Tr?n M?ng Tú

Sau nam 1975, tôi không còn xem phim v? chi?n tranh du?c n?a, dù là phim tài li?u hay phim gi? tu?ng. Nh?ng c?nh b?n gi?t, ch?y gi?a d?n bom, nhà cháy, ngu?i ch?t kinh hoàng làm tôi liên tu?ng d?n chi?n tranh Vi?t Nam, tôi ngh?t th?, tim d?p r?i lo?n. T?t hon h?t là không xem n?a. Hàn g?n, bang bó v?t thuong b?ng m?t cách nào dó, nhung nh?t thi?t không mu?n m? v?t thuong ra.

Là m?t ngu?i làm tho nên r?t lo mo v?i d?i s?ng, v? chính tr? tôi l?i càng mù t?t và ch?ng h? có ý ki?n tranh cãi v?i ai. ? M? hon ba muoi nam, d? làm b?n ph?n công dân, an cây nào rào cây dó, tôi làm hai vi?c r?t nghiêm ch?nh là dóng thu? và di b?u T?ng Th?ng. Tôi ch?ng theo Dân Ch? cung ch?ng theo C?ng Hòa m?t cách tuy?t d?i, tôi b?u theo s? h?p d?n và tài an nói c?a nhân v?t ra tranh c? trong nhi?m k? dó. Tài th?t thì ch?c ch?n là ai cung ph?i d?i sau khi d?c c? và ng?i vào can phòng b?u d?c (Oval Office) trong Nhà Tr?ng m?i rõ du?c. Tôi thích thú ng?i nghe nh?ng cu?c tranh lu?n c?a các nhân v?t t?ng th?ng và phó t?ng th?ng tuong lai. R?i t? dó tôi b? lá phi?u c?a mình cho nhân v?t nào có tài hùng bi?n. Theo tôi, tài dó liên h? v?i kh? nang van chuong, và cái gì có liên h? v?i van chuong, tôi s? ?ng h? h?t mình. Chuy?n chính tr? gác sang m?t bên.

Trong bài vi?t này tôi ch? mu?n d? c?p d?n hai ngu?i ph? n?: bà Hillary Rodham Clinton và bà Sarah Louise Heath Palin. M?t bà dem h?t ti?n b?c, s?c l?c, tài nang ra d? mong du?c tr? thành t?ng th?ng c?a nu?c M?, m?t bà b?ng dung không ch? mà du?c dua vào danh sách ?ng c?.

K? b?u c? s?p t?i c?a nhi?m k? tháng 11 nam 2008 này d?i v?i tôi vô cùng h?p d?n. Tôi theo dõi ông Barrack Obama và Hillary Clinton ngay t? nh?ng ngày d?u v?n d?ng tranh c? c?a hai ngu?i. M?t ngu?i da den d?u tiên và m?t ph? n? d?u tiên c?a nu?c M? trong cùng m?t d?ng Dân Ch?, tranh giành nhau cái v? trí du?c tuy?n ch?n d? d?i di?n d?ng mình ra tranh ch?c t?ng th?ng v?i d?ng C?ng Hòa. Cu?c ch?y dua vô ti?n khoáng h?u này cho ta th?y tài ngh? xu?t s?c c?a bà Clinton. M?t ngu?i ph? n? n?i ti?ng b?n lãnh t? khi bà ph?i d?i d?u v?i v? ngo?i tình t? m?t c?a ch?ng. Có nhi?u ngu?i cho bà là “ch?u d?m an xôi” trong tai n?n dó, d? muu d? cho tuong lai chính tr? c?a mình. N?u th?t nhu th? thì qu? tình bà dã làm m?t vi?c r?t dúng. Bà dã du?c ch?n làm thu?ng ngh? si c?a New York, m?t ti?u bang l?n nh?t, nhì nu?c M?. M?c dù bà không du?c c? tri d?ng Dân Ch? ch?n ra tranh c? ch?c t?ng th?ng v?i d?ng C?ng Hòa, m?c dù có m?t s? ngu?i không ua bà, nghi bà quá danh thép, quá th? do?n trong môi tru?ng chính tr?, nhung trong thâm tâm c?a r?t nhi?u ngu?i, h? khâm ph?c bà là m?t ph? n? xu?t s?c, tài gi?i. Nh?ng nhân v?t chính tr? khác, dù có t?t nghi?p v?i b?ng c?p ? nh?ng tru?ng n?i ti?ng không có nghia là ai cung gi?i du?c nhu bà. Bu?i bà ra m?t ?ng h? ông Obama, m?t ngu?i tru?c kia bà h? sát ván, bây gi? bà r?ng lu?ng hô hào nh?ng ngu?i ?ng h? mình b? phi?u cho ông v?i l?i tuyên b? v? s? l?i ích doàn k?t c?a d?ng Dân Ch?. Trong nh?ng l?i ?ng h?, ca t?ng ông Obama nhu nu?c ch?y hoa trôi c?a bà ngu?i ta d?c du?c bà dang t? qu?ng cáo cho mình và d?n du?ng cho nhi?m k? 4 nam sau. Bà không ph?i là ngu?i ch?u d?u hàng m?t cách d? dàng.

Bà Sarah Palin, n? th?ng d?c tr? nh?t nu?c M? c?a bang Alaska, m?t ti?u bang ch? có dân s? kho?ng 650,000 ngu?i (sau Montana 950,000 ngu?i) M?t nam tru?c dây, không ai ng? t?i bà s? du?c ch?n d? d?ng chung liên danh ?ng c? v?i t?ng th?ng tuong lai c?a d?ng C?ng Hòa. S? ch?n l?a c?a ông McCain dã gây ng?c nhiên cho r?t nhi?u ngu?i trong d?ng.

Trong bu?i ra m?t c?a bà v?i danh nghia ?ng c? viên phó t?ng th?ng cho d?ng C?ng Hòa. Bà b?ng xu?t hi?n nhu m?t qu? bóng bay th? trong không gian, làm m?i ngu?i ngo ngác ng?a c? nhìn, không bi?t nó s? bay d?n dâu. Hi?n tu?ng này d?i v?i công chúng cung ch?ng khác gì khi d?ng Dân Ch? dua ra m?t ?ng c? viên da den Barrack Obama (m?c dù d?ng Dân Ch? dã s?a so?n c? m?y nam tr?i và ông Obama cung d?n s?n con du?ng chính tr? c?a mình.)

Sarah Palin là m?t n? th?ng d?c tr? nh?t, d?p nh?t trong mu?i n? th?ng d?c duong nhi?m c?a nu?c M?, chín bà khác g?m có: Kathleen Balanco ? Lousiana-Dân Ch?; Kathleeen Sebelius ? Kansas-Dân Ch?; Ruth A. Minner ? Delaware-Dân Ch?; Linda Lingle ? Hawaii-C?ng Hòa; Jennifer Granholm ? Michigan-Dân Ch?; Olene Walker ? Utah-C?ng Hòa; Janet Napolitano ? Arizona-Dân Ch? ; Jodi Rell ? Connecticut-C?ng Hòa; Christine Gregoire ? Washington-Dân Ch?.

Ðã có nhi?u ngu?i không ph?c ông McCain trong ch?n l?a này. Tuy ông McCain nói là: “T?t c? cho t? qu?c” nhung vi?c ông ch?n bà Palin d?ng phó, cho m?i ngu?i nhìn th?y rõ s? tính toán c?a ông, ông mu?n mang 18 tri?u lá phi?u c?a nh?ng c? tri (nh?ng ngu?i dã mu?n có m?t n? t?ng th?ng) tru?c dây ?ng h? bà Hillary Clinton v? phía mình.

M?c dù khi bà Palin ra m?t, bà dã ch?ng t? cho m?i ngu?i bi?t bà là m?t công dân Hoa K? th?c t?, h?u d?ng. Bà gi?i thi?u gia dình bà nhu là m?t gia dình c?a h?u h?t m?i gia dình thu?ng thu?ng b?c trung c?a d?t nu?c mang tên Hi?p Ch?ng Qu?c này.

Bà có ch?ng thu?c t?ng l?p Blue Colar, ông Todd Palin làm vi?c m?t xí nghi?p d?u thô (Bristish Petroleum); có con trai 19 tu?i s?p g?i ra chi?n tru?ng Iraq, có con gái 17 tu?i dang mang thai (chua cu?i, h?i) và có con trai 4 tháng tu?i b? down's. Cá nhân bà v?a có nhan s?c (hoa h?u thành ph? Wasilla-Alaska 1984) v?a tài gi?i, nang d?ng (t? th?i còn ? trung h?c, bà có nickname là Sarah Barracuda - m?t lo?i kình ngu nguy hi?m - trong sân choi bóng r?).

Ch? trong vòng m?t th?i gian ng?n, bà Hillary Clinton, m?t ngu?i n? d?ng d?u sóng, ng?n gió chính tru?ng hon hai th?p niên (t? 12 nam làm d? nh?t phu nhân c?a ti?u bang Akansas, 8 nam làm d? nh?t phu nhân Hoa K?, c?ng thêm nh?ng nam làm thu?ng ngh? si New York, r?i ra tranh c? v?i Obama) b?ng nhiên chuy?n sang m?t ngu?i dàn bà tr? khác ít ai bi?t d?n, m?t th?ng d?c c?a ti?u bang Alaska, m?t ti?u bang dân s? ít ?i, không ph?i là noi phát xu?t nh?ng nhân v?t chính tr? l?i l?c.

V?y mà trong vòng m?t tu?n c? th? gi?i bi?t d?n, con sóng truy?n thông vi?t v? Sarah Palin còn lan xa hon c? sóng th?n Tsunami.

Ngu?i ta so sánh s? khác bi?t gi?a hai ngu?i ph? n? này khi nói nang và trình di?n tru?c công chúng:

Hillary hay m?c suit (nam tính,) Sarah hay m?c skirt (n? tính); Hillary khi nói bi?u l? s? gi?n d?, b?t bình trong m?t. Sarah có n? cu?i thân thi?n hi?n lành (nh?n xét c?a Ann Schmuecker, Dân Bi?u Mountain Home, Arkansas).

Hillary khi phát bi?u bà cho th?y bà nh?m vào nh?ng k? v?ng cao, Sarah k? v?ng th?p và l?y ra nh?ng l?i nhu?n trong dó.

Sarah Palin xu?t hi?n trong m?t nhân dáng h?p d?n, nói nang không danh thép nhung thu hút v?i nét m?t tuoi t?nh, t? tin pha m?t chút khôi hài. M?c dù bài di?n van c?a bà du?c vi?t b?i Matthew Scully (Ð?ng Dân Ch? ti?t l?) ngu?i chuyên vi?t di?n van cho ông Bush, nhung cách trình bày c?a bà dã nhu m?t lo?i thu?c b? tuy?t v?i làm tr? trung d?ng b?o th? và b? sung s? v?ng chãi cho tu?i h?c mong manh c?a ông McCain.

(Không bi?t bà Cindy McCain có ghen v?i bà Sarah Palin không nh?? Khi ngày ngày ông Mc Cain ph?i kè kè di c?nh và lúc nào cung ph?i t? ra cung chìu bà Sarah Palin. Ông không b?t tay mà gio c? cánh tay ra ôm Sarah n?a ch?!).

Ðành r?ng, nói theo l?i M? thì bà Palin là m?t ph? n? Down to Earth, nhung nhi?u ngu?i t? h?i, n?u liên danh C?ng Hòa d?c c? và m?t chuy?n r?i ro nào dó x?y ra cho ông McCain thì bà có ph?i là m?t ngu?i d? b?n lãnh nhu bà Clinton d? d?m nhi?m ch?c v? t?ng th?ng hay không? Ai cung bi?t là gi?a ch?c t?ng th?ng và phó t?ng th?ng ch? cách nhau m?t s?i tóc, nhu khi ông Obama gi?i thi?u ông Joe Biden d?ng liên danh phó c?a mình ông dã nói: “Joe Biden x?ng dáng là m?t t?ng th?ng tuong lai c?a nu?c M?,” có th? hi?u ng?m là chuy?n gì x?y ra cho ông Obama thì ông Biden d? b?n lãnh d? làm t?ng th?ng. (Li?u l?i nói bu?t mi?ng này có ph?i là m?t di?m g? c?a Obama không?)

Hi?n t?i nhìn phi?n di?n m?i ngu?i cho r?ng bà Hillary dang ?ng h? ông Obama, nhung ?ng h? d?n c? nào thì ch? có ông bà Clinton bi?t v?i nhau.

Bà Luanne Van Werven-Dân Bi?u c?a C?ng Hòa ? Lynden, Washington dã v?a cu?i v?a nói: “Tôi cá là hôm ng?i xem bà Sarah ra m?t công chúng bà Hillary vui l?m và bà ?y r?t thích Sarah. T?i sao? T?i vì bà ?y mu?n cho ông Obama thua, d? bà ?y ti?p t?c ch?y dua).

Cu?c ch?y dua vào Tòa B?ch ?c nhi?m k? này th?t vô cùng h?p d?n.

Tôi thích ông Obama, nhung thích ông ?y làm m?t nhà van hon làm m?t t?ng th?ng. Có nhi?u ngu?i nh?n xét ông Obama không có chân m?ng d? vuong, và s? ch?t y?u. (N?u th?t nhu th?, thì u?ng quá!) Ch?ng tôi nói ông vi?t sách r?t hay. Tôi ch? nghe ông nói, chua d?c ông. Tôi th?y ông là m?t ngu?i lý tu?ng, dôi khi mo m?ng quá dáng, làm nhà van thì dúng quá r?i! Làm nhà tho còn dúng hon n?a.

Tôi công nh?n ông McCain dúng là m?t anh hùng, nhung ông tu?i h?c mong manh quá!

Tôi ph?c bà Clinton sát d?t. Bà bi?t bà mu?n di?u gì, và bà quy?t tâm theo du?i m?c dích c?a bà b?ng b?t c? giá nào.

Hai nhân v?t Joe Biden và Sarah Palin tôi chua có d? th?i gian d? thích hay không thích h?.

Tôi dang ch? nh?ng cu?c tranh lu?n h?p d?n c?a các nhân v?t quan tr?ng này tru?c khi quy?t d?nh lá phi?u c?a mình. Ngu?i nào tranh lu?n hay s? du?c lá phi?u c?a tôi, m?c dù tôi du bi?t dù ông t?ng th?ng nào d?c c? thì sau lung các ông cung có nguyên m?t “Ð?ng” di?u hành.

tmt