Câu đố - Câu đối
Nền Văn Học dân gian Việt Nam có một loại hình thật độc đáo, phục vụ tất cả mọi tầng lớp trong xã hội, đó là Câu đố. Nó xuất phát từ sự quan sát, nắm bắt những thuôc tính cơ bản của con người, động vật, sự vật... hoat động diễn ra hàng ngàỵ

Home
Lê Xuân Quang - Đàn Chim Vi?t, 21/1/04 N?n Van H?c dân gian Vi?t Nam có m?t lo?i h́nh th?t d?c dáo, ph?c v? t?t c? m?i t?ng l?p trong xă h?i, dó là Câu d?. Nó xu?t phát t? s? quan sát, n?m b?t nh?ng thuôc tính co b?n c?a con ngu?i, d?ng v?t, s? v?t... hoat d?ng di?n ra hàng ngà? Nhà ngh? si có danh hay vô danh thu lu?m, sáng t?o r?i vi?t thành l?i, truy?n t?ng trong dân gian. Ngu?i nghe thích thú, suy nghi sau dó... doán. Câu d? có lo?i don gi?n, d? doán dành cho tr? em, thí d?: Trùng tr?c nhu con chó thui, Chín m?t, chín mui, chín duôi, chín d?u. Ho?c : Ng?i cao hon d?ng... Các em cung ph?i cang ra suy nghi nhung không d? nh?n ra ư nghia c?a l?i gi?i. Qu? th?t trong câu d? này t?p trung ? t? "Chín". N?u coi ch? chín là s? t? th́ hu?ng gi?i s? mang ư nghiă con v?t "nhu con chó thui" kia, m?t mui duôi d?u có 9 cái... V?y con v?t ǵ mà có nh?ng chín cái... m?t... nh? ? Nhung, n?u các em chú ư t?i ch? "Chín". khác dùng làm tr?ng t? b? nghiă cho d?ng t? ". Thui . . . Khi du?c g?i ư các em s? nh?n ra ngay dó chính là con chó v?a du?c gi?t th?t, làm lông, thui cho chín, thom, ch? cha anh dem c?t ch?t n?u nh?a m?n, nu?ng ch?... Đó chính là con chó thui ! Con kia là con chó V?n dang s?ng, ng?i ch?m h?m - gác tru?c c?ng nhà. (N?u con V?n d?ng trên 4 chân, chi?u cao c?a nó s? th?p hon khi nó ng?i). Lo?i câu d? khác dành cho ngu?i l?n, h?p v?i kh? nang tu duy. Có câu gi?ng "Thanh", mang ư nghia sáng s?a. Nhung d?c lên l?i có v? "T?c", th?m chí r?t t?c, g?i cho ngu?i nghe ư nghia r?t... "Sexy". Thí d? : Hai tay n?m l?y khu khu B?ng th́ b?o d?, r?ng, u - dút vào Đút vào nó su?ng làm sao D?p lên d?p xu?ng nó trào nu?c ra. Ho?c : M?t tṛn vành v?nh, dít ph?ng phao Mân mân, mó mó - dút ngay vào Th?y h?a tuong giao, sôi sùng s?c Âm duong ḥa khí, su?ng làm sao! Ngu?i nghe cang ra suy nghi. Câu d? du?c dám dông tham gia gi?i v?i nhi?u tâm tr?ng: - Nh?ng cô gái nghe xong m?t d? b?ng, kêu ré lên - eo oi... - Nh?ng chàng trai cu?i s?ng khoái thích thú. - Vài ngu?i có tu?i nghiêm m?t phê phán: - B?y b?... b?y b?! Chuy?n nhu v?y mà ông nói c? ráo ho?nh không e dè, kiêng n? à? Ngu?i ra câu d?i b́nh tinh bi?n báo: - Ông b? ?nh hu?ng c?a phim, ?nh Sexy quá nhi?u nên ch? nghi m?t chi?u theo nghia t?c. Đây là câu d? n?u gi?ng ra l?i r?t... Thanh. Đ? t?c, gi?ng thanh mà! Cu?i cùng th́ m?i ngu?i ch?u, yêu c?u k? kia gi?i nghia. Khi l?i gi?i b?t ra : - L?i gi?i cho câu trên là - An Mía. C̣n câu du?i là: Hút thu?c lào b?ng Đi?u bát! Nh?ng ngu?i ng?i nghe th? phào, phá lên cu?i s?ng khoái. - An mía ! Đúng ! Cách an mía c? gióng c?a dân gian mà khi an không dùng dao ti?n, c?t t?ng kh?u, khi?n hai tay ph?i n?m ch?c gióng mía dài kho?ng t? 20 d?n 30 phân r?i dùng hàm rang tu?c v?, c?n, nhai. Hai hàm rang d?p lên d?p xu?ng, nu?c du?ng ng?t l?m t? kh?u mía trào ra. Chao oi! Đang nóng, khát. Nu?c mía tuoi, mát, ng?t khi?n ngu?i an d?y c?m giác th?a măn, khoái kh?u! Có hai lo?i di?u dùng cho ngu?i hút thu?c Lào. - Đi?u c?y, là m?t ông tre dài khoi?ng 40 phân, dùng cho ngu?i lao d?ng lam lu, nông dân di c?y ruô.ng. - Đi?u Bát dành cho ngu?i thích, nghi?n hút thu?c lào ? nhà hay ? nh?ng noi t?p trung, h?i hè, d́nh dám trong làng . Đi?u bát b?ng g?m s?, h́nh tṛn to c? v?c tay. Kín. Du?i dáy có b?u d?ng nu?c, d?t trong ḷng chiêc bát có du?ng kính to hon. Trên mi?ng bát di?u có l? g?i là nơ di?u. Khi hút, ngu?i nghi?n vân vê s?i thu?c thành h́nh tṛn, dút vào nơ di?u, b?t l?a, châm, rit...rít.. Nu?c ? du?i b?c lên ḥa cùng l?a d?t cháy s?i thu?c. Huong v? hai lu?ng âm - duong c?a thu?c lào gây cho ngu?i hút khoái c?m, dê mê... - ?i ! th? mà l?i c? tu?ng!... M?t lo?i câu d? khác v?a thanh, v?a khó, do gi?i quan l?i, khoa c? sáng t?o, truy?n t?ng trong gi?i trí th?c cung d́nh. Đi?n h́nh cho lo?i này là m?t giai tho?i du?c dua vào l?ch s? van h?c nu?c nhà, luu truy?n d?n nay : C? M?c Đinh Chi là danh s? d?i h?u L? Tuong tuy?n, trong m?t l?n m? c? vào r?ng ki?m c?i, b? du?i uoi b?t. V? nhà có thai, sinh ra c?. Tuy r?t x?u xí nhung thông minh tuy?t d?nh. H?c dâu nh? d?y... làm quan, t?ng di S? bên Tàu... ?ng d?i trôi ch?y khi ngu?i Tàu th? tài... M?t l?n C? du?c nhà vua tri?u vào cung cùng nhi?u d?i th?n, danh s?. Vua dua ra m?t câu d? nói r?ng S? Tàu b?t ta ph?i gi?i, n?u gi?i du?c h? s? vào tŕnh qu?c th? Không gi?i du?c, nhà vua ph?i dích thân d?n t?n nhà khách h? dang ? - nghe gi?i. Đó là yêu sách ngang ngu?c. Nhung v́ là nu?c nh? không th? làm m?ch ḷng nu?c l?n. Vua ḍi các quan hăy t?p trung gi?i câu d?. N?i dung câu d? ch? Hán nhu sau : Lu?ng Nh?t, b́nh d?u nh?t. T? Son, diên d?o son. Lu?ng Vuong, tranh nh?t qu?c. T? Kh?u, tung hoành gian. Các quan c? v?t óc mà không doán câu tho kiêm câu d? quái d? kia là cái ǵ. Rút c?c không v? nào hi?u du?c bài tho - gi?i du?c câu d?. Vua lo l?ng quay sang h?i C? M?c. C? vui v? b?o : - Tâu thánh thu?ng, dó ch? là tṛ dùng d? d? b?n tr?, dâu d? thánh thu?ng b?n tâm. V?y nó là cái ǵ - Vua h?i. - Đó là ch? di?n - C? M?c dáp ngay! V?n cung là ngu?i hay ch?, hi?u ra, ngài cu?i tuoi. Các quan trong tri?u vô cùng c?m ph?c tài trí thông minh c?a c? M?c. Câu d? d?ch nghia nhu sau : - Hai h́nh ch? nh?t d? b?ng d?u, sóng hàng nhau. (Các canh c?a nó t?o ra ch? Đi?n). - 4 trái núi, diên d?o. (4 ch? Son s?p ghép theo 2 chi?u, d?c - ngang, cung t?o thành ch? Đi?n.) - Hai ông vua tranh nhau m?t nu?c. (Hai ch? Vuong ghép l?i trên, du?i - cung thành ch? Đi?n). - 4 cái mi?ng ? trong kho?ng d?c, ngang - (4 ch? Kh?u ghép l?i cung t?o thành ch? Đi?n). Câu d? c?a s? th?n Tàu là ch? ĐI"N. Bài tho gi?i nghia nhu sau : Hai Nh?t (h́nh ch? nh?t) b?ng d?u d? sóng hàng. 4 Núi (Son) diên d?o d?c cùng ngang. Hai Vua (Vuong) ngiêng ng? lo tranh nu?c. 4 Mi?ng (Kh?u) li?n nhau ghép v?ng vàng. S? th?n nh?n l?́ gi?i v?i s? ng?c nhiên c?m ph?c. Berlin 2003
Powered By Nguoi-Viet Online

This article has been moved here