Nguy?n Van Khanh

Không v?i nói d?n ai s? tr? thành tân t?ng th?ng Hoa K?, ch? bi?t ngu?i ch? m?i c?a Tòa B?ch ?c s? ph?i gi?i quy?t r?t nhi?u khó khan, trong dó bao g?m c? cu?c dàm phán d? tìm hòa bình gi?a ngu?i Do Thái và ngu?i Palestine, d?ng th?i có kh? nang s? ph?i can thi?p tr?c ti?p d?n n?i b? chính tr? c?a vùng Trung Ðông.

M?c dù h?u h?t các chuyên gia chính tr? ? Washington d?u tin nh?ng b?p bênh v? kinh t? khi?n v? tân t?ng th?ng Hoa K? không có thì gi? d? lo chuy?n khác, nhung c? hai ?ng viên Dân Ch? l?n C?ng Hòa d?u lên ti?ng nói s? tìm gi?i pháp d? gi?i quy?t nh?ng cang th?ng dang x?y ra ? vùng d?t luôn luôn du?c xem là “lò thu?c súng” c?a th? gi?i.

Tru?c h?t, hãy nhìn nh?ng gì dang x?y ra. Th?i di?m s? d?t du?c th?a hi?p hòa bình Do Thái-Palestine vào cu?i nam nay mà T?ng Th?ng Hoa K? George W. Bush d?t ra dã tr? thành chuy?n không tu?ng. Ngay chính các gi?i ch?c thân c?n v?i ông Bush cung b?n ti?ng cho báo chí hay có th? d?n ngày 20 Tháng Giêng nam t?i khi ông Bush t? D.C tr? v? quê nhà ? bang Texas “v?n không có m?t bi?n chuy?n nào quan tr?ng” trong ti?n trình tìm ki?m hòa bình, cho dù ông Bush r?t mong “d? l?i m?t di s?n quý báu cho th? gi?i”.

Các gi?i ch?c hành pháp cho bi?t có nhi?u lý do d? gi?i thích t?i sao ti?n trình di tìm hòa bình dang g?p tr? ng?i. Tru?c h?t chính Do Thái dang g?p khó khan chính tr?, chua bi?t d?n bao gi? m?t tân chính ph? m?i chào d?i, cung chua th? doán bi?t ai s? là v? th? tu?ng m?i và l?p tru?ng c?a nhà lãnh d?o Do Thái tuong lai nhu th? nào. K? d?n là chính quy?n t? tr? Palestine không có d? s?c m?nh chính tr? d? t? quy?t d?nh các v?n d? liên quan d?n m?i quan h? gi?a h? và chính ph? Do Thái, d?c bi?t sau nh?ng “d?ng d? chính tr?” gi?a Ch? T?ch Mahmoud Abbas v?i thành ph?n Hamas cho th? gi?i th?y rõ s? y?u du?i c?a m?t chính quy?n du?c c?ng d?ng th? gi?i Tây Âu và Hoa K? ?ng h?.

V?i hai y?u t? nêu trên, h?u h?t các chuyên gia v? Trung Ðông tin gi?i pháp t?t nh?t hi?n gi? là “giúp xây d?ng ni?m tin gi?a hai c?ng d?ng Do Thái và Palestine”, trong lúc ch? d?i bi?n chuy?n m?i. Tuy nhiên, không ai tin bi?n chuy?n dang du?c ch? d?i cung nhu có th? dem l?i hòa bình “s? d?n t? tân t?ng th?ng Hoa K?”, b?t k? ngu?i du?c c? tri M? ch?n vào ngày Th? Ba tu?n t?i là ông John McCain c?a d?ng C?ng Hòa hay ông Barack Obama c?a d?ng Dân Ch?.

T?i sao không th? trông d?i ? v? tân t?ng th?ng M?? Ông Steven Cook, chuyên gia hàng d?u v? Trung Ðông c?a H?i Ð?ng Quan H? Ð?i Ngo?i Hoa K? nói r?ng “nh?ng co h?i có th? dem l?i hòa bình dã qua di”, th?i gian t?i s? là kho?ng th?i gian “t? h?i” hon m?i ngu?i có th? nghi. Ông dua ra d?n ch?ng thành ph?n Hamas, Hezbollah và d?ng minh Iran s? ti?p t?c lên ti?ng ph?n d?i m?i ho?t d?ng c?a chính ph? Do Thái, trong lúc chính quy?n Do Thái ti?p t?c m? r?ng chuong trình d?nh cu và d?ng hàng rào ngan c?n ? vùng Tây Ng?n, “t?o nên tình hu?ng không th? gi?i quy?t du?c”, và “ch?ng m?t v? c? v?n nào d?i d?t d? ngh? v? tân t?ng th?ng nên tìm cách c?u vãn tình hình”.

C? hai ông McCain và Obama d?u chua cho bi?t k? sách Trung Ðông bao g?m nh?ng di?m gì, và li?u hai ông có k? ho?ch d? “h?i sinh” cu?c dàm phán dang ? ch? b? t?c hay không. Tuy nhiên trong các bài di?n van khác nhau, c? hai ?ng viên C?ng Hòa và Dân Ch? d?u báo hi?u tru?c s? ti?p t?c kêu g?i dàm phán, thuong thuy?t, và hy v?ng s? d?t du?c nh?ng thành qu? t?t tru?c khi Washington có th? can thi?p tích c?c hon.

Nhìn chung, ông Obama là ngu?i thu?ng nói d?n tình hình Trung Ðông hon ông McCain. T?t c? nh?ng di?u v? thu?ng ngh? si Dân Ch? dua ra d?u hu?ng v? di?m “ph?i tìm du?c s? d?ng thu?n ngay t?c kh?c” d?ng d? tình hình tr? nên x?u hon. Ðua ra quan di?m không khác gì quan di?m c?a c?u Th? Tu?ng Anh Tony Brown, ông Obama tin gi?i quy?t cang th?ng gi?a Do Thái và Palestine “tùy thu?c vào quan h? gi?a Hoa K? v?i các nu?c khác trong khu v?c”. Trong bài ph?ng v?n dang trên t?p chí The Atlantic s? Tháng Nam v?a r?i, ông Obama nói “nh?ng tr? ng?i ngày càng gia tang ? Trung Ðông không ph?n ánh dúng chính sách ngo?i giao c?a nu?c M?” và s? ki?n nh?ng t? ch?c quá khích gia tang ho?t d?ng trong khu v?c là di?u không th? ch?p nh?n du?c, ?nh hu?ng tr?c ti?p “d?n quy?n l?i c?a chúng ta”.

Cung trên t? t?p chí này, ông McCain dua ra quan di?m khác, cho r?ng không có m?t gi?i pháp hòa bình nào “có th? ch?n d?ng các ho?t d?ng c?a k? quá khích”. Trong bài di?n van d?c tru?c ?y Ban Ngu?i M? G?c Do Thái, v? ngh? si C?ng Hòa nói Washington “c? võ t?t c? các phuong th?c d?n d?n hòa bình” nhung “ph?i d?m b?o an ninh cho Do Thái, ph?i d?m b?o ngu?i dân Do Thái có th? s?ng an bình cho d?n khi lãnh d?o Palestine th?t tâm và th?t s? có kh? nang d? dem l?i hòa bình”.

C? hai ông McCain và ông Obama cung tán thành chính sách dang du?c T?ng Th?ng George W. Bush áp d?ng d?i v?i l?c lu?ng Hamas. Khi du?c h?i li?u có nói chuy?n v?i Hamas hay không, ông Obama dua ra 3 di?u ki?n tiên quy?t: ph?i ngung t?t c? hành d?ng phá ho?i, ph?i tôn tr?ng dân t?c và qu?c gia Do Thái, và ph?i tuân th? t?t c? nh?ng th?a hi?p hòa bình dã du?c ký k?t. Trong khi dó, ông McCain báo tru?c “không bao gi? nói chuy?n v?i quân kh?ng b?”, gi?i thích rõ “không th? nào tin vào quân kh?ng b?, ký k?t hòa bình v?i kh?ng b? là di?u không th? ch?p nh?n du?c, và cung ch?ng bao gi? là n?n hòa bình vinh c?u m?i ngu?i dang mong d?i”.

Chính ph? Do Thái nghi gì v? tuong lai c?a m?t n?n hòa bình cho h?, cho dân Palestine và cho c? vùng Trung Ðông? Ông c? v?n Gidi Grinstein nói “di?u d?u tiên là hai thành ph?n Fatah và Hamas ph?i d?t du?c th?a hi?p chính tr? v?i nhau, tru?c khi có th? b?t tay vào vi?c nói chuy?n v?i ngu?i khác”. V?n theo ông Grinstein, Hoa K? “dã làm nh?ng gì có th? làm” bây gi? “là trách nhi?m c?a các chính tr? gia Palestine và nh?ng qu?c gia khác”, d?c bi?t “nh?ng nu?c v?n ti?p t?c ?ng h? các ho?t d?ng dánh phá nh?m vào ngu?i Do Thái”.

Tóm l?i, Trung Ðông s? ti?p t?c là “lò thu?c súng” c?a th? gi?i, b?t k? tân t?ng th?ng Hoa K? là ông John McCain c?a d?ng C?ng Hòa hay ông Barack Obama c?a d?ng Dân Ch?!