K?-Phong Tr?n ph?ng v?n d?o di?n Mark Tr?n c?a phim 'All About Dad'

Nguy?n Hà Son chuy?n ng?

LTS.- Cu?n phim “All About Dad” c?a d?o di?n Mark Tr?n dã du?c tuy?n ch?n d? chi?u trong dêm b? m?c d?i h?i di?n ?nh ViFF trong tháng này. Ðây là b?n d?ch t? bài “On the big screen,” do K?-Phong Tr?n ph?ng v?n Mark Tr?n, dã dang trên ph? trang Ngu?i Vi?t 2 ngày 9 Tháng Tu, 2009.

H?i: Anh dã l?n lên ? dâu? Nam nay anh bao nhiêu tu?i?

Ðáp: Tôi l?n lên ? Stockton, California. Có nhi?u di dân g?c Ðông Nam Á s?ng ? dó, g?m ngu?i Vi?t, ngu?i Cam-B?t, ngu?i Mèo (Hmong). Tôi dã s?ng ? Stockton 17 nam tru?c khi di h?c d?i h?c ? San Jose. Nam nay tôi 24 tu?i.

H: Xin nói so qua v? gia dình anh. H? dã d?n Hoa K? khi nào, và d?n b?ng cách nào?

Ð: Nhi?u ngu?i M? ng?c nhiên khi tôi nói cho h? bi?t r?ng tôi có 8 anh ch?. Tôi là con út trong gia dình, và là d?a con duy nh?t ra d?i ? Hoa K?. H?u h?t các anh ch? tôi sanh ? Vi?t Nam, và m?t ngu?i anh c?a tôi sanh ? Phi Lu?t Tân, sau khi gia dình tôi r?i kh?i Vi?t Nam. Tôi cho r?ng dó là nguyên nhân khi?n tôi là d?a con M? du?c nuông chi?u. Sau khi cha tôi ra kh?i tr?i tù vì có dính líu t?i cu?c chi?n tranh; ông làm ngh? dánh cá, cho nên ông dã có th? mua du?c m?t chi?c thuy?n. Gia dình tôi và 30 ngu?i khác dã dùng thuy?n dó d? vu?t biên trong nam 1982. T?t c? chúng ta dã bi?t v? nh?ng câu chuy?n vu?t biên tuong t?, tuy nhiên gia dình tôi dã g?p may m?n hon nh?ng ai dã m?t nh?ng ngu?i thân yêu.

H: Ði?u gì dã khi?n anh mong mu?n tr? thành m?t ngu?i làm phim? Có m?t cu?n phim nào dó ho?c vào lúc nào dó anh ch?t t? b?o, “À, ta ph?i làm chuy?n này?” Xin anh mô t? th?i kh?c dó.

Ð: Tôi dã làm quen v?i công vi?c th?c hi?n phim khi còn h?c trung h?c. Tôi dã tham gia nh?ng d? án thu hình phim video cho các l?p h?c c?a tôi và c?m th?y nhu là tôi có nang khi?u v? công vi?c dó. Tôi còn nh? mình dã thu hình nh?ng c?nh võ si samurai chi?n d?u, và nh?ng phim video nh?c rap trong nam cu?i cùng ? b?c trung h?c, và dã tr? thành say mê ngh? thu?t dó, gi?ng nhu hi?n th?i. Khi lên d?i h?c, tôi dã ghi danh theo h?c môn sinh v?t h?c và hóa h?c. Trong h?c k? d?u tiên tôi dã không d?t d? di?m cho nh?ng môn h?c dó, và tôi li?n quay sang h?c môn làm phim. Tôi nghi r?ng mình khi?n cho cha m? bu?n lòng vì không theo du?i chi?u hu?ng giáo d?c truy?n th?ng c?a th? h? di dân th? nhì, nhung cha m? tôi dã d? dãi v? chuy?n dó.

H: S? sinh tru?ng ? M? có ?nh hu?ng t?i anh hay không? Và ?nh hu?ng nhu th? nào?

Ð: Ðuong nhiên là ph?i có. N?u tôi s?ng ? Nha Trang, ho?c ? H?i An, có th? tôi dã tr? m?t nhà nông, ho?c bán di?n tho?i di d?ng cho du khách. Là ngu?i M?, tôi có nhi?u t? do hon d? l?a ch?n m?t s? nghi?p, can c? vào s? thích, thay vì can c? vào s? c?n thi?t d? muu sinh. S? ki?n dó cung ?nh hu?ng t?i t?i n?i dung trong tác ph?m c?a tôi: “All About Dad” là phim bi hài k?ch v? m?t ông b? ngu?i Vi?t dã g?p khó khan trong s? ch?p nh?n nh?ng lý tu?ng và du?ng di c?a nh?ng d?a con dã “M? hóa.”

H: Nh?ng cu?n phim nào dã ?nh hu?ng t?i anh? Và nh?ng d?o di?n nào?

Ð: Tôi có th?t nhi?u th? hi?u. Ð?o di?n mà tôi hâm m? ph?i là Wong Kar-Wai, là ngu?i gi?i v? cách t?o c?m tu?ng ho?c tâm tr?ng, và th?t là tài tình v? nh?ng c?nh trí. Tôi cung r?t hâm m? Wes Anderson, vì tinh th?n khôi hài khác thu?ng c?a ông ?y. Có th?t nhi?u cu?n phim mà tôi ua thích: “Buffalo '66,” “All the Real Girls,” “After This Our Exile,” “Annie Hall,” “The Godfather”...

H: Ðâu là con du?ng tr?c ti?p khi?n anh tr? thành d?o di?n?

Ð: Tôi b?t d?u làm nh?ng khúc phim ng?n ngay khi nh?p h?c tru?ng di?n ?nh nam th? nh?t. Ða s? sinh viên c?a tru?ng di?n ?nh b?t d?u làm phim khi h? h?c nam th? ba và nam chót; v? ph?n tôi, nh? b?t d?u s?m nên tôi dã có thêm ba nam d? rút kinh nghi?m t? nh?ng sai l?m và d? tru?ng thành. Tôi dã làm vi?c v?i ch?c ph? tá thu hình trong m?t th?i gian, và tôi cung dã tr? m?t chuyên viên c?t n?i phim và dã nhu?n s?c nh?ng phim truy?n. Tôi dã c? g?ng làm t?i da trong nh?ng ngành khác nhau; tôi cho r?ng di?u dó giúp cho ngu?i d?o di?n hi?u bi?t cách s? d?ng t?t c? nh?ng công c? c?a ngh? làm phim.

H: Cha m? anh dã nghi sao v? ngh? nghi?p khác thu?ng c?a anh? Có bao gi? ông bà khuyên nh? anh hãy tr? thành bác si ho?c k? su hay không?

Ð: Ha, ha! Bác Si Mark Tr?n, MD, có l? là di?u mà cha m? tôi mo u?c, nhung ch?c h?n ông bà s? hài lòng n?u tôi là Du?c Si Mark. Cha m? tôi không hài lòng, nhung dã tán thành khi tôi nói cho ông bà bi?t tôi mu?n làm phim. R?i tôi th?c hi?n cu?n phim “The Fisherman's Troubled Odyssey” (Cu?c Hành Trình Gian Nan c?a Ngu?i Ngu Ph?) ngay sau khi tôi thay d?i môn h?c chính. Cu?n phim dó nói v? nh?ng chuy?n gian nan c?a gia dình tôi d? ch?y thoát kh?i Vi?t Nam, và cha m? tôi r?t thích thú khi xem. Tôi cho r?ng dó là m?t hành d?ng có tính cách chính tr? c?a tôi d? t?o du?c s? tin tu?ng c?a cha m?. (Cu?i).

H: Anh còn khá tr? khi tr? thành m?t ngu?i làm phim truy?n. Khi còn tr? nhu v?y thì có nh?ng ích l?i gì? Và có nh?ng th? thách gì? Các di?n viên và nhà s?n xu?t có ng?n ng?i khi h? g?p anh l?n d?u hay không?

Ð: Khi còn ? tu?i teen tôi dã có m?t phim ng?n tham d? m?t d?i h?i di?n ?nh l?n. Vì v?y, trong d?i h?i dó, khi t?t c? nh?ng ngu?i làm phim dang tham d? m?t d? ti?c dành riêng cho nh?ng ngu?i làm phim, tôi dã có th? dùng t?m th? vào c?a c?a ngu?i làm phim mà không b? ngu?i ta dòi trung ra th? can cu?c. Tôi c?m th?y thích thú và th?y mình dã tru?ng thành. Còn tr? tu?i có nghia là mình có nhi?u sinh l?c - ch?ng h?n nhu có khi c?n ph?i th?c su?t dêm d? làm vi?c gì dó, và dáp ?ng v?i s? khao khát không ng?ng c?a ngu?i ngh? si khi làm vi?c. Nhung tu?i tr? ph?i d?i phó v?i nh?ng th? thách nhi?u hon là du?c hu?ng l?i th?.

Khi tôi làm vi?c t?i d?a di?m quay phim, h?u h?t m?i ngu?i khác d?u l?n tu?i hon mình. Tôi c?m th?y nhu mình dã d?t du?c s? tin c?y c?a m?i ngu?i ngay t? d?u, tuy r?ng dây là chuy?n duong nhiên d?i v?i da s? d?o di?n. M?t di?n viên khó lòng tin c?y m?t d?o di?n còn “tr? con” mà ngu?i ta cho r?ng chua có nhi?u kinh nghi?m s?ng. Tôi c?n ph?i hành d?ng nhu là mình bi?t rõ nh?ng gì mình dang làm, và s? d?ng nh?ng t? ng? hoa m? khi th?y c?n. M?t trong các n? di?n viên c?a phim “All About Dad” dã tính b? ngang cu?c tuy?n l?a khi bi?t r?ng d?o di?n ch? m?i 22 tu?i. Cu?i cùng tôi nh?n ra r?ng ngu?i ta s? tin c?y mình qua phong cách ch?ng ch?c mà mình nói chuy?n v?i h?.

H: “All About Dad” là cu?n phim truy?n d?u tiên c?a anh, nhung có ngu?i nói r?ng tru?c dó anh dã th?c hi?n hàng ch?c phim ng?n. Có dúng nhu v?y không? Anh làm cách nào d? có th?i gi? v?a di h?c v?a làm phim và v?n s?ng bình thu?ng?

Ð: M?t ph?n trong th? thách c?a ngu?i làm phim là tìm d? th?i gi? d? làm chuy?n dó. Khi còn h?c d?i h?c tôi dã có m?t vi?c làm bán th?i gian. Tôi dã tìm du?c m?t vi?c làm trong van phòng d? có th? vi?t truy?n phim và làm bài t?p trong nh?ng gi? không ph?i làm vi?c. Tôi t? thúc bách mình ph?i th?c khuya d? h?c h?i v? di?n ?nh và d?y s?m d? vi?t. Có nhi?u nhà van và d?o di?n không ki?m ra ti?n khi h? kh?i nghi?p, vì v?y h? ph?i có m?t vi?c làm bình thu?ng. Th? r?i h? c?m th?y tho?i mái v?i vi?c làm dó và quên chuy?n làm phim. Khi cu?n phim “All About Dad” ? trong giai do?n h?u-s?n-xu?t, ngu?i nhu?n s?c c?a tôi ph?i di h?c, trong khi tôi ph?i di làm. Chúng tôi ph?i c? g?ng t?n d?ng t?i da th?i gi? r?nh c?a mình d? nhu?n s?c vào bu?i sáng, r?i di làm dúng gi?. Th?i gian dó th?t là m?t h?t s?c, nhung dó là chuy?n duong nhiên khi không có ai tr? ti?n cho mình.

H: Tôi luôn luôn mu?n dua ra câu h?i này cho ngu?i nào dó tr? hon tôi, ngu?i nào dó dã l?n lên trong khi k? thu?t digital và máy vi tính th?m nhu?n vào d?i s?ng c?a h?. Câu h?i dó là k? thu?t làm phim bây gi? dã thay d?i nhu th? nào, khi nh?ng máy thu hình và thi?t b? nhu?n s?c có ph?m ch?t cao dã tr? thành tuong d?i r? và d? mua? Ý tôi mu?n nói r?ng ngày nay m?t thi?u niên ? tu?i teen có th? t? quay phim và c?t n?i cho tác ph?m c?a chính mình, r?i g?i lên Internet và ph? bi?n r?ng rãi. Chuy?n dó có ý nghia gì d?i v?i công vi?c làm phim?

Ð: Th?t là khó tu?ng tu?ng v? công vi?c nhu?n s?c n?u không có k? thu?t c?t n?i digital. Th?i tru?c, ngu?i ta ph?i dùng kéo c?t t?ng khúc phim, r?i c?m nh?ng khúc phim dó soi lên ánh dèn d? tìm dích xác ch? nào mà h? mu?n c?t. Ngu?i ta c?n nhi?u gi? d? di?u ch?nh m?t do?n phim. R?i khi nh?ng ngu?i làm công vi?c nhu?n s?c tr? v? nhà vào bu?i t?i h? ph?i dem theo nh?ng khúc phim dã c?t n?i. Tôi c?m th?y r?i trí khi tu?ng tu?ng ph?i làm nhu v?y. Ngay c? công vi?c c?t n?i b?ng k? thu?t chuy?n d?i hình ?nh t? cu?n bang video này sang cu?n bang khác cung khi?n tôi th?y khó khan. Tôi may m?n du?c s?ng trong th?i d?i mà mình có th? t?c kh?c xem l?i m?t c?nh b?ng cách nh?n con chu?t và di chuy?n hình ?nh trên máy vi tính.

Tôi th?y th?t là thích thú vì ngày nay nh?ng ngu?i tr? tu?i không c?n ph?i là con nhà gi?u m?i có th? th? làm phim. Ði?u dó có nghia là chúng ta s? du?c xem thêm nhi?u phim truy?n t? nhi?u ngu?i có hoàn c?nh khác nhau, nh?ng chuy?n mà chúng ta chua bao gi? nghe nói t?i. Chúng ta thu?ng nghe nói r?ng k? thu?t digital s? không bao gi? thay th? cho phim, nhung phim và bang video ch? là phuong ti?n truy?n d?t. Phuong ti?n truy?n d?t s? luôn luôn thay d?i, và khán gi? s? ti?p t?c di?u ch?nh d? thích ?ng v?i nh?ng gì s? d?n. Th?i xua, khi di?n k?ch trên sân kh?u du?c coi là m?u m?c trong ngh? thu?t trình di?n, di?n ?nh b? ngu?i ta coi nhu là m?t hình th?c gi?i trí n?c cu?i. Nhung 50 nam sau dó, di?n ?nh dã tr? thành m?u m?c, và ngành truy?n hình b? coi là t?m thu?ng. Ngh? thu?t s? ti?p t?c thay d?i, dù chúng ta thích hay không thích. Bây gi?, khi trang m?ng YouTube và máy iPod ngày càng th?nh hành hon, chúng ta s? th?y nh?ng phim có nhi?u c?n c?nh hon. Có th? m?t ngày nào dó di?n ?nh s? dùng hình th?c không gian ba chi?u và chúng ta s? ph?i thích ?ng v?i chuy?n dó.

H: Anh dã có ph?n ?ng nhu th? nào khi tác ph?m c?a mình du?c tuy?n ch?n cho d?i h?i di?n ?nh ViFF và r?i du?c ch?n làm cu?n phim chi?u trong dêm b? m?c?

Ð: Tôi c?m th?y ph?n kh?i. Tôi nghi dây là m?t phim thú v? khi dùng d? k?t thúc d?i h?i v?i nh?ng tràng cu?i. Có m?t ph?m ch?t d?c dáo và t?o c?m giác vui trong phim “All About Dad” mà tôi cho r?ng khán gi? s? c?m nh?n, dù h? thu?c s?c dân nào.

H: Xin anh nói so qua v? ngu?n g?c c?a phim “All About Dad.” M?i di?u, t? ngu?n g?c cho t?i truy?n phim, thành ph?n di?n viên, công vi?c quay phim, ti?n trình c?t n?i, và cu?i cùng tìm du?c m?t nhà phân ph?i. Có nh?ng giai tho?i gì vui ho?c không vui?

Ð: Kh?i d?u là khi tôi dang h?c l?p vi?t truy?n phim ? tru?ng d?i h?c. Lúc dó tôi ? tu?i 19 và mu?n vi?t v? m?t câu chuy?n thuong tâm m?i x?y ra. Giáo su c?a tôi khuyên hãy th?c hi?n chuy?n gì dó v? ngu?i Vi?t, trong khi nh?ng câu chuy?n v? ngu?i Vi?t ít du?c ngu?i ta nói t?i, nh?t là v? gi?i ngu?i M? g?c Vi?t. Khi vi?t xong truy?n phim tôi trình lên ngu?i c?m d?u ngành s?n xu?t và mong mu?n th?c hi?n thành phim. Ngay sau khi chúng tôi tìm du?c m?t s? ti?n, chúng tôi lao vào vi?c th?c hi?n và thu hình trong Mùa Hè nam 2007. Tôi dã t?n kho?ng nam t?i sáu tháng d? tuy?n l?a di?n viên cho cu?n phim, vì trong vùng (B?c California) ít có di?n viên ngu?i Vi?t. M?t s? di?n viên, k? c? ngu?i dóng vai nhân v?t chính là Dad, chua bao gi? làm ngh? di?n viên. Chúng tôi dã tìm du?c ông ?y b?ng cách phân ph?i truy?n don trong kh?p vùng San Jose, d? tìm du?c ngu?i nào dó thích h?p v?i vai trò, dù dã có kinh nghi?m dóng phim hay không.

Công vi?c c?t n?i và nhu?n s?c cung không d? dàng. Chúng tôi dã dành nhi?u th?i gi? d? nh?n xét t?ng b?c hình trong phim. Chúng tôi dã c?t di nhi?u do?n t? b?n ráp n?i nguyên th?y và thêm vào nh?ng c?nh m?i thu hình vài tháng sau dó. Chúng tôi dã thay d?i c?u trúc c?a phim b?ng cách hoán chuy?n m?t s? c?nh d? khi?n chúng x?y ra s?m hon ho?c mu?n hon. Tôi dã nh?n xét du?c nhi?u di?u v? chính mình v?i tu cách là ngu?i vi?t truy?n phim, là d?o di?n, và v? nh?ng gì không nên làm trong cu?n phim k? ti?p.

H: V?i tu cách là m?t nhà van ngu?i M? g?c Vi?t, tôi vi?t v? ngu?i Vi?t nhung c? g?ng tránh nh?ng câu chuy?n ch? xoay quanh nh?ng v?n d? thu?c v? lai l?ch và chú tr?ng vào d?i s?ng g?n gui c?a chúng ta.

Ð: Tôi có khuynh hu?ng vi?t v? nh?ng di?u mà tôi bi?t, và nh?ng nhân v?t mà tôi vi?t không ph?i v?t l?n v?i lai l?ch c?a mình. Ngu?i ta hành d?ng tùy theo cách riêng c?a h?. Và s? h?p th? du?ng d?c ? tu?i tho ?u s? d?nh do?t nh?ng gì thích h?p nh?t trong t?ng hoàn c?nh, can c? vào h? th?ng giá tr? c?a chúng ta.

H: Ði?u gì là thành ph?n nhi?u th? thách nh?t khi d?o di?n m?t cu?n phim. Và di?u gì là tu?ng thu?ng x?ng dáng nh?t?

Ð: Ð?i v?i tôi, th? thách l?n nh?t trong vi?c d?o di?n m?t cu?n phim là tôi không bao gi? bi?t ch?c nh?ng gì mình làm có dúng hay không. T?t c? ch? là thi hành nh?ng r?i ro và trông c?y vào linh tính c?a mình. Chúng ta có th? bi?n minh t?i sao mình thu hình ? t?m r?ng cho tr?n m?t c?nh, v?i nh?ng lý do nhu, “tôi mu?n nhân v?t c?m th?y nh? bé và cô don. Tôi không mu?n nói cho khán gi? bi?t nhân v?t c?m th?y nhu th? nào qua s? bi?u l? trong c?p m?t c?a nhân v?t; thay vì v?y, tôi dùng nh?ng bóng t?i và khung c?nh, v.v...” Làm nhu v?y có khi thích h?p có khi không. Có th? m?t k? thu?t thu hình b?ng cách chuy?n d?ng máy quay phim, ho?c m?t c?n c?nh tinh t?, s? h?u hi?u hon. Không có câu tr? l?i dích xác nào v? cách th?c làm phim. T?t c? d?u là ch? quan, nhung dó là thành ph?n mà tôi ua chu?ng trong cách làm phim. Tôi không nghi r?ng có ngày mình s? bi?t cách nào d? làm th?t dúng, và dó là di?u khi?n cho công vi?c làm phim tr? thành thích thú và hào h?ng.

Ngay c? khi d?o di?n m?t c?nh trong phim, tôi không có m?t phuong pháp d?c bi?t nào dó d? khi?n cho các di?n viên dóng trò th?t hay, vì m?i di?n viên có nh?ng cá tính khác nhau. M?t s? di?n viên có tài nang, mình không c?n ph?i b?o h? b?t c? di?u gì, và linh tính t? nhiên c?a h? s? khi?n cho d?o di?n ng?c nhiên. M?t s? tr? thành b?i r?i khi h? không c?m th?y tho?i mái, và mình ph?i làm cách nào d? khi?n cho h? tho?i mái và t? tin. Có th? nói r?ng s? thách th?c cung là ph?n thu?ng.

H: N?u có m?t ngu?i mong mu?n làm phim d?c bài ph?ng v?n này, anh s? khuyên h? nhu th? nào? Ch?ng h?n nhu di?u gì dó anh không bi?t tru?c khi vào ngh? mà n?u bi?t tru?c thì anh s? làm vi?c d? dàng hon?

Ð: M?t ngu?i b?n thân b?o tôi r?ng trong ngh? làm phim, b?n s? luôn luôn b? ngu?i ta b?o hãy th?a hi?p. Ð?ng th?a hi?p, tr? khi nào tuy?t d?i c?n thi?t.