| Cách cư xử của trẻ con Bạn đang ngồi trong một tiệm ăn lịch sự, dự định sẽ hưởng một bữa tối êm ả và thoải mái với người yêu hay bạn bè. Một cặp vợ chồng với hai đứa con nhỏ vừa đến và ngồi xuống ghế ở bàn bên cạnh. Chỉ vài phút sau đó, đứa bé độ 4 tuổi hất đổ ly nước xuống đất, còn đứa kia khoảng 6, 7 tuổi thì bắt đầu dùng muỗng gõ mạnh xuống mặt bàn ăn. |
|
Home
|
Oanh Tho B?n dang ng?i trong m?t ti?m an l?ch s?, d? d?nh s? hu?ng m?t b?a t?i êm ? và tho?i mái v?i ngu?i yêu hay b?n bè. M?t c?p v? ch?ng v?i hai d?a con nh? v?a d?n và ng?i xu?ng gh? ? bàn bên c?nh. Ch? vài phút sau dó, d?a bé d? 4 tu?i h?t d? ly nu?c xu?ng d?t, c̣n d?a kia kho?ng 6, 7 tu?i th́ b?t d?u dùng mu?ng gơ m?nh xu?ng m?t bàn an. Đang an, chúng gây g? r?i dánh nhau và la khóc... ? vào nh?ng hoàn c?nh nhu th?, chúng ta d?u có th? có hai nh?n xét: m?t là hai ngu?i cha m? dó có l?i v́ không bi?t d?y con; hai là nh?ng d?a tr? dó v?n c̣n quá nh? nên m?i có hành d?ng dó. M?t cách t?ng quát, ph?n dông nh?ng d?a tr? ? l?a tu?i ti?n m?u giáo (3, 4 tu?i) thu?ng có nh?ng hành d?ng v?ng v? nhu vi?c làm d? nu?c. Nhung d?i v?i d?a tr? 6 tu?i nói trên th́ chúng ta ph?i nh́n th?y dó là tru?ng h?p c?a m?t l?i cu x? không t?t. N?u hành d?ng thô l? này không du?c s?a d?i s?m, gia d́nh ?y s? khó d?n con di an ? nh?ng noi công c?ng. Th?t ra hi?n nay, chúng ta không t́m th?y nhi?u quy lu?t c?ng r?n và nhanh chóng v? phép xă giao trong xă h?i d? m?i ngu?i có th? ?ng d?ng. Đ?ng th?i, có nhi?u ph? huynh cung không mu?n ch?n nh?ng l?i cu x? can b?n t?t d?p làm uu tiên trong d?i s?ng c?a h?. Tuy nhiên, không ai có th? ph? nh?n vi?c xă h?i v?n dành s? kính ph?c cho nh?ng ngu?i có tu cách. Do dó, nhi?m v? c?a ph? huynh v?n là t́m cách th?u hi?u và th?m nhu?n m?t vài l?i khuyên nh? v? cách ?ng x? c?a nh?ng nhà giáo d?c và tâm lư h?c d? hu?ng d?n con cái tru?c khi chúng ra kh?i nhà. Elizabeth James, d?ng tác gi? c?a cu?n sách “Social Smart: Manners for Today's Kids” (nhà xu?t b?n Clarion, 1996) nói r?ng: “Tôi không th? ch?p nh?n vi?c có nhi?u ph? huynh cho r?ng h? không ph?i lo l?ng v? cách cu x? t?t hay x?u c?a con cái v́ th?i gian s? làm chúng thay d?i. Các ph? huynh nên nh? r?ng cu x? t?t là phuong cách d? ḥa d?ng v?i m?i ngu?i.” T?i sao chúng ta ph?i d?y cách cu x? Vào th?i d?i tru?c kia, ph? huynh dùng nhi?u th?i gi? hon d? d?y d? con cái v? cách giao t? d?ng d?n ngoài xă h?i. Ngu?c l?i, xă h?i cung t?o ?nh hu?ng d?n vi?c nuôi d?y c?a cha m? trong vi?c u?n n?n con cái tr? nên m?t ngu?i l?n bi?t cách ?ng x? t?t. Mercedes Ojeda-Castro, m?t chuyên viên tâm lư làm vi?c cho co quan Psychological Affiliates ? Winter Park, Florida nói: “Cu x? không ph?i ch? là nh?ng di?u l? d? bi?t ph?i làm th? nào cho dúng trong nh?ng hoàn c?nh khác nhau, nhung c̣n là vi?c bi?t ?ng x? th? nào cho ph?i và h?p v?i xă h?i mà chúng ta dang s?ng trong dó”. Ngày nay, ph? huynh không có nhi?u th?i gi? dành cho con cái nhu tru?c kia, nhung n?u h? c? thu x?p th?i gi? c?a h? d? ch? d?y cho con cái cách cu x? t?t, th́ dây chính là m?t món quà t?ng quí giá cho c? cu?c d?i c?a con h?. Bà James nh?n m?nh: “Cha m? s? mu?n d?y con ḿnh bi?t kính tr?ng ngu?i khác, và c? g?ng nh́n m?i vi?c du?i con m?t khách quan. Con cái c?n bi?t r?ng d?i x? v?i ngu?i khác dàng hoàng s? góp ph?n vào vi?c t?o m?t th? gi?i t?t d?p hon ? chung quanh chúng.” Nh?ng ǵ tr? th?y chúng s? làm y nhu v?y Khi nói v? cách cu x?, h?u nhu các nhà tâm lư h?c và giáo d?c d?u d?ng ư v?i nhau m?t di?m là nh?ng hành d?ng c?a con cái ph?n ?nh l?i hành x? c?a cha m? chúng. Ch?ng h?n nhu n?u cha m? cu?i nói ?n ào ? trong nhà hàng th́ con cái c?a h? thu?ng làm gi?ng nhu v?y. D?y d? cách cu x? thu?ng b?t ngu?n t? chính nh?ng kinh nghi?m s?ng c?a b?n trong xă h?i. Beth Brainard, tác gi? cu?n sách “Soup should be seen, Not Heard: The Kid Etiquette Book” (nhà xu?t b?n DTP, 1990) nh?n m?nh: “Tru?c h?t, ph? huynh ph?i d?n d?t tr? b?ng cách làm guong: Cha m? không th? mong ch? con cái c?a ḿnh tr? nên l? phép n?u h? có hành d?ng hay x? s? m?t cách thô l?, b?t l?ch s?. Tôi nghi r?ng tr? con c?n du?c d?y d? v? các cu x? t? khi chúng con n?m trong nôi. Nhung di?u quan tr?ng là chúng du?c d?y d? cách cu x? nhu th? nào: t?t hay x?u, dúng hay sai?” Nh?ng bu?c nh? nhung v?n có th? làm thay d?i Khi tr? con b?t d?u bu?c qua tu?i so sinh (kho?ng t? 1 d?n 2 tu?i tr? lên), dó là lúc cha m? nên b?t d?u d?y cho con cái v? cách cu x?. Ph? huynh không c?n ph?i thuy?t gi?ng c? ti?ng d?ng h? v?i con cái. M?t cách t? nhiên, tr? con luôn luôn mu?n làm vui ḷng ngu?i khác và s? l?y làm thích thú khi du?c gi?i thích là t?i sao “d?i x? nhu v?y là m?t hành d?ng d? thuong v?i ngu?i khác.” BaElizabeth James cung cho bi?t là tr? con r?t mu?n bi?t nh?ng lu?t l? trong gia d́nh là ǵ. B?i v́ nh?ng hi?u bi?t này s? giúp chúng tho?i mái và bi?t ph?i hành x? sao cho dúng khi g?p ph?i tru?ng h?p khó gi?i quy?t. Ph? huynh có th? b?t d?u d?y con nh?ng bu?c can b?n v? cách cu x? t?t nhu bi?t nói “xin vui ḷng” (please) và “c?m on” (thank you) b?t c? khi nào có th?. R?i d?n d?n “thêm vào danh sách nh?ng ch? “Xin cho tôi du?c phép” (excuse me) và “Tôi xin l?i” (I'm sorry). Luôn khen thu?ng con khi chúng nh? dùng nh?ng ch? dúng và gi?i thích cho chúng th?y là m?t cách cu x? t?t bi?u l? s? d? thuong d?ng th?i có th? làm cho m?i ngu?i vui v?. Hăy gi? s? b́nh tinh và tính khôi hài Lâu lâu cha m? có th? dùng óc khôi hài c?a ḿnh trong vi?c d?y con cái v? cách giao t? trong xă h?i. Thí d? nhu sau khi ch? cho con cách dùng dua mu?ng khi, an, cha m? làm b? an b?ng tay và cho con th?y n?u an nhu v?y s? không g?n gàng và s?ch s?. Tr? con s? cu?i vui và hi?u rơ nh?ng di?u l? v? vi?c an u?ng hon. Đem óc khôi hài vào vi?c d?y d? con cái s? gây cho chúng s? chú ư nhi?u hon. M?t dôi khi, con cái c?a b?n có m?t hành d?ng hay cách cu x? không t?t d?ng v?i h?t ho?ng. Ph? huynh nên nh? r?ng ngay c? ngu?i l?n cung làm di?u l?m l?i và có nh?ng hành d?ng không t?t. N?u dang ? noi dám dông, khi con l? làm m?t hành d?ng x?u, ph? huynh nên nói nh? nh? và b?o con ph?i s?a ngay cách cu x? dó, tránh d?ng làm x?u h? con tru?c m?t m?i ngu?i. Sau dó, khi v? nhà g?i con vào pḥng riêng và nói chuy?n v? câu chuy?n v?a x?y ra và cho bi?t là hành d?ng c?a con không du?c ch?p nh?n, cha m? nên d? ngh? ngay nh?ng cách th?c d? s?a d?i cho khá hon. B?n di?u can b?n c?n d?y con v? cách cu x? 1. Khi an u?ng: Ph?i dùng dua mu?ng nhu th? nào. Ng?i ra làm sao. Trong tru?ng h?p dang an mà l? ? hoi th́ nh? nói “xin l?i”. 2. Tr? l?i di?n tho?i nhu th? nào. L?y l?i nh?n ra sao. Ph?i tr? l?i nhu th? nào khi có ngu?i g?i l?n s?. 3. Ph?i x? s? nhu th? nào ? noi công c?ng S? phô di?n: T? gi?i thi?u ḿnh nhu th? nào? Khi d?n tham vi?ng hay có ngu?i l?n d?n nhà th́ ph?i làm nh?ng di?u ǵ? 4. Khi d? ti?c: Bi?t tôn tr?ng tài s?n c?a ngu?i m?i ḿnh d?n. Nh?n xét t? nh? khéo léo, tránh phê b́nh. S? thành công c?a ph? huynh trong vi?c d?y con v? cách cu x? s? d?t du?c k?t qu? hon n?u quí v? ch? cho d?n khi con ḿnh s?n sàng d? h?c nh?ng phuong cách này. Sau dây là nh?ng bài h?c cho t?ng h?ng tu?i: - T? 3 d?n 5 tu?i: D?y con nói chào khi d?n và di (hello và goodbye), nói “xin vui ḷng” (please) và “xin l?i” (excuse me) khi d?ng ph?i ngu?i khác hay mu?n ngu?i khác tránh ch? cho ḿnh di qua. Bi?t h?i xin phép n?u mu?n l?y th?c an xa noi ḿnh ng?i. Không nói khi th?c an d?y trong mi?ng. T? s? kính tr?ng ngu?i khác, bao g?m nh?ng ngu?i tàn t?t, l?n tu?i. - T? 6 d?n 7 tu?i: bi?t ch? d?n phiên ḿnh r?i m?i nói. Kính tr?ng ngu?i l?n tu?i, ch?ng h?n nhu bi?t nhu?ng cho h? di tru?c khi vào c?a ti?m hay vào nhà. - T? 8 d?n 10 tu?i: G?i thi?p cám on khi nh?n du?c quà. H?c cách nói di?u t? nh? d? không làm ngu?i khác bu?n ḷng. N?u du?c d?y d? và hu?ng d?n ngay t? nh?, tr? con có th? bi?t cách cu x? dúng ? nh?ng noi công c?ng; thí d? nhu không nói to ti?ng hay làm nh?ng hành d?ng gây khó ch?u cho nh?ng ngu?i chung quanh khi chúng kho?ng 5, 6 tu?i. Khi tr? du?c 10 tu?i, chúng dă có th? bi?t s? d?ng s? th?n tr?ng nhu không nói d?n nh?ng chuy?n riêng tu c?a gia d́nh chúng. Hy v?ng nh?ng hu?ng d?n trên dây s? là món quà nh? d? giúp ph? huynh ngu?i Vi?t có thêm nh?ng hi?u bi?t v? cách nuôi d?y con cháu. (O.T.) |
| Powered By Nguoi-Viet Online | |
This article has been moved here