Báo chí Việt ngữ trước khi Người Việt ra đời (Kỳ 1)
Năm 1978, một người đang theo học năm thứ ba, chương trình cử nhân tại một trường đại học ở San Diego, trong một bài thực tập thuyết trình, đã chọn đề tài: “Vai trò của báo chí Việt Ngữ trong việc duy trì văn hóa Việt Nam”. Để thuyết phục các bạn trong lớp, anh đã âm thầm thu thập tài liệu trong ba năm trời. Bạn tôi vốn là một cựu sĩ quan QLVNCH, khi dời Việt Nam, anh đang hành quân thì được tầu Mỹ bốc đi thẳng đến Guam, không có dịp về nhà đón vợ con, thành thử khi đến Mỹ, anh thuộc diện độc thân tại chỗ.

Home

Ban Biên T?p Nh?t Báo Ngu?i Vi?t

 

 

T? d?u nam 2008 Nh?t báo Ngu?i Vi?t dă bu?c vào nam th? 30; d?n tháng 12 này s? tṛn 30 tu?i. K? t? hôm nay, b?n báo s? b?t d?u dang nh?ng bài g?i chung là “K? chuy?n 30 nam Nh?t báo Ngu?i Vi?t” do ban biên t?p và các thân h?u dóng góp.

Chuy?n 30 nam trong cu?c d?i Nh?t báo Ngu?i Vi?t s? là m?t câu chuy?n phong phú, v́ t? báo l?n lên cùng v?i c?ng d?ng ngu?i Vi?t Nam s?ng ? mi?n Nam California. Chuy?n Nh?t báo Ngu?i Vi?t không th? tách r?i kh?i câu chuy?n hàng tram ngu?i Vi?t t? n?n d?n dây d?nh cu, l?p nghi?p, h? di t́m vi?c làm, thuê nhà ?, mua nhà, m? ti?m, di h?c r?i ra tru?ng. C? m?t c?ng d?ng l?n lên, h?i nh?p mà v?n gi? l?y b?n s?c, vui s?ng trên d?t m?i nhung không quên quê huong cu. Nh?t báo Ngu?i Vi?t tru?ng thành cùng v?i c?ng d?ng dó.

Câu chuy?n Nh?t báo Ngu?i Vi?t có th? nh́n du?i r?t nhi?u góc c?nh. Đó là m?t co s? truy?n thông, m?t ti?ng nói tranh d?u cho t? do dân ch? c?a dân t?c Vi?t. Đó cung là m?t t?p h?p b?n h?u, d?n d?n ph?i t? ch?c nhu m?t co s? kinh doanh. V́ v?y, trong câu chuy?n Nh?t báo Ngu?i Vi?t có d? m?i t́nh ti?t, m?i kinh nghi?m mà nh?ng ngu?i vi?t l?ch s? nh?ng ngu?i Vi?t Nam s?ng ? M? và ? h?i ngo?i có th? t́m hi?u và khai thác.

V́ v?y, K? chuy?n 30 nam Nh?t báo Ngu?i Vi?t s? là m?t d? án r?t da d?ng, s? có nhi?u ngu?i vi?t, nhi?u l?i vi?t, v́ có r?t nhi?u chuy?n d? k? l?i. Chúng tôi kính m?i quư v? d?c gi? theo dơi.

T? báo Ngu?i Vi?t ra ngày Th? Sáu 17 tháng Mu?i nam 2008 mang s? 8350, có nghia là dă hon tám ngàn s? báo Ngu?i Vi?t dă d?n tay quư v?. Tuy ch? có hon tám ngàn s? báo, nhung n?u tính tu?i c?a t? Ngu?i Vi?t, th́ nam nay là nam th? 30 tính t? s? d?u tiên ra m?t d?c gi? vào ngày 15 Tháng Mu?i Hai nam 1978, v?i cái tên Ngu?i Vi?t Cali.

L? ra là m?t nh?t báo, v?i ba ch?c nam hi?n di?n liên t?c ph?i có ít nh?t mu?i ngàn s? báo ra d?i. Nhung báo “Ngu?i Vi?t Cali” dă ph?i tr?i qua nhi?u l?n l?t xác, d? tr? thành nh?t báo Ngu?i Vi?t nhu quư v? dang c?m trên tay. B?t d?u là m?t tu?n báo kh? l?n, sau d?i sang tu?n báo kh? nh?, tabloid. T? Ngu?i Vi?t Cali, b? di m?t ch? Cali và t?i gi? v?n mang tên Ngu?i Vi?t. T? m?i tu?n m?t s? báo ti?n t?i tu?n hai s?, r?i tu?n ba s?, d?n khi m?i tu?n b?n s?. Sau dó t? báo l?i t? kh? nh? chuy?n sang kh? l?n, khi t?i b?n s? th́, nhu l?i c? ch? nhi?m sáng l?p Đ? Ng?c Y?n nói, theo quy t?c các báo ? M?, m?t tu?n ra b?n l?n là du?c coi nhu nh?t báo r?i!  V?i nam s?, r?i sáu s? báo cho t?i ngày t? Ngu?i Vi?t xu?t b?n m?i sáng Th? Hai n?a, th́ t? dó t?i nay m?i bu?i sáng, d?u có t? báo Ngu?i Vi?t, 365 ngày trong m?t nam.

Đ? dánh d?u ba ch?c nam cu? Nh?t Báo Ngu?i Vi?t, lo?t bài d?c bi?t này k? chuy?n s? h́nh thành và phát tri?n c?a t? báo trong su?t ba ch?c nam qua cùng v?i c?ng d?ng, hy v?ng s? dem t? báo Ngu?i Vi?t d?n g?n hon n?a v?i quư v? d?c gi?.

 

Nam 1978, m?t ngu?i dang theo h?c nam th? ba, chuong tŕnh c? nhân t?i m?t tru?ng d?i h?c ? San Diego, trong m?t bài th?c t?p thuy?t tŕnh, dă ch?n d? tài: “Vai tṛ c?a báo chí Vi?t Ng? trong vi?c duy tŕ van hóa Vi?t Nam”. Đ? thuy?t ph?c các b?n trong l?p, anh dă âm th?m thu th?p tài li?u trong ba nam tr?i. B?n tôi v?n là m?t c?u si quan QLVNCH, khi d?i Vi?t Nam, anh dang hành quân th́ du?c t?u M? b?c di th?ng d?n Guam, không có d?p v? nhà dón v? con, thành th? khi d?n M?, anh thu?c di?n d?c thân t?i ch?. Đ?n ngày thuy?t tŕnh, b?n tôi mang theo m?t ba lô d?y báo Vi?t Ng?, xu?t b?n ? bên ng̣ai nu?c Vi?t. Khi so?n tài li?u b?y ra m?t bàn, b?n tôi phát giác du?c vài di?u:

- Có g?n m?t tram t? báo d? các lo?i t? báo chính tr?, thuong m?i, van h?c, thong tin, báo c?a các tru?ng trung, d?i h?c, báo c?a các ḍan th? d?u tranh, các h?i d?n van hóa.

- V? xu?t x? c?a các t? báo th́ nhi?u nh?t là ? M?, k? dó là các báo xu?t b?n ? các qu?c gia Âu Châu, sau cùng là m?t vài t? báo ra d?i ? Úc Châu và Canada.

- V? kh? báo th́ nhi?u nh?t là kh? t?p chí, k? dó là kh? tabloid, r?i t?i kh? nh? nhu cu?n sách và ch? có vài ba t? kh? nh?t báo.

- V? tên các t? báo th́ tram hoa dua n?. Các báo chính tr? thu?ng mang nh?ng tên bao hàm ư nghia d?u tranh quy?t li?t v?i chính quy?n C?ng S?n ? trong nu?c. Các báo van h?c thu?ng mang tên n?ng ch?t van chuong. Các báo thuong m?i thu?ng có tên vô thu?ng vô ph?t. Các báo c?a ḍan th? th́ thu?ng dùng ngay tên c?a ḍan th? ḿnh. Các báo c?a các tru?ng thu?ng dùng tên tru?ng. Ng?i ra có nh?ng tên ngo?i l? nhu d?c san c?a m?t s? sinh viên tru?ng d?i h?c Long Beach, dă chuy?n ng? ch? Long Beach thành “Băi Dài” dùng làm tên cho t? báo, báo Băi Dài. Bên c?nh dó c̣n có nh?ng tên báo khó hi?u, khó h́nh dung du?c n?i dung c?a t? báo nhu Báo Bua, Báo Ph?p, Báo Đen.

- Sau cùng th́ h?u nhu t?t c? các báo d?u d? giá bán, nhung th?t s? th́ ph?n dong ch? phát hành quanh qu?n trong vùng các thân h?u ? g?n, d?a vào s? quen bi?t c?a nh?ng ngu?i c?ng tác ? xa, mà chua có du?c m?t h? th?ng phát hành dúng nghia.

Cung c?n ph?i ghi nh?n thêm m?t di?u, trong s? hàng tram t? báo du?c b?n tôi thu th?p, ch? m?t s? ít c̣n hi?n di?n, da s? các t? báo này ch? phát hành du?c hai ba s? r?i d́nh b?n. Có vài t? ra v?n v?n m?t s? báo r?i vinh vi?n im hoi l?ng ti?ng. Th?i dó m?t ngu?i làm báo s?ng ? Paris dă nh?i câu nói c?a m?t viên ch?c ngu?i Pháp th?i xua ? Vi?t Nam. Ông Tây thu?c d?a này nói “Trong m?i ngu?i An Nam d?u có m?t ông quan” ch? ngày lên ng?i gi?a công du?ng. Anh Tr?n Công Sung nói, “Trong m?i ngu?i Vi?t Nam t? n?n d?u có m?t ông ch? báo” dang ch? ra báo m?i! Câu nói dùa dó ch?ng t? nhu c?u thong tin và t́m d?c tin t?c c?a n?a tri?u ngu?i t? n?n gi?i rác kh?p th? gi?i l?n nhu th? nào. Anh b?n sinh viên c?a chúng ta cung khám phá ra di?u dó khi thuy?t tŕnh v? báo chí Vi?t Nam ? M?, vào nam 1978!

Sau ph?n thuy?t tŕnh là ph?n trao d?i v?i các b?n trong l?p. Anh b?n chúng ta k? l?i, ph?n dong các b?n sinh viên da tr?ng có v? khâm ph?c ngu?i Vi?t là dân t?c nhi?u ch? nghia, có chi?u sâu van hóa. Có m?t sinh viên ngu?i Trung Hoa cung di t? n?n t? Vi?t Nam dă phát bi?u: Có nhi?u báo chua h?n là gi?u van hóa, b?ng ch?ng là van minh cung nhu van hóa c?a nu?c Vi?t b? ?nh hu?ng b?i van minh và van hóa Trung Hoa. Th? nhung ngu?i Hoa ? M? dă vài th? k?, dă t?ng dóng góp công s?c d? thành l?p nên thành ph? San Francisco, d?ng ra ch? T?u ? New York, Boston, Los Angeles… th? mà h? ch? có vài t? báo ? San Francisco, New York và ? Los Angeles mà thôi. Anh b?n tôi ghi l?i l?i phát bi?u này, trong ph?n dúc k?t c?a ḿnh d? n?p cho giáo su hu?ng d?n.

Ư ki?n c?a anh b?n sinh viên ngu?i T?u này dă ám ?nh anh b?n toi nhi?u nam tr?i. Gi? dây b?n toi là m?t nhà giáo dă v? huu. N?u anh bi?t du?c hi?n nay ? trong nu?c có hon sáu tram t? báo, mà không m?t t? báo nào dám di ch?ch ra ng?i du?ng l?i c?a d?ng C?ng S?n Vi?t Nam, th́ có l? nh?ng thao th?c dă ng? yên c?a hon ba ch?c nam tru?c, gi? dây s? th?c d?y, và s? du?c b?n tôi mang cho t?i cu?i d?i.

Cho t?i bây gi? là hon ba ch?c nam ngu?i Vi?t t? n?n ? nhi?u nu?c trên th? gi?i, ? m?i qu?c gia tuong d?i có dông ngu?i Vi?t cu ng?, th? nào cung có m?t vài t? báo ti?ng Vi?t.

Vào d?u nam 1976, toi d?t chân xu?ng thành ph? Santa Ana, nhu là m?t thành viên c?a m?t c?ng d?ng Vi?t Nam dang thành h́nh. Trong th?i gian này, tôi không h? nghi t?i t?m ?nh hu?ng quan tr?ng c?a báo chí. V? sau này tôi m?i bi?t r?ng mu?n h́nh thành du?c m?t c?ng d?ng, ngu?i t? n?n Vi?t Nam c?n có vài t? báo dúng nghia c?a m?t t? báo, nhu là m?ng lu?i thông tin, nhu là nh?ng viên g?ch cho m?t cái móng nhà, d? t? dó có m?t cái n?n nhà, tru?c khi có du?c khung nhà, v?i nh?ng tr? chính, xà ngang, dà ph?. Cung có th? nói là m?t cái d́nh, d? cho “dân làng t? n?n” g?p g? nhau trong cu?c s?ng luu vong!

(C̣n ti?p)

Powered By Nguoi-Viet Online

This article has been moved here