Ba Tây Ði Tiền, trọng lực Hoa Kỳ nghiêng xuống miền Nam...
Vào Tháng Giêng tới, vị tổng thống tân cử của Hoa Kỳ sẽ còn phải tham khảo quan điểm của Ðại Tướng David H. Petraeus, Tư Lệnh Quân Khu Trung Ương CENTCOM của Mỹ. Tuần qua, vị Tư Lệnh Chiến Trường Iraq vừa được giao trách nhiệm chỉ huy cả hai chiến trường Iraq và Afghanistan, và bao trùm một khu vực địa dư trải rộng từ Trung Ðông qua Trung Á, trên 26 quốc gia khác nhau.

Home
Nguy?n Xuân Nghia Vào Tháng Giêng t?i, v? t?ng th?ng tân c? c?a Hoa K? s? c̣n ph?i tham kh?o quan di?m c?a Đ?i Tu?ng David H. Petraeus, Tu L?nh Quân Khu Trung Uong CENTCOM c?a M?. Tu?n qua, v? Tu L?nh Chi?n Tru?ng Iraq v?a du?c giao trách nhi?m ch? huy c? hai chi?n tru?ng Iraq và Afghanistan, và bao trùm m?t khu v?c d?a du tr?i r?ng t? Trung Đông qua Trung Á, trên 26 qu?c gia khác nhau. Đó là tin tu?n qua, khi quy?t d?nh thang ch?c Tu?ng Petraeus s? du?c Qu?c H?i Hoa K? phê chu?n, dù có tranh c? t?ng th?ng hay không. David Petraeus là v? tu?ng dă d?t thành tích khó ch?i căi t?i Iraq và sáu tháng n?a th́ s? di?u d?ng quân l?c Hoa K? trên hai chi?n tru?ng nóng nh?t c?a nu?c M?. Nhung, nh́n t? bên ngoài th́ vi?c thang c?p ?y dă thành chuy?n... cu. Chuy?n m?i là ngày 24 v?a qua, Ngu Giác Đài v?a quy?t d?nh cho ph?c ho?t Đ? T? H?m Đ?i. Đây m?i là chuy?n m?i - và chuy?n l?. Đu?c thành l?p nam 1943 trong cái tr?n c?a Th? Chi?n II, Đ? T? H?m Đ?i Hoa K? có nhi?m v? b?o v? an ninh Hoa K? trên m?t khu v?c r?ng l?n g?i là “Tây Bán C?u”. (Nhân dây, xin m?t ngo?c kép d? nh?c l?i r?ng trong nhi?u th? k?, d?a du chi?n lu?c th? gi?i b? ?nh hu?ng c?a Âu Châu nên ngu?i ta g?i c? d?i l?c M? Châu (Nam-B?c M?) là “Tây Bán C?u” - bán c?u phía Tây c?a Âu Châu, tính t? kinh tuy?n Greenwich t?i London. Đây là thói quen d?nh danh c?a th?i xua. Trái d?t v?n h́nh tṛn và Tây Bán C?u c?a M? chính là Đông Á!) Tru?c và trong Th? Chi?n II, Hoa K? không mu?n lănh th? b? gây h?a b?i chi?n tranh x?y ra trên các l?c d?a Âu và Á Châu, nên Đ? T? H?m Đ?i Hoa K? du?c l?p ra d? ki?m soát vùng bi?n ch?y dài t? khu v?c Caribbean t?i Trung M? và xu?ng l?c d?a Nam M?. Sau Th? Chi?n, khi Chi?n Tranh L?nh x?y ra gi?a hai kh?i, vi?c ki?m soát ?y tr? thành th? y?u. Nam 1950, Đ? T? H?m Đ?i du?c gi?i th? và sát nh?p vào Đ? Nh? H?m Đ?i, ph? trách toàn khu v?c B?c Đ?i Tây Duong. Bây gi?, h?m d?i du?c h?i sinh, v?i b? ch? huy d?t t?i can c? H?i Quân Mayport ? Jacksonville c?a ti?u bang Florida, m?t trung tâm s? thành b?n r?n trong nh?ng nam t?i. Nh́n t? bên trong, du lu?n Hoa K? không m?y d? ư t?i chuy?n ?y. H? ch? t?p trung chú ư d?n cu?c tranh c? t?ng th?ng. Và n?u có dôi chút ṭ ṃ th́ theo dơi thêm t́nh h́nh chi?n s? và chính tr? t?i Iraq hay Afghanistan, ho?c chuy?n xang d?u lên giá khi?n d?i m?t vui. Nhung, nh́n t? bên ngoài, các nu?c th?y du?ng nhu Hoa K? dang chuy?n d?n tr?ng l?c xu?ng vùng bi?n mi?n Nam, và có khi s? l?p ra m?t tr?t t? khác. Trong m?i quan tâm chi?n lu?c c?a M?, Trung Nam M? có th? thay th? d?n v? trí c?a Trung Đông, th?m chí c?a Trung Qu?c. An ninh, d?u khí hay kinh t? cung th?... Đó là chuy?n m?i. Th?t ra, trong hoàn c?nh ngân sách qu?c pḥng b? cang m?ng nhu hi?n nay, khi H?i Quân Đô Đ?c Gary Roughhead thông báo vi?c ph?c ho?t Đ? T? H?m Đ?i th́ Hoa K? chua tang phái thêm chi?n h?m cho khu v?c Trung Nam M?. Qu?c H?i Dân Ch? dang n?m gi? tay ḥm ch́a khóa và chú tr?ng d?n chuy?n b?u c? tháng 11 này nên s? ch?n m?i kho?n tang chi. Nhung, nhân s? ph? trách vùng bi?n mi?n Nam t?t nhiên du?c tang cu?ng cùng v?i t?m quan tr?ng c?a khu v?c. Mà v́ sao l?i nhu v?y? Là m?t “h?i d?o” kiên c?, Hoa K? không có d?i th? ngoài bi?n và trên th?m l?c d?a, t? Đ?i Tây Duong qua Thái B́nh Duong. Hai láng gi?ng B?c Nam là Canada và Mexico cung là hai b?n hàng l?n nh?t và không là m?t de d?a quân s?. Các cu?ng qu?c kinh t? khác t?i Nam M? cung th?... Venezuela ch? là m?t s? khó ch?u nh?, Cuba c̣n tran tr? v?i s? h?p h?i c?a ch? nghia c?ng s?n, m?t xác ch?t chua chôn... Nhu v?y, t?i sao Hoa K? l?i chu?n b? tang cu?ng s?c m?nh quân s? du?i mi?n Nam? Đ?y là lúc nên ngó xu?ng Nam M? và C?ng Ḥa Liên Bang Brazil. Brazil - hay Ba Tây, theo l?i g?i Hán-Vi?t th?i xua - d?ng hàng th? nam th? gi?i v? di?n tích (sau Liên Bang Nga, Canada, Trung Qu?c và Hoa K?) và v? dân s? (sau Trung Qu?c, ?n Đ?, Hoa K? và Indonesia). V?i kho?ng 184 tri?u dân, Brazil cung d?ng h?ng th? tu c?a các nu?c dân ch? dông dân nh?t d?a c?u (sau ?n Đ?, Hoa K? và Indonesia). Đi?u ?y, nhi?u ngu?i M? không bi?t, có l? v́ chính th?y cô trong tru?ng cung không d?y. Th?y cô thu?ng g?i Nam M? là “M? Châu La Tinh”. Cách g?i ?y thi?u chu?n xác, v́ ch? “La Tinh” ch? dùng cho các nu?c thu?c d?a cu c?a d? qu?c Tây Ban Nha-Spain. Brazil không thu?c “di?n” dó v́ là thu?c d?a duy nh?t c?a B? Đào Nha (Portugal) t?i Nam M?. Khi d? qu?c Tây Ban Nha giang bu?m vu?t Đ?i Tây Duong qua chinh ph?c Trung Nam M?, B? Đào Nha có dân s? r?t ít nên ch? nuôi tham v?ng là d? qu?c thuong m?i. L?i b?n buôn bán t?i... Đông Á - v?i c? Vi?t Nam - nên dă t?i sau, t? gi?a th? k? 16 tr? di, lúc ?y ch? c̣n d?t Brazil. Brazil dă giành d?c l?p t? nam 1822, r?i có Lu?ng Vi?n Qu?c H?i t? 1824 và theo ch? d? C?ng Ḥa t? nam 1889, nhung v?n gi? ti?ng B? là ngôn ng? chính th?c. Cung nh? v?y, ? gi?a khu v?c La Tinh nói ti?ng “x́”, Brazil có s?c thái riêng và ni?m t? hào riêng, m?t n?n t?ng quan tr?ng c?a ch? nghia dân t?c Brazil. V?i nhi?u ngu?i M?, chuy?n xa xôi ?y không dáng k?. Đáng chú ư hon, ngày nay Brazil là cu?ng qu?c kinh t? hàng th? 10 trên th? gi?i và là d?i cu?ng quân s? trong khu v?c, v?i nhi?u kh? nang k? thu?t thu?c h?ng tiên ti?n, v? hàng không, không gian, nguyên t?, canh nông và hóa ch?t, trong m?t l?c d?a v?n b? thiên h? coi là ch?m ti?n. T? nam ngoái, Brazil b?t d?u di xu?ng bi?n d? t́m ngu?n d?u khí m?i h?u t? túc v? nang lu?ng. H? t́m ra m?t túi d?u có tr? lu?ng tuong duong v?i 13 t? thùng d?u, t?c là g?p dôi lu?ng d?u kh? d?ng hi?n dă t́m ra. Hôm Th? Hai 14 v?a qua, Brazil c̣n thông báo là v?a ḍ th?y m?t túi d?u khác trên khu v?c Carioca c?a th?m l?c d?a, m?t túi d?u vi d?i có tr? lu?ng tuong duong v?i 33 t? thùng d?u thô - t?c là qua m?t Saudi Arabia. Vài ti?ng sau, qu?c doanh d?u khí x? này là Petroleo Brazileiro ra thông cáo v?i n?i dung dè d?t hon: chua bi?t ch?c v́ tham ḍ chua d? sâu. Vi?c Brazil dă và s? c̣n t́m ra nhi?u gi?ng d?u m?i là di?u có th? tin du?c v?i xác su?t cao. V?i d?u thô s?p lên t?i 120 d?ng m?t thùng, câu h?i dáng nêu ra là n?u Brazil l?i có tr? lu?ng d?u khí cung l?n nhu Saudi Arabia th́ sao? M?t x? d?c tài l?c h?u - vi?t th? là dùng di?p ng?, nói th?a! - mà l?i có nhi?u tài nguyên tr?i cho th́ dôi khi dân chúng mang h?a. Xa là chuy?n Trung Đông, g?n th́ có Venezuela. Brazil l?i khác v́ là m?t nu?c có truy?n th?ng dân ch?, dân cu sinh s?ng tuong d?i ?n d?nh và - cho t?i nay - không có tham v?ng d? qu?c. Qu?c gia này ch? mu?n là m?t cu?ng qu?c có tr?ng lu?ng trong khu v?c, và khác v?i nhi?u lân bang Nam M?, Brazil không c?n có ch? truong ch?ng M? d? xác d?nh tu th? d?c l?p c?a ḿnh, hay c?a ch? d? cai tr?. N?u Brazil tr? thành qu?c gia s?n xu?t d?u khí quan tr?ng, th́ cùng Mexico, Colombia và Peru, cán cân nang lu?ng c?a th? gi?i s? l?ch v? Tây Bán C?u. Xua nay, khu v?c này chua t?ng là m?t trung tâm c?a th? gi?i nhu Âu Châu, Trung Đông hay Đông Á, mà c? b? coi nhu m?t vùng ?nh hu?ng c?a Hoa K?, tru?c s? th? o c?a da s? dân M?. Đa s? ngu?i M? ch? ngó xu?ng mi?n Nam v́ n?n di dân nh?p l?u, t?c là không qua kh?i chân tr?i Mexico. Nhung t́nh h́nh có th? s? thay d?i, và khá nhanh. V́ ngu?n nang lu?ng Trung Nam M? l?i n?m khá xa hai th? tru?ng l?n là Trung Qu?c và ?n Đ? - mà r?t g?n Hoa K?. Nh́n t? can c? h?i quân ? Florida, hay t? trung tâm d?u khí Houston c?a x? Texas, Brazil và Nam M? s? là noi dáng quan tâm hon Trung Đông g?p b?i, v? c? an ninh và nang lu?ng. Trong m?t tuong lai không xa, Hoa K? có th?... t? túc v? nang lu?ng nh? Tây Bán C?u mà kh?i c?n d?y chi?n h?m vào eo bi?n Hormuz hay dua quân dóng ch?t bên Đ?a Trung H?i. Noi dó s? là ao nhà c?a Âu Châu! Liên Hi?p Âu Châu s? tha h? qu?n th?o v?i Liên Bang Nga và Trung Qu?c trong d?i l?c d?a Âu-Á! Lúc ?y, Saudi Arabia theo h? phái Sunni hay Iran theo h? phái Shia s? b?t bí ai? Các qu?c vuong Á R?p b?ng l?i bo vo, kh?ng b? H?i Giáo th?y ḿnh h?t h?ng! C̣n Venezuela, nhu ng?i trên gai nh?n. Đ?y là lúc Brazil lên ti?ng, “ba tây di ti?n”, nói theo ngôn t? c?a dân c? b?o choi x́ phé! V?i dân s? phân b? thu?n l?i, du?c b?o v? b?i thiên nhiên, x? này không b? m?t lân bang nào de d?a, k? c? d?i th? c?nh tranh t? xua là Argentina. V?i k? lu?t ngân sách ch?t ch? và m?t chi?n lu?c phát tri?n cân d?i - xu?t c?ng c? phi co, xe hoi l?n cà phê và d?u nành, c? nu?c cam l?n d? di?n, qu?ng và thép, c? d? d?t s?i l?n th?t và d?u khí và c?n thay xang! - Brazil dă thành cu?ng qu?c kinh t? b?n v?ng. Tu?n qua, khi dân chúng Á Châu h?t ho?ng v́ g?o lên giá, con s?t b?ng t?m lui vào ngày cu?i tu?n v́ hai nu?c thông báo là s? không h?n ch? xu?t c?ng g?o. Đó là Thái Lan và không ph?i là hai nu?c xu?t c?ng d?ng sau là Vi?t Nam hay Hoa K?, mà là... - d? vâng - Brazil! Đúng là Brazil n?m ba tây trong tay. Nay x? này dang dùng s?c m?nh kinh t? c?a ḿnh làm y?u t? ?n d?nh khu v?c, và k?t h?p ngo?i giao v?i kinh t? qua chi?n lu?c d?u tu v? d?u khí vào các lân bang nhu Bolivia hay Paraguay. Brazil cung có quân l?c m?nh nh?t, h?i và không quân t?i tân nh?t, d? nói chuy?n ph?i qu?y v?i các ch? d? hung d? trong vùng - dù có du?c Liên Bang Nga trang b? vơ khí nhu Venezuela hay Cuba. Nam nay, Brazil c̣n gia tang ngân sách qu?c pḥng t?i 50% d? c?i ti?n quân c?. Đ?u Tháng Ba v?a qua, xung d?t xém bùng n? gi?a Venezuela và Colombia. Đ?y là lúc không ph?i Hoa K?, Liên Hi?p Qu?c hay T? Ch?c Các Qu?c Gia M? Châu OAS mà là Brazil dă d?ng ra dàn x?p vi?c ḥa gi?i. V?i tu th? ngo?i giao và ngu?n nang lu?ng m?i, Brazil có th? t?o ra nh?ng thay d?i t?t d?p hon cho toàn khu v?c, mà kh?i giuong cao lá c? ch?ng M? làm lư c? m? dân. Cho nên, n?u du?c nh́n trên toàn c?nh, quy?t d?nh h?i sinh Đ? T? H?m Đ?i c?a H?i Quân Hoa K? có th? là bi?n c? dáng chú ư. Nhung ngu?i ta c?n lùi l?i d? c̣n nh́n xa hon m?t chút... Và th?y là tu doanh Hoa K? dă nh́n xa hon các chính tr? gia ít ra vài nam, hay m?t th? h?! Khi c? th? gi?i c̣n nói d?n v? th? kinh t? c?a Trung Qu?c - d?n n?i nhi?u ngu?i Hoa... tu?ng th?t - ngu?i ta không th?y là trong nam qua, d?u tu ngo?i qu?c vào Brazil và Mexico dă lên t?i 74 t? M? kim, cao hon lu?ng d?u tu vào Hoa L?c. Chuy?n ?y có ư nghia v́ dân s? c?a hai x? này ch? b?ng phân n?a dân s? Trung Qu?c! M?t lu?ng d?u tu hon g?p dôi tính trên d?u ngu?i th́ t?t nhiên cung có ti?m nang sinh l?i khác cho gi?i d?u tu. Khi chính tru?ng M? c̣n tranh lu?n v? Trung Đông và truy?n thông M? c̣n ?n ào v? Trung Qu?c, các doanh nghi?p M? dă bành tru?ng ho?t d?ng và m? mang co s? t?i Trung Nam M?. H? h?t nói v? chuy?n Đông ti?n mà l?ng l?ng bu?c xu?ng mi?n Nam. M?t trong nh?ng d?ng l?c c?a s? chuy?n d?ch ?y là nang lu?ng. Dân Hoa K? s? ô nhi?m và tai n?n nên chính quy?n v?n c?m khai thác d?u khí t?i Alaska hay trên th?m l?c d?a và h?n ch? s? d?ng nang lu?ng nguyên t?. Nhung, nhi?u ngu?i không th?y là trong s? 15 nu?c bán d?u nhi?u nh?t c?a T? Ch?c Các Qu?c Gia Xu?t C?ng D?u OPEC th́ nam nu?c l?i n?m t?i Tây Bán C?u. Noi dây, ngu?i ta l?i m?i t́m ra nhi?u túi d?u m?i t?i Mexico, Colombia, Peru - và dáng k? nh?t là t?i Brazil. Đáng k? hon h?t, các nu?c dó d?u ng? theo kinh t? th? tru?ng và cùng mu?n bán d?u - nh?t là bán cho M? - thay v́ ng?i trên gi?ng d?u d? hít th? khí tr?i trong lành nhu Hoa K?; ho?c dùng d?u khí làm vơ khí ch?ng M?, nhu Liên Bang Nga, Iran hay Venezuela. Đă d?n lúc Hoa K? quay v? sân nhà và v?n d?ng s? h?i nh?p c?a các nu?c Trung Nam M? trong m?t c?ng d?ng t? do kinh t? và dân ch? chính tr?. Đ?y m?i là m?t tr?t t? m?i, thi?t th?c và g?n gui v?i Hoa K? v? c? an ninh l?n quy?n l?i kinh t?. Ph?i chang v́ v?y mà Đ? T? H?m Đ?i du?c h?i sinh d? tr? thành s?c m?nh ?n d?nh và thuy?t ph?c cho c? khu v?c? Trong hoàn c?nh ?y, và tr? l?i chuy?n th?i s?, khi Hoa K? ch?y theo gi?i pháp nang lu?ng sinh h?c biofuel mà l?i d?ng rào quan thu? d? ch?n c?n ethanol do Brazil ch? t?o t? mía h?u b?o v? quy?n l?i c?a m?t s? nông gia Hoa K?, ngu?i ta ph?i th?y ra m?t s? thi?n c?n dáng ti?c. Hèn chi dân Nam M? c? nghi ng? Hoa K?! Đă th?, Qu?c H?i Dân Ch? c̣n ḍi bác b? các hi?p d?nh thuong m?i dă dày công th?o lu?n và th?a thu?n v?i Colombia và Peru. Hai ?ng c? viên Dân Ch? trong cu?c tranh c? t?ng th?ng c̣n ḍi xét l?i Th?a U?c T? Do M?u D?ch B?c M? NAFTA dă thi hành t? 1994. C? tri sáng su?t ph?i bi?t t? h?i v? s? sáng su?t c?a các chính khách dó. N?u ch?ng may mà b?u lên m?t lănh t? thi?n c?n v?i ch? truong b?o h? m?u d?ch và coi thu?ng v? th? c?a Nam M? th́ vài nam t?i thôi, Hoa K? có khi s? g?p m?t d?i th? m?i, có tên t?t là BRIC, c?a b?n cu?ng qu?c h?ng nh́. Đó là liên minh gi?a Brazil, Russia, India và China, l?p ra d? phá v? vai tṛ bá quy?n c?a Hoa K? và Liên Hi?p Âu Châu. N?u thành h́nh, liên minh s? huy d?ng và t?n d?ng tài nguyên phong phú c?a Brazil, s?c n?ng v? nang lu?ng l?n quân s? c?a Liên Bang Nga, v?a ngu?i c?a Trung Qu?c và k? thu?t tiên ti?n c?a ?n Đ?. Chuy?n ?y không là gi? tu?ng: sáu nam qua, trong các cu?c tranh lu?n v? ngo?i thuong c?a T? Ch?c Thuong M?i Th? Gi?i WTO, ba x? là ?n Đ?, Brazil và Trung Qu?c dă liên th? d? tranh d?u cho quy?n l?i c?a các nu?c dang phát tri?n tru?c ch? d? b?o h? nông s?n c?a Hoa K? và Liên Hi?p Âu Châu. V?i s?c n?ng m?i nh? d?u khí, khi nu?c M? dang khát d?u, Brazil dang chi?m v? trí b?n l? và là cu?ng qu?c ph?i tranh th?, cùng các d?ng minh dang b? lăng quên nhu Peru hay Colombia, m?t x? bán d?u d?ng hàng th? chín cho M? - và s? c̣n lên- v?i m?t th? tru?ng không rào quan thu? cho hàng hóa Hoa K?. Có l? m?y di?u ?y chua th?m vào d?u hai ?ng c? viên Dân Ch? là Ngh? Si Hillary Clinton và Barack Obama. May ra, m?t ?ng c? viên g?c h?i quân, l?i là con cháu dô d?c, Ngh? Si John McCain, có th? chú ư t?i vi?c dó, khi Đ? T? H?m Đ?i tái xu?t hi?n t?i mi?n Nam sau hon n?a th? k? v?ng m?t.
Powered By Nguoi-Viet Online

This article has been moved here