Bài và hình: Ð? Dzung/Ngu?i Vi?t

GARDEN GROVE, California (NV).- “An cá lù dù tr?ng, coi ch?ng b? nhi?m d?c.” Ðó là l?i c?nh báo c?a co quan B?o V? Môi Tru?ng Hoa K? trong m?t bu?i h?i th?o v? th?c ph?m du?c t? ch?c t?i Trung Tâm Ða Van Hóa Saint Anselm, Garden Grove, hôm Th? Nam 8 Tháng Nam, 2008 v?a qua.

T?i bu?i h?i th?o, co quan B?o V? Môi Tru?ng Hoa K? (Environment Protection Agency-EPA), cho bi?t cá lù dù tr?ng, tên ti?ng Anh là “white croaker,” ho?c “kingfish” và “tomcod,” du?c dánh b?t và câu ? m?t s? vùng bi?n mi?n Nam California nhu Malibu, Newport Beach và các vùng bi?n t? Palos Verdes Point t?i Long Beach d?u b? nhi?m hai lo?i ch?t d?c DDT (dichlorodiphenyl - trichloroethane) và PCB (polychlorinated biphenyls) trong m?.

Ngoài ra, cá lù dù tr?ng câu ? các c?u tàu Santa Monica, Redondo, Venice, Hermosa, Cabrillo, Huntington Beach, Pier J, Belmont và Seal Beach cung nhi?m nh?ng ch?t d?c nêu trên khá cao.

Nh?ng ch?t d?c này có t?i nh?ng vùng bi?n và c?u tàu mi?n Nam California là do các nhà máy s?n xu?t trong vùng th?i ra.

Sau khi hu?ng d?n ngu?i tham d? cách nh?n ra cá lù dù tr?ng, bà Anh Nguy?n, ph? trách chuong trình s?c kh?e c?ng d?ng c?a Trung Tâm Ða Van Hóa Saint Anselm, nói: “T? tru?c t?i nay, theo u?c lu?ng, các vùng bi?n này b? nhi?m kho?ng 100 t?n DDT và 10 t?n PCB. M?c dù t? nam 1940 d?n nay, hai ch?t d?c này dã b? c?m, nhung lu?ng tr?m tích c?a nó v?n còn du?i dáy bi?n.”

Ti?n Si Hoàng Kim Chi, qu?n tr? d? án c?a EPA ph? trách gi?m s? d?c h?i trong môi tru?ng, gi?i thích: “Cá lù dù tr?ng có hai ch?t d?c này là vì chúng n?m trong m? c?a cá, không th?i ra du?c. Và khi an vào, chúng ta có th? b? nhi?m d?c. T? hon n?a là nh?ng ch?t d?c này có th? vào co th? tr? so sinh n?u ngu?i an có thai.”

Ti?n Si Chi cung cho bi?t ch? có hai cách ch?a b?nh n?u an ph?i cá lù dù tr?ng quá nhi?u. Ðó là u?ng thu?c và tránh an lo?i cá này.

“Hi?n nay chua có lo?i thu?c nào d? ch?a. V?y thì cách t?t nh?t là tránh an, nh?t là cá lù dù tr?ng câu t?i các c?u tàu là cá s?ng g?n b?, noi có lu?ng tr?m tích ch?t d?c cao, nên kh? nang nhi?m d?c còn cao hon n?a,” Ti?n Si Chi nói ti?p.

Bà Anh cung cho bi?t, k? t? nam 1990, ti?u bang California dã ra l?nh c?m b?t cá lù dù t?i m?t s? b? bi?n, nhung d?n nam 1998 l?i th?y m?t s? ch? trong vùng bán lo?i cá này.

Bà Sharon Lin, qu?n tr? d? án c?a EPA, nói: “Chúng tôi dã di ki?m tra 12 ngôi ch? t?i Orange County và th?y có b?n ch? bán lo?i cá này. EPA hi?n dang làm vi?c v?i Co Quan S?c Kh?e Orange County (HCA) d? thanh tra nh?ng ngôi ch? này. Chúng tôi s? ph? bi?n nh?ng thông tin này cho h? và yêu c?u h? ph?i cho khách hàng bi?t ngu?n g?c c?a cá d? ngu?i tiêu dùng bi?t.”

Không ch? có các lo?i cá bán trong ch?, các lo?i cá câu ? bi?n có th? là nguy hi?m nh?t vì không ai ki?m tra.

Vì th?, n?u mua cá lù dù tr?ng trong ch?, t?t nh?t là ngu?i mua ph?i h?i ngu?n g?c c?a lo?i cá này và ch?c ch?n r?ng ch? ch? dã du?c thông báo v? v?n d? cá b? nhi?m d?c t?i d?a phuong.

Ch? mua cá t? nh?ng ch? mua cá c?a nh?ng noi cung c?p du?c lu?t pháp ch?p thu?n, nghia là t? nh?ng nhà bán s?, phân ph?i, dánh cá có gi?y phép ho?c bi?t d?a ch? c?a noi cung c?p.

Ngoài ra, khi mua cá, ngu?i tiêu dùng nên gi? l?i hóa don d? làm b?ng ch?ng sau này.

Bà Lin còn cho bi?t trong nh?ng ngày t?i EPA và HCA s? v?n d?ng H?i Ð?ng Giám Sát Orange County thông qua lu?t b?t bu?c ngu?i bán ph?i cho khách hàng bi?t ngu?n g?c c?a cá d? b?o d?m s?c kh?e cho ngu?i dân.

Ð? gi?m thi?u kh? nang b? nhi?m d?c khi an cá lù dù tr?ng, EPA d? ngh? ch? an ph?n n?c c?a cá và làm s?ch cá tru?c khi an nhu v?t b? ph?n d?u, ru?t, th?n và gan. Ngoài ra, ngu?i tiêu dùng nên c?t b? m?, da và vùng b?ng cá tru?c khi n?u nu?ng.

Khi n?u nu?ng, ch? nên nu?ng cá b?ng than trong lò, n?u ho?c h?p cá và b? di nu?c cá ch?y ra, trong khi n?u nu?ng.

Nói chung, theo hu?ng d?n c?a EPA, ngoài cá lù dù tr?ng, còn m?t s? lo?i cá khác cung có kh? nang nhi?m hai ch?t d?c nêu trên, nhu cá nh?ng (barracuda), cá thu Thái Bình Duong (Pacific mackerel), cá su?t (top smelt), cá ng? (bonito), cá quân (rockfish), cá rô bi?n (surf perches), cá hanh (kelp bass ho?c còn g?i là calico bass), cá bò c?p (scorpionfish ho?c còn g?i là sculpin), cá lù dù den (black croaker), cá m?ng (queenfish) và cá “corbina.”

Theo khuy?n cáo c?a EPA, d?ng nên an các lo?i cá nêu trên hon b?n l?n/tháng. Ví d?, n?u dã an hai l?n cá ng? và hai l?n cá m?ng thì d?ng nên an thêm các lo?i cá nêu trên n?a.

Bu?i h?i th?o do EPA, Trung Tâm Ða Van Hóa Saint Anselm và công ty S. Groner Associates, Inc. ph?i h?p t? ch?c có s? tham d? c?a hon 50 ngu?i d?i di?n các t? ch?c b?o v? s?c kh?e trong c?ng d?ng.

Mu?n bi?t thêm chi ti?t v? b?o v? s?c kh?e qua vi?c tiêu th? các lo?i cá có nhi?m d?c trong vùng mi?n Nam California, quý v? có th? liên l?c Los Angeles County Department of Health Services (213-240-7785), Health Care Agency of Orange County (714-667-3600), Bureau of Environment Health, Long Beach Department of Health and Human Services (562-570-4134), EPA (800-231-3075) và H?i C?ng Ð?ng Ngu?i Vi?t 7141-839-4441 ho?c vào trang nhà www.pvsfish.org. (Ð.D.)