Vu Ánh

(T?ng h?p)

Không ai có th? ng? du?c r?ng m?t co quan s?ng s? là Trung Uong Tình Báo Hoa K? CIA l?i có th? d? cho m?t chính tr? gia Iraq luu vong Chalabi l?a nh?ng cú dau nhu v?y. Nh?ng bi?n chuy?n m?i dây qua v? khám xét tu dinh c?a Chalabi - m?t trong nh?ng ph?n t? luu vong Iraq v?i quá “không s?ch s? gì” t?ng du?c T?ng Th?ng George W. Bush m?i ng?i trong hàng gh? dành cho gia dình ông t?i Qu?c H?i M? d? nghe bài di?n van v? Tình Tr?ng Liên Bang h?i d?u nam nay - dã làm cho du lu?n Hoa K? cung nhu qu?c t? ng?c nhiên. Nhung riêng Co Quan Trung Uong Tình Báo Hoa K? thì không ng?c nhiên chút nào, b?i l? h? dã b? Chalabi x? mui, l?a ph?nh nhi?u chuy?n d?ng tr?i. Nhung Ahmad Chalabi là ai? T? Time dua m?t b?ng lý l?ch tóm g?n c?a nhân v?t ho?t d?u này nhu sau:

- 1958: Gia dình Chalabi có th? là gia dình gi?u nh?t t?i Iraq, nhung tài s?n c?a h? tiêu tan khi nh?ng ngu?i trong d?ng Baath lên c?m quy?n. C? gia dình Chalabis g?m có c? Ahmad Chalabi lúc dó 14 tu?i ph?i tr?n kh?i Baghdad và sang d?nh cu t?i Lebanon.

- 1977: Sau khi t?t nghi?p Ð?i H?c MIT và d?u ti?n si toán t?i Tru?ng Ð?i H?c Chicago, Chalabi v? d?y t?i Tru?ng Ð?i H?c American ? th? dô Beirut. Th?i gian sau, Chalabi nh?p cu Jordan và m? ngân hàng Petra. Ch? 10 nam sau ngân hàng này dã d?ng ? v? trí l?n th? hai t?i Jordan.

- Tháng 4-1992: M?t tòa án ? Jordan dã k?t án khi?m di?n Chalabi v? t?i l?a d?o trong ngành ngân hàng v?i 22 nam tù. Tru?c v? án, Chalabi dã ng?i th?y mùi b?t ?n cho cá nhân, nên dã tr?n sang Luân Ðôn, Anh qu?c. Chính ph? Anh dã không tìm cách d?n d? Chalabi vì di?u này trái v?i qu?c t? công pháp.

- Tháng 6-1992: Chalabi du?c CIA móc n?i và chu?n qu? m?t cho ông ta d? thành l?p t? ch?c l?y tên là “Ngh? H?i Qu?c Gia Iraq”, g?i t?t là INC, m?t t? ch?c du?c coi là cái ô che ch? cho t?t c? nh?ng nhóm ch?ng d?i ch? d? Saddam Hussein.

- Tháng 3-1995: M?i liên l?c gi?a Chalabi và CIA tr? nên chua chát sau khi Hussein khám phá ra m?t âm muu du?c CIA y?m tr? d? l?t d? ông ta. Chalabi và CIA d? l?i cho nhau v? th?t b?i này.

- Tháng 2-1998: T?ng Th?ng Clinton nh?n du?c m?t lá thu c?a m?t nhóm b?o th? có ?nh hu?ng, trong dó Donald Rumsfeld và Paul Wolfowitz dòi ph?i có s? thay d?i t?i Iraq. Vào tháng 10, du?i áp l?c c?a nhóm này, T?ng Th?ng Clinton ký ban hành “Ð?o Lu?t Gi?i Phóng Iraq” v?i ngân kho?n khá l?n là 97 tri?u d? tài tr? cho nhóm INC

- T? 2001-2002: Sau khi T?ng Th?ng Bush lên c?m quy?n, Chalabi tr? thành nhân v?t luu vong Iraq di l?i thu?ng xuyên v?i chính quy?n Bush và mang theo nh?ng quà t?ng là các tin t?c tình báo ch?ng t? Saddam có vu khí gi?t ngu?i hàng lo?t.

- Tháng Giêng 2003: Trong bài di?n van tru?c H?i Ð?ng B?o An LHQ, B? Tru?ng Ngo?i Giao Hoa K? Colin Powell tuyên b? Saddam có nh?ng phòng thí nghi?m vu khí sát h?i hàng lo?t trên nh?ng xe luu d?ng. Sau này ngu?i ta m?i bi?t nh?ng tin t?c dó ch? d?n t? m?t ngu?n duy nh?t do INC cung c?p. CIA dã khám phá r?t s?m r?ng nh?ng tin t?c do Chalabi cung c?p ch? là nh?ng tin ma INC ng?y t?o.

- Tháng 4-2003: Vào ngày mà Hoa K? kéo tu?ng Saddam Hussein xu?ng, Ngu Giác Ðài dã dua Chalabi b?ng máy bay d?n Nassirya noi ông ta t? ch?c m?t cu?c bi?u tình m?ng s? s?p d? c?a Saddam.

- Tháng 7-2003: Chalabi du?c ch? d?nh vào H?i Ð?ng Ði?u Hành Iraq.

- Tháng Giêng 2004: Chalabi vi?ng Washington và du?c x?p ng?i ngay phía sau Ð? Nh?t Phu Nhân Laura Bush trong khu v?c dành cho gia dình t?ng th?ng khi T?ng Th?ng Bush d?c bài di?n van v? Tình Tr?ng Liên Bang. Trong khi dó, các viên ch?c M? l?i lên ti?ng ch? trích Chalabi vì dã cu?ng di?u hóa tin t?c vu khí sát h?i hàng lo?t c?a Saddam.

- Tháng 3-2004: Có nhi?u d?u hi?u cho th?y Chalabi không còn kiên nh?n du?c v?i Hoa K?. Ông ta dã t? ch?i phê chu?n b?n Hi?n Pháp t?m th?i c?a Iraq.

- Tháng 4-2004: Ð?i di?n Ngo?i Giao LHQ Brahimi dua ra tín hi?u cho th?y r?ng Chalabi s? b? lo?i ra kh?i chính quy?n lâm th?i Iraq sau khi Hoa K? chuy?n quy?n vào 30-6-04

- Ngày 17-5-2004: M? c?t tr? c?p hàng tháng kho?ng 350,000 dô la cho INC, m?t món ti?n du?c coi nhu tr? công các tin t?c tình báo mà INC thu th?p du?c.

- Ngày 20-5-2004: Quân d?i M? và c?nh sát Iraq khám xét tu dinh c?a Chalabi cung nhu van phòng. Ngoài ra, M? b?t d?u m? cu?c di?u tra Chalabi liên quan d?n chuy?n ông ta thuong lu?ng v?i Iran.

Ðó là so lu?c m?t chút quá trình c?a Ahmad Chalabi, m?t ngu?i b?n c?a M? nay dã tr? thành thù.

T? tru?c cu?c chi?n tranh vùng V?nh, ngu?i ta ch?ng ki?n khá nhi?u m?u m?c và thân ph?n c?a nh?ng ngu?i ôm chân Hoa K?, hu?ng chi Chalabi l?i là m?t ngu?i có th? l?a du?c CIA trong m?t th?i gian khá lâu. Chua ai bi?t ông ta dã dùng ti?n c?a CIA nhu th? nào, nhung ngu?i ta bi?t ch?c r?ng ông r?t giàu, ngay c? th?i k? ho?n n?n th? hai sau khi ông ch?y sang Anh. Cho nên, nhi?u nhà quan sát cho r?ng vi?c khám xét và d?p phá nhà riêng c?a Chalabi ? Baghdad có ch?p hình quay phim ch? là m?t cách d? h? nh?c ông và là m?t ch? d?u cho th?y Chalabi dã h?t th?i. T? Time trong s? ra tu?n này trích câu nói c?a m?t nhân viên c?nh sát Iraq khi d?p nát m?t khung hình bán thân c?a Chalabi: “Th?i c?a Chalabi dã ch?m d?t”.

Nhung th?c ra, n?u Hoa K? có thu h?i nh?ng ân hu? dành cho Chalabi nhu v?y cung dã là tr? r?i. C? th? tu?ng tu?ng n?u không có v? M? dua quân vào Iraq thì chính quy?n c?a T?ng Th?ng Bush còn quang vào cho t? ch?c INC bao nhiêu ti?n n?a d? ti?p t?c theo du?i cái d?nh ki?n “Iraq dã có vu khí gi?t ngu?i hàng lo?t” t?ng làm t?n h?i cho uy tín c?a nu?c M?. Nhìn vào s? làm nh?c Chalabi ? Baghdad không ai có th? tu?ng tu?ng du?c r?ng cách dó hon m?t nam, ngu?i luu vong Chalabi tr? v? trong chi?n th?ng du?c L?c Lu?ng Ð?c Bi?t M? h? t?ng. T? The Economist dã dùng óc châm bi?m c?a ngu?i Anh d? mô t? c?nh này: bao nhiêu ti?n c?a, sinh m?ng, uy tín ngu?i M? d? ra d? dem l?i chi?n th?ng cho m?t nhóm luu vong m?t h?ng. Ngu?i Anh có l? mu?n ám ch? d?n vi?c Hoa K? d? ti?n và nh?ng chi?n thu?t quan tr?ng c?a cu?c chi?n tranh m?i vào vi?c hu?n luy?n ngu?i c?a INC ? Hungary r?i rút cu?c h? ch? có khoa truong ch? ch?ng làm du?c gì d? giúp Hoa K? nh? gánh hon ? Iraq khi dua h? v? l?i quê huong c?a h?. Ð?n ngay b?n thân, Chalabi cung có v? d?c ý khi khoe du?c v?i b?n bè v? nh?ng ân hu? mà M? dã dành cho ông ta.

Tuy nhiên, ngu?i ta cho r?ng vi?c CIA h? b? m?t c?ng tác viên c? tình l?a h? không làm cho T?ng Th?ng Bush, ông Donald Rumsfeld hay ông Wolfowitz quan tâm. Nhung chính ph? Bush lo l?ng là vì nh?ng câu h?i sau dây:

- Li?u M? dã có chuy?n cho Chalabi nh?ng tin t?c t?i m?t và li?u Chalabi có ti?t l? gì v? nh?ng di?u bí m?t mà ông ta nh?n du?c cho Iran không? Hi?n nay, Hoa K? dang g?p rút m? cu?c di?u tra v? di?u này sau khi phát giác ra m?i liên h? r?t ch?t ch? gi?a Chalabi và gi?i ch?c tình báo Iran.

- Li?u có ph?i do nh?ng tin t?c du?c Chalabi ch? bi?n theo don d?t hàng c?a M? mà chính quy?n Bush dua quân vào Iraq d? ngày nay quân d?i M? dang sa vào m?t bãi bùn dính c?ng hay không? Ðây cung là di?u mà nh?ng nhà l?p pháp Hoa K? dùng làm lý lu?n dòi m? cu?c di?u tra r?ng rãi hon d? tìm ra nguyên nhân chính khi?n T?ng Th?ng Bush tính toán v?i vã cu?c xâm lang Iraq. Hai t? báo quan tr?ng là t? The New York Times và t? Washington Post d?u d?t ra nh?ng v?n d? l?n này ti?p theo cu?c khám xét nhà riêng Chalabi. T? Post cho bi?t các cu?c di?u tra d?u nh?m vào m?c dích tìm hi?u xem li?u các viên ch?c M? có có chuy?n “nh?ng bí m?t qu?c gia” cho t? ch?c INC không. Di nhiên, cu?c di?u tra này có th? ti?n t?i nh?ng viên ch?c cao c?p dân s? t?i Ngu Giác Ðài và Co Quan Quân Báo Trung Uong (DIA), nh?ng ngu?i dã tr?c ti?p thuong lu?ng v?i Chalabi và t? ch?c c?a ông ta.

Trong cu?c ph?ng v?n v?i tu?n báo Time, Chalabi dã gi?n d? ph? nh?n ý ki?n cho r?ng ông ta có th? là m?t tình báo viên c?a Tehran (Iran). Ông nói: “H? (Iran) không c?n chúng tôi ph?i chuy?n nh?ng tin t?c cho h?. Tehran có r?t nhi?u tình báo viên ho?t d?ng kh?p d?t nu?c này”. Nhung chính Chalabi và các thành viên cao c?p trong INC cung không gi?u di?m s? thân m?t v?i Iran. Ahmad Chalabi nh?n m?nh: “M?i liên h? gi?a chúng tôi và Iran r?t t?t d?p. Trong nhi?u nam, INC dã duy trì m?t van phòng t?i Tehran và B? Ngo?i Giao M? cung dã bi?t d?y d? v? di?u này r?i”. Th?c tình, m?t ph? tá hàng d?u c?a Karim Habib ngu?i c?m d?u ngành tình báo c?a INC, v?n là m?t trong nh?ng m?c tiêu chính c?a cu?c khám xét nhà Chalabi, dã r?i Iraq vào ngày 14/5 d? sang Tehran, noi du?c các thành viên c?a INC dùng làm c?a kh?u d? ra kh?i Iraq.

Nhung nói t?i thì cung ph?i nói lui. Ngay c? nh?ng thành viên cao c?p trong B? Qu?c Phòng M? ch?ng h?n nhu Th? Tru?ng Douglas Feith và ngay c? Phó T?ng Th?ng Dick Cheney cung v?n cho r?ng nh?ng phán doán v? Chalabi theo chi?u hu?ng m?i là không dúng. “Chalabi du?c coi nhu m?t trong nh?ng ngu?i luu vong có th? giúp M? t?i Iraq mà thôi”. Di nhiên, nh?ng tin t?c trong th?i gian g?n dây cho th?y r?ng, Phó T?ng Th?ng Cheney v?n v?n d?ng d? chính ph? M? ti?p t?c tài tr? cho INC.

T? TIME, trong bài báo nhan d? “T? B?n Tr? Thành Thù” (From Friend to Foe) Romesh Ratnesar cho r?ng, nguyên nhân chính d?n d?n s? gãy d? gi?a Chalabi và Hoa K? chính là vi?c chính ph? M? dã thay d?i m?t quan di?m có h?i cho m?t ngu?i ch? còn ch? d?i th?i gian d? lên làm T?ng Th?ng Iraq nhu Chalabi mà thôi. Khi th?t v?ng v? nh?ng gi?i pháp có th? giúp Hoa K? rút chân ra kh?i vung l?y dính c?ng ? Iraq, chính quy?n c?a T?ng Th?ng Bush tuyên b? r?ng vai trò c?a LHQ r?t c?n thi?t t?i Iraq trong lúc này và ông Bush nh?n m?nh “Hoa K? ?ng h? b?t c? m?t dàn x?p chính tr? nào mà Brahimi, Ð?i Di?n Ngo?i Giao LHQ có th? làm du?c d? chuy?n giao quy?n hành cho Iraq m?t cách êm xuôi”.

Di nhiên, Chalabi c?c l?c ph?n d?i di?u này vì b?t c? m?t gi?i pháp nào c?a LHQ cung s? làm cho mo u?c chi?c gh? t?ng th?ng c?a ông tan thành mây khói. Vào d?u tháng 5 v?a r?i, các viên ch?c M? dã ph?i di d?n k?t lu?n r?ng Chalabi dã tr? thành tr? ng?i chính cho vi?c chuy?n quy?n t?i Iraq. Hi?n nay d? b?o v? cho chính b?n thân, Chalabi dã không tham d? các cu?c h?p H?i Ð?ng Ði?u Hành Iraq n?a và thay vào dó ông ta cho l?p m?t t? ch?c riêng cho mình là H?i Ð?ng Chính Tr? H? Phái Shiite, m?t t?p h?p c?a các nhóm H?i Giáo c?c doan và th? c?u k? c? vi?c b?t liên l?c v?i t? ch?c c?a giáo si al-Sadr. Theo m?t c? v?n cho H?i Ð?ng Ði?u Hành Iraq và là ngu?i thân c?n v?i Chalabi thì ông ta d? d?nh mang t? ch?c INC c?a ông k?t h?p v?i các nhóm H?i Giáo khác d? t?o áp l?c d? bu?c Brahimi ph?i dành cho ông ta m?t gh? trong chính ph? Iraq sau 30/6 này.

Nói tóm l?i, còn có r?t nhi?u chi ti?t l?t v?t khác du?c t? Time nêu lên d? ch?ng minh r?ng, dù mu?n dù không, trong su?t th?i gian Hoa K? s? d?ng Chalabi nhu m?t con c? thì ngu?c l?i ông ta dã ti?p c?n du?c v?i nh?ng thành viên quan tr?ng nh?t trong c?ng d?ng tình báo c?a M?. Cho nên vi?c c?t giây liên l?c gi?a Chalabi và Hoa K? dã tr? thành m?t th? thách và phi?n toái trong n?i tình nu?c M?.

Ph?i ch? d?n ít tháng n?a, Washington m?i có th? lu?ng giá du?c s? thi?t h?i do vi?c ve vãn và s? d?ng con c? hai m?t Chalabi vào cu?c chi?n t?i Iraq. Nhung ngay t? bây gi?, có nh?ng d?u hi?u cho th?y chính ph? c?a T?ng Th?ng Bush dã h?c du?c bài h?c sai l?m t?ng làm cho vi?c chi?m dóng Iraq không th? bi?n minh du?c. (V.A.)