“Các anh c?” chua bao gi? dáp ?ng d? và dúng nhu c?u phát tri?n. T?p doàn Ði?n L?c Vi?t Nam d?c quy?n cung c?p di?n nhung l?i dùng v?n phát tri?n ngành di?n d? d?u tu vào ch?ng khoán, ngân hàng, b?t d?ng s?n. Ði?u này khi?n di?n thi?u tr?m tr?ng, làm sinh ho?t xã h?i tr? nên h?n lo?n và s?n xu?t tê li?t. Hình ch?p s? tuong ph?n dó: M?t nông dân Hà Tây dang dánh trâu cày ru?ng du?i h? th?ng truy?n t?i di?n cao th?. (Hình: Hoàng Ðình Nam/AFP)

*H? th?ng ngân hàng có th? s?p d? vì dã d?c h?t v?n cho các t?p doàn kinh t? d?u tu ch?ng khoán và b?t d?ng s?n

Hà N?i, (NV) - Theo B? Tài Chính Vi?t Nam, hi?n có 28/70 t?p doàn, t?ng công ty d?u tu tham gia thành l?p công ty ch?ng khoán, ngân hàng, b?o hi?m, b?t d?ng s?n v?i t?ng v?n d?u tu lên t?i 23,300 t? d?ng.

M?t co quan có tên là “Ban Ð?i M?i và Phát Tri?n Doanh Nghi?p” c?a chính ph? CSVN cho bi?t: “Tính d?n cu?i nam 2007, có 16 t?p doàn, t?ng công ty nhà nu?c d?u tu vào linh v?c ngân hàng v?i t?ng giá tr? d?u tu là 4,965 t? d?ng. Ngoài ra có 9 t?p doàn, t?ng công ty d?u tu vào linh v?c ch?ng khoán v?i 316 t? d?ng và 12 t?p doàn, t?ng công ty d?u tu vào linh v?c tài chính, b?o hi?m v?i t?ng v?n d?u tu lên t?i 6,518 t? d?ng. Chua k? 13 t?p doàn, t?ng công ty d?u tu vào linh v?c b?t d?ng s?n v?i 2,331 t? d?ng... T?ng c?ng các t?p doàn và t?ng công ty dã d?u tu vào nh?ng linh v?c trên t?i 15,000 t? d?ng”.

T?t c? các t?p doàn và t?ng công ty d?u là doanh nghi?p nhà nu?c. Theo nh?n d?nh c?a B? Tài Chính n?u tính toàn b? v?n d?u tu ra bên ngoài c?a các t?p doàn và t?ng công ty thì con s? dó lên d?n 117,000 t? d?ng. Tuy nhiên, hi?u qu? s? d?ng v?n c?a các t?p doàn, t?ng công ty r?t t?. H? s? n?/v?n ch? s? h?u quá cao (thua l? n?ng).

T?i “H?i ngh? s?p x?p, d?i m?i doanh nghi?p nhà nu?c”, di?n ra vào ngày 23 tháng 4 t?i Hà N?i, m?t s? chuyên gia kinh t? c?a Vi?t Nam dã công khai bày t? s? lo ng?i v? các “t?p doàn kinh t?” và “t?ng công ty qu?c doanh”, du?c ông Nguy?n Sinh Hùng, phó th? tu?ng CSVN ví von là “các anh c? c?a n?n kinh t?” do n?m toàn b? các linh v?c quan tr?ng c?a n?n kinh t? Vi?t Nam nhu: di?n, d?u khí, vi?n thông, hàng không, than-khoáng s?n,...

Các chuyên gia kinh t? t? ra ái ng?i khi h? th?ng ngân hàng qu?c doanh “bom” quá nhi?u ti?n cho các t?p doàn kinh t? và t?ng công ty d? d?u tu vào ch?ng khoán và b?t d?ng s?n. Theo h?, v?i s? ti?n kh?ng l? nhu v?y, vi?c hình thành bong bóng ch?ng khoán và nhà d?t là t?t nhiên. Nay bong bóng ch?ng khoán dã x?p, bong bóng b?t d?ng s?n dang xì. Li?u có th? x?y ra m?t th?m h?a kinh t? hay không?

Nam 2006, ông Ph?m Vi?t Muôn, tru?ng ban Ð?i M?i và Phát Tri?n Doanh Nghi?p Nhà Nu?c, ti?t l?: “T? l? n? trên v?n c?a các doanh nghi?p nhà nu?c quá cao. Nhi?u công ty có s? n? ph?i tr? g?p 5 l?n s? v?n nhà nu?c t?i công ty. Có công ty vay g?p 20 l?n v?n nên có d? r?i ro cao, kh? nang thanh toán n? th?p”.

Nay, sau g?n 2 nam, theo báo cáo c?a B? Tài Chính, tính d?n 31 tháng 12 nam 2007, t?ng s? v?n huy d?ng c?a 70 t?p doàn, t?ng công ty là 448,269 t? d?ng. Có m?t s? t?ng công ty, chênh l?ch gi?a vay n?/v?n lên t?i 42 l?n (T?ng Công Ty Xây D?ng Công Trình Giao Thông 5), 22.5 l?n (T?ng Công Ty Xây D?ng Công Trình Giao Thông 1), 21.8 l?n (Vinashin),...

M?t ti?n si tên Nguy?n Quang A th?c m?c: “Ch?ng hi?u t?i sao các ngân hàng l?i cho h? vay nhu v?y? Vì v?i t?p quán c?n tr?ng thì ngân hàng s? r?t khó cho vay khi t? l? n?/v?n ch? s? h?u vu?t hon 3 l?n. Ch?c là chính ph? vay h?, hay b?o lãnh hay l?nh cho các ngân hàng ph?i cho vay? V?i t? l? vay n?/v?n ch? s? h?u nhu th?, r?i ro là kinh kh?ng. Th? mà h? còn l?n ti?ng c?nh báo chính ph? 'n?u không b? sung v?n' cho h? thì qu? là 'th?m h?a'. Th?c ra, ho?t d?ng nhu h? thì th?m h?a th?t là d? hi?u”.

Trong báo cáo m?i nh?t c?a t? ch?c d?nh giá v? s? tín nhi?m qu?c t? Standard & Poor's (S&P), d? tín nhi?m tín d?ng c?a Vi?t Nam dã t?t gi?m. Theo dó, dù tri?n v?ng v? ch? s? tín d?ng c?a Vi?t Nam v?n ? m?c BB+/B nhung d? tín nhi?m tín d?ng dã gi?m dáng k? t? ?n d?nh (stable), xu?ng thành b?t ?n (negative). Ði?u này d?ng nghia v?i vi?c: s? tín nhi?m c?a th? tru?ng cho vay qu?c t? d?i v?i Vi?t Nam dã gi?m sút và do v?y, Vi?t Nam s? ph?i tr? lãi su?t cao hon cho các kho?n s?p ho?c s? vay.

T?i Vi?t Nam, trong vài ngày qua, lãi su?t trái phi?u chính ph? k? h?n 5 nam dã tang quá m?c 11%/nam, tang 3% so v?i tháng tru?c. Theo t? Lao Ð?ng, lãi su?t cao và vi?c khó vay hon tru?c s? tác d?ng tr?c ti?p d?n chi phí s?n xu?t, phát tri?n s?n xu?t, kinh doanh c?a doanh nghi?p, ?nh hu?ng tr?c ti?p d?n s? tang tru?ng c?a n?n kinh t? Vi?t Nam. Ngoài ra, do khát v?n, các doanh nghi?p Vi?t Nam s? d? xô di vay n? nu?c ngoài, làm tang gánh n?ng n? n?n c?a qu?c gia.

Theo m?t th?ng kê c?a Ngân Hàng Th? Gi?i (WB), trong nam 2007, n? nu?c ngoài c?a Vi?t Nam là 22.4 t? USD, nam 2008, kho?n n? này s? vào kho?ng 24.8 t? USD và d?n nam 2009 s? là 26.8 t? USD.

Nam 2007, t?c d? tang tru?ng kinh t? c?a Vi?t Nam là 8.5% và là nam th? ba có t?c d? tang tru?ng trên 8%. WB nh?n xét, s? tang tru?ng kinh t? c?a Vi?t Nam ch? y?u do y?u t? tu nhân.

Tuy nhiên, cung vào nam ngoái, WB t? ra lo ng?i v? tính ?n d?nh c?a kinh t? Vi?t Nam: l?m phát gia tang, m?t cân d?i trong cán cân thanh toán, linh v?c tín d?ng quá “nóng”, th? tru?ng ch?ng khoán và th? tru?ng b?t d?ng s?n có nguy co “b?”.

WB d? báo, trong nam 2008, m?c d? tang tru?ng c?a Vi?t Nam s? gi?m, có th? ch? còn 7.1%. M?c thâm h?t trong cán cân thuong m?i du?c d? doán kho?ng 15.9 t? USD.

M?i dây, hôm 6 tháng 5, t?i phiên khai m?c k? h?p th? 3 c?a Qu?c H?i CSVN khóa XII, ông Nguy?n T?n Dung, th? tu?ng CSVN, dã chính th?c d? ngh? Qu?c H?i di?u ch?nh ch? tiêu tang tru?ng c?a nam 2008 xu?ng còn 7%. Tru?c dây, theo d? ngh? c?a chính chính ph? CSVN, Qu?c H?i CSVN ?n d?nh ch? tiêu tang tru?ng c?a nam 2008 s? ph?i t? 8.5%-9%.

Khi dua ra d? ngh? xác d?nh l?i ch? tiêu tang tru?ng, ông Nguy?n T?n Dung cho r?ng dó là vì kinh t? th? gi?i b?t ?n. Tuy nhiên nhân v?t d?ng d?u n?i các v?n ph?i th?a nh?n l?m phát gia tang, kinh t? b?t ?n, d?i s?ng c?a da s? dân chúng diêu d?ng còn vì: “Chính ph? y?u kém trong qu?n lý, di?u hành”.

Trong 4 tháng d?u c?a nam 2008, t? l? l?m phát dã lên t?i 21.4% so v?i cùng k? nam ngoái. H?i Tháng Ba, khi d?n Luân Ðôn kêu g?i d?u tu, ông Nguy?n T?n Dung cho bi?t s? c? g?ng gi? t? l? l?m phát c?a c? nam 2008 du?i 12% (t? l? l?m phát c?a c? nam 2007 là 12%). Tuy nhiên, các chuyên gia kinh t? c? trong l?n ngoài nu?c cùng nh?n d?nh r?ng, kh? nang t? l? l?m phát nam 2008 c?a Vi?t Nam vu?t quá 18% là r?t l?n.

Trong hàng lo?t nguyên nhân d?n t?i l?m phát kéo dài, du?c ông Nguy?n T?n Dung gi?i trình tru?c Qu?c H?i CSVN, có: N?i l?ng chính sách ti?n t? trong nhi?u nam, nh?t là trong nam 2007, làm t?ng phuong ti?n thanh toán và t?ng du n? tín d?ng tang cao, t?o ra áp l?c tr?c ti?p d?i v?i l?m phát. Nhi?u ngân hàng c? ph?n dã tang du n? tín d?ng quá cao và s? d?ng ph?n l?n v?n ng?n h?n d? cho vay dài h?n, cho vay kinh doanh ch?ng khoán và kinh doanh b?t d?ng s?n...

T?t c? nh?ng y?u t? dã nêu góp ph?n kéo gi?m s? tín nhi?m c?a gi?i cho vay qu?c t? d?i v?i Vi?t Nam và h?u qu? ch?c ch?n không ch? ng?ng l?i t?i b?n báo cáo m?i nh?t c?a S&P. Gi?i th?o tin t?i Vi?t Nam cho bi?t, h? th?ng ngân hàng t?i Vi?t Nam có th? s? s?p d? vì v? n? trong m?t th?i gian ng?n. (G.Ð)