SACRAMENTO, Calif. (AP) - Th?ng Ð?c Arnold Schwarzenegger cùng gi?i lãnh d?o ? Qu?c H?i California tu?ng trình là dã d?t du?c ti?n b? liên t?c trong vi?c d?i phó v?i tình tr?ng thâm th?ng ngân sách 26.3 t? dôla và cho th?y ló d?ng kh? nang có th? gi?i quy?t d?t di?m v?n d? n?i trong tu?n t?i.

Các gi?i ch?c có nhi?m v? tham gia vào nh?ng cu?c thuong th?o s? ti?p t?c d? nh?ng phiên h?p kín vào hôm Ch? Nh?t, 12 Tháng B?y t?i tr? s? Qu?c H?i sau hai ngày dã cùng nhau h?p bàn t?i dây.

Ngu?i ta d? ki?n là h? s? ti?p t?c th?o lu?n v? các d? ngh? c?a th?ng d?c v? c?i t? h? th?ng d?ch v? xã h?i, th? nhung v?n c?n ph?i l?c l?a các kho?n tài tr? cho ngành giáo d?c c?ng d?ng, v?n là ph?n l?n nh?t trong ngân sách.

Lãnh t? kh?i thi?u s? Sam Blakeslee, d?i bi?u C?ng Hòa c?a San Luis Obispo, sau phiên h?p kín gi?a gi?i l?p pháp và ông Schwarzenneger hôm Th? B?y dã phát bi?u là, “Tôi cho r?ng chúng tôi dã ti?n d?n r?t g?n cái m?c d? có th? có du?c m?t khung ngân sách chung, tuy v?n còn nh?ng v?n d? t?n t?i.”

Kh? nang d?n d?n m?t bu?c d?t phát trong vi?c gi?i quy?t tình tr?ng thâm th?ng ngân sách kh?ng l? c?a California dã có ph?n ló d?ng m?t tu?n l? sau khi ti?u bang này b?t d?u phát hành nh?ng gi?y ch?u n? (IOU) cho hàng nghìn d?i tu?ng cung c?p hàng hóa và d?ch v?, nhu m?t bi?n pháp nh?m gi?m b?t khâu ph?i chi ti?n m?t.

Công nhân viên ch?c c?a ti?u bang cung dã b?t d?u ngh? ba ngày không luong hàng tháng, coi nhu bi?n pháp c?t gi?m luong b?ng d?n 14% cho hon 200,000 ngu?i.

Ngân hàng Bank of America và các ngân hàng l?n khác cho bi?t hôm Th? Sáu r?ng d?y là ngày cu?i cùng h? thanh toán các gi?y “I.O.U” d? cáng dáng n? cho ti?u bang; mà sau dó thì ph?i d?i d?n ngày 2 Tháng Mu?i các ngân hàng này m?i du?c ti?u bang thanh toán các món ti?n dó.

Nhu v?y là m?t s? các co s? ho?c cá nhân h?p d?ng v?i ti?u bang du?c tr? b?ng gi?y n? s? ph?i lo mà tìm cho ra nh?ng ngân hàng ch?u ?ng tru?c ti?n cho ti?u bang v?i các gi?y “I.O.U” dó.

Gi?i lãnh d?o California dã thông qua m?t c?m ngân sách hai nam vào h?i Tháng Hai, kéo theo m?c gia tang thu? su?t v? bán buôn, l?i t?c cá nhân, b?ng s? xe, th? nhung v?n không d? d? tái l?p quân bình cho m?c chi tiêu c?a ti?u bang.

Thu? l?i t?c cá nhân dã gi?m 34% trong nam tháng li?n c?a nam nay, và dây là m?t s? gi?m thi?u càng thêm nhanh chóng do tình tr?ng suy thoái v?n ti?p t?c bóp ngh?t n?n kinh t? c?a California.

Hôm Th? Sáu, 10 Tháng B?y, van phòng Thanh Tra c?a ti?u bang tu?ng trình là California dã chi 10.4 t? quá s? thu c?a nam ngân sách k?t thúc vào ngày 30 Tháng Sáu.

M?c thâm th?ng ngân sách hi?n nay là hon m?t ph?n tu ngân kho?n t?ng th? c?a California, v?n là truong m?c tài chánh chính y?u d? thanh toán cho các chi phí di?u hành.

N?u nhu không có d? ti?n d? thanh toán nh?ng món ph?i tr? thì ti?u bang s? ph?i trì hoãn vi?c chi tr? nh?ng kho?n ti?n huu trí và r?i cung l?i ph?i c?p gi?y ch?u n? thay vì tr? chi phi?u ti?n huu cho c?u nhân viên ti?u bang n?u nhu t? dây cho d?n Tháng Tám v?n không tìm ra gi?i pháp th?a hi?p v?i nhau.

Ch? t?ch H? Vi?n ti?u bang, Karen Bass phát bi?u, “Ch?c ch?n là ch?ng m?t ai trong chúng ta mu?n th?y tình tr?ng d?n d?n các gi?y ch?u n?. Và hi?n nay thì chúng ta dã d?n cái nu?c mà m?t s? các ngân hàng dang nói là ‘Chúng tôi s? không nh?n thanh toán các gi?y ch?u n? c?a ti?u bang’.”

Nhu v?y thì còn ph?i có thêm d?ng co gì khác n?a d? c? g?ng làm cho xong nh?ng gì ph?i làm?”

Nh?ng cu?c th?o lu?n g?n dây nh?t d?u t?p trung vào biên v?c các m?c c?t gi?m ngân sách - mà ngu?i ta u?c tính là t? 14 d?n 15 t? dôla - cung nhu m?t s? bi?n pháp khác nh?m thu h?p m?c thâm th?ng ngân sách.

Ngoài vi?c c?t gi?m, Th?ng Ð?c Schwarzenneger và các nhà l?p pháp thu?c d?ng C?ng Hòa cung còn mu?n có du?c nh?ng s? c?i t? v? “welfare”, v? ch? d? huu b?ng, v? h? th?ng cham sóc s?c kh?e d?i chúng và nh?ng chuong trình cham sóc b?nh nhân t?i gia.

H? cho r?ng ngan ng?a tình tr?ng lãng phí và l?m d?ng s? ti?t ki?m du?c ti?n cho ti?u bang, mà ch?ng dó thì d? ph?i c?t gi?m ngân sách cho nh?ng chuong trình khác.

Van phòng Th?ng Ð?c cho bi?t dã u?c tính là các k? ho?ch c?i t? nêu trên s? ti?t ki?m du?c 1.7 t? dôla cho nam ngân sách t?i dây.

Các d?i bi?u trong phe Dân Ch? dã phê phán nh?ng d? ngh? c?i t? nhu là nh?ng v?n d? phi?n di?n không có tác d?ng tr?c ti?p vào tình tr?ng thâm th?ng ngân sách hi?n nay. H? cung cho r?ng ông Schwarzenneger dã th?i ph?ng m?c d? trù ti?t ki?m du?c.

Bà Bass, ngu?i b? h?p vào h?i d?u tu?n dã tuyên b? hôm Th? B?y là nh?ng m?i quan tâm c?a bà dã du?c xem xét và ch?ng có lý do gì d? còn nh?ng tr? l?c không vu?t qua du?c trong vi?c ti?n d?n m?t s? th?a hi?p chung.

Bà mô t? các cu?c dàm phán là ph?c t?p. Ngu?i d?i bi?u cho d?ng Dân Ch? c?a Los Angeles dó nói, “Tôi cho r?ng nh?ng gì di?n ra trong 48 ti?ng d?ng h? v?a qua là h?u hi?u nh?t trong nhi?u tu?n l? v?a r?i. Ch? có di?u là chúng tôi v?n chua bàn th?o cho du?c d?t di?m.”

Còn ông Blakeslee thì nói r?ng ngày Ch? Nh?t, 12 Tháng B?y, h? cùng nhau xem xét l?i nh?ng b?n tu?ng trình v? các d? ngh? c?i t? c?a th?ng d?c.

Các nhà l?p pháp dó nói r?ng h? cung s? còn ph?i quy?t d?nh xem c?n c?t gi?m bao nhiêu trong ngân kho?n dành cho ngành giáo d?c.

Ông Blakeslee nói, “Ð?y là nh?ng s? c?t gi?m h?t s?c khó khan và chúng tôi dang tìm cách xác d?nh cách th?c thi nh?ng s? c?t gi?m dó d? làm sao cho chúng càng ít ?nh hu?ng d?n ngu?i ta du?c ch?ng nào hay ch?ng dó.” (Tr.N.)