Bác Si Nguy?n Tr?n Hoàng

G?n dây có nhi?u d?c gi? nêu lên nhi?u th?c m?c v? c?m cúm, s? khác nhau v? c?m và cúm, nên k? này lo?t bài v? cao huy?t áp s? du?c t?m gác l?i d? dành cho vi?c tr? l?i các câu h?i v? chuy?n c?m cúm.

M?c này ch? nh?m gi?i dáp các th?c m?c v? s?c kh?e có tính cách t?ng quát. Cho các v?n d? c? th?, chi ti?t, c?a t?ng b?nh nhân, xin liên l?c tr?c ti?p v?i bác si d? du?c tham khám tr?c ti?p.

Làm sao d? phòng c?m và cúm?

C?m và cúm lây sang ngu?i khác thu?ng nh?t b?ng các ti?p xúc tr?c ti?p v?i các ch?t ti?t (nhu nu?c mui) c?a ngu?i b?nh, có th? là t? tay ngu?i này sang tay ngu?i khác, ho?c qua trung gian nhu n?m c?a... Vi rút có th? t?n t?i trong môi tru?ng t? hai d?n tám ti?ng d?ng h?. Khi tay ta ti?p xúc v?i các ch?t ti?t này, r?i d?i vào m?t, mui, mi?ng c?a mình, ta s? b? lây b?nh.

Do dó, di?u quan tr?ng d?u tiên d? phòng c?m và cúm là:

- Nên r?a tay thu?ng xuyên. T?t nh?t là r?a v?i xà bông và nu?c ?m, kho?ng 20 d?n 30 giây. Hai muoi d?n ba muoi giây là kho?ng th?i gian mà ta hát bài “Happy birthday to you, happy birthday to you, happy birthday, happy birthday, happy birthday to you” kho?ng hai l?n.

- Không v?t b? khan chùi mui b?a bãi.

- Khi ho hay ách xì, nên che mi?ng b?ng khan gi?y, nên b? khan ngay sau khi dùng. N?u không s?n khan gi?y thì nên che mi?ng b?ng cánh tay, ch? không ph?i b?ng bàn tay, d? gi?m b?t các ch?t ti?t dính vào bàn tay r?i qua các v?t d?ng ho?c bàn tay ngu?i khác.

- Tránh s?, móc tay, ngón tay vào m?t, mui, mi?ng.

Các vi rút c?m và cúm cung có th? lan truy?n qua các h?t li ti bay trong không khí sau khi ngu?i b?nh ho hay ách xì, do dó, nên tránh ti?p xúc kéo dài v?i ngu?i b?nh.

Ngu?i b?nh cung nên ngh? làm khi còn tri?u ch?ng, d? mau gi?m b?nh và tránh lây cho ngu?i trong s? làm.

Dù n?m trong các h?t li ti trong không khí sau khi ngu?i b?nh ho hay ách xì ra, vi rút l?i không có trong nu?c b?t c?a ngu?i b?nh trong 90% các tru?ng h?p. Do dó, trên lý thuy?t, di?u lý thú là b? (hay du?c) ngu?i b?nh hôn, thu?ng không khi?n ta b? lây b?nh.

Nhi?u ngu?i v?n tu?ng là l?nh là m?t nguyên nhân gây ra c?m hay cúm. Th?t ra, nhi?u nghiên c?u cho th?y khí h?u l?nh không ph?i là nguyên nhân c?a c?m hay cúm. L?nh có th? gây ra viêm mui do co giãn m?ch máu trong mui (vasomotor rhinitis), có tri?u ch?ng gi?ng nhu c?m, nhung dó không ph?i là c?m, và không lây. Tuy nhiên, dù sao, gi? co th? d? ?m v?n là di?u t?t và c?n thi?t.

Bên c?nh các phuong pháp phòng ng?a r?t quan tr?ng k? trên, áp d?ng cho c? c?m và cúm. Ta còn có th? d? phòng cúm b?ng cách dùng thu?c ng?a.

Thu?c ng?a cúm g?m có v?c xin, và thu?c tr? cúm cung có th? dùng d? ng?a cúm.

V?c xin ng?a cúm thu?ng dùng nh?t là lo?i thu?c chích, ra hàng nam. N?u ng?a b?ng thu?c này, ta ph?i dùng hàng nam, vì nhu dã nói, vi rút cúm r?t mau thay d?i c?u trúc di truy?n, và m?i nam ngu?i ta d?u ph?i ch? ra thu?c ng?a cho nam dó. Thu?c ng?a có hi?u qu? t? 70 d?n 90%, và ph?i chích s?m, vì thu?c c?n kho?ng hon hai tu?n d? co th? có th? t?o ra kháng th?.

Cho d?n th?i di?m này (cu?i Tháng Ba nam 2008), CDC v?n khuy?n cao nh?ng ai chua chích ng?a cúm nên chích ng?a, vì cúm v?n có th? d?n tr? vào t?n Tháng Nam. Nam nay, m?t s? siêu vi trùng cúm dã và dang lây lan không hoàn toàn trùng h?p v?i thu?c ch?ng ng?a, CDC (Trung Tâm Ki?m Soát và Phòng Ng?a B?nh Hoa K?), v?n khuy?n cáo nh?ng ai c?n chích ng?a mà chua chích v?n nên chích ng?a, vì thu?c v?n có th? giúp ích trong vi?c phòng cúm ho?c gi?m d? n?ng n?u b? cúm.

Hi?n nay, cung có lo?i thu?c hít ng?a cúm, nhung ch? có th? dùng cho ngu?i t? 2-49 tu?i m?nh kh?e và không có thai (nh?ng ngu?i không m?nh kh?e và có thai không nên dùng lo?i thu?c ch?ng hít qua mui này), ngay c? ? nh?ng ngu?i ti?p xúc v?i nh?ng ngu?i có nguy co cao.

Ai mu?n ng?a cúm d?u nên ch?ng ng?a cúm, nhung nh?ng ngu?i có nguy co cao b? b?nh, và n?u b? thì d? b? n?ng, và b? bi?n ch?ng, c?n chú ý d? ch?ng ng?a hon. Theo th? t? uu tiên, nh?ng thành ph?n sau dây nên ch?ng ng?a:

- T?t c? tr? em t? 6 tháng d?n 5 tu?i (t? sang nam, tu?i này s? du?c kéo nâng lên d?n 18 tu?i).

- T?t c? ph? n? s? có thai.

- Ngu?i l?n t? 50 tu?i tr? lên.

- Nh?ng ngu?i ? b?t c? tu?i nào có các b?nh kinh niên.

- Nh?ng ngu?i ti?p xúc v?i nh?ng ngu?i k? trên.

- Nh?ng ngu?i ti?p xúc và cham sóc cho tr? em du?i 6 tháng.

- Nhân viên y t?.

- B?t c? ai mu?n gi?m nguy co b? cúm.

Ngoài thu?c ch?ng ng?a, m?t s? thu?c dùng d? tr? cúm (nhu Tamiflu) cung có th? du?c dùng d? ng?a cúm. Gi?ng nhu trong vi?c di?u tr?, thu?c c?n ph?i du?c b?t d?u trong vòng 48 ti?ng t? khi ti?p xúc v?i ngu?i b?nh, ph?i có toa bác si m?i mua du?c thu?c này, và ph?i dùng ít nh?t là b?y ngày. Li?u ng?a b?nh khác v?i li?u tr? b?nh. Cho d?n hôm nay, d?u Tháng Tu 2008, trong s? b?n lo?i thu?c tr? cúm, ch? có hai lo?i Tamiflu và Relenza là còn du?c CDC khuy?n cáo nên dùng.

Tóm t?t v? c?m và cúm

- Cúm thu?ng n?ng hon c?m, thu?ng có s?t cao, rét, dau rêm mình m?y.

- N?u nghi là cúm, ho?c n?u nghi là có các bi?n ch?ng nên di bác si s?m d? du?c ch?n doán và ch?a s?m và thích h?p.

- Nâng cao s?c d? kháng b?ng an, u?ng, ngh? ngoi d?y d? và tr? tri?u ch?ng là di?u c?n làm trong vi?c di?u tr? c? hai b?nh c?m và cúm.

- Thu?c tr? và ng?a cúm c?n ph?i du?c dùng trong vòng 48 ti?ng d?ng h? d?u tiên m?i mang l?i hi?u qu? t?t nh?t.

- R?a tay v?i nu?c và xà bông kho?ng 20-30 giây -b?ng th?i gian hát “Happy birthday to you” hai l?n là di?u don gi?n, không t?n kém, nhung l?i r?t c?n thi?t và hi?u qu? trong vi?c phòng cúm.

- Nh?ng ngu?i có nguy co cao c?n chích ng?a cúm s?m.

Thân m?n,

Bác Si Nguy?n Tr?n Hoàng

(714) 531-7930

nguyentranhoang@aol.com