Vu Quí H?o Nhiên th?c hi?n

M?c “Bàn Tròn Ngu?i Vi?t” là m?t m?c dang vào Th? Sáu cách tu?n, mang d?n cho d?c gi? ti?ng nói t? m?t s? nhân v?t trong c?ng d?ng v? các v?n d? d?c gi? quan tâm. M?i d? ngh?, phê bình, góp ý xin g?i b?ng email v?: BanTron@nguoi-viet.com. Trong k? này, m?c “Bàn Tròn Ngu?i Vi?t” bàn v? d? tài:

“Kinh t? vùng Little Saigon trong nam nay s? di d?n dâu?”

Trong nam ?t D?u này, kinh t? vùng Little Saigon s? phát tri?n thêm, hay có b? ng?ng tr?? Kinh t? toàn nu?c M? s? lên hay xu?ng, và ?nh hu?ng d?n khu v?c Little Saigon ra sao? Các ngành d?ch v?, d?a ?c, thuong m?i s? lên hay xu?ng? Không ai có th? xác d?nh du?c tuong lai, nhung d? kinh doanh, ai cung mu?n có khái ni?m mai này tình hình nhu th? nào. Báo Ngu?i Vi?t d?t nh?ng câu h?i này v?i ông John Qu?c Duong, bà Vangie Schock, và ông Tr?n Du.

John Qu?c Duong

Ð?n M? t? n?n nam 1982 lúc 9 tu?i, John Qu?c Duong t?ng là Giám d?c Van phòng B?ch ?c v? ngu?i M? g?c Á Châu – Thái bình duong. T?t nghi?p University of California, Davis, John Qu?c Duong làm trong Van phòng Liên l?c C?ng d?ng c?a Th?ng d?c Pete Wilson, lên d?n ch?c Ph? tá Giám d?c. Tr? v? Qu?n Cam t? tòa B?ch ?c, ông hi?n là Phó Giám d?c Ði?u hành công ty Bridgecreek, chuyên v? phát tri?n d?a ?c vùng Little Saigon và lân c?n.

Kinh t? vùng Little Saigon nam nay có co h?i phát tri?n hon. Tru?c h?t, tôi mu?n nói so qua v? ngành bán l? (retail sale). Ngành bán l? trong c?ng d?ng, ngoài nh?ng d?ch v? và hàng hóa khác, còn l?i h?u h?t là nhà hàng và các d?ch v? liên quan d?n d? an. Nhu c?u trong ngành này không có d?u hi?u thay d?i, nên tôi nghi v? ngành bán l? vùng Little Saigon s? không thay d?i nhi?u.

Ngành tôi bi?t nhi?u là d?a ?c. ? khu này, d?a ?c bao gi? cung du?c giá. Càng g?n khu Bolsa, giá càng cao, k? c? nhà ? và thuong m?i. Nh?ng can nhà, th?i th?p niên 70 khi c?ng d?ng m?i hình thành, giá có th? ch? có 30 hay 40 ngàn, nay bán ra có th? d?n 600 hay 700 ngàn, tang d?n 2000-3000%. Trong nam nay, s? nhà bán du?c có th? không b?ng nam ngoái, nhung giá nhà s? v?n ti?p t?c tang.

Ð?a ?c thuong m?i cung th?, tang nhu ... diên. Khu v?c c?a c?ng d?ng ta có giá thuê m?i square foot cao hon h?n nh?ng vùng chung quanh. Càng d?n g?n khu trung tâm Little Saigon, nhu Phu?c L?c Th? ch?ng h?n, giá càng cao, càng  di xa  giá càng r?. Do dó, th? tru?ng d?a ?c thuong m?i trong khu v?c dang m?nh và còn ti?p t?c m?nh trong nam t?i.

Giá thuê cao không làm n?n ngu?i thuê mu?n vào. Tru?c h?t, cung không có ch? tr?ng d? mà vào. Ngoài ra, khu Little Saigon là d?t làm an du?c. Chúng ta ai cung nghe câu ti?ng M?: “Location, location, location.” Khu Little Saigon là d?a di?m t?t, ai cung thích, nên giá cao ngu?i ta v?n vào vì v?n thích h?p cho vi?c làm an. G?n dây, chúng ta cung th?y có thêm vài khu thuong m?i m?i dang xây. Ði?u này là d?u hi?u c?ng d?ng dang l?n m?nh, khu Little Saigon dang m? mang, dang phát tri?n.

Trong tuong lai g?n, chúng ta s? th?y b? ngoài Little Saigon thay d?i. Vì nhu c?u c?a ngu?i thuê ti?m và c?a khách hàng, chúng ta s? th?y có s? tái d?u tu, b? ti?n vào d? tu ch?nh và s?a sang các khu thuong m?i, cho chúng m?i hon hon, h?p d?n hon. B? m?t Little Saigon s? d?p hon.

Tình hình kinh t? chung nu?c M? nam nay có ph?n l?c quan. V?i vi?c tái d?c c? c?a T?ng th?ng Bush, có th? có ngu?i vui ngu?i không vui, nhung m?i ngu?i d?u bi?t r?ng nhu v?y chính sách liên bang không có gì thay d?i d?t ng?t, mà s? ?n d?nh dó là y?u t? mà gi?i làm an c?n nh?t. Vì v?y, các ho?t d?ng kinh t? s? v?ng và khó có kh? nang kinh t? suy s?p trong nam nay.

Ngay c? n?u tình hình kinh t? chung c?a nu?c M? có xu?ng, cung s? ít ?nh hu?ng d?n Little Saigon vì nhi?u lý do. Nói chung, kinh t? California cung thay d?i ch?m hon ti?u bang khác. Kinh t? ch? khác lên tru?c, kinh t? California lên sau. Trong th?i gian này, ngu?i ta có ng?i kinh t? ch? khác xu?ng, thì kinh t? California cung xu?ng sau. ? Qu?n Cam, m?c th?t nghi?p r?t th?p, ch? có 2.7%, t?c là g?n nhu không có th?t nghi?p. Kinh t? trong khu v?c tùy thu?c vào ngành d?a ?c nhi?u, mà d?a ?c dang lên. Phân l?i trong ngành d?a ?c không l? thu?c vào prime rate (nhu thu?ng nghe trong tin t?c) mà vào treasury rate, phân l?i này không lên, nên vi?c ông Greenspan tang phân l?i v.v. ít ?nh hu?ng d?n kinh t? Little Saigon.

Vangie Schock

Bà Schock là City Manager m?i c?a thành ph? Westminster, nh?m ch?c t? Tháng Sáu 2004. Bà dã t?ng làm trong chính quy?n nhi?u thành ph? khác nhau ? Nam và B?c California trong hon 30 nam. Tru?c khi làm City Manager ? Westminster, bà là City Manager c?a thành ph? Lawndale. Bà Schock t?t nghi?p cao h?c qu?n tr? công c?ng t? USC, l?p gia dình 28 nam nay và có m?t con trai 14 tu?i.

Little Saigon là m?t khu thuong m?i quan tr?ng c?a thành ph? Westminster. Trong Little Saigon chúng tôi th?ng kê có 545 ti?m, t?c là kho?ng 21% ti?m c?a toàn thành ph?, m?i nam thuong v? trong Little Saigon lên d?n $66,300,000, ti?n thu? sales tax thu v? cho thành ph? là $663,000. Trong khi dó, t?ng c?ng thu? sales tax trong c? thành ph? là $15 tri?u.

Tuy nhiên, d?i v?i thành ph?, Little Saigon không ph?i ch? là m?t noi buôn bán và d? ra ti?n thu?. Ti?n thu? sales tax thì các dealer xe s?n sinh nhi?u hon, nhung dealer xe ch? có bán m?t món hàng là xe hoi, còn Little Saigon thì khác. Little Saigon là noi ngu?i ta t? h?p, buôn bán, an u?ng, gi?i trí, là m?t noi t? t?p nhi?u ti?m, bán nhi?u lo?i hàng, cung c?p nhi?u d?ch v?, thu hút ngu?i ta d?n t? nhi?u noi. Không ph?i ch? ngu?i Vi?t Nam d?n dây, mà nhi?u s?c dân ? noi xa d?n, ngu?i ta nghe có Little Saigon ngu?i ta tò mò d?n xem. Little Saigon cung giúp mang khách d?n các khu khác, ngu?i ta d?n Little Saigon, an u?ng mua bán xong ngu?i ta ra du?ng Beach mua xe ho?c d?n Westminster Mall mua s?m, nên con s? thu nh?p trong vùng Little Saigon không ph?n ?nh h?t t?m quan tr?ng c?a nó.

Chúng tôi d? tính khu Little Saigon s? phát tri?n, v? thu nh?p sales tax, t? 5 d?n 6% m?i nam. Nhung nhìn v? s?c s?ng và tinh th?n làm an, Little Saigon r?t linh ho?t và s? ti?p t?c bùng phát. T?t nhiên là v?i s? ngu?i d?n Little Saigon ngày càng dông, khó khan l?n nh?t là giao thông và ch? d?u xe. Hi?n nay thành ph? dã xây du?ng median (con luon) d?c Bolsa, s?p t?i dây dang d? tính s? kéo dài con luon này theo du?ng Bolsa t?i góc du?ng Beach. Thành ph? cung dang nói chuy?n v?i m?t s? nhà d?u tu d? gi?i quy?t v?n d? ch? d?u xe.

Ðã có nhi?u ý ki?n xin m? du?ng median d? qu?o trái, và chúng tôi dã m? l?i vào Weststate, nhung chúng tôi r?t th?n tr?ng khi m? thêm l?i qu?o, vì càng qu?o nhi?u càng thêm k?t xe, và ph?i gi?i quy?t v?n d? giao thông và d?u xe m?i h?p d?n ngu?i ta d?n Little Saigon d? mua bán, tham vi?ng, làm an.

Các nhà d?u tu chú tr?ng vào Little Saigon vì ? dây là v? trí trung tâm c?a Orange County, g?n hai xa l? 22 và 405. Thành ph? Westminster cung d?u tu tuy?n thêm c?nh sát, giúp ngu?i ta có c?m tu?ng thành ph? an toàn, cung là y?u t? b?o trì m?c d? phát tri?n trong vùng.

Ngành d?a ?c, c? d?a ?c thuong m?i l?n nhà ?, d?u phát tri?n m?nh ? Little Saigon. Hi?n nay có r?t nhi?u ngu?i mu?n phát tri?n khu v?c này, mà không có ch?. Giá d?t r?t cao so v?i vùng ph? c?n, v?i lý do don gi?n là r?t hi?m, không có d?t tr?ng d? mà mua. Ðuong nhiên, không có ch? tr?ng thì ch? còn m?i m?t du?ng là di lên, làm nhi?u t?ng hon. Ngay c? các dealer xe hoi, không mu?n b? khu này, nhung l?i c?n thêm d?t, c?n 5 hay 7 acres, mà không có, cung ch? có m?t cách là xây cao lên.

Các nhà d?u tu d?a ?c d?u th?y r?ng th? tru?ng cho mu?n ti?m và bán hay cho mu?n nhà trong và chung quanh khu Little Saigon còn dang lên, nên h?u nhu m?i ngày m?i có nhà d?u tu d?n g?p chúng tôi v? các d? án d?u tu trong khu Little Saigon. V?a m?i dây, h?i d?ng thành ph? thông qua d? án xây khu nhà condominium trong khu d?t tr?ng góc Moran và Bishop. S?p t?i dây cùng công ty dó cung dang chu?n b? xin xây Phase 2 ngay bên c?nh.

H?i d?ng thành ph? cung hi?n dang nghiên c?u d?n m?t thay d?i l?n trong chính sách phát tri?n, dó là các d? án “mixed use.” Mixed use là ki?u thu?ng th?y ? châu Âu ho?c m?t s? thành ph? ? M?, dó là nhà nhi?u t?ng, ? du?i là buôn bán, còn các t?ng trên làm nhà ?. Báo cáo so kh?i v? d? tài này dang d? ngh? cho phép làm mixed use trong vùng Little Saigon. C? th? chúng tôi dang nghiên c?u d? trình bày lên h?i d?ng thành ph? m?t d? án mixed use trên du?ng Beach, gi?a du?ng 10 và 11.

Tr?n Du

B?t d?u t? ch? Little Saigon và công ty Delta Foods, doanh gia Tr?n Du dã phát tri?n ngành ch? t?i vùng Little Saigon m?t cách có h? th?ng. Là H?i tru?ng H?i Ái h?u Sóc Trang, Tr?n Du là m?nh thu?ng quân b?o tr? nhi?u sinh ho?t van hóa, xã h?i trong c?ng d?ng Vi?t Nam t?i Qu?n Cam. G?n dây nh?t, ông Tr?n Du d?ng sáng l?p siêu th? Saigon City Marketplace m?i m? t?i d?a di?m tru?c dây là ch? Ralph. Ông nói v?i Ngu?i Vi?t:

Theo tôi th?y, trong nam t?i khu Little Saigon s? còn ph?n th?nh thêm. Kinh t? ? dâu có xu?ng, ch? ? Little Saigon không xu?ng du?c. Hi?n nay, kinh t? Little Saigon dang trên dà di lên, l?i thêm du?c s? góp m?t c?a ngu?i Vi?t Nam t? m?i noi t?i. Có ngu?i Vi?t Nam qua doàn t?, có ngu?i qua du l?ch, có ngu?i ti?u bang khác v? dây. Ngu?i ta v? dây di làm, m? business, mua bán ? dây, t?t c? c?ng l?i, s? ngu?i ngày càng dông giúp vùng này tang tru?ng.

Theo kinh nghi?m, tôi có th? nói kinh t? nu?c M? có th? s? l?ng kh?ng, nhung riêng khu Little Saigon thì 100% có tang tru?ng kinh t?. Tuy nhiên, di?u này không có nghia t?t c? m?i ngu?i d?u thành công. ? dây, t?ng co s? làm an có th? b? ?nh hu?ng n?n kinh t? nu?c M?, nhung c? khu này thì không b?. Nói riêng, có th? không thành công, nhung nhìn chung, thì s? ph?n th?nh.

V? ch?, v?a qua có hai ch? ph?i dóng c?a, nên khách ngu?i ta qua các ch? khác nên ngành làm ch? có lên. Nhung s?p s?a th? nào cung có thêm ch? m?i s? m?, nên th? nào cung ?nh hu?ng chung. C?nh tranh ráo ri?t nhu v?y, mu?n bi?t ch? nào thành công du?c, ph?i coi cách làm vi?c, cách qu?n tr?, ti?n b?c s? sách ra sao, nhân viên ti?p khách th? nào, ch? có lên du?c là nh? dó.

So sánh cung v?i c?u, ch? quá nhi?u mà ngu?i ch? có b?y nhiêu, v?y t?i sao ch? v?n s?ng n?i? Cho t?i bây gi? thì ngành ch? s?ng du?c m?t ph?n nh? ngu?i ? xa v? dây choi, ngu?i ta di mua bán, an u?ng, và nhân ti?n di ch?. Tôi ? trong ch?, bi?t nhi?u ngu?i ? xa làm an có ti?n r?i l?i v? dây. Không ch? có các ch?, r?t nhi?u ti?m, nhi?u business khu này, thí d? ti?m vàng, n? trang, là s?ng nh? ngu?i Vi?t Nam ? noi khác t?i. Nói khu này là th? dô là dúng l?m, ngu?i ta v? dây r?t là nhi?u, n?u không có di Vi?t Nam s? còn nhi?u hon n?a. T?t nam nay hoa bán du?c g?p 3, 4 l?n nam tru?c ch?ng t? bà con mình làm an cung du?c l?m.

? dây ph?n th?nh cung nh? ngu?i ta thành công ? ch? khác, xong v? dây m? business t?o công an vi?c làm. Ð?ng huong v? dây dông thì tôi vui, nhung nhìn t?ng business s? th?y khó ki?m l?i, h?u h?t l?y công làm l?i. Tuy v?y n?u có business nào dóng c?a s? có ti?m khác m? ra liên t?c, nên nhìn chung v?n th?y khu Little Saigon tang tru?ng.