Ð? Dzung/Ngu?i Vi?t

LTS: Trong chuy?n công tác t?i Texas cách dây không lâu, phóng viên nh?t báo Ngu?i Vi?t dã có d?p ph?ng v?n ông Nguy?n Ð?c Thành, ch? t?ch T?ng H?i HO-POW, v? vi?c t? ch?c c?a ông di Vi?t Nam b?c m? c?a nh?ng c?u quân nhân QLVNCH qua d?i trong lúc b? tù c?i t?o t?i mi?n B?c Vi?t Nam. Sau dó, nh?t báo Ngu?i Vi?t cung ph?ng v?n thêm m?t s? thân nhân tham gia nh?ng chuy?n di b?c m? d? tìm hi?u thêm v?n d?. Xin m?i d?c gi? theo dõi bài phóng s? (k? 2) sau dây. Bài dài t?ng c?ng b?n k?.

B?t tay vào vi?c

B?t d?u chuong trình là 10 gia dình ? California nh? ông Nguy?n Quang g?i danh sách cho ông Thành. Ngoài ra, còn m?t ngu?i khác ? Oregon cung g?i tên xu?ng nh? ông Thành ki?m giùm.

Ông Thành k?: “Ngay sau dó, tôi g?i li?n danh sách 11 ngu?i cho hai ông Nguy?n Van Trung và Tr?nh Trung nh? h? tìm giùm v? trí 11 ngôi m?, nhung h? v?n trù tr?, chua làm gì c?.”

“R?i cung không th?y ph?n ?ng gì t? phía Vi?t Nam. Th? là tôi nóng ru?t quá, li?n liên l?c v?i ông Tr?nh Trung, d? ngh? nói chuy?n tr?c ti?p t?i Vi?t Nam.”

Tháng Chín, 2007, ông Thành v? Vi?t Nam. T?i Saigon, ông l?i g?p ông Võ Van Ki?t m?t l?n n?a.

Ông nói: “Khi bi?t du?c khó khan c?a chúng tôi, ông Ki?t dã tr?c ti?p d?ng ra thúc d?y, yêu c?u chính quy?n s?m ch?p thu?n cho chúng tôi di tìm và b?c m?. Ông nói r?ng dây là v?n d? hoàn toàn nhân d?o, hoàn toàn dúng d?n, không có lý do gì d? ch?m tr? ho?c t? ch?i.”

“R?i trong m?t d?p may r?t tình c? tôi g?p ông Duong Trung Qu?c, d?i bi?u Qu?c H?i Vi?t Nam. Sau dó, ông Qu?c bày t? s? ?ng h? và nói r?ng dây là vi?c làm r?t c?n thi?t, nên làm lành v?t thuong chi?n tranh,” ông Thành k?.

Ông ti?p: “Sau dó tôi ra Hà N?i ti?p t?c d?y m?nh v?n d?, nhung l?i g?p khó khan.”

Phi chính tr?

Cu?i cùng B? Ngo?i Giao C?ng S?n Vi?t Nam cung s?p d?t d? ông Thành g?p Th? Tru?ng Nguy?n Phú Bình, nhung cu?c nói chuy?n r?t gay c?n.

Theo ông Thành, có hai v?n d? t? nh? tru?c khi du?c phép chính th?c b?c hài c?t. Ðó là dua chính tr? vào ch?ng ch? d? và có tin d?n là t?ng h?i nh?n c?a m?i gia dình $10,000 d? b?c hài c?t.

“V? v?n d? này, tôi nói th?ng v?i ông Bình r?ng chính sách c?a chúng tôi là không nh?n ti?n c?a thân nhân ngu?i quá c?. K? d?n, chúng tôi không làm chính tr?. Và chính chúng tôi cung dã d? ngh? chính quy?n Vi?t Nam không nên dem chính tr? vào vi?c làm nhân d?o này,” ông Thành k? ti?p.

“V?a nghe tôi nói, ông Bình d?ng lên, si?t ch?t tay tôi, quay sang ông Lý Qu?c Tu?n, phó ch? t?ch HLLNNN, yêu c?u chuy?n danh sách 11 ngu?i quá c? cho B? Qu?c Phòng d? c? ngu?i di tìm.”

Ông Thành nói ti?p: “Vì dã t?ng làm vi?c, tôi th?a bi?t r?ng nhân viên c?a chính ph? s? r?t ch?m ch?p và s? không có k?t qu?. Do v?y, tôi yêu c?u cho phép chúng tôi cùng tìm ki?m. Khi nào tìm du?c m?, chúng tôi s? thông báo.”

Th? t?c b?c m?

Theo ông Thành cho bi?t, n?u s?ng ? nu?c ngoài, thân nhân ngu?i quá c? ph?i làm don xin và n?p cho B? Ngo?i Giao C?ng S?n Vi?t Nam qua tòa d?i s? ho?c lãnh s? Vi?t Nam ? qu?c gia mình dang cu ng?. Sau dó, B? Ngo?i Giao s? chuy?n don sang B? Qu?c Phòng d? co quan này c?p gi?y phép v? Vi?t Nam b?c m?.

“Không h?i nào ho?c ngu?i Vi?t Nam nào ? nu?c ngoài có th? làm chui du?c vì dó là lu?t c?a Vi?t Nam,” ông Thành kh?ng d?nh.

Riêng d?i v?i ngu?i s?ng t?i Vi?t Nam th? t?c có ph?n don gi?n hon, theo l?i ông Thành, ch? c?n làm don xin phép d?a phuong noi cu ng?, xin di b?c m?, c?m gi?y phép dó, trình v?i d?a phuong noi có ngôi m? và b?c m?.

B?t d?u tìm ki?m m?

Trong chuy?n di d?u tiên, ông Thành nh?m t?nh Yên Bái. Ông nh? m?t ngu?i tên Trung ? Vi?t Nam, t?ng b?c m? cha mình 10 nam tru?c, nh?m d?i Cây Kh? theo m?t s? don xin tìm m? thân nhân. Tuy v?y, d? ki?m ra ng?n d?i này không ph?i d?.

Ông Thành k?: “Khi d?n Yên Bái tôi m?i bi?t có t?i ba cái d?i Cây Kh?, nên r?t d? l?m l?n. Trong ba tháng anh Trung tìm du?c nam trong s? 11 ngôi m? trong danh sách, r?i ch?p hình, sau dó tôi di ki?m tra xem có dúng không. M?t tháng sau, chúng tôi tìm thêm du?c hai cái n?a. Ði?u dáng ng?c nhiên là trong lúc di tìm nh?ng ngôi m? này, chúng tôi phát hi?n ra thêm t?ng c?ng 257 ngôi m? khác n?a.”

Ví d?, trong lúc tìm m? ông Hu?nh T? Tr?ng, ông Thành phát hi?n thêm m?t s? m? n?a ? B?n Vân Côi, xã Mu?ng Côi, huy?n Hung Yên, t?nh Son La.

Trong lúc tìm m? ông Ph?m Van Nghiêm, h? phát hi?n thêm 20 ngôi m? khác.

Ông Thành cho bi?t còn r?t nhi?u m? n?m r?i rác kh?p noi, r?t khó vào. Có m? n?m l? loi trong su?n núi, h?c núi, ch? có dân d?a phuong m?i d?n du?c. Có m? không có tên, ch? ngu?i d?a phuong và qu?n giáo bi?t du?c c?a ai. N?u mu?n b?c h?t nh?ng ngôi m? này r?t khó khan và t?n kém.

“Nhi?u gia dình không nh?n du?c gi?y báo t? ho?c nh?n gi?y báo t? nhung d?a di?m chôn sai ho?c m? không còn bia, không th? tìm du?c. R?i không bi?t h?i ai, lên g?p chính quy?n có khi b? ho?nh h?e, mà ph?i qua chính quy?n d?a phuong m?i làm du?c, dó là chính sách chung,” ông Thành cho bi?t.

Sau khi t? Vi?t Nam tr? v? Houston, ông Thành t?p h?p t?t c? 11 gia dình, g?i là Gia Ðình T? Si, d? t? gây qu?, chu?n b? lên du?ng v? Vi?t Nam b?c m?.

T?ng h?i b?t bu?c m?i ngu?i ph?i tuân th? 11 di?u lu?t d?c bi?t do t?ng h?i dua ra.

Ch? có nam gia dình d?n Houston, sáu gia dình khác làm vi?c qua di?n tho?i. R?i sau dó t?ng h?i g?i gi?y cam k?t cho h? ký.

Ti?n b?c do Gia Ðình T? Si gi? l?y, vì T?ng H?i HO-POW là m?t h?i b?t v? l?i.

Nh?ng bia m? sai tên

Trong khi b?c m? ông Ph?m Van Nghiêm, ông Thành g?p m?t khó khan. Ðó là, theo tên ghi trên bia, m? c?a ông Nghiêm ngoài d?u mé bên ph?i m?t dãy m? b?n cái.

Lúc chôn, không cái nào có bia c?. M?t tháng sau khi b?n ngu?i này qua d?i, ngu?i ta m?i c?m bia, nhung c?m sai. Ví d?, chôn b?n ngu?i A, B, C, D, t? trái sang ph?i, nhung không có m? bia. Th?i gian sau, tr?i cho c?m m? bia, nhung ngu?i ta l?i c?m sai, t? ph?i qua trái.

“Chúng tôi bi?t m? d?u tiên bên ph?i không ph?i là c?a ông Nghiêm, nhung bi?t dào cái nào bây gi?, trong khi công an xã ch? cho dào m?t cái, theo tên trên bia,” ông Thành k?.

May m?n thay, ông Thành du?c bi?t m?t chi ti?t quan tr?ng là trong lúc chôn nh?ng ngu?i này, ngu?i ta có d? m?t c?c dá ghi tên ngu?i ch?t trên n?p quan tài.

Th? là ông Thành nói v?i ông Ph?m Van Th?ng, em ông Nghiêm, d? ông này nói v?i công an v? tình tr?ng m? bia b? sai, d? có th? xác d?nh ngu?i quá c?.

Sau khi dào, m?i ngu?i th?y c?c dá, có ghi tên ngu?i ch?t không ph?i tên ông Nghiêm, dua công an coi, th? là h? b?o l?p l?i và cho dào cái k? bên.

Sau khi dào m? này, th?y c?c dá có tên ông Nghiêm. Th?t là may m?n!

Ông Thành k? ti?p: “Nhu v?y, hai ngôi m? còn l?i chua ch?c dúng tên, mà ph?i dào lên r?i m?i bi?t.”

Cung theo l?i k? c?a ông h?i tru?ng T?ng H?i HO-POW, tru?c dây b?n ngôi m? này n?m trong r?ng, nhung sau này ngu?i ta m? du?ng r?t sát. Tuy nh?ng ngôi m? này không b? ?nh hu?ng, nhung k? bên l?i có m?t ?ng c?ng xuyên qua du?ng d? nu?c thoát t? trên núi xu?ng. M?c dù có b? kè, nhung n?u mua l?n, nu?c có th? dâng lên, cu?n trôi ba ngôi m? còn l?i.

Ba ngôi m? này có ba tên trên bia là Ông T?n Ng?c, Nguy?n H?u Nghi?p và Ngô Hu?nh C?nh.

Ông Thành k? thêm: “Ông Nghiêm có m?t ngu?i em gái tên H?nh mà ông r?t thuong. Khi b?c m? xong, ông Th?ng di xe l?a mang hài c?t ông Nghiêm v?. M?t gi? sáng, ông Th?ng t?i Saigon. ? nhà, cô H?nh dang ng? mo th?y ông Nghiêm g?i ‘H?nh oi, anh v? r?i nè.’ Lúc dó d?ng h? ch? m?t gi? sáng. N?a ti?ng sau, ông Th?ng bu?c vào v?i hài c?t ông Nghiêm. Sau khi bi?t ông Th?ng d?n ga Saigon lúc 1 gi? sáng và th?y anh mình linh thiêng quá, cô H?nh li?n vào bàn th? cúng vái. Sau dó, cô quy?t d?nh chôn hài c?t ông Nghiêm ch? không thiêu.”

“Vong linh ngu?i quá c? v?n còn quanh qu?n bên nh?ng ngôi m?, khao khát trông ch? ngu?i thân dem v? sum h?p v?i gia dình. Th?t vô cùng dau d?n n?u chúng ta không dua h? v? thì h? s? không siêu thoát du?c,” ông Thành tâm s?.

(Còn ti?p)