HÀ N?I - Tham nhung, n?n vòi vinh h?i l? dã d?y chi phí d?u tu, kinh doanh t?i Vi?t Nam lên m?c cao nh?t trong khu v?c. Ðây là di?u v?a du?c Vi?n Nghiên C?u Qu?n Lý Kinh T? Trung Uong ? Hà N?i (CIEM) ph?i h?p v?i Công Ty Ki?m Toán Vi?t Nam (VACO) công b? sau khi th?c hi?n m?t cu?c nghiên c?u v? chi phí kinh doanh t?i Vi?t Nam.

B?n tin báo Lao Ð?ng ngày 15 Tháng Ba nam 2005 loan tin này và nói r?ng “các doanh nghi?p t?i Vi?t Nam ph?i ch?u m?c chi phí kinh doanh cao nh?t so v?i khu v?c. Ngoài các kho?n chi phí h?p lý doanh nghi?p v?n ph?i ch?u kho?ng 15 kho?n chi phí khác khá cao, trong dó có nh?ng chi phí b?t thu?ng du?c g?i là “chi phí không tên”, nhu “chi phí bôi tron”, “chi phí ngoài lu?t...”

“Nh?ng chi phí ?y làm d?i giá thành s?n ph?m, doanh nghi?p b?t l?i trong c?nh tranh.” T? báo trên vi?t.

Nam ngoái, sau khi Th? Tru?ng B? Thuong M?i, Mai Van Dâu, V? Phó V? Xu?t Nh?p Kh?u, Lê Van Th?ng cùng m?t s? tay chân, trong dó có c? con trai c?a Mai Van Dâu, b? b?t vì b? t? cáo an kho?ng m?t tri?u dô là d? c?p quota xu?t c?ng hàng d?t may, m?t s? công ty may m?c d?p này m?i h? ra r?ng ti?n chi phí h?i l? d?t hon chi phí ti?n công c?a s?n ph?m.

Tháng tru?c, m?t doanh nhân Ð?c nói r?ng n?n vòi vinh h?i l? dã làm ngu?i Ð?c s? d?u tu ? Vi?t Nam. M?i ngày mùng 8 Tháng Ba nam 2005 v?a dây, t? ch?c tham v?n d?u tu PERC ? Hongkong dua ra b?n phúc trình nói r?ng tham nhung ? Vi?t Nam d?ng hàng th? Ba ? Á Châu, ch? sau Indonesia và Phi Lu?t Tân.

“T?i Vi?t Nam, chi phí tuân th? pháp lu?t cung dang phát sinh nhi?u so sánh b?t l?i.” Báo Ngu?i Lao Ð?ng vi?t. “Th? t?c thành l?p m?t doanh nghi?p Vi?t Nam v?n ph?i m?t d?n 63 ngày, trong khi dó t?i các nu?c Ðông Nam Á ch? c?n trung bình là 46 ngày và Úc ch? c?n 2 ngày”.

Chi phí v?n t?i v?n luôn ? m?c “top ten”

V?n theo cu?c kh?o c?u nói trên du?c báo Ngu?i Lao Ð?ng thu?t l?i, theo kh?o sát t?i 4 d?a phuong là Hà N?i, H?i Phòng, Ðà N?ng và Qu?ng Nam, ho?t d?ng v?n t?i hàng hóa c?a các d?a phuong này r?t ph?c t?p và chi phí v?n t?i r?t cao, trong dó chi phí v?n t?i bi?n v?n du?c dánh giá là cao nh?t trong khu v?c. Theo tính toán c?a Phòng Thuong M?i Và Công Nghi?p Vi?t Nam (VCCI), v?i m?t donh nghi?p xu?t kh?u tr?c ti?p hàng hóa di Hoa K?, cu?c phí v?n chuy?n 1 container 40 feet là 3,000 USD, cao g?p 1.5 l?n so v?i Trung Qu?c (2,000 USD) và 1.2 l?n so v?i Thái Lan (2,500 USD). Theo nh?n d?nh c?a cu?c kh?o sát, chi phí v?n t?i c?a Vi?t Nam luôn ? m?c r?t cao d?i v?i c? ngành s?n xu?t và thuong m?i d?ch v?. Ngu?i ta nói r?ng chi phí v?n chuy?n hàng hóa t? Sài Gòn t?i Vung Tàu d?t hon t? Singapore t?i Sài Gòn.

“Là doanh nghi?p có chi?n lu?c phát tri?n s?n xu?t hàng xu?t kh?u là uu tiên s? 1, d?i di?n Công Ty Liên Doanh Th?y Tinh Sanmiguel th?a nh?n, chi phí v?n t?i hàng hóa t?i Vi?t Nam quá cao dã làm ?nh hu?ng r?t l?n d?n nang l?c c?nh tranh và l?i nhu?n c?a công ty.” Báo Ngu?i Lao Ð?ng nói. “Nguyên nhân, do doanh nghi?p ph?i thuê các hãng v?n t?i nu?c ngoài cung nhu mua b?o hi?m hàng hóa c?a các công ty b?o hi?m nu?c ngoài. Và b?t c?p ? ch? là Vi?t Nam du?c x?p vào hàng các nu?c có r?i ro v?n chuy?n hàng hóa cao nên m?c phí b?o hi?m ph?i mua cung r?t cao.”

Phát bi?u trên b?n tin môi tru?ng kinh doanh c?a VCCI, ông Thiery Mermat, T?ng Giám Ð?c Công Ty The Bamboo Factory, cho bi?t: Ch?t lu?ng du?ng sá và xe t?i dang là v?n d? khi?n giá thành v?n chuy?n b? d?i lên cao. N?u c?i thi?n du?c v?n d? này có th? giúp doanh nghi?p h? giá thành v?n chuy?n ít nh?t là 30%.

Thu? nh?p kh?u không ?n d?nh

B?n phúc trình cho hay, theo nhi?u nhà d?u tu “các chính sách thu? ? Vi?t Nam liên t?c thay d?i, d?c bi?t là thu? nh?p kh?u. Khi m?c thu? thay d?i s? làm cho doanh nghi?p b? d?ng trong vi?c xây d?ng k? ho?ch s?n xu?t kinh doanh. Ð?i v?i nh?ng doanh nghi?p mà ngu?n v?t tu nguyên li?u ph? thu?c vào nh?p kh?u s? r?t khó khan trong vi?c ?n d?nh k? ho?ch s?n xu?t lâu dài. Thu? luôn du?c dánh giá nhu m?t kho?n chi phí chính tác d?ng d?n giá c? và nang l?c c?nh tranh. Các doanh nghi?p ch? có th? xây d?ng du?c chi?n lu?c kinh doanh lâu dài trên co s? các chính sách v? thu? có m?t l? trình ?n d?nh dài hoi”. Nhi?u xí nghi?p Nh?t B?n t?ng d? kích chính sách thu? khóa b?t nh?t hay thay d?i ? Vi?t Nam khi?n h? không th? ho?ch d?nh du?c chi?n lu?c lam an dài h?n.

Nhân công r? mà hóa d?t

Theo các chuyên gia kinh t?, n?u tính theo thu nh?p bình quân tháng, chi phí nhân công t?i các d?a phuong kinh t? chua phát tri?n th?p hon so v?i các d?a phuong có d?i s?ng phát tri?n. M?c luong bình quân c?a lao d?ng ph? thông t? 550,000 d?ng d?n 600,000 d?ng/ngu?i/tháng không ph?i là r? khi xét trên giá tr? s?n ph?m mà ngu?i lao d?ng t?o ra. Tuy nhiên, do nang su?t lao d?ng t?i các d?a phuong này không cao d?n d?n chi phí nhân công trong giá thành s?n ph?m b? d?i lên khá cao.

Ông Thiery Mermat cung nh?n d?nh, tuy giá nhân công ? doanh nghi?p tuong d?i r? nhung lao d?ng có tay ngh? l?i r?t thi?u, doanh nghi?p ph?i tuy?n d?ng hon 50% chuyên viên k? thu?t t? nu?c ngoài, tr? luong b?ng d?ng euro. Trong khi dó, t? giá d?ng euro tang, tính ra chi phí nhân công r? thành d?t.

T?i các di?n dàn v? thu hút d?u tu, nhi?u nhà d?u tu cung dã nh?n xét: Giá nhân công r? không còn là di?u ki?n h?p d?n các nhà d?u tu n?a mà v?n d? quan tr?ng hon là r? nhung ph?i có ch?t lu?ng. Theo nghiên c?u c?a B? Công Nghi?p C?ng S?n Vi?t Nam, giá di?n kinh doanh ? Vi?t Nam không cao nhung do ch?t lu?ng và d?ch v? cung c?p còn th?p kém, nên cung gây thêm t?n th?t v? chi phí cho doanh nghi?p t? 10% d?n 15%...

N?n nhung nhi?u và chi phí lót tay

K?t qu? nghiên c?u du?c Ngu?i Lao Ð?ng tu?ng thu?t l?i cho th?y, trình d? nghi?p v? và kh? nang v?n d?ng d? gi?i quy?t công vi?c c?a các cán b? nghi?p v? t?i các co quan nhà nu?c “chua cao”, m?t cách nói d? tránh các t? “th?p kém” hay “t?i” d? gây va ch?m t? ái. Cùng m?t van b?n pháp lý nhu nhau nhung trong cùng m?t don v? cung xu?t hi?n nhi?u cách hi?u và gi?i quy?t khác nhau d?n d?n tình tr?ng “hôm nay dúng và d? nhung hôm sau thì v?n chua du?c”, là d?u m?i cho các h?ch sách vòi vinh h?i l?.

“Ngoài ra, vi?c áp d?ng công ngh? tin h?c vào trong công vi?c c?a các co quan hành chính nhà nu?c còn y?u kém.” B?n tin trên vi?t. “Ð?n th?i di?m này, da s? công vi?c t?i nhi?u co quan qu?n lý nhà nu?c v?n ch? du?c x? lý b?ng hình th?c th? công”.

Ð?i di?n Phòng Thuong M?i Hoa K? (Amcham) t?i h?i ngh? bàn v? xu?t kh?u d?t may m?i t? ch?c t?i Hà N?i cung bày t?: Vi?c phân b? quota quá ch?m ch?p và ph?c t?p ch? vì co quan C?ng S?n Vi?t Nam v?n làm vi?c theo ki?u th? công, trong khi dó h? th?ng phân b? h?n ng?ch b?ng di?n t? (e quota system) dã du?c áp d?ng khá lâu t?i các nu?c trên th? gi?i.

An h?i l?: Thu nh?p ph? thu?c mà là chính

Báo Ngu?i Lao Ð?ng vi?t: “T?i các cu?c g?p g? v?i doanh nghi?p, th? tu?ng chính ph?, các co quan h?u quan dã quy?t tâm ch?ng n?n nhung nhi?u nhung xem ra tình hình v?n chua ti?n tri?n. Theo k?t qu? nghiên c?u, các chi phí không chính th?c mà doanh nghi?p ph?i chi tr? cho các co quan công quy?n d? gi?i quy?t công vi?c v?n là m?t m?c chi phí không nh?. Và cá bi?t v?n còn tình tr?ng cán b? nhà nu?c coi dây là m?t trong nh?ng ngu?n thu nh?p.”