Bể Sòng Bạc Mỹ
Trước khi các thị trường Á Châu mở cửa vào sáng Thứ Hai 17 thì chiều Chủ Nhật 16, giờ miền Ðông Hoa Kỳ, giới chức hữu trách về kinh tế tài chánh của Mỹ đã tung ra ba biện pháp cấp cứu. Mục tiêu là để trấn an các thị trường thế giới khi thiên hạ mở mắt vào Thứ Hai. Coi bộ mục tiêu ấy không đạt, các thị trường từ Á về Âu đồng loạt sụt giá.

Home
Nguy?n Xuân Nghia M?t bóng ma dang ám ?nh th? gi?i: V? n? dây chuy?n Tru?c khi các th? tru?ng Á Châu m? c?a vào sáng Th? Hai 17 th́ chi?u Ch? Nh?t 16, gi? mi?n Đông Hoa K?, gi?i ch?c h?u trách v? kinh t? tài chánh c?a M? dă tung ra ba bi?n pháp c?p c?u. M?c tiêu là d? tr?n an các th? tru?ng th? gi?i khi thiên h? m? m?t vào Th? Hai. Coi b? m?c tiêu ?y không d?t, các th? tru?ng t? Á v? Âu d?ng lo?t s?t giá. Ngân hàng d?u tu Bear Sterns thu?c lo?i “ngân hàng x?u” - trong c? hai nghia, kinh doanh và d?o d?c. Nam ngoái, dây là ngân hàng d?u tiên châm ng̣i cho v? b? bóng d?u tu tài chánh t?i M?, v?i s? s?p d? c?a hai qu? d?u tu d?i xung (hedge funds). Lư do là Bear Sterns thu?c lo?i li?u linh nh?t trong th? tru?ng tín d?ng th? c?p - nhu gói l?a b? tay ngu?i, bên trong là nh?ng gói n? th?i lo?i sub-prime. Đă th?, 10 nam v? tru?c, khi m?t qu? d?u tu d?i xung hàng d?u là Long Term Capital Management b? v? n? v́ hi?u ?ng c?a kh?ng ho?ng kinh t? Đông Á, h? th?ng Ngân Hàng Trung Uong Hoa K? dă v?n d?ng gi?i pháp c?p c?u v?i s? tham d? c?a các ngân hàng khác. Riêng có Bear Sterns l?i t? ch?i. Rơ là x?u choi! Cho nên, sau khi c? phi?u s?t giá m?t phân n?a trong vài ngày, l?n này mà Bear Sterns có v? n? th́ cung dáng! Ngu?i ta thu?ng nói, r?ng d?ng choi d?i mà dánh ngu?c l?i th? tru?ng, v́ khi th? tru?ng qu?t ngu?c th́ ḿnh v? n?. Suy t? dó, nhi?u ngu?i có th? c̣n mong m?t s? báo thù c?a th? tru?ng khi?n các co s? làm an mà b?t ch?p r?i ro nhu Bear Sterns s? ph?i phá s?n. Và các c? dông c?a ngân hàng này c? ráng mà ch?u! Lư lu?n hàm ch?a bên du?i là Ngân Hàng Trung Uong, hay nhà nu?c, không nên nh?y vào c?p c?u nh?ng co s? kinh doanh ?y v́ ch? s? l?i nuôi du?ng ph?n ?ng “? th? làm li?u” - moral hazard - c? làm li?u r?i nhà nu?c s? nh?y vào c?p c?u. (Chuy?n ?y dang x?y ra trên th? tru?ng ch?ng khoán Vi?t Nam, nhung không là d? tài ? dây!). Kh?n n?i, Bear Sterns là ngân hàng d?ng hàng th? nam c?a Hoa K?. M?t c?t tr? tài chánh c? ?y mà d? th́ hi?u ?ng tai h?a s? là vô lu?ng. Bài toán tài chánh, k? thu?t, chính tr? và c?... d?o d?c du?c d?t ra là làm sao c?p c?u m?t co s? kinh doanh t?i t? mà không c?p c?u nh?ng nhà d?u tu t?i b?i dă gây h?a cho th? tru?ng? H? th?ng Ngân Hàng Trung Uong, B? Tài Chánh (Ngân Kh?) và các ngân hàng tu nhân Hoa K? dă gi?i quy?t bài toán ?y hôm Ch? Nh?t. Ngân Hàng Trung Uong M? b?t th?n h? lăi su?t th? ch?p discount rate thêm 25 di?m d? gi?m b?t chi phí vay mu?n tr?c ti?p c?a các ngân hàng thuong m?i và tung ra 30 t? M? kim d? h?u thu?n cho m?t gi?i pháp du?c B? Tài Chánh Hoa K? d?ng ư: ngân hàng JP Morgan Chase s? mua l?i Bear Sterns v?i giá r?t bèo là hai d?ng m?t phi?u. Đu?c th? tru?ng dánh giá là tr? giá hai ch?c t? m?i có vài tu?n tru?c, Bear Sterns b? bán tháo v?i giá chua d?y 280 tri?u! Các nhà d?u tu b?t c?n c?a Bear Sterns b? tr?ng ph?t - nghia là h?t ? th? làm li?u - nhung ngân hàng này v?n t?n t?i. Cây tr? v?n t?m d?ng, v?i Ngân Hàng Trung Uong M? ch?ng tay d? d?n ? d?ng sau. Đ?y là câu chuy?n “nóng” nh?t t?i Hoa K? trong m?y ngày ngh? v?a qua, và du?c c? th? gi?i theo dơi r?t sát. Cái thói choi b?o và m?t ti?n th?t ra không là d?c quy?n c?a M?, nhi?u ngân hàng Âu Châu khác cung dă b?, và t?i Anh, chính quy?n dă ph?i tung ti?n mua l?i, t?c là qu?c h?u hóa, m?t ngân hàng thuong m?i lâm n?n. L?i c?p c?u c?a M? có hoi khác. Tinh vi và... công b?ng hon. Nhung v?n chua d? tr?n an thiên h?. Sáng Th? Hai, du lu?n Âu Châu v?a m? m?t ra th́ du?c d?c m?t bài xă lu?n c?a nguyên ch? t?ch h? th?ng Ngân Hàng Trung Uong Hoa K?, Alan Greenspan, trên t? Financial Times t?i Luân Đôn. R?ng th? gi?i dang g?p nguy co kh?ng ho?ng nghiêm tr?ng nh?t k? t? Th? Chi?n II d?n nay! Nghia là theo ánh m?t tr?i, các th? tru?ng t? Á qua Âu v? t?i M? d?u tu?t giá, cho t?i khi T?ng Th?ng Bush ph?i tri?u t?p g?p m?t phiên h?p v? kinh t? th́ th? tru?ng New York m?i t?m ngung th?n th?c, vào bu?i chi?u Th? Hai, gi? mi?n Đông. Nói cho d? hi?u th́ m?t bóng ma kh?ng ho?ng dang ám ?nh các qu?c gia, tru?c tiên là Hoa K?. Nói cho d? hi?u hon n?a, gi?i kinh t? d? doán là t́nh h́nh tru?c m?t s? ít màu xám v́ nhi?u màu den. Thí d? nhu d?ng M? kim c̣n tu?t giá so v?i các ngo?i t? m?nh khác (nay dă l?n d?u tiên tu?t giá ngang hàng d?ng Ph?t Lang Th?y Si). Ho?c d?u thô t? 110 d?ng s? c̣n lên t?i 150 d?ng m?t thùng, và xang d?u c? b?n d?ng m?t ga lông s? là chuy?n b́nh thu?ng t?i các tr?m xang c?a M?! Cùng v?i d?u khí, các lo?i thuong ph?m khác d?u tang giá v́ gi?i d?u tu có ti?n s? h?t dám gi? ti?n mà bán tháo d? mua l?y thuong ph?m - nguyên nhiên v?t li?u và nông s?n - d? kh?i l?! Chua h?t, trong các tài s?n có kh? nang gi? giá, vàng s? du?c chi?u c? t?n t́nh, sau khi vu?t d?nh 1,000, vàng s? lên giá t?i 1,500 m?t ounce, và d?ng Euro s? v?t lên tr?i. Tính theo h?i su?t th́ n?n kinh t? c?a 15 nu?c trong kh?i ti?n t? th?ng nh?t Âu Châu dă vu?t qua tr? giá c?a kh?i M? kim (Hoa K?, nhi?u nu?c Á Châu, Trung Đông và Nam M?...). Khi tr?n băo kh?ng ho?ng này lan r?ng, Hoa K? s? c̣n h? lăi su?t (là di?u d?c gi? th?y rơ khi bài báo này xu?t hi?n) và có khi gi? lăi su?t ? s? âm - du?i m?c l?m phát là 2,2% - trong kho?ng th?i gian khá lâu, cho t?i nam t?i. Các Ngân Hàng Trung Uong khác không th? treo giá trên tr?i nên cung s? ph?i c?t lăi su?t, và th? tru?ng s? c̣n bi?n d?ng kinh hoàng hon trong nh?ng tu?n t?i. Sau Bear Sterns, Ngân Hàng Trung Uong Hoa K? chu?n b? c?p c?u - d?p n? - cho nhi?u ngân hàng khác, mà v?n ph?i tránh nuôi thói ? th? dánh b?c c?a gi?i d?u tu. C?c khó! Trên c?t báo này, dă có l?n ngu?i vi?t nói t?i tánh l?c quan thâm can c? d? c?a dân M?, và d? doán là kinh t? M? ch? th?c s? b? ch?n d?ng khi “mi?ng túi càn khôn khép l?i r?i” là khi gi?i tiêu th? h?t ho?ng mà si?t l?i h?u bao. Chuy?n ?y dang x?y ra, và câu h?i duy nh?t c̣n l?i là tâm lư bi quan ?y s? kéo dài bao lâu? Đ?n nam 2010 nhu ch? t?ch Ngân Hàng Trung Uong M? dă ít nhi?u d? c?p t?i trong bu?i di?u tr?n tru?c qu?c h?i vào tháng tru?c? Trong su?t giai do?n băo t? tài chánh ?y, Hoa K? l?i dang b?n tranh c?. Và t?ng th?ng tâm nh?m c?a M?, vào Tháng Giêng nam 2009 s? ph?i d?y lui con băo t?. Ngu?i ?y là ai? Gi?a con bi?n d?ng cùng c?c c?a th? tru?ng th́ Ngh? Si John McCain dă b?t th?n tham vi?ng chi?n tru?ng Iraq. “B?t th?n” là m?t cách nói, ch? khi c?t báo t?m thu?ng này mà c̣n d? doán vi?c ?y t? tu?n tru?c (“McCain M?c B?n”, Ngu?i Vi?t ngày 11 Tháng Ba) th́ h?u nhu ai ai cung ph?i doán ra! Ông dàn tr?n t?i Iraq d? dánh v?ng v? nhà và cho th?y r?ng khi di?n tho?i reo vào ba gi? sáng v́ chuy?n nguy c?p th́ ai là ngu?i x?ng dáng b?c lên d? nh?n tin và ?ng phó! Sau d?y, ông xu?t hi?n bên các nguyên th? qu?c gia nhu m?t t?ng th?ng th? thi?t. N?u chu dáo và có vi?n ki?n, ông c̣n nên tham vi?ng Ngân Hàng Trung Uong Âu Châu ho?c nói th?ng v? nh?ng v?n d? nh?y c?m và là uu th? c?a ḿnh, nhu t? do m?u d?ch, n?n nhi?t hóa d?a c?u, hay nh?ng gi?i pháp ph?i h?p d? ch?n d?ng con băo tài chánh dang hoành hành... Nhung, ch?ng ai ch? d?i c?nh “v? du?ng cho huou ch?y” ? dây, dâm ra thành chuy?n huou vu?n! Gi?a con bi?n d?ng ?y, d?ng Dân ch? th́ n?i l?i truy?n th?ng “chuy?n th?ng thành b?i” c? h?u! Không, dây không là chuy?n l?t d? chính quy?n Ngô Đ́nh Di?m vào nam 1963, hay n?n h?t ho?ng b?y sau v? t?ng t?n công M?u Thân 1968! Chuy?n m?i là d?ng Dân Ch? dang t? b?n vào chân, hay t? b?n vào nhau, khi m?i ngu?i d?u ch? d?i là d?ng này s? th?ng l?n t? Ṭa B?ch Cung qua hai vi?n Qu?c H?i trong cu?c b?u c? tháng 11 t?i dây. Tám nam c?m quy?n c?a m?t t?ng th?ng kém may - và kém tài t?i Iraq - qu? th?t là quá d?. Và nh?ng sai l?m, tr?ch thu?ng và bê b?i ch?ng ch?t c?a nhi?u d?i di?n dân c? bên d?ng C?ng Ḥa càng khi?n dân chúng th?t v?ng. Đă th?, c? tri ghi danh Dân Ch? l?i dông hon c? tri C?ng Ḥa, và da s? thành ph?n d?c l?p d?u có v? là s? b? phi?u Dân Ch?. Cái l? “t?t th?ng” ?y là chuy?n c? tu?ng nhu hi?n nhiên... Nhung trên dà chi?n th?ng, Qu?c H?i khóa 110 do d?ng Dân Ch? n?m da s? t? cu?c b?u c? tháng 11 nam 2006 l?i có bi?t tài... t? ng?i lên tay ḿnh. Nghia là ch?ng làm ǵ cho ra h?n sau khi th?i lên r?t nhi?u u?c mo l?n lao. Vi?c m?n cán duy nh?t c?a Qu?c H?i Dân Ch? là rút lá c? tr?ng d? c?t tay t?ng th?ng trên các v?n d? an ninh và quân s?. Mà c?t không n?i v́ không d? túc s? vu?t qua quy?n ph? quy?t c?a hành pháp. K?t cu?c là Qu?c H?i ?y du?c t? l? ?ng h? th?p ngang t?m c?, c̣n th?p hon t? l? ?ng h? ông Bush! Nhung ch?ng sao, v́ m?i chuy?n l?n lao d?u t?p trung vào cu?c tranh c? t?ng th?ng. Đ?ng Dân Ch? thu?ng nuôi du?ng huy?n tho?i là tranh d?u cho ngu?i y?u th?, ch?ng l?i các th? l?c tài phi?t, b?n buôn d?u, bán súng và ch? chi?n, v.v... Trong thành ph?n y?u th? du?c d?ng này chiêu d? nhi?u nh?t, có ph? n? và dân da màu. Nam nay, d?ng du?c mùa v́ m?t ph? n? và m?t ngu?i da màu dang d?n d?u cu?c dua vào Ṭa B?ch Cung! Th? r?i, d?ng này chuy?n th?ng thành b?i khi hai ?ng viên Hillary Clinton và Barack Obama d?ng nhau d? d?i, h?u nhu ch?ng d?i tr?i chung! Ba l?n li?n, bên phía Hillary có ngu?i - k? c? nguyên T?ng Th?ng Bill Clinton - b?t tín hi?u là m?t liên danh Clinton-Obama s? là gi?i pháp lư tu?ng. Đang bay b?ng trên c?u v?ng ngu s?c do ḿnh v? ra, Obama dă m?t phút m?t khôn. Thay v́ d? cho m?t ngu?i trong ban tranh c? lên ti?ng c? vơ gi?i pháp ḥa gi?i ḥa h?p ?y theo u?c nguy?n - t?c là lá phi?u - c?a c? tri trong các ṿng so tuy?n, là di?u coi nhu s? ch?c nhu b?p, chính Obama l?i lên ti?ng c? tuy?t. Ra cái di?u ḿnh dang d?n d?u th́ v́ sao l?i ph?i d?ng theo duôi! M?t l?m l?n v? chính tr? ph?n ?nh s? kiêu cang trong thâm tâm! Ngu?i nhu th?, mà ba gi? sáng b? th?i cu?c d?ng d?y th́ s? ph?n ?ng ra sao? Nghi quá! Đáng nghi hon n?a là thành tích và ni?m tin c?a Obama dang b? xét h?i, t?i ch?n. M?t ngu?i có hai ḍng máy Hoa K? và Kenya nhu Obama có hy v?ng tranh c? ǵ ?... Kenya? Và dă t?ng s?ng v?i m? và b? du?ng t?i Indonesia th́ có hy v?ng ǵ trong chính tru?ng Indonesia? R?t mong manh nhu con s? không. Barack Obama thành công t?i M? là m?t ni?m kiêu hănh chính dáng c?a nu?c M?. Nhung ngu?i hoài nghi vi?c dó l?i là bà v?! H?c tru?ng l?n, luong cao - và cao g?p b?i sau khi ch?ng d?c c? ngh? si - và dang ? trong ngôi nhà b?c tri?u mà Michelle Obama v?n khuyên gi?i c? tri là d?ng ch?y theo d?ng ti?n và nên làm nh?ng ngh? có ích cho xă h?i. Kinh doanh là vi?c vô ích? Có t?i? S?c mùi thiên t? và d?o d?c gi?! Chuy?n ?y, báo chí không th? l? du?c, và dă nói t?i. Cung nhu nói t?i tri?u b?c công qu? dă du?c trút vào nhà thuong do nàng làm phó ch? t?ch, nh? tài phù phép c?a “ngu?i trong s?ch” Obama? Nhung, Obama c̣n m?c n?n l?n hon. L?p tru?ng c?c t?, quá khích, k? th? da tr?ng và thù ghét nu?c M? c?a nh?ng ngu?i d?ng hành, th?m chí là su ph?, nhu M?c Su Jeremiah Wright Jr. dă du?c truy?n thông phoi bày m?i ngày. Có mu?n tr?n vào trong gió cung không h?t du?c! Mà ban tranh c? c?a Hillary th́ r?t gi?i dùng kính chi?u yêu d? soi ra yêu tinh trong gió. V́ v?y t? nay cho d?n Tháng Sáu, th?m chí cho d?n Đ?i H?i Đ?ng vào cu?i Tháng Tám t?i Denver, d?ng Dân Ch? s? chua ra kh?i tr?n chi?n n?i b?, và th?ng b?i ǵ th́ c? hai ?ng viên Hillary và Obama d?u b? t?n th?t n?ng. Có khi Đ?i H?i Đ?ng nam 2008 ? Denver l?i g?i nh? t?i Đ?i H?i Đ?ng nam 1968 ? Chicago: bi?u t́nh trong b?o d?ng! Hăy nghi t?i nh?ng ph?n t? quá khích, nhu M?c Su Wright và r?t nhi?u d?ng d?o. V?i h?, vi?c Obama không du?c d?ng Dân Ch? d? c? nam nay là m?t s? ph?n b?i, m?t s? l?a l?c c?a b?n da tr?ng. Hi?n lành th́ h? ng?i khóc ? nhà và không di b?u. Ít hi?n lành th́ bi?u t́nh d?p phá. Chuy?n kh?ng b? hay c?c di?n Iran-Iraq có xoay chuy?n ra sao th́ cung ch?ng dáng k?. Nh? c?nh n?i chi?n ?y ? bên kia sông, John McCain c? nhu du?c t? do giong bu?m ra khoi, d? l?i sau lung th?m k?ch Dân Ch?, và xu?t hi?n nhu m?t c?u tinh dáng tin dáng tr?ng. Nhung, bên ngoài th?m k?ch Dân Ch? - hay tánh t? kiêu t? măn c?a Hillary và Obama - v?n c̣n cu?c kh?ng ho?ng tài chánh c?a nu?c M?! Ngu?i ta dang ch? d?i McCain cho th?y là ḿnh th?y v?n d?. N?u c̣n quá s?m d? thông báo ngu?i s? d?ng chung liên danh - d?i ǵ, khi chua bi?t d?i th? bên kia là ai - th́ cung s? tri?u t?p m?t ban tham muu kinh t?, d? th?o lu?n v? nh?ng gi?i pháp c?u nguy. Đi?u ?y th?c ra c̣n quan tr?ng hon nh?ng giai tho?i r?t d?p c?a d?i ḿnh. Cách dây m?i ch? ba tháng, không ai nghi John McCain s? có hy v?ng du?c d?ng C?ng Ḥa d? c? ra tranh ch?c t?ng th?ng. Ngày nay, hy v?ng ?y dă thành. Ngày nay, McCain s? ph?i tái xu?t hi?n nhu m?t ch? ṣng dáng tin, ngay ? nhà! May ra ông s? tr?n an du?c dân M?. Mà ch?ng ph?i dân M?, th? gi?i cung dang ch? xem ngu?i M? s? ch?n ai d?ng ra lèo lái con thuy?n dang giong bu?m boi vào tr?n băo c?a nam 2009, khi d?u thô lên t?i tram ru?i và vàng lên t?i ngàn ru?i...
Powered By Nguoi-Viet Online

This article has been moved here