Phe t?, nh?t là d?ng Xã H?i, t? v? h?ng kh?i tru?c k?t qu? c?a vòng d?u. Phe h?u, nh?t là UMP, c?m th?y du?c an ?i vì không d?n n?i thua d?m theo d? doán c?a các cu?c tham dò du lu?n. Ða s? không nghi r?ng cu?c b?u phi?u th? xã l?n n?y nh?m “lên án chính ph?,” hay “c?nh cáo chính ph? và Sarkozy” nhu l?i Francois Hollande, bí thu d?ng Xã H?i, vì cung có noi phe h?u th?ng l?n.

Trong khi k?t qu? vòng d?u du?c công b?, nh?ng khuôn m?t n?i c?a hai phe xu?t hi?n trên truy?n hình d?u dè d?t l?i nói, s? có h?i d?n k?t qu? d?t khoát ngày Ch? Nh?t 16 Tháng Ba. Cu?c v?n d?ng, s?p x?p cho vòng th? hai b?t d?u ngay t? khi có k?t qu? vòng d?u.

Mu?i tháng sau cu?c b?u c? t?ng th?ng, theo các nhà bình lu?n, phe d?i l?p du?c tang s? phi?u là chuy?n di nhiên. Bao gi? cung có ngu?i không b?ng lòng v?i chính quy?n duong nhi?m, t? hay h?u. V?i s? c? tri di b?u v?ng hon nam 2001 (65.67% so v?i 67.18%), các liên danh t? phái và nhóm b?o v? môi sinh du?c 47% s? phi?u trong khi phe h?u du?c 44%. Trong cu?c b?u c? các t?ng, phe t? còn khá hon: 48% so v?i 41% c?a UMP và các d?ng liên k?t phe h?u.

Phe t? có nhi?u hy v?ng gi? du?c Paris và Lyon và l?y thêm m?t s? thành ph? nh? hon. Ngay vòng d?u, phe t? dã chi?m da s? phi?u t?i Rouen, Bourg en Bresse. Ð?ng C?ng S?n Pháp cung du?c an ?i vì gi? du?c vài thành ph? v?n là can c? d?a, nhóm b?o v? môi sinh du?c ít phi?u hon tru?c nhung không d?n n?i tàn l?i.

Phe h?u ch?ng d? “r?t khá”. T?i thành ph? Bordeaux, c?u Th? Tu?ng Alain Juppé du?c tái c? v?i s? phi?u 56.62%, bù l?i cho l?n th?t c? dân bi?u khi?n ông ph?i t? ch?c qu?c v? khanh trong chính ph? Fillon. Nhi?u b? tru?ng trong chính ph? dã du?c d?c c? vòng d?u. V?i k?t qu? trông th?y, Th? Tu?ng Francois Fillon tuyên b? r?ng thành tích hai bên “cân b?ng.” Thi?t h?i nh?t là M?t Tr?n Qu?c Gia (FN, phe c?c h?u) c?a Jean-Marie Le Pen.

Chuy?n các nhà chính tr? dã làm là thuong thuy?t d? b?o v? d?a bàn ho?t d?ng. Trong v?n d? n?y, phong trào Dân Ch? Mouvement Démocrate (MoDem) c?a Francois Bayrou du?c chi?u c?. Ch? t?ch MoDem dang g?p khó khan t?i Pau, tuyên b? s?n sàng thuong th?o trong t?ng tru?ng h?p m?t ch? không có quy?t d?nh chung trên toàn qu?c, di?u du?c bà Ségolène Royal hoan nghênh nhung b? t?ng bí thu d?ng Xã H?i, ch?ng cu c?a bà này ch? trích k?ch li?t, cho r?ng Bayrou không có l?p tru?ng! Ðó cung là ý ki?n c?a T?ng Th?ng Sarkozy.

S? phi?u t?i các xã trên 3,500 dân

B?u th? xã (Municipales). Phe t?: 47.4%. C?c t?: 1.80%. Ð?ng Dân Ch? MoDem: 3.69%.

Phe h?u: 44.38%. C?c h?u: 1.08%. Các d?ng nh? khác: 1.65%. Không di b?u: 38.92%.

B?u t?ng (Cantonales). Phe t?: 48.8%. C?c t? 0.37%. Phe gi?a MoDem: 4.42%.

Phe h?u: 40.71%. C?c h?u: 5%. Các d?ng khác: 1.42%. Không di b?u: 35.10%.

Nhân v?t trong chính quy?n d?c c?

Th? tu?ng và 21 b?, th? tru?ng n?m trong các liên danh tranh c?, 14 du?c d?c c? ngay vòng d?u.

- Francois Fillon, th? tu?ng, d?c c? h?i viên h?i d?ng xã Solesmes.

- Jean-Louis Borloo, b? tru?ng môi sinh, d?c c? t?i Valenciennes v?i 55.5% s? phi?u.

- Michèle Alliot-Marie, b? tru?ng n?i v?, d?c c? t?i Saint-Jean de Luz, 55.56% s? phi?u.

- Xavier Bertrand, b? tru?ng lao d?ng, d?c c? t?i Saint-Quentin v?i 60.80% s? phi?u.

- Hervé Morin, b? tru?ng qu?c phòng, d?c c? t?i Epaignes (Eure) m?t làng nh? 1,200 dân.

- Eric Woerth, b? tru?ng ngân sách, d?c c? t?i Chantilly v?i 65% s? phi?u.

- Roger Karoutchi, th? tru?ng d?c trách liên l?c Qu?c H?i, t?i Villeneuve la Garenne v?i 52.34%.

- Laurent Wauquiez, phát ngôn viên chính ph?, t?i Le Puy en Velay, v?i 56.45% s? phi?u.

- Eric Besson, th? tru?ng d?c trách k? ho?ch và lu?ng d?nh, t?i Donzère v?i 69.9%.

- Valérie Létard, th? tru?ng liên d?i, trong liên danh t?i Valenciennes v?i 55.5% s? phi?u.

- Dominique Bussereau, th? tru?ng d?c trách v?n t?i, t?i St.- Georges Didonne, v?i 55.23% phi?u.

- André Santini, th? tru?ng d?c trách công v?, d?c c? t?i Issy les Moulineaux, v?i 56.76% s? phi?u.

- Hervé Novelli, th? tru?ng d?c trách công nghi?p, d?c c? t?i Richelieu, v?i 54% s? phi?u.

- Luc Chatel, th? tru?ng d?c trách v? tiêu th?, d?c c? t?i Chaumont v?i 56.15% s? phi?u.

T?i m?t s? thành ph? l?n

T?i Paris: Liên Danh Xã H?i th?ng t?i 3 qu?n: III 55.83%, XI 55.06%, XIX 54.12%, trong khi liên danh UMP ch? th?ng t?i qu?n XVI v?i 51.71%. Liên danh XH d?n d?u t?i 10 qu?n II, IV, IX, X, XII, XIII, XIV, XV, XVIII, XX trong khi liên danh UMP ch? d?n d?u t?i 3 qu?n VI, VII, VIII. Các qu?n I, V, XV, XVII chua bi?t s? ra sao.

T?i Neuilly sur Seine, chuy?n x?y ra nhu chua t?ng có. Hai liên danh phe h?u v? d?u: Jean-Christophe Fromantin có s? h? tr? c?a UMP du?c 47.88%, Arnaud Teullé ly khai UMP du?c 32.12%, liên danh c?a Xã H?i ch? du?c 7.93%.

T?i Lyon, Gérard Collomb, th? tru?ng Xã H?i mãn nhi?m th?ng 52.90% trong khi Dominique Perben, c?u b? tru?ng giao thông, ngu?i c?a d?ng UMP ch? du?c ch?ng 30%.

T?i Bordeaux, Alain Juppé th?ng l?n, du?c 56.62% s? phi?u nhu dã vi?t ? trên.

Sarkozy, Prénom Jean

Theo v?t chân c?a cha... Jean Sarkozy, d?c c? t?i Neuilly-Sud v?i 51.9% s? phi?u là ngh? viên tr? nh?t, 21 tu?i. Là m?t thành công m?c d?u không ph?i là xu?t s?c cho l?m. Noi dây v?n là h?u c? c?a phe h?u và l?n nào, ?ng c? viên c?a phe h?u cung du?c... trên 72% s? phi?u ngay vòng d?u.

Ghi danh nam th? hai tru?ng lu?t t?i Sorbonne, con d?u c?a T?ng Th?ng Sarkozy mu?n n?i nghi?p cha, tr? thành lu?t su và... làm chính tr?.

“Trong n?n dân ch?, d?c c? là m?t thành công,” anh ta nói v?i nh?t báo Le Parisien. “Tôi r?t vui m?ng và s? dem h?t công s?c ph?c v? dân trong thành ph? Neuilly.”

Bernadette Chirac, c?u d? nh?t phu nhân tái d?c c? h?i viên h?i d?ng xã Sarran, noi bà là bà h?i d?ng t? 1971. Bà dang là ngh? viên t?ng Corrèze. Trong khi dó, bà Anne-Marie Raffarin, phu nhân c?u th? tu?ng d?c c? h?i viên h?i d?ng xã Chasseneuil du Poitou (Vienne). Tên c?a Carla Sarkozy du?c ghi vào lá phi?u t?i làng Beaumesnil (Calvados) và du?c coi h?p l?. Nhung vì ch? có m?t phi?u nên thua nh?ng ?ng viên khác.

Vòng nhì, m?t s? thành ph? l?n

Trong ch?ng 110 thành ph? hay qu?n có hon 30,000 dân, s? có 55 cu?c d?i ch?i tay ba (t?, h?u, phe gi?a MoDem) và 13 tay tu (có thêm c?c t? hay c?c h?u).

- Marseille: Jean-Claude Gaudin, th? tru?ng UMP du?c 41.03% s? phi?u trong khi Jean Noel Guérini Xã H?i du?c 39.14%. Cu?c b?u phi?u s? du?c quy?t d?nh v?i phi?u c?a MoDem 5.54% c?a FN 9% và c?c t? 5%. MoDem dã h?p liên danh v?i liên danh c?a Xã H?i. Phe h?u tìm m?i cách d? gi? cho du?c Marseille.

- Toulouse: Jean-Luc Moudenc, ông maire c?a phe h?u t? 40 nam nay mãn nhi?m du?c 42.39%, ?ng viên d?i l?p Xã H?i ch? du?c 39% nhung có h?u thu?n c?a phe d?ng gi?a và c?c t?. Nhu v?y, thành ph? này có th? v? phe d?i l?p.

- Nice: Christian Esterol, th? tru?ng lãnh th? h?i ngo?i c?a UMP du?c 35.80% b? xa Jacques Peyrat, phe h?u, 23.14%. ?ng c? viên c?a Xã H?i ch? du?c 22.30%.

- Strasbourg: Roland Ries, ?ng viên d?ng Xã H?i dang có uu th? v?i 43.89% d? l?y l?i thành ph? này t? phe h?u. Th? tru?ng duong quy?n Fabienne Keller, UMP, ch? du?c có 33.92%. Roland Ries d? tính liên k?t v?i MoDem.

- Pau: Ba liên danh dang tranh nhau, Martine Lignieres-Cassou, Xã H?i d?n d?u v?i 33.87%, Francois Bayrou ch? t?ch c?a MoDem, du?c 32.61% th? nhì và th? tru?ng mãn nhi?m (ly khai Xã H?i, du?c UMP ?ng h?) Yves Urieta 27.80% th? ba. Ð?ng UMP mu?n ?ng h? Francois Bayrou v?i di?u ki?n là MoDem ch?p nh?n thuong thuy?t chung cho c? nu?c, Francois Bayrou không d?ng ý. Yves Urieta, ngu?i c?a UMP không ch?u rút lui.

- Mulhouse: Jean-Marie Bockel, th? tru?ng B? H?p Tác (Coopération), d?ng viên Xã H?i ly khai k?t h?p v?i Sarkozy du?c 40.35% s? phi?u. Ð?ch th? chính là Pierre Freyburger du?c 32.34%. Patrick Binder, ?ng viên FN du?c 10.31%. N?u th?t c?, Bockel có th? b? m?t ch?c.

- Périgueux: B? Tru?ng Giáo D?c Xavier Darcos du?c 45.25% s? phi?u trong khi ?ng viên Xã H?i du?c hon 56 phi?u (45.70%). Liên k?t v?i MoDem có Jean-Louid Demaret du?c 6.05% ch? truong “không t?, không h?u”. Xavier Darcos tuyên b? s? ? l?i chính quy?n cho dù th?t c?.

- Reims: Hai ?ng viên UMP tranh nhau d? l?i cho ?ng viên d?i l?p Adeline Hazan 42.06% d?n d?u. T?ng thu ký c?a d?ng UMP kêu g?i Catherine Vautrin (ngh? ho?t d?ng v?i UMP, du?c 25.19%) và Renaud Dutreil ?ng viên c?a UMP, 23% nên nhu?ng nhau d? Reims, thành ph? ru?u sâm banh v?n c?a phe h?u kh?i l?t vào tay d?ng viên Xã H?i.

- Colombes: Cho dù có Rama Yade, th? tru?ng ngo?i giao d?ng th? ba trong danh sách, Nicole Goueta, th? tru?ng UMP mãn nhi?m ch? du?c 42.46% b? Philippe Sarre, d?ng viên Xã H?i d?n d?u v?i 43.56%. K?t h?p v?i liên danh MoDem (8.60%) có th? liên danh UMP th?ng c?.

- Asnières: Th? tru?ng mãn nhi?m d?n d?u v?i 41.56% nhung s? d?ng d?u v?i m?t liên minh g?m ba thành ph?n khá d?c bi?t: Sébastien Pietrasantra, Xã H?i du?c 33.66% v?i ngu?i d?ng nhì liên danh h?u phái Josiane Fischer 12.44% và Christian Leblond, th? ba c?a MoDem.

Trong nhi?u thành ph? khác, cu?c tranh c? s? r?t gay go. Ðó là: Caen, Amiens, Angers, Calais, Saint-Etienne, Saint Brieuc, Paris V, Orléans, Evreux, Mende, Tarbes, Narbonne hay Roanne.

Chuy?n c?a các ông bà Maire

Ph? c?p c?a ông bà Maire

Ph? c?p c?a ông bà maire tính theo dân s? trong xã. Ph? c?p th?p nh?t là 633 Euro c?a nh?ng ông bà maire ch? có du?i 500 dân, nhi?u nh?t là 5,398 Euro, ph? c?p c?a nh?ng ông bà ngu?i cai qu?n trên 100,000 dân. S? ph? c?p dó ghi l?i nhu sau:

Xã có ít hon 500 dân: 633 Euro. Xã có t? 500 d?n 999: 1,154 Euro. Xã có t? 1,000 d?n 3,499: 1,601 Euro. Xã có 3,500 t?i 9,999: 2,047 Euro. Xã có 10,000 d?n 19,999: 2,420. Xã có 20,000 d?n 49,999: 3,350 Euro. Xã có 50,000 t?i 99,999: 4,095. Xã có 100,000 và hon: 5,398 Euro.

Ông Maire không có dân

Ông cung deo bang c? tru?c ng?c. “Bang c? ph?i d? cho màu xanh lên trên,” ông nói, cung gi?ng nhu t?t c? các ông bà maire trên nu?c Pháp. Chuy?n khác c?a ông Jean Laparra, maire c?a xã Bezonvaux (Meuse) là: dân s? zéro! Xã này thu?c vào danh sách sáu xã... morts pour la France, b? xóa trên b?n d? vì tr?n Verdun nam 1916.

Ch? còn mình ông ? dây. Nam nay 86 tu?i nhi?m k? th? hai xã tru?ng Bezonvaux. Ông du?c t?nh tru?ng b? nhi?m nên không là m?t xã tru?ng th? thi?t: ví d? ông không du?c quy?n d? c? ngu?i ra tranh c? t?ng th?ng hay b?u thu?ng ngh? si.

Con cháu nh?ng ngu?i trong làng th?nh tho?ng l?i v? noi dây tham l?i du?ng d?t hay nh?ng tòa nhà d? nát không s?a ch?a. Nh? nh?ng ngu?i này ông ghi l?i l?ch s? c?a làng. Ông xã còn mu?n làm m?t l?n: c? hành dám cu?i cô cháu gái t?i làng này.

Eure: Tr? s? xã nh? nh?t nu?c Pháp

Chi?u dài ba thu?c, r?ng 2,61 thu?c, nghia là di?n tích 7,83 thu?c vuông: dó là tr? s? c?a Xã Saint-Germain de Pasquier (Eure), nh? nh?t du?c ghi vào cu?n sách k? l?c Livres Guiness des records. Mái ngói t? x? normand, tu?ng g?ch nung d?, xây bên v? du?ng, tr? s? gi?ng nhu m?t tr?m autocar. Bên trong d? d?c du?c nghiên c?u d? không b? chi?m ch?: bàn, gh? d?u du?c g?p l?i nhung cung có c? noi d? ?m cà phê và phòng che kín d? b? phi?u.

Khi có vi?c, m?i ngu?i ch? ? bên ngoài, bên trong ch? có m?t ho?c hai ngu?i vào r?i ra. Có dám cu?i, ch? có dôi v? ch?ng s?p cu?i và hai ngu?i ch?ng vào d?ng sát vào nhau, l?i c?a Germain Leborgne, xã tru?ng c?a 142 dân. (Le Parisien)

Ðô tru?ng, th? tru?ng Anh, M?, Ý...

T?i M?, ngu?i ta nghi d?n New York hon là vùng th? dô D.C. Th? tru?ng New York du?c dân chúng b?u tr?c ti?p v?i nhi?m k? 4 nam, riêng r? v?i h?i d?ng th? xã. Trong khi da s? thành viên h?i d?ng th? xã thu?c d?ng Dân Ch?, t? 15 nam nay, th? tru?ng là ngu?i c?a C?ng Hòa, nay là Michael Bloomberg.

Luân Ðôn, dúng ra là Greater London k?t h?p nhi?u thành ph? chung quanh th? dô có dô tru?ng cung du?c b?u tr?c ti?p v?i nhi?m k? 4 nam. Ðô Tru?ng Ken Livingstone th?t s? chú ý d?n Luân Ðôn hon là các thành ph? liên k?t.

T?i Berlin, ch?c v? này ph?c t?p hon. G?i là th?ng d?c (maire-gouverneur) do Qu?c H?i b?u v?i nhi?m k? 5 nam, nhi?m k? c?a m?t ngh? si và là ngu?i c?m d?u chính ph? c?a Lande Berlin (Chef du Senat de Berlin). Hi?n nay là ông Klaus Wovereit.

T?i B?, ph?c t?p không kém. G?i là Région Bruxelles Capitale, dô tru?ng (le bourgmestre) Freddy Thielmans du?c c? v?i nhi?m k? 6 nam theo m?t th? t?c c?a quy ch? thành ph? Bruxelles và các vùng nói ti?ng Pháp và ti?ng flamand.

T?i Rome, du?c b?u tr?c ti?p, khác bi?t v?i h?i d?ng dô thành. Nhi?m k? 5 nam có nhi?u quy?n hành d?c bi?t. Hi?n nay là Walter Veltroni.

M?t vài tin khác

Cécilia không h? nh?n SMS c?a Sarkozy

Ra tru?c c?nh sát cu?c v? v? t?ng th?ng Pháp thua ki?n tu?n báo Nouvel Observateur ch? truong m?ng lu?i Nouvel Obs, bà Cécilia v? cu c?a T?ng Th?ng Sarkozy dã bác b? l?i c?a ký gi? báo này cho r?ng T?ng Th?ng Sarkozy dã g?i cho bà m?t câu ng?n trên máy. Theo l?i c?a ký gi? này, câu dó vi?t là: “Si tu reviens, j'annule tout,” do T?ng Th?ng Sarkozy g?i cho bà Cécilia tru?c ngày cu?i bà Carla Bruni.

“Je n'ai jamais recu ce SMS”, bà Cécilia nói v?i C?nh sát. “T? ngày ly d?, Tháng Mu?i nam ngoái, bà ta không h? nh?n du?c thu t? gì nói v?i gi?ng di?u nhu v?y,” l?i thu?t l?i c?a m?t ngu?i theo dõi h? so v? v? này.

Lu?t su c?a tu?n báo Nouvel Observateur tuyên b? r?ng không l?y gì ng?c nhiên khi nh?n du?c tin này. “Ði?u chúng ta m?i du?c bi?t xác nh?n di?u chúng tôi dã qu? ch?c: dó là m?t chuy?n d?ng d?ng.” Cu?c di?u tra nhu v?y ch?m d?t v? này m?t cách nhanh chóng. Li?u T?ng Th?ng Sarkozy có ti?p t?c t? cáo ký gi? này n?a không?

N?u ký gi? nh?n l?i, có l? T?ng Th?ng Sarkozy s? bãi n?i, l?i c?a Lu?t Su Herzog v?i báo chí. Nhung cho t?i nay, không ph?i nhu v?y và dó là di?u dáng ng?c nhiên. “Tôi ng? r?ng khách hàng c?a tôi, b? tai v? trong v? này không còn mu?n di t?i n?a. Theo ông ta, v? này giúp cho ngh? báo m?t chuy?n: tr? l?i v?i luân lý ch?c nghi?p c?a mình.”

Lu?t Su Herzog cho r?ng l?i c?a Cécilia là “duong nhiên”, ai cung có th? doán tru?c du?c nhu v?y. Ký gi? vi?t bài này trên m?ng lu?i n?u b? k?t án, có th? b? ph?t ba nam tù và 75,000 Euro ti?n v?.

Journee De La Femme

Th? B?y cu?i tu?n tru?c, 8 Tháng Ba là Ngày Ph? N?. Ngày này nam nay t?i Pháp không du?c t? ch?c rình rang, có l? vì roi vào tu?n l? ngh? c?a các tru?ng trong khu h?c chính vùng Paris, hay là vì cu?c b?u c? dô t?nh th? l?n áp? Nhung báo chí cung nhân d?p nh?c d?n ph? n? Pháp và các v?n d? c?a h?.

Vai trò c?a ph? n? trong xã h?i Pháp hi?n tình nhu th? nào? Trong mu?i ngu?i c?m d?u dô, t?nh th? m?i có m?t bà, trong s? nam dân bi?u m?i có m?t bà. Nh?ng khuôn m?t n?i nhu Ségolène Royal, Martine Aubry (c?u b? tru?ng, th? tru?ng Lille), Michèle Alliot-Marie, b? tru?ng n?i v?, Francoise de Panafieu, tranh ch?c dô tru?ng... “ch? là nh?ng cây lo tho làm che sao n?i khu r?ng.” Sau nh?ng ngu?i dó, theo Le Parisien, nói m?t các d?i cuong, “không còn ai.”

Lý do? Theo cu?c tham dò c?a CSA, tru?c h?t khó khan c?a các bà ph?i làm hai vi?c, vi?c công và vi?c gia dình, theo ý c?a 51% ngu?i tr? l?i ph?ng v?n. Th? hai là chuy?n k? th? dàn bà trong linh v?c chính tr? (theo ý ki?n c?a 47%). “Ðó là chuy?n có th?c,” theo l?i nhà xã h?i h?c Janine Mossuz-Lavau, tác gi? cu?n Femmes-Hommes. Pour la parité, Presses de Sciences-Po xu?t b?n. Thêm vào gi? làm vi?c, các bà ph?i lãnh trách nhi?m d?n 60% vi?c d?y d? con cái và d?n 70% chuy?n trong gia dình.

T? nam 2000, lu?t quân bình gi?a dàn bà và dàn ông trong các ch?c v? chính tr? dã bu?c các d?ng phái dành ch? cho các bà. Tám nam sau, d?u óc c?a dân chúng không thay d?i m?y.

“Ngu?i ta ghi tên dàn bà vào danh sách vì không th? nào khác hon,” l?i c?a bà Catherine Achin, d?ng tác gi? cu?n Femmes en Politique (nhà xu?t b?n La Découverte). V?y mà, theo cu?c tham dò c?a báo chí, các bà tr?i hon các ông trong nhi?u lãnh v?c. Các bà du?c coi nhu là “có d?u óc xã h?i hon,” (67% ngu?i tr? l?i), “ti?p c?n v?i th?c t? nhi?u hon,” (58%), “l?ng nghe nguy?n v?ng c?a dân chúng” (54%), “luong thi?n hon,” (52%), “ti?n b? hon” (50%) và ngay c? “can d?m hon,” (48%).

M?t vài con s?

S? các bà trong h?i d?ng xã cho t?i nay là 33% (47.5% trong nh?ng xã có trên 3,500 dân), 10.4% ngh? viên. Ch? 10.9% maires là các bà. 18.5% là bà dân bi?u, 16.9% là bà ngh? si. T?i Ngh? Vi?n Âu Châu, 43.6% ngh? si Pháp là dàn bà.

150 bà “d?c bi?t” dã du?c t?ng th?ng m?i vào d? ti?c t?i di?n Elysée nhân ngày Ph? N?. Mu?i lam bàn du?c d?t ra trong phòng khánh ti?t c?a Ði?n Elysée, trong dó 10 bàn có 10 thành viên c?a chính ph? Fillon ng?i ch? t?a. Bà Michèle Alliot Marie, b? tru?ng n?i v? m?c b?n không t?i d?.

Các bà có b?ng cao hon các ông

Con gái h?c gi?i hon con trai, dó là chuy?n c?a nu?c Pháp. Âu Châu g?m 27 nu?c cung v?y, theo S? Th?ng Kê c?a LHAC (Eurostat). Con gái ít g?p khó khan v? d?c hon con trai (18% g?p khó khan so v?i 30%) và ít khi ra tru?ng mà không t?t nghi?p.

S? các bà t?t nghi?p b?c trung và d?i h?c dông hon các ông nhung còn tùy vào l?p tu?i. T? 55 d?n 64, các ông t?t nghi?p trung h?c dông hon các bà, v?i l?a 35-44 tu?i, hai bên b?ng nhau, l?a tu?i 25-34 trái l?i, các cô dông hon, d?c bi?t t?i các nu?c phía Nam Âu Châu: Ý, Tây Ban Nha, Hy L?p.

V? chuyên môn thì các bà không qua m?t các ông v? toán, khoa h?c và k? thu?t. T? 2005, ch? có 31% các bà t?t nghi?p trong nh?ng ngành này, t?i nay cung không dông hon.

Trong cu?c s?ng

Té, ngã: Tai n?n c?a ngu?i l?n tu?i

Lý do chính, tr?c ti?p hay gián ti?p, c?a t? vong c?a ngu?i già là gì? Không ph?i ung thu hay Alzheimer. Mà là té, ngã: chân b? v?p t?m th?m, bu?c di tron tr?t, tr?t chân khi lên thang hay chóng m?t... M?i nam 400,000 ngu?i Pháp trên 65 tu?i b? té và 12,000 trong s? dó t? tr?n.

Cho dù không b? gãy xuong ch?u, l?n té dó cung khi?n cho y si lo l?ng. Vì dã b? té m?t l?n, sau tu?i 75, là b?t d?u có nhi?u chuy?n khác x?y d?n. “Tuy nhiên, chuy?n dó tránh du?c m?t cách d? dàng,” l?i Bác Si Jean-Eric Lundy, b?nh vi?n Cochin. Ông này v?a tung ra trên m?ng lu?i m?t site Internet d? phòng ng?a và thông tin v? v?n d? c?a nh?ng ngu?i l?n tu?i: www.protec-chute.com.

C?n ph?i c?nh giác v? s? r?i ro dó. Ði?u can b?n là nên khám nghi?m v? tình tr?ng chung và s? thang b?ng trong co th? sau 75 tu?i. Có nh?ng cu?c ch?n b?nh dành riêng cho v?n d? này không t?n kém nhung ít ai nghi d?n. Ngu?i y?u, u?ng thu?c làm gi?m trí, gi?m th? giác hay th?c gi?c và di d?ng ban dêm... là nh?ng y?u t? dua t?i tình tr?ng này.

L?n té ng? d?u tiên thu?ng không là gì c?. Th? nhung ph?i c? tránh vì t? dó s? té ngã hoài, theo l?i c?a bác si Frédéric Bloch ? b?nh vi?n Cochin ? Paris.

40% là do nh?ng tr? ng?i

M?t ph?n ba s? ngu?i trên 65 tu?i và 50% ngu?i trên 80 th? nào cung b? té ngã m?t l?n trong nam, theo cu?c di?u tra c?a b?nh vi?n Broca và Ð?i h?c Descartes Paris V. Trong nhà, 40% b? ng” là vì nh?ng chu?ng ngãi (giây gi?a du?ng di...) 18% vì b? choáng váng (vì thu?c), 12% vì m?t thang b?ng. Ngã vì gi?m huy?t áp hay chóng m?t ít x?y ra.

Ch? 10% nh?ng v? ngã này gây thuong tích, 5% b? gãy hay tr?c, 6% dua d?n t? vong. ?nh hu?ng tinh th?n d?n ngu?i b? ngã: ít mu?n di l?i hay di d?ng ch?m ch?p.

Chuy?n ng? c?a ngu?i Pháp

A! Ðu?c n?m nu?ng trên giu?ng bu?i sáng! Hai ngu?i, có m?t ngu?i mo u?c nhu v?y. Theo cu?c di?u tra v? gi?c ng? c?a Vi?n Phòng Ng?a và Giáo D?c S?c Kh?e (Inpes) công b? ngày 10 Tháng Ba, 45% c?a tu?i t? 25 d?n 45 than phi?n là không ng? d?y gi?c.

Trung bình ngu?i Pháp ng? 7 gi? m?t dêm, trong s? dó, 17% du?c g?i là “ít ng?”, “ch? ng?” 6 gi? 41 phút, còn l?i, 71% cho là ng? d?y d? 7 gi? 21 phút m?t dêm, theo Vi?n BVA di?u tra 1,004 ngu?i. Không th?y nói có bao nhiêu ngu?i m?i dêm ch? ng? vài ti?ng d?ng h?.

86% cho r?ng ng? là m?t chuy?n thích thú, nhung m?i ngu?i d? gi?c ng? m?t cách khác nhau. 24% coi télé trên giu?ng tru?c khi ng?, và trong ba ngu?i, có hai ngu?i sau 17 gi? v?n còn u?ng nh?ng ch?t kích thích làm t?nh ng? nhu là trà, ru?u, hút thu?c lá, cà phê hay nu?c soda có ch?t cà phê.

Khi m?t ng?, ngu?i Pháp quy trách nhi?m cho công vi?c (53%), khó khan v? tâm lý (40%) và con cái (27%).

Ðau, nên u?ng thu?c d?t ti?n?

Ðó không ph?i câu h?i (ng? ng?n) c?a ngu?i vi?t bài này mà là v?n d? c?a Journal of American Medical Association. T?p chí c?a H?i Y H?c còn có l?i k?t lu?n: có th? u?ng placebo, nghia là thu?c gi?, d?t ti?n mau lành hon, ch?ng t? r?ng tâm lý là y?u t? quan tr?ng.

B?t d?u là chuy?n thí nghi?m. Các nhà kh?o c?u c?a Vi?n K? Thu?t Massachusetts (MIT) tuy?n d?ng 82 ngu?i tình nguy?n trên m?ng lu?i d? cho u?ng m?t th? thu?c g?i là thu?c gi?m dau có ch?t tuong t? nhu ch?t codeine. Th?t s? ch? là thu?c gi? (ví d? b?t mì). Nhóm này du?c chia làm hai.

Nh?ng ngu?i g?p may du?c trao cho viên thu?c nói r?ng du?c bán ra v?i giá 2.50 $ m?t viên, nh?ng ngu?i khác cung viên thu?c dó nhung giá bán ch? là 0.10 $ (10 cents). T?t c? d?u du?c nh?n vào trong ngu?i lu?ng di?n có th? lên t?i 80 volts, và du?c yêu c?u cho bi?t c?m giác nhu th? nào.

85% c?a nh?ng ngu?i u?ng viên thu?c 2.50 $ c?m th?y không dau d?n nhu 61% c?a nh?ng ngu?i u?ng viên thu?c dó dã h? giá. V?y giá ti?n có m?t vai trò tâm lý trong v? này. Nhung không ch? giá ti?n ?nh hu?ng không mà thôi. “Còn bao bì, cách trình bày n?a,” theo l?i Dan Ariely, ti?n si v? kinh t?, di?u khi?n cu?c thí nghi?m này.

M?t y si Pháp luu ý v? v?n d? này: Cách g?i cho (không l?y ti?n) các thu?c này có ?nh hu?ng d?n hi?u l?c c?a thu?c. Khi g?i cho ph?i nói v?i nh?ng l?i tin tu?ng chân thành...

V?n d? c?a nhóm kh?o c?u c?a vi?n MIT là làm sao các nu?c nghèo ti?p nh?n nh?ng thu?c h? th?t s? c?n d?n mà không coi r? nh?ng thu?c dó? Ðó cung là tru?ng h?p c?a thu?c mà các du?c phòng t?i Pháp thu?ng d? ngh? v?i khách hàng thay th? nh?ng nhãn hi?u d?t ti?n hon, g?i là thu?c générique.

Vi?n kh?o c?u MIT s? làm thêm m?t cu?c thí nghi?m, l?n này v?n thu?c gi? (placebo) và cho không, xem th? có hi?u nghi?m tí nào so v?i thu?c gi? 2.50 $ m?t viên hay 10 xu m?t viên không?

Th?i giá t?i Âu Châu (Pháp, Anh, Ý, Ð?c, B?)

M?t lít xang super 95 t?i B? 1.50, Ð?c 1.42 Euro, Ý 140, Anh 1.39, Pháp 1.34 Euro. M?t vé métro t?i Anh 5.3 Euro, Ð?c 2.10, Pháp 1.50, B? 1.50, Ý 1 Euro. Xe Peugeot 110 HDI t?i B? 19,520; Pháp 19,200; Anh 18,310 Euro; Ð?c 17,800; Ý 13,400 Euro. Thuê bao Internet ADSL m?t tháng t?i B? 41.75 Euro, Ý 39.90 Euro; Pháp 29.90; Ð?c 25 Euro, Anh 13.25 Euro.

M?t Big Mac t?i B? 3.60, Pháp 3.50 Euro, Ý 3.20 Euro, Ð?c 3.10. Anh 2.64 Euro. Sáu yaourt Danone t?i Anh 2.46 Euro, B? 1.98, Pháp 1.18 Euro, Ý 1.08 Euro, Ð?c 1.09. Khám y si t?ng quát t?i Pháp 22 Euro (ch? du?c tr? 20 n?u có thêm mutuelle), B? 21.50, Ý 0 Euro Anh 0 Euro, Ð?c 0 Euro. Vé coi xi nê t?i Anh 12.50 Euro, Pháp 9.90, B? 8.50 Euro, Ð?c 8 Euro, Ý 5.50 Euro.

Giá g?o tang kh?p noi

Giá g?o tang t?i M? cung nhu Á Châu. Trong sáu tháng t?i Chicago, giá m?t t?n tang t? 420 $ lên 570 $ còn ? Bangkok, Thái lan, giá t? 330 $ tang lên 470 $. T?t c? các th? g?o nói chung tang hon 35% trong nam tháng qua. Tình hình s? không khá hon vì s? tiêu th? tang 1% trong khi s? s?n xu?t toàn c?u ch? tang 0.5%. T?i Hoa k?, b?p tang t? 100 $ m?t t?n lên 200 $, lúa m?ch t? 180 $ lên 480$ vì có phong trào ch? bi?n ngu c?c, cây trái thành nhiên liêu thay cho d?u xang.

D?u xang, m?t thùng 159 lít t?i New York 110 $, m?t Euro t?i Paris 1.56 $, m?t lu?ng vàng 1,000 $.

T?ng Th?ng Bush lên ti?ng

V?i tình hình này, ngu?i M? không th? ng?i yên ch?u d?ng. Ngày 13 Tháng Ba, l?n d?u tiên, t?ng th?ng M?, George W. Bush, lên ti?ng v? v?n d? này. Khi dài truy?n hình PBS h?i r?ng ông có mu?n m?t d?ng dô la “m?nh hon n?a” không, ông tr? l?i “Ch?c ch?n r?i!” Và thêm: “Cho d?n nay, không ph?i là nh?ng tin vui,” dó là lúc Euro vu?t qua m?c 1.55$ ngày 12 Tháng Ba, l?n d?u tiên t? lúc ra d?i nam 1999. Qua ngày hôm sau, Euro l?i lên thêm m?t xu.

“S? di chúng ta ph?i có d?ng dô la m?nh hon n?a vì d? gi?m b?t n?n l?m phát. Ð?ng dô la không d? m?nh không cho ta mua du?c nhi?u thùng d?u hon tru?c, và di?u dó khi?n cho d?i s?ng c?a dân M? khó khan hon” (Le Monde, 14 Tháng Ba). B?ch Cung lo ng?i r?ng vì d?ng dô la m?t giá, th? gi?i không d?u tu vào nu?c M?, làm sao bù d?p tình tr?ng tài chánh thâm th?ng c?a nu?c M?? Trung Hoa, các nu?c ? Trung Ðông ch?ng h?n, b?t d?u lo là th? tru?ng tài chánh nu?c M?...

Chính quy?n M? làm du?c gì d? c?u d?ng dô la, nhu là gi?m tô su?t ch?ng h?n? Ðó l?i là quy?n c?a Ngân Hàng Trung Uong, v?n có vai trò d?c l?p v?i hành pháp. Tru?c dây, ngu?i M? ua nói: “Ðô la, ti?n c?a chúng tôi, nhung là v?n d? c?a các ông!” B?t d?u t? dây, ch?u h?t n?i, dô la, ti?n c?a ngu?i M? là v?n d? c?a ngu?i M?!

Th?ng c?nh quen thu?c t?i Paris

Kh?i Hoàn Môn (Arc De Triomphe)

Trung tâm Paris, th?ng c?nh này r?t d? ki?m. Cho t?i nay, du khách thu?ng ch?p hình bên ngoài và ? du?i, d?ng t? xa, noi bùng binh hình ngôi sao xe hoi ch?y quanh không bao gi? ng?ng. Bên trong và bên trên m?i dây có thêm nhi?u chuy?n dáng du?c du khách tr? ti?n d? leo thang chân lên coi. Ngu?i di l?i khó khan có th? dùng thang máy.

- Lên t?ng trên: T?t c? có t?i 284 b?c thang xo?n ?c. Gi?a ch?ng có noi d? d?ng ngh?, xin c? th? d?c d? di ti?p. Lên t?ng trên cùng có gh? dài d? ng?i ngh? ch?c lát r?i ra ngoài, quan sát c?nh Paris bên du?i. Có ?ng kính, ch? c?n hu?ng v? Tháp Eiffel hay Vu?n Tuileries s? du?c th?y nh?ng hình ?nh gi?i thích. Khác hon là nhìn t? Tháp Eiffel.

Trong phòng, bên tay ph?i có b?c tu?ng do nhà diêu kh?c Francois Rude th?c hi?n t? nam 1832 t?i 1836. Trên d?u có cánh, khuôn m?t di?n t? s? s? hãi hay gi?n d? vì chi?n tranh.

- Gi?a Chi?n tranh và hòa bình: Trong gian chính, hai màn ?nh bên nhau: chi?n tranh (bên trái) và hòa bình (bên ph?i) k? l?i l?ch s? các cu?c chi?n. B?m nút, du khách s? th?y lính Ð?c b? b?t du?i chân Kh?i hoàn môn nam 1944. Nút bên ph?i, 58 nam sau: dám dông chào m?ng vô d?ch gi?i túc c?u th? gi?i nam 1998.

- Kh?i hoàn môn trên th? gi?i: 77 kh?i hoàn môn trên th? gi?i du?c ghi l?i trên b?n d? trong phòng này. Du khách có th? tìm th?y ?nh c?a kh?i hoàn môn trong nu?c mình.

Ð? trang trí cho công tru?ng này, nam 1758 m?t ngu?i tên là Jean-Etienne Ribartd de Chamoust tu?ng tu?ng ra m?t coi voi l?n n?m trên công tru?ng. Thân mình cho c? m?t tòa nhà khiêu vu và m?t nhà hát l?n. Nu?c tuôn ra t? vòi tr? thành m?t su?i nu?c. Nam 1806, Napoléon quy?t d?nh d?t khoát: cho xây Kh?i hoàn môn còn l?i t?i ngày nay.

M?t vài con s?

Arc de Triomphe t?i Paris cao 50 thu?c. Xây d?ng t? nam 1806 (d?t viên dá d?u tiên). Khánh thành ngày 29 Tháng B?y 1836. Nam 1885, tang l? c?a Victor Hugo. Quan tài di du?i Arc de Triomphe tru?c khi vào Ði?n Panthéon. 1919: Charles Godefroy, phi công bay xuyên qua c?ng v?i máy bay hai d?ng co. 1921: Xác c?a m?t chi?n si vô danh du?c d?t gi?a lòng c?a c?ng. 1944: Gi?i phóng Paris. Charles de Gaulle vinh danh chi?n si dã b? mình vì nu?c Pháp 1998: Trung bi?u ng? sau ngày Pháp th?ng Gi?i Túc C?u Th? Gi?i. Hình Zidane ph?t ph?i tru?c c?ng chào này. L?a thiêng th?p cháy không ng?ng 85 nam nay. S? du khách nam 2007: 1,300,000 ngu?i.

Arc de Triomphe, Place de Charles de Gaulle 75008 PARIS. ÐT 01 55 37 73 77. www.monuments-nationaux.fr. Gi? m? c?a: T? 10 d?n 22 gi? 30 t? 1 Tháng Mu?i d?n 31 Tháng Ba và t? 10 gi? d?n 23 gi? t? 1 Tháng Tu d?n 30 Tháng Chín. Ðóng c?a: 1 Tháng Giêng, 1 Tháng Nam, 25 Tháng Mu?i Hai. M? c?a ch? bu?i sáng: 8 Tháng Nam, 14 Tháng B?y, 11 Tháng Mu?i M?t. Giá ti?n: 9 Euro. 18-25 tu?i, du?c giá r? hon. Du?i 18: kh?i vé. Lên b?ng thang máy cho nh?ng ngu?i di l?i khó khan. Métro: Ligne 1, 2, 6 và RER A.

H?i Ch? Sách l?n th? 28 (Salon du Livres) khai m?c t?i Porte de Versailles (Hall 1) t? 14 d?n 19 Tháng Ba. Nam nay khách danh d? là Do Thái (Israel) nhân d?p k? ni?m 60 ngày thành l?p nu?c. Shimon Peres, t?ng th?ng Do Thái t?i khai truong cùng v?i T?ng Th?ng Sarkozy. “Nu?c Pháp không nh?ng c?u giúp dân t?c và nu?c Do Thái, còn giúp phát tri?n ngành van hóa. Trong 60 nam, 2,500 cu?n sách du?c d?ch t? Pháp ng? ra ti?ng Hebreu, 1,000 cu?n t? ti?ng Hébreu ra ti?ng Pháp,” l?i ông Peres. Các nu?c ? R?p, H?i Giáo kêu g?i t?y chay h?i ch?.