Chích ngừa ở người lớn
Người lớn có cần chích ngừa như trẻ em không? Ngoài việc chích cúm hàng năm, còn những loại thuốc ngừa nào khác có thể giúp phòng bệnh ở người lớn?

Home

Bác Si Nguy?n Tr?n Hoàng

 

M?c này ch? nh?m gi?i dáp các th?c m?c v? s?c kh?e có tính cách t?ng quát. Cho các v?n d? c? th?, chi ti?t, c?a t?ng b?nh nhân, xin liên l?c tr?c ti?p v?i bác si d? du?c tham khám tr?c ti?p.

 

H?i: Ngu?i l?n có c?n chích ng?a nhu tr? em không? Ngoài vi?c chích cúm hàng nam, c̣n nh?ng lo?i thu?c ng?a nào khác có th? giúp pḥng b?nh ? ngu?i l?n?

Đáp:

H?i trung tu?n Tháng Mu?i nam 2007, H?i Đ?ng C? V?n V? Ch?ng Ng?a Hoa K? (Advisory Committee on Immunization Practices - ACIP) dă công b? c?p nh?t hu?ng d?n v? ch?ng ng?a ? ngu?i l?n cho giai do?n t? Tháng Mu?i nam 2007 d?n h?t Tháng Chín nam 2008.

Hu?ng d?n này cung dă du?c chu?n thu?n b?i H?i Các Bác Si Gia Đ́nh Hoa K? (American Academy of Family Physician), H?i Các Bác Si S?n Ph? Khoa Hoa K? (American College of Obstetricians and Gynecologist), và H?i Các Bác Si Hoa K? (American College of Physicians).

C?n chú ư là hu?ng d?n này ch? cho ngu?i l?n, t?c là t? 19 tu?i tr? lên. Hu?ng d?n ch?ng ng?a cho l?a tu?i du?i 19 tu?i du?c x?p vào lo?i chích ng?a cho tr? em.

Theo hu?ng d?n v?a m?i du?c c?p nh?t này, m?t cách tóm t?t, sau dây là nh?ng thu?c ch?ng dang du?c khuy?n cáo cho ngu?i l?n, d?a theo l?a tu?i.

Tetanus, diphtheria, pertussis (Td/Tdap-u?n ván, b?ch h?u, ho gà).

Human papilloma virus (HPV-ch?ng ng?a ung thu c? t? cung).

Measles, mump, rubella (s?i, quai b?, s?t h?ng ban rubella).

Varicella (trái r?).

Influenza (cúm -ch? ng?a cúm ch? không ph?i ng?a c? c?m và cúm).

Pneumococcal (polysaccharide-ng?a viêm ph?i - ch? không ph?i lao ph?i).

Hepatitis A (viêm gan do siêu vi trùng viêm gan A).

Hepatitis B (viêm gan do siêu vi trùng viêm gan B).

Meningococcal (viêm màng năo).

Zoster (gi?i leo).

 

Hepatitis A (viêm gan do siêu vi trùng viêm gan A)

 

Viêm gan A lây qua du?ng an u?ng là chính.

Các ch? d?nh y khoa (medical indications-t?c là các tru?ng h?p c?n chích ng?a d?a theo t́nh tr?ng s?c kh?e và b?nh t?t) bao g?m:

Các b?nh nhân b? b?nh gan m?n tính.

Các b?nh nhân c?n du?c truy?n các y?u t? dông máu (persons who receive clotting factor concentrates).

N?u d?a theo các hành vi có nguy co cao, th́ nh?ng ngu?i nam có sinh ho?t tính d?c v?i ngu?i d?ng tính, nh?ng ngu?i “choi” x́ ke ma túy (who use illegal drugs), cung c?n chích ng?a viêm gan A.

N?u d?a theo ngh? nghi?p th́ nh?ng ngu?i làm vi?c v?i sinh v?t b? nhi?m siêu vi viêm gan A, ho?c nghiên c?u trong pḥng thí nghi?m v? siêu vi trùng viêm gan A, c?n chích ng?a.

Ngoài ra nh?ng ai d?nh du l?ch ho?c làm vi?c ? nh?ng nu?c có m?c d? b? nhi?m viêm gan A cao hay v?a cung c?n du?c chích ng?a thu?c ch?ng này. Danh sách các nu?c này có th? t́m th?y ? d?a ch? http://wwwn.cdc.gov/travel/contentdiseases.aspx (d?a theo th?ng kê này, th́ Nam Á nói chung và Vi?t Nam nói riêng là m?t trong nh?ng vùng du?c CDC x?p vào danh sách nh?ng noi có m?c d? b? nhi?m viêm gan A cao).

Tùy theo lo?i thu?c ch?ng, mà l?ch chích ng?a viêm gan A có th? chích theo l?ch tŕnh hoi khác nhau. Đ?i v?i lo?i ch?ng ng?a ch? viêm gan A, c?n chích hai mui: mui d?u, sau dó mui th? hai có th? t? 6 d?n 12 tháng sau dó (thu?c ch?ng HavrixĐ) ho?c 6 d?n 18 tháng sau dó (thu?c ch?ng VaqtaĐ). C̣n n?u chích thu?c k?t h?p ng?a c? viêm gan A l?n B (TwinrixĐ) th́ c?n chích 3 li?u: li?u d?u tiên, sau dó 1 tháng và sau dó 6 tháng.

 

Hepatitis B (viêm gan do siêu vi trùng viêm gan B)

 

Viêm gan B là m?t b?nh tuong d?i r?t thu?ng g?p trong c?ng d?ng Vi?t Nam, b?nh có th? d?n d?n các bi?n ch?ng nguy hi?m nhu xo gan và ung thu gan. Đây là m?t b?nh có th? ng?a du?c, b?ng cách chích ng?a, t́nh d?c an toàn và tránh s? lây truy?n qua du?ng máu, thu?ng g?p hàng ngày là dùng chung dao c?o, bàn ch?i dánh rang, kim châm c?u, kim xâm... M?t t? l? nh? b?nh nhân, sau giai do?n c?p tính có th? chuy?n sang giai do?n m?n tính và các bi?n ch?ng xo gan, ung thu thu?ng x?y ra trong các tru?ng h?p này. B?nh có th? ch?a du?c trong nhi?u tru?ng h?p, t?t nh?t là b?i các bác si chuyên khoa

Các ch? d?nh y khoa cho vi?c chích ng?a viêm gan B (medical indications-t?c là các tru?ng h?p c?n chích ng?a d?a theo t́nh tr?ng s?c kh?e và b?nh t?t) bao g?m:

Các b?nh nhân b? b?nh th?n ? giai do?n chót, bao g?m nh?ng ngu?i c?n l?c máu (hemodialysis).

Nh?ng ngu?i c?n du?c khám và di?u tr? cho các b?nh lây qua du?ng tính d?c (STD-sexually transmitted disease).

Nh?ng ngu?i b? nhi?m HIV.

Nh?ng b?nh nhân b? b?nh gan m?n tính.

N?u d?a theo ngh? nghi?p th́:

Các nhân viên y t? (health-care personnel).

Các nhân viên b?o v? an toàn cho c?ng d?ng (public-safety workers) có ho?c có th? ti?p xúc v?i các d?ch co th? có th? truy?n b?nh d?u c?n chích ng?a viêm gan B.

N?u d?a theo các hành vi có nguy co cao th́ các thành ph?n sau dây c?n chích ng?a viêm gan B:

Nh?ng ngu?i có ho?t d?ng tính d?c v?i nhi?u (hon m?t) ngu?i trong ṿng 6 tháng tru?c dó.

Nh?ng dang ho?c v?a m?i chích (choát) các lo?i x́ ke ma túy.

Nh?ng ngu?i d?ng tính luy?n ái nam.

Ngoài ra, nh?ng thành ph?n sau dây cung c?n chích ng?a viêm gan B:

Ngu?i cùng nhà (household contacts) và b?n t́nh ho?c ngu?i ph?i ng?u c?a m?t ngu?i b? viêm gan B m?n tính.

B?nh nhân và nhân viên c?a các trung tâm cham sóc ngu?i tàn t?t trong s? phát tri?n (persons with developmental disabilities).

Nh?ng khách du l?ch qu?c t?, d?n nh?ng nu?c du l?ch ho?c làm vi?c ? nh?ng nu?c có m?c d? b? nhi?m viêm gan B cao hay v?a cung c?n du?c chích ng?a thu?c ch?ng này. Danh sách các nu?c này có th? t́m th?y ? d?a ch? http://www.cdc.gov/travel/contentdiseases.aspx (d?a theo th?ng kê này, th́ Nam Á nói chung và Vi?t Nam nói riêng là m?t trong nh?ng vùng du?c CDC x?p vào danh sách nh?ng noi có m?c d? b? nhi?m viêm gan B cao).

 

B?t c? nh?ng ai mu?n pḥng ng?a viêm gan B

 

Nh?ng noi sau c?n và thu?ng cung c?p ch?ng ng?a cho t?t c? các thân ch? c?a h?:

Nh?ng noi chuyên tr? các b?nh lây qua du?ng tính d?c (c̣n g?i là b?nh hoa li?u).

Nh?ng noi chuyên khám và ch?a các tru?ng h?p lây nhi?m HIV.

Nh?ng noi chuyên giúp pḥng, ch?a và ng?a nghi?n x́ ke ma túy.

Các trung tâm y t? chuyên bi?t cho nh?ng ngu?i nghi?n chích x́ ke ma túy ho?c d?ng tính luy?n ái nam.

Các chuong tŕnh, trung tâm l?c th?n và ch?a tr? b?nh th?n giai do?n chót.

Các noi cham sóc cho nh?ng ngu?i b? tàn t?t trong vi?c phát tri?n (institutions and nonresidential day care facilities for persons with developmental disabilities).

Thu?ng c?n chích ba mui vào 0, 1, và 6 tháng (mui d?u, mui th? hai sau mui d?u m?t tháng, mui th? ba sau mui d?u 6 tháng). Trong m?t s? tru?ng h?p d?c bi?t, nhu nh?ng ngu?i l?c máu v́ suy th?n (hemodyalisis) và nh?ng ngu?i b? suy gi?m mi?n d?ch, có th? chích m?t l?n m?t li?u 40 Èg/mL (Recombivax HBĐ) hay 2 li?u 20 Èg/mL (Engerix-BĐ), chích cùng m?t lúc.

Thân m?n,

Bác Si Nguy?n Tr?n Hoàng

(C̣n ti?p)

Powered By Nguoi-Viet Online

This article has been moved here