Đi xem đêm văn nghệ Phong Châu Mở Hội
Suốt hơn ba tiếng đồng hồ thưởng thức chương trình văn nghệ “Phong Châu mở Hội” do Nga Mi và Trần Lãng Minh tổ chức tại Rose Center Theatre vào tối hôm Thứ Bẩy 27 Tháng Chín vừa qua, 500 đồng hương khán thính giả đã được đưa về thăm lại quê hương với những tình tiết làm ngạc nhiên không ít mọi lứa tuổi.
Home

Bài và h́nh: Nguyên Huy/Ngu?i Vi?t

 

Su?t hon ba ti?ng d?ng h? thu?ng th?c chuong tŕnh van ngh? “Phong Châu m? H?i” do Nga Mi và Tr?n Lăng Minh t? ch?c t?i Rose Center Theatre vào t?i hôm Th? B?y 27 Tháng Chín v?a qua, 500 d?ng huong khán thính gi? dă du?c dua v? tham l?i quê huong v?i nh?ng t́nh ti?t làm ng?c nhiên không ít m?i l?a tu?i.

M? màn ra là c?p MC Mai Khanh và Nguy?n Đ?c Cu?ng dă nh?c nh? d?n cái ch? d? c?a bu?i van ngh? d?c dáo này, ch? d? “Phong Châu M? H?i”.

Nói d?n Phong Châu là ngu?i Vi?t nào cung liên tu?ng ngay d?n câu tho trong l?ch s? “Bà Trung quê ? châu Phong, gi?n ngu?i tham b?o thù ch?ng ch?ng quên”. Đ?t Phong Châu, nay là t?nh Phú Th?, B?c Vi?t Nam, theo s? sách ghi l?i là noi t?c L?c Vi?t m? nu?c. Dă s? Vi?t Nam k? r?ng “Con tru?ng L?c Long Quân làm vua nu?c Van Lang, hi?u là Hùng Vuong truy?n du?c 18 d?i d?u g?i là Hùng Vuong và dóng dô ? Phong Châu”. Ngày nay t?i huy?n Lâm Thao t?nh Phú Th? trên núi Hùng Linh c̣n r?t nhi?u di tích c?a lang Hùng Vuong. Ngu?i dân Vi?t trong và ngoài nu?c c? d?n ngày 10 Tháng Ba Âm l?ch l?i t? ch?c ngày Gi? T? linh d́nh.

T? d?t Phong Châu, t?c L?c Vi?t dă m? r?ng ra kh?p b?n phuong, t? Đ?ng B?ng Sông H?ng cho d?n các mi?n núi non ch?p chùng c?a nh?ng d?y núi h́nh nan qu?t có d?nh cao nh?t là r?ng Fan-si-pang r?i ti?n xu?ng phía Nam d? g?n 5,000 nam sau tr? thành m?t nu?c Vi?t Nam h́nh ch? S kiêu hùng d?ng c?nh m?t d?t nu?c l?n chi?m m?t ph?n l?n Châu Á là Trung Qu?c mà không th?i nào t? b? m?ng xâm lang các lân bang.

Đ?t nu?c ?y, dân t?c L?c Vi?t ?y qua s? tru?ng t?n c?a ḿnh dă có m?t d?i s?ng tinh th?n, m?t n?n van hi?n rơ r?t. Nên m? ra h?i Phong Châu, hai ngh? si Nga Mi và Tr?n Lăng Minh và g?n c? tram van ngh? si c?ng tác dă nh?c nh? l?i cho chúng ta không quên du?c ngu?n g?c và nh? ra r?ng chúng ta ph?i n?i ti?p du?c s? nghi?p c?a ông cha.

Qu? th?t, qua su?t 17 ti?t m?c thi ca vu nh?c, chuong tŕnh “Phong Châu M? H?i” dă dua khán gi? di t? ng?c nhiên này d?n ng?c nhiên khác. T? c?nh trí hùng tráng qua cách bài trí gi?n d? nhung d?y nh?ng bi?u tu?ng trên sân kh?u d?n nh?ng phong cách th? hi?n tân c? không ph?i giao duyên gu?ng ép mà là s? dan xuyên tài t́nh gi?a t? tho và ư nh?c. Đôi ngh? si Nga Mi và Tr?n Lăng Minh dă làm cho ngu?i nghe g?n h?n khi nh?ng ḍng tho “G?i Ngu?i Du?i M?” c?a thi si Đinh Hùng dan xuyên trong ư nh?c “Mùa Thu Ch?t” c?a Ph?m Duy. Đôi ngh? si này hát lên dă nhu gieo r?c cái v?t vu?ng dâu dó c?a t́nh yêu c̣n d?ng d?c noi ngu?i t́nh si g?i d?n ngu?i t́nh dă nhu suong nhu khói.

Nh?ng ti?t m?c t́nh ca tân hay c? vào d?u chuong tŕnh k? nhu ch? là “b?n món an choi” tru?c khi khán thính gi? du?c m?i vào d? m?t b?a ti?c th?nh so?n. Khi d?n m?c “Hát ? Đào” ngu?i nghe th?m bàn tán “dă bu?c vào kh?i t́nh quê huong r?i dây”.

Đi?u r?t thích thú cho gi?i tr? d?n thu?ng th?c là nh?ng ngu?i d?n chuong tŕnh, d?c bi?t là Giáo Su Nguy?n Ng?c B?o, trong m?i ti?t m?c d?c dáo c?a ca nh?c c? truy?n dân t?c, ông l?i có nh?ng l?i gi?i thích v? nguyên do h́nh thành th? lo?i này.

Nhu ti?t m?c “Hát X?m” th́ ngày nay g?n nhu th?t truy?n. D?ng l?i ho?t c?nh này, chuong tŕnh van ngh? “Phong Châu M? H?i” dă làm s?ng l?i du?c m?t ngh? thu?t dă r?t ph? bi?n trong dân gian vào th? k? tru?c. Theo MC Nguy?n Ng?c B?o th́ “Hát X?m” kh?i sinh t? th?i chúa Tr?nh, nhân khi chúa Tr?nh Sâm di tham dân g?p m?t cô gái c?t c? tay c?m li?m mà hát lên m?t câu tho có kh?u khí anh hùng r?t hay nên dă m?i v? Ph? Chúa cho ca hát. T? dó trong dân gian nh?ng ngu?i di an xin, thu?ng là ngu?i mù ḷa m?i theo l?i hát này d? sinh nhai. MC Nguy?n Ng?c B?o cung k? m?t câu chuy?n khác v? “Hát X?m” vào th?i Pháp cai tr?, nhà tu b?n B?ch Thái Bu?i b? b?n tu b?n Trung Hoa c?nh tranh khai thác du?ng th?y ? B?c Hà, ông dă dùng các doàn “Hát X?m” trên các chuy?n t?u th?y d? mua vui cho khách nên dă phá du?c s? c?nh tranh h? giá liên t?c c?a b?n tu b?n Trung Hoa mu?n d?c quy?n khai thác ngành du?ng th?y.

L?i nhu “Dân Ca Quan H?” th́ theo t?c truy?n là do m?t v? quan tên Hi?u Trung H?u d?t ra d? mua vui lúc tu?i già. Nhung v́ là m?t l?i hát d?i dáp gi?a hai bên nam n? nên trai gái tham gia dă nhanh chóng bi?n thành l?i hát “huê t́nh” d? khen ng?i nhau, t? t́nh v?i nhau b?ng nh?ng câu hát b́nh dân nhung r?t van chuong, bóng b?y có khi l?i th?m thi?t n?ng nàn. Tuy nhiên theo Giáo Su Nguy?n Ng?c B?o th́ hát quan h? v?i nhau có m?t cái lu?t b?t thành van là cho dù có t́nh t? l? loi trong khi hát d?i dáp, trai gái “li?n anh, li?n ch?” không bao gi? du?c phép k?t hôn v?i nhau. Và lu?t b?t thành van này du?c luu truy?n cho d?n ngày nay.

Đ?n ca trù, v?n là “thú phong luu” c?a nh?ng “tao nhân m?c khách”, nh?ng nhân si trí th?c dă chán chu?ng công danh mà l?y thú vui thu?ng hoa v?nh nguy?t làm l? s?ng khi “n? tang b?ng” dă “trang tr?ng v? tay reo” nhu Nguy?n Công Tr?, Chu M?nh Trinh, Cao Bá Quát th́ l?i hát, ngâm v?nh l?i có m?t phong cách khác.

Theo MC Nguy?n Ng?c B?o th́ ca trù là l?i hát ngâm v?nh c?a các nàng ca k? ph?c v? cho tao nhân m?c khách g?m có m?t ngu?i dàn nguy?t, m?t cái tr?ng ch?u cho “quan viên” và m?t sênh phách cho ca k?. Ca k? thu?ng là m?t cô gái ph?i có gi?ng ca ngâm th?t hay và ch? ca ngâm trong su?t cu?c choi. Sau này, thú choi này b? t?c hóa d?n d?n khi các quan viên mu?n thu?ng th?c thêm ti?c ru?u bên c?nh thú ngâm v?nh. Do dó m?i n?y sinh thêm lo?i dào m?i g?i là “dào ru?u” d? phân bi?t v?i “dào hát”.

Màn ca trù g?i nôm là hát ? Đào trong chuong tŕnh “Phong Châu M? H?i” v?i bài “Giai Nhân Nan Tái Đ?c” (Ngu?i d?p khó g?p l?i) c?a Nguy?n Công Tr?, m?t bài Hát Nói n?i ti?ng c?a ông, du?c Nga Mi và Tr?n Lăng Minh và các ngh? si cùng doàn vu L?c H?ng ph? di?n dă cho khán thính gi? th?y du?c nh?ng v? d?p c?a thú vui thanh tú này. Ti?ng tr?ng ch?u “tom, chát” b?t lên dôi lúc trên ti?ng sênh, ti?ng phách cho ngu?i ca k? hi?u r?ng s? th? hi?n ti?ng hát c?a ḿnh dă dúng v?i tâm s? c?a ngu?i thu?ng ngo?n. Ti?ng dàn khi tr?m khi b?ng, ti?ng hát khi trong khi d?c chính là nh?ng ḍng tâm s? c?a các nhà tho dă ?n d? trong nh?ng bài hát nói cho ca trù.

Qua nh?ng ti?t m?c trên, khán thính gi? có th? nh?n ra du?c cái phong cách th? hi?n cu?c s?ng tâm t́nh c?a dân gian trong cu?c s?ng thu?ng ngày cung nhu c?a gi?i si phu khi dă hoàn t?t du?c b?n ph?n v?i vua v?i nu?c.

Đ?n ti?t m?c chính trong chuong tŕnh “Phong Châu M? H?i” dă m? d?u cho ph?n II c?a dêm van ngh? truy?n th?ng này. Ngh? si Tr?n Lăng Minh cho bi?t: “S? di không d? ti?t m?c này lên d?u vào lúc khai h?i là b?i v́ vào lúc này th́ không khí c?a h?i tru?ng m?i ?n d?nh d? chúng ta có du?c m?t không gian và th?i gian thích h?p mà nh? v? C?i Ngu?n”.

“Phong Châu M? H?i” là m?t ho?t c?nh hùng tráng d?y m?u s?c. Ba muoi di?n viên g?m Nga Mi, Tr?n Lăng Minh và các vu công xinh d?p tuoi tr? trong vu doàn L?c H?ng du?i s? dàn d?ng c?a vu su Vu Đ́nh Luân dă th? hi?n khá rơ nét th?i gian cha ông ta d?ng nu?c. M? ra “h?i” này, ngh? si Tr?n Lăng Minh dă thua v?i khán thính gi? r?ng: “Xin du?c trao truy?n kho tàng van hóa c?a dân t?c trong kh? nang và s? c? g?ng c?a m?i ngu?i dóng góp trong chuong tŕnh này”.

M?t ti?t m?c mà nhi?u ngu?i ch? dón là ti?t m?c tŕnh di?n dàn dá c?a ngh? si kiêm nhà suu kh?o Vu H?ng Th?nh t? San Jose xu?ng. Hon m?t ch?c phi?n dá có âm thanh khác nhau du?c s?p trên m?t giàn khung g? trên sân kh?u b?ng ch?c phát lên d? m?i làn di?u trong ngu âm r?i th?t âm du?i s? tŕnh bày c?a ngh? si Vu H?ng Th?nh, dă làm cho nhi?u ngu?i thích thú vô cùng. Đ? th?a s? ṭ ṃ cung nhu th?c m?c “s?i dá cung thành âm”, sau khi tŕnh bày xong, ngh? si Vu H?ng Th?nh dă m?i m?t s? khán thính gi? lên t?n ch? xem xét có th?t là dá hay không. Theo nh?ng nhà kh?o c? h?c, dàn dá là phuong ti?n gi?i trí, noi th? hi?n cu?c s?ng t́nh c?m con ngu?i dă có t? trên 3,500 nam nay. Đàn dá du?c t́m th?y ph?n nhi?u t?i các mi?n cao nguyên noi sinh s?ng c?a các dân t?c ít ngu?i. Theo Vu H?ng Th?nh th́ b? dàn dá này du?c t́m th?y t?i Đ?c L?c vào nam 1949 g?m có 11 thanh dá, kích thu?c t? 0.6 mét d?n 1 mét do t? lo?i dá nham th?ch có d? tu?i t? 2,500 nam d?n 3,000 nam. Vi?n Nghiên C?u Âm Nh?c Vi?t Nam nay dă t́m ra du?c 30 b?. Theo vi?n cho bi?t th́ dân t?c Vi?t Nam có 6 th? nh?c khí không th?y nu?c nào có ho?c có r?t ít. Đó là dàn dá, chiêng, c?ng, tr?ng d?ng, dàn dáy và dàn b?u.

Tŕnh bày lo?i nh?c khí này cung là tŕnh bày d?n nét van hi?n c?a dân t?c Vi?t Nam, kh?i dân t?c ít ngu?i. Ai cung bi?t r?ng nhân lo?i dă t?ng tr?i qua nhi?u th?i k? t? th?i an lông ? l? d?n th?i d? dá, d? d?ng, d? s?t... th́ ngu?i dân t?c thi?u s? L?c Vi?t dă bi?t dùng dá không ch? là v?t d?ng d? muu sinh mà c̣n là phuong ti?n d? th? hi?n d?i s?ng tinh th?n n?a.

Nhung có l? ti?t m?c “Hát Ch?u Van” t?c là “Lên Đ?ng” vào nh?ng phút cu?i cùng c?a chuong tŕnh dă làm m?i khán thính gi? th?a măn nh?t. Th?a măn là v́ du?c nghe nói d?n nhi?u nhung l?i ít khi du?c thu?ng ngo?n. Th?a măn cung là v́ có nghe nói r?ng Bác Si Freud, nhà tâm sinh lư h?c n?i ti?ng th? gi?i, cung có l?n gi?i thích hi?n tu?ng “lên d?ng” c?a ngu?i Vi?t và cho r?ng dó là s? gi?i t?a nh?ng ?n ?c sinh lư cho ngu?i ph? n? ph?i s?ng trong m?t xă h?i b? g̣ nén trong phong t?c và d?o d?c.

Thành công c?a màn Hát Ch?u Van này, ngoài các ngh? si ng?i “H?u bóng” và “cung van” ra th́ vu công Michelle trong doàn vu L?c H?ng dă th? hi?n khá dúng cách c?a các bà, các cô d?ng trong nh?ng màn Thánh Cô, Thánh c?u, T? Ph? xu?t hi?n hát múa, ban phát l?c cho thi?n nam tín n?.

Hon ba ti?ng d?ng h? khán gi? dă mi?t mài dơi theo t?ng ti?t m?c. Cho d?n khi k?t thúc, h?i tru?ng v?n c̣n kín gh?. Đêm m? h?i Phong Châu c?a Nga Mi và Tr?n Lăng Minh dă d?t du?c thành công c? v? n?i dung l?n h́nh th?c và s? dàn d?ng t? ch?c. Ch? v?i hai ngu?i ngh? si nhi?t thành, d?y tâm huy?t v?i ngh? thu?t âm nh?c truy?n th?ng nhu Nga Mi và Tr?n Lăng Minh, hàng tram ngh? si nam n? và nh?ng ngu?i yêu ngh? thu?t dă h?t ḷng dóng góp và h? tr? vào vi?c làm d?y ư nghia này. Vu su Vu Đ́nh Luân và ban vu L?c H?ng dă tr? h?t tài ngh? và kh? nang không thua b?t c? m?t doàn vu danh ti?ng nào nên các màn ca vu tân cung nhu c? d?u du?c khán thính gi? nhi?t li?t tán thu?ng.

V?i ư nguy?n làm ngh? thu?t van hóa c? truy?n dân t?c mà không ch? truong thuong m?i nên “có l? chút d?nh” nhung Tr?n Lăng Minh v?n cho chúng tôi bi?t “s? c̣n ti?p t?c con du?ng ngh? thu?t v? ngu?n này d? trao g?i c? m?t kho tàng van hóa c?a dân t?c cho khán thính gi?”.

Hy v?ng nh?ng chuong tŕnh t?i Nga Mi và Tr?n Lăng Minh s? l?i “M? H?i Cung Đ́nh C? Đô Hu?” và r?i “M? H?i D?ng Nu?c Phuong Nam” v?i nh?ng làn di?u dân ca ḥ Hu?, tu?ng chèo B́nh Thu?n, dân ca Chàm và ca c? tu?ng tích c?i luong Nam ph?n...

Cung u?c mong s? có nhi?u dôi vai m?nh thu?ng quân t?i gánh vác cùng v?i c?p ngh? si này b?i v́ “có th?c m?i v?c du?c d?o”. Nh?ng chuong tŕnh van ngh? hoành tráng d?y ư nghia nhu th? này ḍi h?i nh?ng chi phí l?n lao cung nhu nh?ng ngh? si tài nang có h?ng dóng góp vào. Mà s? dóng góp c?a ngh? si vào nh?ng công cu?c ư nghia nhu th? c?n ph?i du?c c?ng d?ng chúng ta b?i hoàn x?ng dáng. (N.H.)
Powered By Nguoi-Viet Online

This article has been moved here