BÁN TRÂU RỪNG
Tết năm Giáp Tý (1984) tôi khám phá trên đồi chùa Long Sơn (Chùa Hội) Nha Trang, ngay sau lưng cốc Ðại Lão Hòa Thượng Trí Nghiêm, một loài cây lạ. Thân cây lớn bằng chiếc đũa ăn, lá như lá me, tán xòe như nan dù, giữa có chùm hoa năm cánh trắng. Dễ lấy, dễ trồng.

Home
Bài và ?nh: Tr?n Công Nhung (M?t trong nh?ng món tiêu khi?n c?a ngu?i Á Đông, nói chung, ngu?i Vi?t nói riêng, là thú choi Hoa Ki?ng. Nh?ng ngày m?ng nam m?i, dón xuân sang, trong nhà không th? thi?u ch?u Cúc cành Mai... Đă là thú choi, khách sành di?u không m?y khi tính toán k? kèo. Xin trích truy?n Bán Trâu R?ng trong t?p “Bu?n Vui Ngh? Choi Cây Ki?ng” c?ng hi?n b?n d?c trong d?p dón Xuân Giáp Thân) Ngh? thu?t t?o Ki?ng có nhi?u phuong cách, gieo h?t, giâm cành, chi?t cành... Nh?ng l?i làm nhu th? không nhanh b?ng di dào cây r?ng. Đào cây r?ng là cách di t?t, rút ng?n th?i gian t? nam ba nam cho d?n hàng tram nam. Gieo h?t th́ ch?c an và nhu ư ḿnh mu?n, song ph?i ch? d?i nam này qua nam n?, u?n n?n t?ng ly t?ng tí m?i có Ki?ng d? choi. Cách này s?t ru?t, nh?t là d?i v?i l?p ngu?i l?n tu?i, ngày tháng không c̣n bao nhiêu. Đào cây hoang dă, v?t v? m?t ngày, có ngay cây Ki?ng già hon tu?i ḿnh th́ c̣n ǵ thú b?ng. ? Vi?t Nam vào nh?ng nam 80 th?y ch?ng có lu?t l? nào c?m c?n vi?c dào cây r?ng. Đ?t cây l?y than hay h? cây làm c?i tho?i mái. Bao nhiêu d?i núi c? tro tr?i d?n. M?i l?n xe ḍ ch?y qua d?a ph?n Phan Rí, hai bên du?ng tr?i dài nh?ng cây Thiên Tu? bán cho khách, giá r? m?t. Mà nào có m?y ngu?i mua. Cây phoi n?ng ch?ng hai hôm, héo lá, bà con l?i di dào l?p khác. Th?y mà dau ḷng. Rơ ràng an m?t phá mu?i. T? tru?c gi?, choi cây g?n nhu dành cho l?p “quí t?c” nên ngu?i ta ch? choi nh?ng cây dă có ti?ng: Mai Vàng, Kim Quít, C?n Thang, Me, C?a v.v.. Sau 75 t? nhiên phong trào choi cây n?i lên r?m r?. H?ng nam có H?i Hoa Xuân t? ch?c t?i vu?n Tao Đàn Sài G̣n. Ngh? nhân kh?p noi dua s?n ph?m v? d? thi. Tuy ti?n thu?ng không bao nhiêu, dù du?c gi?i cung không d? ti?n xe tàu, nhung l?i r?t h?ng kh?i. Chính trong nh?ng ngày dô h?i này mà ngh? nhân nhi?u mi?n g?p g? nhau. Cây khác mi?n có co h?i thi dua. Mi?n Nam có C?n Thang, Mai Chi?u th?y, Mi?n Trung có C?a, Son Li?u, B?ng Lang. T?nh nào cung có H?i Ngh? Nhân, H?i Hoa Ki?ng, nh?ng ngu?i xua nay chân ch?t làm an nay cung sam se nuôi chim, tr?ng ki?ng, ra di?u bi?t an choi. T?t nam Giáp Tư (1984) tôi khám phá trên d?i chùa Long Son (Chùa H?i) Nha Trang, ngay sau lung c?c Đ?i Lăo Ḥa Thu?ng Trí Nghiêm, m?t loài cây l?. Thân cây l?n b?ng chi?c dua an, lá nhu lá me, tán x̣e nhu nan dù, gi?a có chùm hoa nam cánh tr?ng. D? l?y, d? tr?ng. Tôi âm th?m mang v? cho vào ch?u, k?t h?p v?i dá làm thành nh?ng ti?u c?nh và d?t tên Mai Ti?u H?c. Anh Thành ch? ti?m thu?c tây ? du?ng Đ?c L?p cho tôi trung bày mi?n phí ? m?t ti?n. Khách di ch? T?t ng?c nhiên, nam nay có gian hàng l?, tr?m tr? ng?m nghía, mua cung khá nhi?u. Trong s? khách qua du?ng tán thu?ng, có th?y Phu?c An (chùa H?i Đ?c), th?y ng?m nh?ng Ḥn Non nho nh?, r?i cho nh?n xét: “M?c Nhu Lôi” (im l?ng mà nhu s?m sét) ch? nghia sao mà súc tích quá th?, nghe l?nh c? ngu?i. Th?y Minh Thông (Chùa H?i) th́ b?o: “Tam Th? Nh?t Tr?”(quá kh?, hi?n t?i, v? lai, hi?p làm m?t). Ôi chao là hay. Tôi càng hung ph?n. M?i bu?c d?u mà ư nghia du?c v?y th́ c̣n ḍi ǵ n?a. Hai th?y r?t vui v? gi?ng thêm cho tôi vài ư tu?ng d?o Ph?t ?n trong “tác ph?m” c?a ḿnh. Hôm sau th?y Phu?c An tr? l?i t?ng tôi m?t chai x́ d?u hi?u Lá B? Đ?. Dùng th?y ngon, t́m mua thêm m?i bi?t, X́ D?u d?c bi?t c?a nhà s?n xu?t, ch? d? cúng du?ng Chu Tang m?i d? Xuân v?. Nh?ng ngày xuân nam Tư, tài l?c có vô chút chút, gia d́nh vui thêm. Nhung vui nh?t có l? do cái sinh ho?t m?i m? này. Khách qua l?i h?i han. Lâu nay quanh qu?n trong gi?i d?y h?c, nay quen bi?t thêm nhi?u ngu?i. Có ngu?i t? ra r?t di?u ngh?. H? ghé xem mua s?n ph?m trung bày c̣n m?i ngu?i bán, di?u thu?c, ly nu?c. Theo cung cách, th?y khách r?t chân t́nh. Đây là ni?m an ?i lúc sa co. M?t bà khách h?i: - Nhà anh ch?c c̣n nhi?u cây? - D?, cây ngoài vu?n, và cây l?n. - Anh làm lâu mau th́ xong m?t ch?u v?y? - D? di t́m cây th́ lâu ch? làm th́ mau. - T́m cây? T́m ? dâu? - D? t́m trên núi trên non. - Đi v?y anh không s? c?p? Ngu?i ta nói c?p Khánh Ḥa ma B́nh Thu?n anh không nghe sao? Bà khách này sao mà r?c r?i, không mua, c? lo l?c v?n. Tôi l? nhu không nghe câu h?i. Bà ch? 3 ch?u r?i h?i giá: - Anh tính ti?n 3 ch?u này cho tôi bao nhiêu? Đang khó ch?u tôi d?i ngay nét vui tuoi và nghi th?m “Có v?y ch? ch?ng l? h?i d? th? chuy?n l?i không mua ǵ”. Câu h?i bà khách nhu có ?n ư “tính cho tôi” nghia là d?c bi?t hon ngu?i khác. Tôi cu?i nhu thông c?m: - Ch? th́ ph?i d?c bi?t, m?y hôm nay chua g?p m?t ngu?i khách nào nhu ch?. - Nhu tôi làm sao? Ch? vui tính và h?i han nhi?u di?u làm cho ngu?i bán thêm h?ng kh?i. Tôi tính cho bà khách giá d?c bi?t và d?n ḍ: “Ch? nh? d? choi trong nhà 3 hôm, ph?i cho ra n?ng m?t bu?i. Nu?c tu?i ch? d? ?m thôi. N?u th?y cây úa héo hay có d?u hi?u b?nh, ch? cho tôi hay. Đây d?a ch? c?a tôi”. Ngu?i khách nh́n vào t?m danh thi?p in b?ng gi?y ?nh r?i nh́n tôi cu?i thân m?t: - Tru?c dây anh d?y VT? - D? ph?i. - Anh là nhi?p ?nh gia? - D? ph?i. - Nam 74 anh tri?n lăm ?nh t?i Pḥng Sinh Ho?t Đ?i H?c Duyên H?i? - D? ph?i. - L?n dó tôi có di xem. Nói xong ngu?i khách quay ra ngo?c m?t chi?c xích lô. Tôi mu?n h?i thêm, l?n dó ch? di xem th?y sao, ư ki?n c?a ch?... nhung ch? dă lên xe di v? hu?ng ch? Đ?m. Cung qua gian hàng Cây Ki?ng tôi du?c quen v?i anh Sáu, ngu?i mà v? sau tr? thành b?n Đ?o và b?n Cây Ki?ng c?a tôi. Anh Sáu choi cách ch?ng m?c, v?a ph?i không d?t n?ng v?n d? nhu tôi. Sau T?t tôi lên tham Ḥa Thu?ng Trí Nghiêm, Ngài cho bi?t Mai Ti?u H?c là cây Tán Dù dùng tr? b?nh dàn bà. Tôi th?m nghi, làm ngh? thu?t là làm thang hoa cho muôn loài. Đ?t m?t tên d?p cho m?t loài cây d?i cung r?t c?n. Nhà van Vơ H?ng dă có l?n t? v? khó ch?u khi nghe nói Hoa Mơm Chó, Hoa Loa Kèn, Hoa Thúi Đ?t. Ông cho nhu v?y là thi?u công b?ng, là không van ngh?. Mùa Xuân nam ?y tôi m? “chi?n d?ch lùng cây”. V?i con ng?a s?t già, ràng m?t gi? b?i d?ng sau, tôi vào Đ?ng Ḅ ra Đ?ng Đ?, m?i ngày ki?m nam mu?i cây. Lúc d?u cây nh? v? sau cây l?n. Son Li?u, Me R?ng là hai gi?ng cây d? dào l?i có thân r?t d?p. “Th?a th?ng xông lên”, d?n dà tôi di xa hon, di Su?i Tiên (cách Nha Trang 25 km) di Th?y Tri?u (cách Nha Trang 60 km). L?n di Su?i Tiên, trúng ngày mua khá v?t v?, hai b? con lùng ki?m trong r?ng su?t hai hôm, b?t du?c chú Son Nguu khá ng? nghinh - M?t lo?i cây gi?ng cây Trúc Đào tr?ng c?nh hai bên du?ng-. “B? d?i du?ng ṃn” g?i là cây Rù Ŕ, lá dùng n?u canh, hoa nhu hoa cây táo nhon. Đ?c bi?t lo?i cây này s?ng trên c?n nhung r? có th? ḅ di thu?ng lu?ng du?i su?i. Cây tu?i khá cao, thân to b?ng b?p v?, b? ch?t t? lâu, h́nh thù y h?t con trâu, có hai s?ng có mơm có duôi. Công vi?c tr?c con Son Nguu lên, khá v?t v?. Cây m?c gi?a hai t?ng dá bên b? su?i, r? ḅ xu?ng nu?c. Ph?i cua b? nh?ng nhánh b? cài vào khe dá, c?t h?t r? chung quanh r?i dùng xà beng n?y. L?y du?c cây nhung không dám hy v?ng s?ng, v́ cây to mà r? quá ít. Tr?ng du?c hai tháng m?m b?t d?u nhú. C̣n n?i vui nào b?ng. Tôi d?c bi?t san sóc chú trâu r?ng. Ngày ngày ng?m nghía, tính toán lo làm ch?u. Ph?i là cái ch?u d?c bi?t m?i x?ng. Cây ra lá r?t nhanh, v́ loài ua nu?c nên ch? m?y tháng dă sum suê. Tôi cho vào ch?u và d?t tên Son Nguu. Khi có các v? Tang d?n xem, tôi b?o dây là Tâm Không (ḷng tr?ng r?ng rang). Mà qu? v?y, l?y nu?c d? vào d?ng mơm, nu?c ch?y tu?t ra d?ng duôi, b?i cây b? sâu m?t an ru?ng bên trong t? tru?c ra sau. Trong d?p di t́m Son Nguu, tôi quen v?i m?t c?u Thi?u Tá H?i Quân, anh Nguy?n Th? K?, nhân ngang qua nhà th?y treo cái l?ng chim có con sáo den, tôi vào làm quen. Nghe gi?ng nói, tôi dă bi?t quê ch? nhà. Câu chuy?n chuy?n qua t́nh t? quê huong: - Xin l?i, anh ? Qu?ng B́nh? - D? ph?i, tôi ? huy?n L? Th?y. - Tôi huy?n Qu?ng Ninh, L? Th?y anh ? làng nào? - Làng Xuân Ḥa. - Tôi có ngu?i anh ? Hoa Th?y, Xuân Ḥa. Nghe v?y anh vui v? g?i ngu?i nhà l?y nu?c. Chi?c b́nh dá to tu?ng (ki?u thôn quê) du?c mang ra. Anh cho bi?t anh di c?i t?o m?i v?. Tôi chia s? v?i anh: - Anh c?i t?o v? s?m là hên. Ch?c tru?c anh là h? si quan? - Tôi là thi?u tá H?i Quân, ch? huy tru?ng giang doàn ? B?n L?c. - V?y sao anh du?c v? s?m? Anh thành th?t cho bi?t do thân th? bên v?, ch? 12 tháng anh du?c b?o lănh v?. Nhung oái oam thay, du?c v? mà ph?i d?n vào kinh t? m?i Su?i Tiên làm r?y sinh s?ng, nhà c?a giao cho chính ph?. Anh c̣n cho bi?t dă t?t nghi?p khóa Tham Muu H?i Quân t?i Hoa K?. - Tôi nghe dang có chuong tŕnh di d?nh cu cho c?u quân nhân c?i t?o, anh làm h? so chua? Anh r?u r?u: - Không du?c anh oi, ph?i c?i t?o trên ba nam, du?i, coi nhu thua. Tôi t́m cách tr?n an anh: “Anh nên làm m?t b?n tu?ng tŕnh kèm nh?ng b?ng c?p ? M?, may ra h? c?u xét”. Đ?n ngày tôi ra di anh v?n là “chi?n si lao d?ng v? vang”. M?t dàn con c?a anh cung dành v?i ngh? núi r?ng ru?ng r?y. Nam sau tôi bán Son Nguu cho m?t nhà choi cây ? H?i Pḥng. Câu chuy?n “bán trâu” c?a tôi có th? nói là m?t giai tho?i vui, không bu?n th?m nhu chuy?n bán trâu c?a nhà van Tr?n Tiêu. Hôm dó vào m?t ngày cu?i nam, ngày dua ông Táo v? tr?i. Hai b? con tôi dang lui cui ráp m?t non b? t?i vu?n Bosanobo 61 Yersin Nha trang th́ có ba ngu?i khách sang tr?ng bu?c vào. Thu?ng l?, khách vào ch? d? xem cây ho?c kêu ly cà phê ngh? m?t, ch? ch?ng mua bán ǵ. Khi nghe có ti?ng h?i: “Cây này bán không ông?” Tôi tr? l?i cách b́nh thu?ng và v?n c?m cúi làm vi?c: “Thua có ”. Th?y tôi nhu không thi?t tha, h? nh?c l?i: - Tôi h?i d? mua th?t d?y. Nghe trong câu nói hàm ư trách móc nên tôi v?i vàng dáp: - Vâng, xin quí v? c? xem qua, tôi l? tay m?t chút, s? d?n ngay. Ba ngu?i di m?t ṿng, lúc h? tr? l?i ch? cu, tôi dă có m?t. - Cây này giá bao nhiêu, m?t ngu?i ch? vào cây b? d? tr?ng trên dá và h?i. - Thua ông 200 ngàn (kho?ng 17USD). - C̣n cây d?ng này. Ông khách v?a h?i v?a di ra phía sân tru?c. Đ?n noi, ông ch? vào chú Son Nguu. Tôi hoi b?i r?i. Bán th́ nh?t d?nh khó ki?m l?i, không bán th́ T?t Nh?t d?n noi l?y ǵ ?m c?a ?m nhà. Giá c? sao dây, h?i gi? ch? m?i th? nho nh?, nay ph?i bán nguyên “con trâu” m?i khó ch?. Tôi hô d?i: “2 ch?”. Ngu?i khách t?nh bo, quay sang chàng thanh niên d?ng c?nh h?t hàm h?i: - Vàng nay bao nhiêu em? D? 360 (kho?ng 30 USD). Tôi v?i xen vào: - H́nh nhu vàng dă lên, d? tôi vào mu?n phone nhà B?o Tàng h?i ch? Đ?m xem sao. Lúc tr? ra tôi nói: - Vàng nay 364. Tôi v?a d?t l?i th́ ngu?i khách dă ham h?: - C? tính ch?n 370, pḥng khi d?m thi?u. Tôi ng?c nhiên, c? nghi ông này dùa, không b?t l?i thêm. Chuy?n khó tin. Trong lúc tôi dang phân vân th́ ngu?i khách nói nhu ra l?nh cho hai thanh niên tháp tùng: - Em, di l?y chai ru?u và gói ba s?. Em, di kêu chi?c xe ba gác. Đúng là ông khách này s?p th?t r?i. Lúc chàng thanh niên tr? l?i v?i chai ru?u và bao thu?c ba s? 5 th́ du?c l?nh d?m ti?n tr? cho tôi. Chín tram b?n ch?c ngàn d?ng, m?t gói b?c khá to. Chi?c ba gác vào, h? xúm nhau khiêng con trâu lên xe. Xe nhè nh? ra c?ng, con Son Nguu trong tu th? ngo?nh l?i nh́n, hai h?c m?t nó m? to và den thui nh́n tôi nhu th?m trách “sao dành ph? b?c”. T? nhiên tôi bu?n h?n xu?ng. Tôi th?y con Son Nguu s?ng d?ng m?t cách l? thu?ng. Nó ch?ng ch?c và b? th? n?a. Nó nhu b?c tru?ng thu?ng c?a vu?n Ki?ng, nó dă ra di. Đi d? d?n bù cho tôi nh?ng ngày mua gió, cho gia d́nh tôi thêm ?m áp m?y ngày xuân. Tôi ngh?n ngào, tay c?m gói b?c mà ḷng bu?n ru?i ru?i. Ngu?i mua cây nhu c?m du?c di?u dó nên dă lên ti?ng: - Tôi bi?t, bán cây này ông bu?n l?m, v́ khó ki?m l?i m?t cây nhu th?. Nhung t́m du?c m?t ngu?i mua nhu tôi cung không ph?i d?. L?i m?t b?t ng? n?a, tôi không dè ông khách thâm thúy nhu v?y. Câu nói làm cho tôi vô cùng mát d?. N?i bu?n “Bi?t Ly” nhu không c̣n. Tôi d?n b?t tay ông và vui m?ng nhu t́m du?c tri k?. Trong khi m?i m?i ngu?i u?ng ru?u ngu?i khách hào hoa rút dua cho tôi t?m danh thi?p và nói: - Đây d?a ch? c?a tôi, tôi có m?t vu?n Ki?ng ? H?i Pḥng, tôi s? v? huu s?m và choi th? này. Khi nào có d?p ra B?c, tôi xin ti?p ông m?t tháng an di choi. Nh́n vào danh thi?p th?y tên Hoàng Giang, Giám Đ?c Công Ty Tàu Bi?n Phú Yên. Tôi c?t nh? m?nh gi?y vào túi và vui v? ng?i vào bàn ru?u. Làm m?t ông Giám Đ?c, m?t ông ch? hăng, theo tôi, không khó. H?c m?t l?p qu?n tr? kinh doanh là có th? ng?i bàn kư gi?y, song d? làm m?t ngu?i choi, nh?t là choi các món “Phong Hoa Tuy?t Nguy?t” th́ không ph?i c? nhà giàu h?c gi?i là du?c. Nh?t là khi con ngu?i s?ng trong m?t xă h?i c̣n nhi?u l?ch l?c thi?u th?n. B́nh sinh không bi?t u?ng ru?u nhung trong d?p vui hăn h?u này, tôi cung nâng cao v?i anh em m?t ly. Đ?i ngu?i m?y khi mà du?c m?t co h?i tuong phùng nhu v?y. T? nhiên mà tr?i hôm nay ?m áp l? thu?ng. Tr?n Công Nhung (Tháng 07-1995) (Trích Bu?n Vui Ngh? Choi Cây Ki?ng)
Powered By Nguoi-Viet Online

This article has been moved here