| Canh Nông Cạn: Ðạo luật Canh Nông Hoa Kỳ - sự nông cạn kỳ lạ của Mỹ Nhìn từ bên ngoài, thế giới có thể tự hỏi về khả năng phối hợp các ưu tiên chiến lược của Hoa Kỳ, một siêu cường đang muốn lãnh đạo thế giới. |
|
Home
|
Nguy?n Xuân Nghia Nh́n t? bên ngoài, th? gi?i có th? t? h?i v? kh? nang ph?i h?p các uu tiên chi?n lu?c c?a Hoa K?, m?t siêu cu?ng dang mu?n lănh d?o th? gi?i. Tu?n qua, câu h?i l?i du?c nêu lên khi T?ng Th?ng George W. Bush ham d?a dùng quy?n ph? quy?t d? bác b? d?o lu?t Canh Nông (thu?ng g?i là Farm Bill) do Lu?ng Vi?n Qu?c H?i so?n th?o. Thu?ng Vi?n M? dă ?ng h? d?o lu?t v?i da s? áp d?o là 79 phi?u, l?n hon t? s? hai ph?n ba (67 phi?u) d? vu?t qua quy?n ph? quy?t c?a Hành Pháp. H? Vi?n m?i ch? thu th?p du?c 231 phi?u c?a t?ng s? 453, cho nên tr?n chi?n v? canh nông s? x?y ra t?i dây, trong nh?ng ngày t?i. Mâu thu?n chính là nam 2007 v?a qua, các nông gia Hoa K? dă trúng m?i, có l?i t?c kh? quan nh?t, tang 48% so v?i nam tru?c - trong khi c? th? gi?i lo b? dói v́ luong th?c tang giá phi mă - v?y mà Qu?c H?i M? v?n ḍi gia tang tr? c?p cho nông gia. Nh́n r?ng hon, t? 2002 d?n 2007, giá g?o dă tang hon 280% - và c̣n dang tang - và giá lúa ḿ tang 256%, nhung Qu?c H?i M? v?n mu?n duy tŕ các kho?n tr? c?p dă d?nh ra t? 2002. Hành Pháp Bush ḍi h?n ch? các kho?n tr? c?p này ? m?c 200 ngàn, Qu?c H?i M? th́ ḍi d?t ra d?nh m?c là m?t tri?u. Chuy?n ?y, da s? du lu?n Hoa K? không d? ư, nhung các nu?c bên ngoài dang theo dơi r?t sát s? vi?c ph?c t?p này. H? k?t lu?n là Hoa K? nói m?t dàng, làm m?t n?o, nh?t là trong m?t nam b?u c?. Và v́ v?y s? l?i gây h?a cho ḿnh, và cho th? gi?i... Nhân v? dó, ta c?n ngu?c ḍng th?i gian t́m hi?u v? s? nông c?n c?a d?o lu?t canh nông Hoa K?, m?t chu?ng ng?i r?t chu?ng cho th? tru?ng nông s?n th? gi?i trong m?t nam có kh?ng ho?ng luong th?c. M?t thí d? là chuy?n kh?ng b?, nông s?n và ngo?i thuong... Nam 2001, Hoa K? b? v? kh?ng b? 9-11 (ngày 11 Tháng Chín). Hon m?t tháng sau, d?u tháng 11 nam 2002, T? Ch?c Thuong M?i Qu?c T? phát d?ng ṿng dàm phán Doha (noi t? ch?c h?i ngh? nam dó, t?i x? Qatar ? Trung Đông) d? m? r?ng t? do ngo?i thuong. Ch? y?u là h? th?p hàng rào quan thu? trong lu?ng trao d?i nông s?n gi?a các nu?c h?u giúp các nu?c dang phát tri?n h?i nh?p vào n?n kinh t? toàn c?u và d?t m?c tang tru?ng cao hon. L?ng bên du?i m?c tiêu dó là dùng quy?n l?i kinh t? giàng các qu?c gia vào nhau trên m?t tr?n tuy?n th?ng nh?t ch?ng l?i phong trào kh?ng b?. V́ v?y, m?c tiêu chi?n lu?c c?a ṿng dàm phán là phát huy ngo?i thuong d? h?i nh?p th? gi?i vào cùng m?t kh?i c?a kinh t? th? tru?ng. Ch? ba tháng sau, ṿng dàm phán Doha lâm b? t?c trong khi l?i gây mâu thu?n n?ng gi?a hai kh?i kinh t? v?ng m?nh nh?t là Hoa K? và Liên Hi?p A?u Châu v?i nhau, và gi?a các nu?c dă phát tri?n dó v?i các nu?c dang phát tri?n, nhu ?n Đ? ho?c Brazil. Mâu thu?n x?y ra v́ mùng hai tháng Nam 2002 - sau chi?n d?ch Afghanistan và tru?c chi?n d?ch Iraq - H? Vi?n M? thông qua d?o lu?t canh nông v?i 180 t? M? kim tr? c?p cho nông nghi?p M? trong ṿng 10 nam t?i và gia tang công chi t?i 70% cho nông gia M?. Đ?o lu?t canh nông du?c dua ra d? tr? dua chánh sách tr? c?p nông nghi?p c?a Liên Hi?p A?u Châu (“Chánh sách chung” - Common Agricultural Policy CAP), ch? y?u do Pháp d? xu?ng. Lư do c?c b?, chính dáng và k? c?c bên du?i, là nam dó Hoa K? có b?u c? gi?a nhi?m k? (c?a t?ng th?ng). Chính quy?n Bush ph?i b?c xuôi theo áp l?c bên trong d? d?ng C?ng Ḥa kh?i m?t gh?. V?i k?t c?c là M? làm d?ng minh m?t ḷng. Tr? c?p c?a M? cho nông gia Hoa K? làm nông gia x? khác b? n?n c?nh tranh b?t chính. Brazil là nu?c gay g?t tranh d?u cho ngành bông v?i c?a ḿnh mà không xong, và ṿng Doha thành ṿng lu?n qu?n Cho t?i ngày nay. Trong giai do?n tru?c, khi Hoa K? c̣n ph?i tuân th? quy t?c t? do ngo?i thuong - c?a ṿng dám phán Uruguay - th́ nh?ng cam k?t qu?c t? c?a M? là khuôn kh? ràng bu?c hay h?n ch? d?n nh?ng h?a h?n c?a các chính khách Hoa K? cho nông gia ? nhà. Thí d?, khó tr? c?p nhi?u hon v́ nhu v?y là vi ph?m nh?ng cam k?t ngo?i thuong v?i th? gi?i. Nh? dó, mà ngo?i thuong dă có th? chi ph?i chánh sách nông nghi?p, ch? d? tr? c?p và bao c?p trong xă h?i Hoa K?. Đ?y là th?i k? mà nói và làm có di dôi: t? do ngo?i thuong và kinh t? th? tru?ng là di?u có l?i cho m?i qu?c gia, m?t lư lu?n ch? d?o c?a Hoa K?. Ngày nay, khi ṿng Doha b? b? t?c, ta có hi?n tu?ng ngu?c: chánh sách nông nghi?p hay tr? giá nông s?n M? chi ph?i chi?n lu?c ngo?i thuong, và chi ph?i luôn m?i quan h? gi?a các nu?c v?i Hoa K?. H?u qu? là Đ?o Lu?t Canh Nông 2007. Nông tang là cái c? Chua d?y 2% c?a dân s? 300 tri?u ngu?i M? là “nông gia”, s?ng b?ng ngh? nông. Tuy?t d?i da s? là dân da tr?ng, s?ng t?i các ti?u bang mi?n Nam và vùng Midwest, trong các nông tr?i l?n dă du?c co gi?i hóa. Đây là thành ph?n có d?c tính dân s? là cao niên, nam gi?i, tu?i trung b́nh trên 50, hon m?t ph?n tu là nh?ng ngu?i dă quá 65 tu?i - gi?i tr? dă b? ngh? nông di làm vi?c khác - tính trung b́nh th́ h? có tŕnh d? giáo d?c chuyên môn th?p. Và b? lăng quên d?n trong m?t xă h?i h?u công nghi?p. Nhung, nông nghi?p Hoa K? không ch? có hai tri?u gia d́nh nông gia ho?c vài tram ngàn nông tr?i, mà c̣n có k? ngh? th?c ph?m và các d?i t? h?p ch? bi?n - và các chính khách... mi?n quê. Các doanh gia trong k? ngh? canh nông là l?c lu?ng v?n d?ng chính tr? m?nh nh?t, và, khi k?t h?p v?i các chính khách, h? chi ph?i du?c chánh sách nông nghi?p Hoa K? - trong khuôn kh? c?a nh?ng cam k?t v? ngo?i thuong v?i qu?c t?. Hoa K? có d?o lu?t canh nông, có hi?u l?c là nam nam và du?c tái t?c. Đ?o lu?t nam 2002 dă dáo h?n t? Tháng Sáu nam ngoái và du?c tái t?c thêm m?t nam. Th?i h?n ?y dă t?i nhung b? kh?a l?p trong th?i s? tranh c? c?a nu?c M?. T? nam 1990, chánh sách ngo?i thuong do Hoa K? th?a thu?n v?i qu?c t? là n?n t?ng ràng bu?c nh?ng cam k?t hay h?a h?n c?a chính tru?ng v?i nông gia và doanh gia nông nghi?p. Nh? v?y, Hoa K? d?n d?n tuân th? nguyên t?c ti?t gi?m tr? c?p nông nghi?p. Nhung, khi cu?c dàm phán v? ṿng Doha tan v? vào Tháng B?y nam ngoái t?i Geneva, chánh sách nông nghi?p M? dă... du?c gi?i phóng, tr? thành vùng h?a h?n t? do c?a r?t nhi?u trung tâm quy?n l?c, t? nông gia tr?ng d?u t?i k? ngh? ch? c?t c?n thay xang (t? ngô b?p) t?i ch? d? them phi?u th?c ph?m... V́ nam nay là nam tranh c?, vùng h?a h?n t? do ?y tr? thành m?t trung tâm d?u giá nh?ng l?i nói thách an khách nh?t. Ngày xua, trong c? ch?c nam li?n, khi Hoa K? c̣n ph?i tôn tr?ng các cam k?t v? ngo?i thuong v?i qu?c t?, các chính tr? gia d?u có lư do thoái thác hay bi?n h?. Vi?c Hành Pháp du?c r?ng quy?n thuong th?o v? m?u d?ch theo th? t?c nhanh g?n (g?i t?t là “Fast Track”), sau dó m?i xin L?p Pháp phê chu?n tr?n gói là m?t lư c? tru?c tiên. Khuynh hu?ng tôn tr?ng k? lu?t ngân sách trong Qu?c H?i có th? d?a vào dó bác b? các kho?n tang chi cho nông gia. Các chính khách r?t hào phóng mua phi?u nông gia b?ng ti?n thu? c?a dân cung có lư c?: l?i t?i Hành Pháp! Th? r?i, t? cu?c b?u c? gi?a nhi?m k? vào tháng 11 nam 2006, d?ng Dân Ch? ki?m soát du?c c? hai vi?n trên du?i. Bên trong, xu hu?ng b?o h? m?u d?ch dă th?ng th? và nêu cao kh?u hi?u b?o v? quy?n l?i nông gia hay công nhân d? gi?i h?n quy?n thuong th?o ngo?i thuong c?a Hành Pháp. Xu hu?ng bao c?p, tang chi và tang thu? d? phóng tài hóa thu ph?c nhân tâm và lá phi?u dă có r?ng quy?n h?a h?n và ḍi xét l?i m?i hi?p d?nh thuong m?i dă kư k?t, k? c? Th?a U?c T? Do M?u D?ch B?c M? NAFTA. Trong khi ?y, truy?n thông báo chí cung khoi g?i ra nhi?u v?n d? m?i. Nào là n?n ô nhi?m môi sinh v́ khí th?i, nào là nhu c?u b?o v? an toàn nang lu?ng, nào là gi?i pháp k? di?u c?a c?n thay xang (nhiên li?u sinh h?c), nào là n?i gian truân c?a thành ph?n trung nông v?i nh?ng nông tr?i nh?, khó c?nh tranh trong th? gi?i toàn c?u hóa. Chua k? t?i t́nh h́nh kinh t? và nhà c?a sa sút, giá th?c ph?m gia tang khi?n nhi?u ngu?i c?n phi?u luong th?c (“phút tem”) hon tru?c. L?ng bên du?i c̣n m?t chu?i lư do van hóa, l?ch s? và d?o d?c: toàn c?u hóa và công nghi?p hóa dang tiêu di?t h́nh thái xă h?i c? truy?n và n?p sinh ho?t truy?n th?ng c?a ngu?i dân! Khi có ngu?i than là các chính khác có lư do hành d?ng. Ng?n ?y lư do du?c trút vào Đ?o Lu?t Canh Nông 2007. Bác b? d? lu?t ?y là... không thuong dân nghèo và d? nông dân ch?t dói. Ch?ng d?i d? lu?t ?y là d?ng ph?i m?t dàn th? l?c chính tr? da di?n: b?o v? môi sinh và công vi?c làm c?a nông gia, b?o v? c?nh quan thiên nhiên và n?p s?ng c? truy?n, phát huy s?c m?nh c?a nông nghi?p d? gi?i tr? ?nh hu?ng c?a các t?p doàn d?u khí hay nh?ng k? gây ô nhi?m cho môi tru?ng sinh s?ng, v.v... Ng?n ?y nhóm quy?n l?c dă c?u k?t v?i nhau d? d? ra m?t d? lu?t quái d?n: gia tang tr? c?p cho nông gia trong m?t nam h? du?c mùa, có l?i và thiên h? dang s? ch?t dói. Đó là chuy?n Farm Bill 2007, t? nay h?t b? các quy d?nh c?a WTO ki?m ch?. T?ng Th?ng Bush có s? dung c?m là dám nói không và c̣n ḍi ph? quy?t d?o lu?t này, nên hai vi?n trên du?i s? ph?i h?p nh?t hai d? lu?t h?u vu?t qua du?c s? ch?ng d?i c?a Hành Pháp, là chuy?n ngu?i ta s? th?y. Nhung cung không th? không th?y r?ng nam nay là nam tranh c? và phe C?ng Ḥa nh?t nh?t s? khó cu?ng l?i làn sóng bao c?p và m? dân n?u không mu?n b? th?t c? n?ng. V́ v?y, nông gia th? gi?i s? lănh h?a! Nh́n t? bên ngoài, dây là m?t trong nhi?u lư do khi?n siêu cu?ng Hoa K? không du?c ḷng th? gi?i, dù có Bush hay không. Nhung, nh́n t? vi?n ?nh tru?ng k? c?a l?ch s?, hi?n tu?ng nói trên không là chuy?n m?i l?. Nông s?n ph?ng s? ḥa h́nh d?m Xua nay, Hoa K? t?ng có thói quen s? d?ng nông s?n nhu m?t ḍn b?y ngo?i giao, dôi khi d? ph?c v? nhu c?u nhân d?o. Nhung ch? dôi khi thôi. Hoa K? có g?i nông s?n c?p c?u... Venezuela, vào nam 1812, th?i T?ng Th?ng James Madison, khi x? này b? d?ng d?t. Đó là l?n d?u. Khi Liên Xô b? d?ng d?t v́... Cách M?ng Tháng 10 khi?n dân chúng ch?t dói, M? cung g?i nông s?n qua c?u tr? vào d?u th?p niên 1920, phái doàn do Herbert Hoover c?m d?u, tru?c khi ông là t?ng th?ng. Trong hai cu?c Th? Chi?n 1914 và 1939, Hoa K? cung g?i ngu c?c và h?t gi?ng cho Âu Châu khôi ph?c l?i nông nghi?p c?a ḿnh. Đ?y là nh?ng thí d? di?n h́nh v? d?c tính t? tâm và h?ng s?n c?a nu?c M?. Nhung sau d?y, Hoa K? tr? nên tinh vi và... tinh ma hon. Nam 1954, gi?a th?i Chi?n Tranh L?nh, T?ng Th?ng Eisenhower kư d?o lu?t g?i t?t là Public Law 480 (PL 480) d? “khu?ch truong xu?t c?ng nông s?n c?a M? cho quy?n l?i M? và quy?n l?i c?a các nu?c khác”. K?t qu? là c? t? ngu?i dă thoát n?n dói trên th? gi?i, trong khi c? tri?u dân M? có thêm vi?c làm. T?i th?i Kennedy lănh d?o, ông chuy?n uu tiên c?a PL 480 qua lănh v?c khác v?i tên g?i là “Luong Th?c Ph?ng S? Ḥa B́nh” và l?p thêm co quan qu?n lư là USAID (Vi?n Tr? M?) d? cùng ph?i h?p v?i B? Nông Nghi?p th?c hi?n tri?t lư Kennedy g?i là “Luong th?c là s?c m?nh, là ḥa b́nh, là t? do, là di?u giúp d? nh?ng ai chúng ta mu?n k?t b?n”. Bán g?o mua b?n là di?u sáng su?t... nhung ch? m?t n?a M?t bi?u hi?n c?a s? sáng su?t dó là Vi?t Nam du?c vi?n tr? luong th?c, và thu ti?n vào m?t qu? d?i giá d? tài tr? ngân sách qu?c pḥng. Ta hi?u “luong th?c là s?c m?nh” trong nghia den. Nhung s? tinh ma c?a các chính khách M? là di?u ǵ dó mà c? Eisenhower, Kennedy l?n th? gi?i chua nh́n ra cho rơ. M?c tiêu chính th?c c?a chuong tŕnh PL 480 (mà Vi?t Nam ta quen g?i là nông s?n ph?c v? ḥa b́nh) g?m có nam m?nh: 1) gi?i tr? n?n dói và suy dinh du?ng, 2) phát huy s? tang tru?ng b?n v?ng qua phát tri?n nông nghi?p, 3) khu?ch truong xu?t c?ng qu?c t?, 4) m? r?ng th? tru?ng xu?t c?ng nông s?n và thuong ph?m cho Hoa K?, và 5) phát tri?n tu doanh và phát huy dân ch?. Th?c don nam món ?y du?c các chính khách Hoa K? ch?m mút theo s? thích c?a ḿnh. V?i s? v?n d?ng c?a các trung tâm quy?n l?i v? kinh doanh, m?i nhóm l?i nh?n m?nh t?i m?t m?c tiêu mà h? cho là chính. Trong dó, m?c tiêu kinh doanh không ph?i là nh?. M?t thí d? mà dáng l? Vi?t Nam C?ng Ḥa ph?i s?m th?y là khi M? vi?n tr? bông v?i cho ḿnh chính là d? cho nông gia tr?ng bông c?a M?. Và nh?n bông v?i - ho?c lúa ḿ, s?a b?t - xong, Vi?t Nam không du?c quy?n ch? bi?n các nông s?n r? m?t ?y ra thành ph?m có th? c?nh tranh v?i k? ngh? M?. Khi du?c vi?n tr? nông s?n, v?i giá tr? c?p c?a ngân sách Hoa K? - cho m?c tiêu... b?o v? th? gi?i t? do hay phát huy dân ch? - qu?c gia ti?p nh?n vi?n tr? coi nhu... ch?t. Tr? lănh d?o d?c tài và tham ô ? trên là s?ng hùng s?ng m?nh, ch? nông gia ? du?i không th? c?nh tranh n?i v?i hàng vi?n tr? quá r?. C̣n k? ngh? ch? bi?n nông s?n hay phù tr? nông nghi?p c?a ḿnh coi nhu b? què v́ không du?c phép c?nh tranh v?i s?n ph?m tuong t? do Hoa K? xu?t c?ng. C̣n co quan vi?n tr? M? USAID - m?t b? ph?n c?a B? Ngo?i Giao - duong nhiên tr? thành m?t t?ng b? kinh t? tài chánh và nông nghi?p c?a qu?c gia ti?p nh?n vi?n tr?. X? nào khôn ngoan vùng ra kh?i ách vi?n tr? M? - nhu Đài Loan r?i Nam Hàn - th́ khá. Các x? khác coi nhu m?c b?nh ghi?n vi?n tr? và tr? thành ? l?i cho t?i khi chánh sách Hoa K? thay d?i th́ com áo ǵ cung thành nu?c lă ra sông. Có khi ch́m trong bi?n máu. Ngu?i ta nói nhi?u d?n th?t b?i c?a Hoa K? t?i Vi?t Nam, có m?t nguyên nhân l?i ít du?c chú ư là ch? d? b?o h? nông s?n và chánh sách vi?n tr? luong th?c c?a M?! Đ?o Lu?t Canh Nông 2007 c?a Hoa K? là m?t nh?c nh? dau ḷng. Nhung r?t l?c lơng trong mùa b?u c? M?. Bây gi?, kh?i b? Doha hay WTO cu?ng ép, các chính khách M? du?c th? tung hoành và ông Bush y?u th? s? ch?ng duong c? n?i cho nên cu?i cùng r?i cung ph?i kư tru?c khi măn nhi?m. Và ngu?i k? nhi?m ch?ng nên t? h?i v́ sao nu?c M? có l?m k? thù! |
| Powered By Nguoi-Viet Online | |
This article has been moved here