C?-Luy

Nhu dã d? doán tu?n tru?c, ngh? si và ?ng viên t?ng th?ng Barack Obama dã ch?n Ngh? Si Joseph Biden (Delaware) d?y kinh nghi?m ngh? tru?ng và chính tru?ng làm ?ng viên phó t?ng th?ng trong liên danh Dân Ch? cu?i tu?n, tru?c khi Ð?i H?i Ð?ng Dân Ch? b?t d?u Th? Hai tu?n này. Th? Tu tu?n tru?c, nh?t báo uy tín toàn qu?c và qu?c t? Los Angeles Times dã loan tin v? nh?ng g?p g? dài gi?a hai ông Obama và Biden, vi?c M?t V? M? (Secret Service) gia tang an ninh cho ông Biden cung nhu vi?c t? nhiên kín ti?ng b?t thu?ng c?a ngh? si du?c xem nhu “nói nhi?u” này. M?t ngày sau dó, Th? Nam, tin bên trong cho bi?t ông Obama g?i di?n tho?i m?i ông Biden vào liên danh. Th? Sáu, m?t nhân v?t trong m?t tr?n tranh c? Obama cho t? Times bi?t Secret Service dã ho?t d?ng m?nh và m?t máy bay s? dón ông Biden v? Springfield, Illinois-noi ông Obama m? màn tranh c? t?ng th?ng, và cung là noi ông s? công b? vi?c ch?n ?ng viên phó t?ng th?ng trong liên danh ngày Th? B?y. Th? Sáu, nhìn t? bên ngoài, tên và tri?n v?ng ông Biden trên “danh sách ng?n” dã rõ r?t khi Ngh? Si Evan Bayh (Indiana) và sau dó Th?ng Ð?c Tim Kaine (Virginia) du?c cho bi?t h? không có tên trong liên danh. Ông Obama tru?c dó cung nói s? thông báo b?ng di?n thu v? ch?n l?a c?a ông cho nh?ng ngu?i ?ng h? quan tr?ng ngày Th? Sáu. M?t tr?n tranh c? Obama có ti?ng là k? lu?t; vi?c ch?n ông Biden vào liên danh di?n ra kín dáo t?i lúc chót v?i s? giúp d? c?a ông Eric Holder và con gái c? T?ng Th?ng John Kennedy, bà Caroline Kennedy.

Ngh? si 65 tu?i Joseph Biden sinh tru?ng trong m?t gia dình bình dân g?c di dân Ái Nhi Lan (Ireland) theo d?o g?c ? Scranton, Pennsylvania. M?t lu?t su, ông dã di vào chính tru?ng và chính th?c vào ngh? tru?ng lúc 29 tu?i, và ph?c v? ? Thu?ng Vi?n 36 nam qua. Ông t?ng mang tham v?ng t?ng th?ng (tranh c? nam 1988) và tranh c? nam nay, nhung rút ra kh?i cu?c dua so b? s?m vì thi?u ?ng h?. Ông nói, “Tôi không ph?i là m?t th?n tu?ng. Dân chúng cho bi?t h? thích tôi, h? nói tôi s? là m?t t?ng th?ng t?t, nhung h? không nghi tôi có th? d?c c? du?c.” Ông n?m ch?c ch? t?ch ?y Ban Tu Pháp tru?c dây và hi?n là ch? t?ch ?y Ban Ngo?i Giao Thu?ng Vi?n v?i 30 nam kinh nghi?m già d?n; tuy nhiên, ông là m?t trong nh?ng ngh? si trong s?ch, nghèo nh?t nu?c (tr? giá tài s?n t?ng c?ng du?i 300 nghìn dô-la), hàng ngày di di v? v? gi?a Delaware và Washington b?ng xe l?a d? làm vi?c và d?y h?c. Ð?i tu c?a ông cung r?t dáng chú ý; phu nhân và m?t con gái nh? ông b? tai n?n và thi?t m?ng lúc lái xe t? Delaware t?i Washington khi ông v?a d?c c? ngh? si nhi?m k? d?u nam 1972. Ông tuyên th? ngh? si c?nh giu?ng b?nh hai con trai còn s?ng sót. Ông m?t mình nuôi con r?i nam nam sau tái giá v?i bà Jill Jacobs, m?t giáo su. Ông là ngu?i có ti?ng coi tr?ng và h?t lòng v?i gia dình, b?n bè.

Sau khi ông Obama b?t ng? dánh b?i Ngh? Si Hillary Clinton ? Iowa d?u nam và nh?t là lo?i bà ra kh?i tranh c? so b? gi?a nam, câu h?i deo d?ng ông kh?p noi: ai s? d?ng cùng liên danh v?i ông? Nay v?i ông Biden ch?n l?a dã rõ r?t; câu h?i chính là t?i sao ch?n ông Biden? Gi?i quan sát chính tr? d?ng ý Ngh? Si Obama c?n m?t ngu?i cùng liên danh v?i kh? nang giúp ông v? nh?ng m?t ông thi?u sót nhu m?t ngh? si tr? tu?i trong nhi?m k? d?u. Ch? T?ch ?y Ban Ngo?i-Giao Joseph Biden v?i sáu nhi?m k? ngh? si và thành tích l?p pháp d?y c?m v? n?i tr?, an ninh qu?c gia và bang giao qu?c t? có th? b? sung hay “d?n bù” cho ông Obama v? nhi?u phuong di?n. M?t ngh? si 47 tu?i v?i kinh nghi?m toàn qu?c hon ba nam, ông Obama t?ng b? t?n công và ch? di?u b?i ?ng viên d?i th? C?ng Hòa John McCain (v?i hon m?t ph?n tu th? k? ? Washington) là m?t ch?n l?a “nguy hi?m” vì ông quá ngây tho và ít kinh nghi?m v? ngo?i giao cung nhu quân s?. Ông Biden mang d?n cái kinh nghi?m và già d?n không ai ch?i cãi du?c. V?i g?c gác khiêm nhu?ng t? thành ph? lao d?ng Cranston (bà Clinton cung nh?c d?n g?c gác ? dây), Pennsylvania, m?t ti?u bang vô cùng quan tr?ng mi?n Trung Tây (Midwest), ông Biden có th? thu hút phi?u ?ng h? t? ngu?i lao d?ng (blue collar) nói chung và lôi kéo ngu?i lao d?ng da tr?ng ch? l?c c?a bà Clinton v? phía m?t tr?n Obama-nh?t là khi bà dã không du?c ch?n vào liên danh “lý tu?ng” (“dream ticket”). Ông là ngu?i d?o g?c và d? dàng lôi kéo phi?u giáo dân d?o Ki Tô g?m dân M? g?c Tây, Ðông và Nam Châu Âu ? mi?n B?c Midwest, Ðông và Ðông B?c Hoa K?; ngu?i Latino ? kh?p noi và v?i phi?u quy?t d?nh ? New York (ngu?i g?c Puerto Rico), Florida (ngu?i g?c Cuba), phía Nam và Tây Nam Hoa K? (da s? ngu?i g?c M? Tây Co và Trung M?). Trong l?i gi?i thi?u ông Biden ? Illinois Th? B?y qua, ông Obama mô t? ông nhu m?t “nhà lãnh d?o s?n sàng lên làm t?ng th?ng” và ông “là ngu?i nhi?u ngu?i khác di theo cóp nh?t-m?t nhà lãnh d?o suy xét bén nh?y và s?n sàng duy trì Hoa K? ? v? trí hùng m?nh.”

Gi?i quan sát chính tr? xem dây là m?t ch?n l?a chi?n lu?c t?t. Gi?i chi?n lu?c Dân Ch? xem ông Biden là m?t ch?n l?a an toàn hon nh?ng ?ng viên khác. C? tri?u ngu?i v?n còn ?ng h? bà Clinton tuy th?t v?ng vì bà không du?c ch?n nhung s?n sàng công nh?n ông Biden là x?ng dáng và m?t ch?n l?a “ch?c n?ch.” Ch?n l?a Biden d? tránh cho m?t tr?n Clinton “m?t m?t” cung nhu gi?i b?t b?t bình t? nh?ng ngu?i ?ng h? bà-có th? x?y ra n?u nhu ông Evan Bayh hay Tim Kaine du?c ch?n ch?ng h?n. Bà Clinton xem ông Biden nhu “m?t nhà lãnh d?o xu?t s?c và d?y kinh nghi?m, và m?t công b?c h?t lòng v?i dân chúng.” Ông Biden cung giúp ông Obama chuy?n chú ý b?t l?i c?a ngu?i di b?u t? chính ông sang d?i th? McCain và nh?ng liên h? c?a ông này v?i T?ng Th?ng Bush v?n b? dân chúng chê trách, b? roi. Hay nói cách khác, chuy?n cu?c b?u c? t? m?t “trung c?u dân ý” (“referendum,” xin xem chi?n lu?c McCain, T? Nam California tu?n tru?c, cùng ngu?i vi?t) xem ông Obama có x?ng dáng làm t?ng th?ng không v? phía ông McCain (“N?u có referndum v? Obama, dân chúng s? quên m?t Bush và McCain t? h?i d?n n?i nào,” nhà tham dò du lu?n Dân Ch? Mark Mellman gi?i thích). Trong m?t thông di?p rõ r?t cho gi?i Dân Ch?, dang lo l?ng vì vi?c ông Obama không ch?u ph?n ?ng l?i t?n công cá nhân liên t?c t? m?t tr?n C?ng Hòa d? ?ng viên McCain di t?i ngang hàng m?c ?ng h? c?a dân chúng, ông Biden dua ra tr?n an: d?ng có lo, phó t?ng th?ng “attack dog” dã t?i-và s?n sàng lâm tr?n.

T?c kh?c, và nhu gi?i chi?n lu?c mong d?i, ông Biden ra tay t?n công ông McCain ngay ngày Th? B?y khi ông Obama gi?i thi?u ông ? Illinois tru?c dám dông reo hò c? võ. V?i tay áo s?n lên, ông m? màn: “Ta không có th? thay d?i nu?c M? khi [ông McCain] b? phi?u ?ng h? [chính sách] T?ng Th?ng Bush 95%... Nhu m?t qu?c gia, tôi tin r?ng ta không th? nào ti?p t?c nhu th? này thêm b?n nam n?a.” Ông “nói móc” chuy?n ông McCain không nh? n?i mình và phu nhân tri?u phú (t?ng s? tài s?n lên d?n 100 tri?u) có bao nhiêu can nhà trong m?t cu?c ph?ng v?n tu?n tru?c, “Khi nh?ng gia dình khác ng?i ? bàn an trong b?p và lo l?ng v? tr? ti?n vay n?, [ông] McCain ph?i duong d?u v?i ch?n l?a khó khan: ng?i ? b?p nào trong s? b?y cái b?p c?a mình?” (t? Times trung b?n d? tám can nhà c?a gia dình McCain). Nhung có l? n?ng nh?t là, “Tôi ph?i nói là r?t th?t v?ng v? ngu?i b?n John McCain dã ng? sang cánh h?u c?c doan và di theo ‘chính tr? ma giáo’ mà tru?c dây ông ph? nh?.” Gi?i chi?n lu?c xem ông Biden nhu ngu?i dóng vai “chó d?” (“attack dog”) h?u hi?u hon nhi?u ?ng viên khác d? ch?ng l?i ki?u t?n công cá nhân tàn b?o c?a phe C?ng Hòa nhu trong hai k? b?u c? t?ng th?ng 2000 và 2004 tru?c. Nói chung phó t?ng th?ng ph?i dóng vai này d? t?ng th?ng có v? d?ng trên t?t c?-nhung chính ông McCain dã tr?c ti?p t?n công cá nhân ông Obama. Th? B?y, ông McCain g?i di?n tho?i chúc m?ng b?n d?ng nghi?p lâu nam Biden; ngu?c l?i, m?t tr?n McCain ph?n ?ng b?ng qu?ng cáo nh?c l?i nh?ng l?i ông Biden phê phán ông Obama thi?u kinh nghi?m trong k? tranh c? so b? qua, và m? m?t trang Internet ch? trích thành tích ông Biden ? Thu?ng Vi?n. V? m?t ngo?i giao, ngu?c h?n v?i ông Obama, ông Biden b? phi?u ?ng h? cu?c chi?n Iraq nhu nhi?u ngh? si Dân Ch? khác, d?a trên tin t?c tình báo sai l?c, n?u không nói là do chính quy?n Bush b?a d?t ra. Ngu?c h?n v?i ông Bush và McCain, hai ông chia s? quan di?m h?p tác ch?t ch? v?i nh?ng d?ng minh truy?n th?ng c?a Hoa K? và không s? d?ng vu l?c n?u có th? tránh du?c. Ông Biden có liên h? m?t thi?t v?i gi?i lãnh d?o qu?c t? và gi?i dân c? C?ng Hòa ôn hòa. Tru?c khi xu?t hi?n chung ? d?i h?i d?ng ngày Th? Tu, hai ông s? v?n d?ng tranh c? ? m?t lo?t ti?u bang quan tr?ng, nh?n m?nh vào chuy?n kinh t? và nh?ng quan tâm c?a gi?i trung luu M?.

Vi?c ch?n l?a ông Biden cung gây ph?c t?p cho m?t tr?n McCain trong vi?c ch?n l?a ngu?i vào liên danh C?ng Hòa ngay sau khi Ð?i H?i Ð?ng Dân Ch? ch?m d?t ngày Th? Nam, và tru?c Ð?i H?i Ð?ng C?ng Hòa d?u tu?n t?i (vào lúc ông McCain s? dúng 72 tu?i). Ông McCain tuy c?n nhung s? không th? ch?n m?t khuôn m?t tr? và m?i, nhu Th?ng Ð?c Minnesota Tim Pawlenty, d? b? ông Biden áp d?o trong tranh lu?n gi?a ?ng viên phó t?ng th?ng Tháng Mu?i t?i. Ông ph?i ch?n m?t trong hai c?u th?ng d?c già d?n và l?n tu?i hon nhu Mitt Romney hay Tom Ridge trên danh sách chung k?t ng?n-nhung c? hai d?u b? nhánh b?o th? xã h?i, nòng c?t c?a d?ng C?ng Hhòa, ph?n d?i gay g?t vì thành tích ch?ng phá thai và d?ng tính luy?n ái m?p m?.

Th? Hai tu?n này Ð?i H?i Ð?ng Dân Ch? m? màn ? Pepsi Center thu?c v?n d?ng tru?ng Invesco ? thành ph? Denver, Colorado, có th? ch?a du?c 75 nghìn d?ng viên, d?i bi?u, gi?i lãnh d?o d?ng và truy?n thông. Ð?i h?i chính th?c hóa ?ng viên d?i di?n d?ng di?n ra v?i hai m?c tiêu rõ r?t: trình bày ?ng viên Obama nhu m?t ngu?i không khác gì qu?n chúng di b?u, và t?n công xé nát d?i th? McCain. Ông Obama du?c gi?i thi?u t?i khán, thính gi? qua nh?ng ngu?i trong gia dình và thân thi?t nhu m?t gia dình M? quen thu?c: anh c?a phu nhân Michelle Obama, em gái ông, các b?n bè và ngu?i làm vi?c chung t? ti?u bang Illinois. Bà Obama, m?t lu?t su t?t nghi?p Ð?i H?c Harvard, nói chuy?n t? t?n và hùng h?n v? m?t ngu?i ch?ng bình thu?ng trong m?t gia dình bình thu?ng, v?i nh?ng giá tr? trung luu: thân th?, gia c?nh khiêm nhu?ng, làm vi?c c?n cù hang hái d? di lên, tín nhi?m, c?i m?, tôn tr?ng m?i ngu?i, lo l?ng cho gia dình, tuong lai con cái. Bà nh?n m?nh co h?i và nh?ng h?a h?n c?a nu?c M? và lý do t?i sao bà yêu nu?c (d? dáp l?i “nghi ng?” lòng ái qu?c c?a bà); h?a h?n ông Obama s? dem l?i “thay d?i c?n thi?t” nhu ch?m d?t cu?c chi?n Iraq, làm s?ng l?i kinh t? và cung c?p d?ch v? y t? cho m?i ngu?i-tóm l?i là m?t nu?c M? và tuong lai cao c?, x?ng dáng hon nhu hi?n nay. Nhung tru?c khi ca t?ng ngu?i chung liên danh v?i ch?ng mình bà cung gio tay chào dón nh?ng d?i bi?u ?ng viên Clinton dã thu hút du?c trong k? tranh c? so b?: 18 tri?u ngu?i b?u cho bà Clinton “dã ch?c th?ng tr?n nhà k? th? b?ng th?y tinh [“glass ceiling,” ý nói tr?n nhà khó nhìn th?y ngan ch?n s?c vuon lên c?a nh?ng ngu?i thi?u s? x?ng dáng, k? c? ph? n?] d? con gái-và c? con trai-chúng ta có th? mo u?c l?n hon và di d?n m?c tiêu cao hon.” Bà ch?m d?t di?n van 20 phút v?i hai con gái nh? trên sân kh?u cám on khán, thính gi? và nói chuy?n thân m?t v?i ông Obama ? xa qua truy?n hình tr?c ti?p.

Cao di?m tình c?m c?a ngày d?u d?i h?i là xu?t hi?n b?t ng? trên sân kh?u c?a ngh? si v?i 46 nam thành tích ? Thu?ng Vi?n, ông Edward Kennedy sau l?i gi?i thi?u c?a cháu gái Caroline Kennedy-ông v?a tr?i qua gi?i ph?u ung thu óc ng?t nghèo dã s? không d? s?c tham d? d?i h?i. B?ng gi?ng v?ng m?nh, luu loát ông kêu g?i dân chúng “dáp ?ng nh?ng kêu g?i lý tu?ng” th? hi?n qua vi?c ch?n ông Obama vào ch?c v? t?ng th?ng. Ông nh?c nh? t?i thành tích hai ngu?i anh (T?ng Th?ng John Kennedy và ?ng viên t?ng th?ng Robert Kennedy) b? ám sát và nói, “Vi?c l?n l?i b?t d?u, hy v?ng l?i vuon lên và gi?c mo l?i s?ng d?y,” gi?a ti?ng hoan hô tràn ng?p thính du?ng và nhi?u ngu?i nh? l?. Nhung ngày d?u d?i h?i không hoàn toàn g?m nh?ng ng?i ca và thi?n chí; Dân Bi?u Ch? T?ch H? Vi?n Nancy Pelosi (California) n?i b?t trong vai trò t?n công “phe d?ch,” ch? trích nh?ng chính sách c?a ông McCain t? kinh t?, y t? cho d?n nhiên li?u. Bà nói, “Ngu?i C?ng Hòa khen ông McCain d?y kinh nghi?m. Chúng ta xem ông McCain d?y kinh nghi?m sai l?m.” Bà l?n ti?ng kêu g?i “Barack Obama là dúng!” và các d?ng viên, d?i bi?u gào to, “John McCain là sai!” Ð?ng th?i, ? các ti?u bang ngang ng?a m?t tr?n Obama cho ch?y qu?ng cáo truy?n hình t?n công ông McCain v? m?t kinh t? và n?i li?n ông v?i T?ng Th?ng Bush. Theo dúng du?ng l?i d?ng, bà Clinton tuyên b?, “Tôi mu?n nói th?t rõ ràng là chúng ta không th? nào ti?p t?c b?n nam n?a v?i nh?ng chính sách th?t b?i c?a George W. Bush, và dây chính là di?u chúng ta ph?i ch?u d?ng n?u [ông] McCain d?c c?.”

Qua ngày th? hai d?i h?i d?ng, m?c d? t?n công “phe d?ch” gia tang sau khi nhi?u gi?i Dân Ch? than phi?n-và gi?i truy?n thông nh?n xét-là d?i h?i quá “nh? nhàng” v?i ông McCain. H?t di?n gi? này sang di?n gi? khác lên khán dài t?n công ông McCain và T?ng Th?ng Bush v? nh?ng v?n d? kinh t?, nhiên li?u, y t?, vân vân. Dân Bi?u Rahm Emanuel (Illinois), m?t trong hai ki?n trúc su trong công trình l?y l?i da s? Dân Ch? trong Qu?c H?i k? b?u c? 2006, nh?n m?nh, “George Bush dã dìm gi?i trung luu xu?ng h? th?m, John McCain có k? ho?ch dào h? này sâu thêm.” Bà Clinton lên khán dài nhu nhân v?t chính trong ngày gi?a hàng nghìn b?ng m?u tr?ng nêu danh bà và nh?ng hò hét n?ng nhi?t. Trong di?n van thu hút khán, thính gi? g?n n?a ti?ng d?ng h?, bà quay l?i ti?n trình ?ng c? tranh d?u cho “nh?ng ngu?i vô hình” trong con m?t chính quy?n duong nhi?m, và v?i m?c tiêu này bà ?ng h? ông Obama cung nhu m?i ngu?i ph?i ?ng h? ông. Vì than phi?n t? phía m?t tr?n Obama là sau tranh c? so b? bà không t? ra h?t lòng ?ng h? ông, bà dùng co h?i d? cho th?y mình là m?t con t?t (foot soldier) h?t mình cho d?ng và liên danh Dân Ch? v?i xác nh?n m?nh m? và rõ ràng, “Barack Obama là ?ng viên tôi ch?n. Và ông ph?i là t?ng th?ng c?a chúng ta... Dù ai dã b?u cho tôi ho?c b?u cho Barack [Obama], dây là th?i di?m d? doàn k?t nhu m?t chính d?ng v?i m?t m?c tiêu duy nh?t. Chúng ta d?ng cùng m?t m?t tr?n, và không m?t ai có th? d?ng bên l?.” Xem truy?n hình t? xa, ông Obama ng?i khen di?n van bà là tuy?t h?o; gi?i chính tr? cung nhìn th?y tuong lai sáng s?a c?a bà: vai trò quan tr?ng trong Thu?ng Vi?n, m?t gh? cao trong n?i các, hay t?i cao pháp vi?n-và n?u ông Obama th?t c? k? này, bà s? là ?ng viên sáng giá vô d?ch k? b?u c? b?n nam t?i.

Khi báo lên khuôn Th? Tu, Ð?i H?i Dân Ch? dang ch? d?i di?n van c?a nguyên T?ng Th?ng Bill Clinton và cao di?m xu?t hi?n chung c?a hai ông Obama và Biden trên khán dài.