành, c?c doan trong d?ng; sau tranh c? ngu?i th?ng cu?c thu?ng ch?nh d?n, s?a d?i l?i l?p tru?ng, chính sách mang nhi?u d?c tính ý th?c h? d?ng mình d? l?y s? ?ng h? qu?n chúng r?ng l?n hon. Ðây là bài toán s? h?c d? hi?u: trong b?i c?nh dân ch? ?n d?nh, v?i hai d?ng chính g?n nhu chia nhau di vào Tòa Nhà Tr?ng t?ng t?ng tuy?n c?, trên lý thuy?t m?i d?ng có hy v?ng 50% ngang ng?a, rút t? phi?u ngu?i di b?u thu?c d?ng mình. Nhung n?u d?a hoàn toàn vào ngu?i di b?u d?ng mình, ?ng viên s? du?c phi?u kho?ng m?t n?a, không m?y ch?c ch?n th?ng cu?c; do dó, thông thu?ng ?ng viên ph?i c? l?y phi?u ngu?i di b?u d?c l?p (không thu?c d?ng nào) và ngu?i thu?c d?ng d?i l?p. Ði?u này gi?i thích t?i sao ?ng viên ph?i “m?i chào, chèo kéo” (outreach) thêm ngu?i ngoài d?ng v? phía mình b?ng cách nói - và hy v?ng s? thi hành - di?u ngu?i ngoài mu?n nghe. Ông McCain dã và dang thay d?i l?p tru?ng trên nhi?u v?n d?, nhung ông Obama nhu du?c chú ý vì nh?ng thay d?i ng? d?n v? hu?ng “ôn hòa, trung dung” (centrist) rõ ràng. M?t s? d?c gi? trí th?c dã v?ch ra cho gi?i truy?n thông th?y hình dung t? “centrist” d? mô t? ông Obama “m?i” không chính xác; ph?i nói ông dã ng? nhi?u v? “cánh h?u” b?o th? (conservative).

M?t ngh? si v?i thành tích b? phi?u t? do ti?n b? ng? v? “cánh t?” (liberal) cao, m?i dây ông Obama l?i cho th?y khuynh hu?ng b?o th? khá rõ r?t qua nh?ng tuyên b?, quy?t d?nh làm ngu?i cùng d?ng khá b?n tâm. Nh?t báo b?o th?, thân chính quy?n Wall Street Journal dã hân hoan nêu ra m?t s? thí d? dáng chú ý. Gi?ng nhu T?ng Th?ng Bush, ông Obama nay l?p l?i y h?t l?i t?ng th?ng r?ng ông s? di vi?ng Iraq d? tham dò lu?ng d?nh c?a các tu?ng lãnh t?i ch? xem s? rút quân ra kh?i dây th? nào - hay nói cách khác là di dúng du?ng l?i ph?i tay, d?t nh?ng quy?t d?nh v? rút quân ra kh?i nu?c này vào gi?i quân s? t?i ch? (du?i s? lãnh d?o c?a tu?ng David Petraeus do ông Bush c?t nh?c, gi?i này h?u nhu dã g?t b? chuy?n rút quân). Ðây khác h?n nh?ng gì ông dã nói tru?c dây v? uu tiên rút quân ra kh?i Iraq trong vòng mu?i-sáu tháng c?m quy?n d?u. Trong cùng ngày tu?n tru?c khi tuyên b? không khác m?y T?ng Th?ng Bush mà ông t?ng ch? trích, ông v?i vàng ph?i lên ti?ng tr?n an ngu?i cùng d?ng ông s? gi? l?i h?a rút quân dúng th?i h?n. H?u nhu su?t tu?n l? này, ông ph?i tr? l?i v?n d? Iraq d? dính chính, gi?i thích và tr?n an ngu?i cùng d?ng. Nhung nh?ng h?a h?n cu xem ra r?t khó gi?, ho?c s? ph?i s?a d?i r?t nhi?u vì trong hai tháng v?a qua, T?ng Th?ng Bush (ch? còn n?a nam c?m quy?n) liên ti?p ký k?t nh?ng th?a thu?n quan tr?ng v?i chính quy?n Nuri al-Maliki do chính ông d?ng lên ? Iraq. Tháng Nam, hai chính quy?n ký th?a thu?n v? c? tram can c? quân s? Hoa-K? s? duy trì ? Iraq (di nhiên v?i vô s? binh si M?) sau khi dã “rút quân” - d?t chính quy?n sau ông Bush vào th? “dã r?i” khó mà thay d?i du?c. Cu?i Tháng Sáu, nh?ng hãng d?u xang M? l?n nh?t th? gi?i (ch? còn dam hãng g?n nhu d?c quy?n; m?t trong dó v?i Ngo?i Tru?ng M? Condoleezza Rice và T?ng Th?ng A-Phú-Hãn Hamid Karzai-cung do chính quy?n Bush d?ng lên - ng?i làm h?i d?ng qu?n tr?) d?y hy v?ng “trúng” m?t lo?t nh?ng giao kèo khai thác d?u ? Iraq dù “không có áp l?c c?a chính quy?n [Bush].” Di nhiên, v?i nh?ng th?a thu?n nhu trên chính quy?n Bush khó ph? nh?n m?c tiêu chính cung nhu thành qu? l?n c?a cu?c chi?n Iraq là can c? M? và d?u h?a - nhu h?u h?t th? gi?i dã nói ngay t? d?u (xin xem Thánh-Chi?n Ch?ng L?i Ð?ng-Hóa Th?-Gi?i; Chi?n-Tranh Iraq: D?u H?a, Kh?ng-B? và An-Ninh C?a Hoa-K?; và Nhìn L?i Cu?c Chi?n C?a M? ? Iraq, trên nguy?t san Th?-K? 21, tháng Tu; Nam và B?y 2003, và lo?t bài v? Iraq t? 2003 t?i 2008, cùng ngu?i vi?t).

Di nhiên, m?t t?ng th?ng John McCain tuong lai s? không ng?i ng?n dùng vu l?c/binh si M? d? b?o v? “an ninh qu?c gia;” m?t t?ng th?ng Barack Obama tuong lai khó t? ch?i b?o v? “quy?n l?i qu?c gia” v?i vu l?c/binh si M?: làm ngu?c l?i nh?ng th?a thu?n này là chuy?n khó thành (impossible) và cung không nên (not desirable). Thêm n?a, tháng Mu?i nam ngoái, cùng v?i các ngh? si Dân-ch? tranh c? so b? ông Obama h?a s? ?ng h? nh?ng phát bi?u huyên thuyên tru?c thu?ng vi?n nh?m ngan ch?n (filibuster) “vi?c thông qua m?i d? lu?t bao g?m vi?c tha t?i cho các d?i công ty di?n tho?i” t?ng giúp chính quy?n nghe lén nh?ng ngu?i b? tình nghi kh?ng b? sau 11 tháng Chín, 2001 (chính quy?n vi ph?m lu?t Foreign Intelligence Surveillance Act, FISA, khi làm chuy?n này, v?i d?ng lõa c?a các công ty di?n tho?i cung c?p phuong ti?n; ngu?i b? nghe lén b?t h?p pháp có th? ki?n các công ty này dòi b?i thu?ng thi?t h?i). Tháng Hai nam nay, cùng v?i 28 ngu?i dân c? Dân-ch? ông Obama b? phi?u ngan ch?n ngay c? vi?c ?y-ban Tình-báo dua d? ngh? c?i thi?n lu?t FISA ra tru?c Thu?ng-vi?n. Hai tu?n tru?c dây, ông Obama l?i tuyên b? ?ng h? vi?c tha t?i các công ty di?n tho?i-nhu T?ng Th?ng George W. Bush nói “dây c?c k? quan tr?ng cho an ninh qu?c gia,” t? Journal nh?n xét.

Trong khi tranh c? so b? ông Obama, d? l?y du?c ?ng h? c?a các nghi?p doàn lao d?ng, h?a s? t? vi?t l?i Th?a-hi?p M?u-d?ch B?c M? (NAFTA, b? gi?i lao d?ng xem là mang công an vi?c làm ra kh?i tay h? dem cho M?-Tây-Co và Gia-Nã-Ð?i, hai noi tuong d?i giá nhân công và lu?t l? ch? tài nh? nhõm hon ? Hoa-K?). Nay ông l?i tuyên b? ?ng h? t? do m?u d?ch n?u dây mang phúc l?i d?n “m?i ngu?i.” C? v?n kinh t? Austen Goolsbee c?a ông Obama nay dã thoát n?n vì nam tháng tru?c ông dã l? l?i nói ông Obama ch? ch?ng NAFTA bên ngoài thôi. Trong m?t tr?n tranh c? hi?n nay ?ng viên Obama bi?t r?ng không th? làm m?t lòng gi?i d?i k? thuong d?y ti?n b?c và quy?n uy mu?n d?u tu ? hai nu?c B?c M? này nhi?u l?m. V? m?t pháp lý, khi là ngh? si r?t “liberal” nhi?m k? d?u, ông Obama b? phi?u ch?ng l?i vi?c T?ng Th?ng Bush ch?n b? nhi?m hai ông John Roberts và nh?t là ông Samuel Alito vào T?i-cao Pháp-vi?n vì hai ngu?i quá “conservative.” Tu?n qua, ông l?i d?ng ý v?i quy?t d?nh r?t conservative c?a Pháp-vi?n ?ng h? quy?n mua bán và s? d?ng súng d?n ? th? dô Washington, và không d?ng ý v?i quy?t d?nh r?t liberal c?a Pháp-vi?n tha t?i t? hình cho ngu?i hãm hi?p tr? em. Ông Obama nhu hi?u r?ng n?u b? gán ti?ng “thiên t?” ?ng viên Dân-ch? d? vu?ng vào vòng “thân b?i, danh li?t.”

Ông Obama l?i di thêm m?t bu?c “khuynh h?u” ít ngu?i tu?ng tu?ng du?c v?i quy?t d?nh tu?n qua ?ng h? tr? c?p ti?n b?c cho nh?ng t? ch?c t? thi?n tôn giáo (faith-based chariries) d? h? ho?t d?ng giúp giáo h?u, và c? nh?ng ngu?i ngoài d?o - nhung d? b? ?nh hu?ng tôn giáo m?t khi nh?n giúp d? t? tôn giáo. Ngu?i liberal tru?c dây dã cu?i c?t n?u không ph?i là la ho?ng lên T?ng Th?ng Bush dua ra chính sách “compassionate conservatism” (b?o th? nhung nhân ái) nh?m l?y lòng và l?y phi?u gi?i b?o th? tôn giáo (religious conservatives) - nhung r?t có th? vi ph?m hi?n pháp (hi?n pháp M? nh?n m?nh ph?i có cách bi?t gi?a nhà nu?c và tôn giáo, “church-state separation,” nh?m tránh th?m k?ch th?n quy?n ?nh hu?ng lên th? quy?n, t? kinh nghi?m dau d?n và lâu dài trong l?ch s? châu Âu). Ngày 1 Tháng B?y, m?t tr?n Obama l?i dua ra qu?ng cáo tranh c? kh?ng d?nh ông ?ng h? c?i t? oeo-phe nh?m c?t b?t “80 ph?n tram nhân s? an oeo-phe hi?n nay.” Ông nhu mu?n l?y lòng ngu?i b?o th? xã h?i (social conservatives) và tài chính (fiscal conservatives), dù tru?c dây ông dã nhi?u l?n lên ti?ng b?t bình v?i c?i t? oeo-phe nam 1996 (cu?i nhi?m k? d?u th?i T?ng Th?ng Dân-ch? Bill Clinton, cung v?i m?c tiêu làm vui lòng ngu?i b?o th? khi ông tranh c? nhi?m k? hai).

Can c? vào nh?ng thay d?i g?n nhu 180 d? trên, t? Journal nh?n xét có l? ông Obama không tin r?ng dân chúng M? ng? m?y v? hu?ng t? nhu gi?i truy?n thông th?i ph?ng lên. Th? hai, dù ai s? lên làm t?ng th?ng, dù bên ngoài có ph?n d?i, chính sách ngo?i giao và ch?ng kh?ng b? c?a chính quy?n Bush v?n ti?p t?c. Th? ba, t? này không d?t tin tu?ng m?y vào lòng thành th?t và lý tu?ng c?a ?ng viên Obama; hay nói cách khác, nhu dã trình bày trên c?t T? Nam California, ?ng viên Obama dang l?n l?n di d?n v? trí “tay trong” (insider) c?a th? dô “Washington h? b?i” mà ông t?ng lên án khi tranh c? so b?. Nhìn v? phía d?i th? John McCain thu?c d?ng C?ng-hòa, xem ra ?ng viên này cung không m?y l?c quan nh?t là v? m?t ch?t v?t l?y lòng nhi?u nhóm b?o th? cùng d?ng v?i mình. Tru?c h?t, ông l?i làm thay d?i l?n v? nhân s? lãnh d?o cao c?p thu?c m?t tr?n tranh c? c?a mình. Nói chung vi?c thay d?i nhân s? này du?c xem nhu thông thu?ng; các ?ng viên nhu Ngh? Si Hillary Clinton, Obama và McCain d?u làm nh?ng thay d?i cao c?p. Ði?u dáng ng?i trong tru?ng h?p ông McCain là th?i di?m: thay d?i c?p lãnh d?o b?n tháng tru?c t?ng tuy?n c? là d?u hi?u-hay ít ra cung gây c?m tu?ng tiêu c?c v?i ngu?i di b?u-có chuy?n không ?n, ? c?p th?p là hi?u nang ho?c c?p cao là m?t “xì-cang-dan” nào dó.

Theo nh?n xét chung, thay d?i m?t tr?n McCain x?y ra t? nh?ng âu lo v? hi?u nang. Nhu dã trình bày tu?n tru?c, m?t tr?n McCain nhu nh?m h?n vào hu?ng ngo?i giao và an ninh qu?c phòng mà ngu?i ta công nh?n ông McCain có nhi?u uu di?m v? kinh nghi?m và chính sách hon ông Obama. Ð?ng th?i, m?t tr?n b? qua h?n nh?ng v?n d? n?i tr? g?n gui c?p thi?t v?i d?i da s? ngu?i di b?u nhu công an vi?c làm, giá c? xang d?u, nhà c?a và b?o hi?m s?c kh?e mà m?t tr?n Obama du?c nhi?u l?i th?. Ông McCain ti?p t?c du?ng l?i ngo?i giao c?a T?ng Th?ng Bush ch? du?c m?t ph?n tu dân chúng ?ng h?, và khai thác uu di?m kinh nghi?m ngo?i giao v?i m?t lo?t công du ? Canada, Colombia và Mexico nh?n m?nh di?u này. Ch? khác là n? l?c này “không di d?n k?t qu? nào” v?i ngu?i di b?u, nhu nh?t báo Nam California v?i uy tín trong nu?c và qu?c t? Los Angeles Times dã ch?ng minh v?i tham dò du lu?n m?i nh?t.

Ngay c? gi?i truy?n thông b?o th? và t? do tuy?t d?i (libertarian, r?t g?n gui và nhi?u khi còn b?o th? hon b?o th?) cung không m?y hài lòng v? ?ng viên McCain. Cây bút b?o th? uy tín và l?ng danh Bob Novak vi?t v? con s? dáng ng?c nhiên nh?ng ngu?i b?o th? ?ng h? ông Obama (“Obamacon,” ng?n g?n cho Obama Conservatives) thay vì ông McCain. Nh?ng Obamacon này không m?y ?o tu?ng v? khuynh hu?ng liberal c?a ông Obama, nhung h? quá th?t v?ng v?i ông McCain và d?ng C?ng-hòa di sai du?ng du?i th?i ông Bush d?n n?i h? mu?n phe C?ng-hòa ph?i thua n?ng n? (“bloodbath,” “t?m máu”) trong nam nay v?i hy v?ng h? s? m? m?t ra d? làm cách m?ng thay d?i t?n g?c r? sau dó. H? nh?c l?i l?i t?ng th?ng th?i l?p qu?c Thomas Jefferson, “Cây dân ch? th?nh tho?ng ph?i du?c vun x?i b?ng máu c?a ngu?i yêu nu?c và b?o chúa.” T? cái nhìn c?a m?t s? ngu?i di b?u C?ng-hòa, cây dân ch? cách m?ng ph?i du?c vun x?i b?ng th?t b?i dau d?n c?a nh?ng chính khách b?i ho?i, thi?u nguyên t?c và d?u óc thu?c d?ng mình: t? th?t b?i chi?n th?ng s? d?n. Sau khi th?t b?i ê ch? trong t?ng tuy?n c? tháng Mu?i-m?t t?i, h? hy v?ng s? h?i ph?c và t? t?u doàn k?t di d?n thành công v?i m?t thông di?p m?i, nhu dân bi?u C?ng-hòa Newt Ginrich dã th?c hi?n nam 1994 sau khi d?ng Dân-ch? kh?ng ch? h? vi?n 40 nam dài. H? tuyên ngôn, “Thà nhu v?y còn hon b?u cho m?t k? hi?u chi?n C?ng-hòa nhung l?i liberal [ông McCain] ho?c b?u l?i nh?ng nhà dân c? C?ng-hòa c? h?-vi?c này ch? làm ch?m l?i ti?n trình cách m?ng.”

Sau dây là cái nhìn m?i nh?t tu?n này v? tri?n v?ng dôi bên. ? mi?n Trung Tây (Midwest) v?i hai ti?u bang quy?t d?nh Ohio và Michigan: ông Obama d?n d?u ? Ohio; di?m dáng ng?i cho ông McCain vì chua m?t ?ng viên C?ng-hòa d?c c? t?ng th?ng nào b? thua ? dây. Ông Obama cung d?n d?u ? Michigan. ? Indiana, hai ?ng viên ngang ng?a nhau; nhung ông Obama cung d?n d?u ? Wisconsin và Minnesota. Mi?n Tây: ông Obama n?m ch?c California (v?i s? phi?u c? tri doàn, electoral vote, cao nh?t nu?c), Oregon và Washington; ông McCain hy v?ng nhi?u ? Idaho, Utah, Arizona và Wyoming; ông McCain hy v?ng các ti?u bang c?n k? ti?u bang mình (Arizona) cung b?u cho ông. Vùng Ðông B?c: các ti?u bang vùng này d?u b?u cho d?ng Dân-ch? trong t?ng tuy?n c? 2004 (k? c? New York v?i s? phi?u c? tri doàn l?n lao hàng nhì sau California), và ch?c ch?n s? b?u l?i Dân-ch? nam nay.Ông McCain hy v?ng vào m?i ti?u bang New Hampshire, nhung dây ch? có b?n phi?u c? tri doàn, và cung là noi ông Obama ch?n ra m?t “doàn k?t” v?i bà Clinton sau b?u c? so b? (bà Clinton th?ng ? dây; ngu?i dã b?u cho bà s? b?u cho ông Obama hon là McCain). Mi?n Nam: m?t n?a nhân s? ngu?i da den toàn qu?c (kho?ng 13 ph?n tram dân s? M?) qui t? ? dây và ch?c ch?n s? b?u cho ông Obama v?i t? s? r?t cao; v? m?t khác, mi?n Nam v?i truy?n th?ng k? th? m?u da cung d? ng? v? ?ng viên tr?ng McCain (trong hai t?ng tuy?n c? v?a qua, 2000 và 2004, d?ng Dân-ch? không l?y du?c m?t ti?u bang mi?n Nam nào). Hai ?ng viên ngang ng?a nhau ? ba ti?u bang mi?n Nam quan tr?ng Florida, North Carolina và Virginia, nhung ông McCain b? de d?a nhi?u ? Virginia v?i nh?ng thay d?i v? dân s?, l?i t?c kinh t? và h?c v?n m?i dây.

Ði?u th?y rõ ngay: hai ?ng viên r?t th?n tr?ng và chú ý d?c bi?t d?n mi?n Nam - nh?t là khi d?n do ch?n l?a phó t?ng th?ng d?a theo mi?n d? mang l?i con s? c? tri l?n cho mình.