| Chuyện nhà văn Phần đông bây giờ, anh em nhà văn hải ngoại muốn in sách thì phải tự bỏ tiền túi ra in, rồi nhờ các nhà phát hành như Tự Lực hay Văn Bút phát hành giúp, bán trước trả sau, cũng như gởi bán ở các nhà sách như ở miền Nam Cali như Tú Quỳnh, Tự Lực, Văn Nghệ, Văn Khoa. Sách bán chạy thì gởi tiếp, còn nếu nằm ụ thì cố chờ. Có nhà văn than thở: “Sách bán không hết cất giữ ở gara hàng mấy năm, dù chỉ in từ 500-1000 cuốn là cùng. Gara chật chội, mối mọt ăn hư sách, lại bị vợ con cằn nhằn là dành chỗ gara không có chỗ đậu xe, nên phải bỏ vào thùng rác, thấy mà đứt ruột nhưng cũng đành”. |
|
Home
|
Tr?n Yên Ḥa “Nhà van An Nam kh? nhu chó”. Đây là câu tho b?t h? trong bài tho “G?i Truong T?u” c?a nhà van (nhà tho) ti?n chi?n Nguy?n V?, sáng tác trong lúc say. Bài tho du?c nhà hai phê b́nh van h?c Hoài Thanh, Hoài Chân, trong quy?n Thi Nhân Vi?t Nam, xu?t b?n nam 1942, phê b́nh nhu sau: “Nguy?n V? làm bài tho này trong m?t lúc vô cùng bu?n gi?n v́ cái nghi?p van chuong. Nh?ng ai cùng m?t c?nh hu?ng xem tho tu?ng có th? khóc lên du?c. Trong l?i van c̣n có chút nghênh ngang t? d?i xua luu l?i... V?i Nguy?n V?, chúng ta ngo ngác th?y s?p hàng cùng v?i chó.” Xin trích do?n tho nhu sau: “Th?i th? bây gi? v?n th?y khó, Nhà van An Nam kh? nhu chó M?i l?n c?m bút nói van chuong, Nh́n dàn chó dói g?m tro xuong, Và nh́n chúng ḿnh h́ h?c vi?t Su?t m?y nam tr?i ki?t v?n ki?t, Mà thuong cho tôi, thuong cho anh Đă r?ng bao nhiêu mái tóc xanh!” Hoài Thanh chê Nguy?n V? ? nhi?u bài, nhung v?i bài Suong Roi và bài G?i Truong T?u th́ Hoài Thanh khen l?m. Nh?t là bài G?i Truong T?u này: “G?i Truong T?u m?i là ki?t tác c?a Nguy?n V?. Trong lúc say, Nguy?n V? dă quên cái t?t c? h?u c?a ngu?i, cái t?t ḷe d?i. Ngu?i dă quên nh?ng câu tho 2 ch? và nh?ng câu tho mu?i hai ch?. Ngu?i dùng m?t l?i tho r?t b́nh d?, r?t xua, l?i tràng thiên liên v?n và liên chân. L?i tho th?ng thi?t, u?t ?c, d? dăi n?i bi ph?n cho c? m?t h?ng ngu?i. M?t h?ng ngu?i n?u có t?i v?i xă h?i th́ cung có chút công, m?t h?ng ngu?i dă dau kh? nhi?u l?m, h?ng s?ng b?ng ngh? van.” T? dó, câu tho trên di vào van h?c s?. C? nói d?n nhà van (nhà tho) Vi?t Có th?t là nhà van VN kh? nhu chó không? Th?i k? tru?c b?y lam, m?t s? nhà van mi?n Nam dă thành danh, có sách xu?t b?n và phát hành, có m?t chút ti?ng tam, nhung ngh? vi?t van v?n là ngh? tay trái. Tôi nói ngh? tay trái v́ thu?ng th́ m?i nhà van d?u có m?t ngh? tay ph?i d? lănh luong hàng tháng. Nhu nhà van Vơ Phi?n làm Chánh s? v? ? B? Thông Tin, nhà van Vơ H?ng, Doăn Qu?c Si, Nguy?n M?ng Giác d?y h?c, Duong Hùng Cu?ng, Hà Thuong Nhân, Đ?ng Tr?n Huân, Van Quang, Nguy?n Ái L?, Phan L?c Phúc, Phan L?c Ti?p, Nguy?n Đ?t Th?nh d?u là si quan quân d?i. Ch? có Mai Th?o, Thanh Nam, Duyên Anh và m?t s? ít n?a là chuyên ngh? van, mà thu?ng thu?ng các nhà van này d?u có c?ng tác v?i các báo, và có sách bán ch?y, nên d?i s?ng cung không d?n n?i nào. V?i dân s? g?n ba ch?c tri?u dân, lănh th? Vi?t Nam C?ng Ḥa t? B?n H?i d?n Cà Mau, Sài G̣n là th? dô c?a c? nu?c, nên s? d?c gi? d?c sách r?t cao. Có th? nói n?n Van H?c Ngh? Thu?t Vi?t Nam th?i dó là th?i hoàng kim c?a các nhà van. Dân Vi?t Nam là m?t dân t?c yêu van h?c, nh?ng nhà van chuyên vi?t v? chi?n tranh nhu Duong Nghi?m M?u (Gia Tài c?a M?, Nhan S?c, Con Sâu), c?a Th?o Tru?ng (Ngu?i dàn bà mang thai trên kinh Đ?ng Tháp), Th? Uyên (Ti?n Đ?n). R?i nh?ng truy?n vi?t v? cu?c s?ng, v? xă h?i th?i chi?n tranh nhu Nguy?n M?ng Giác (Đu?ng M?t Chi?u) Nguy?n Th? Hoàng (Ṿng tay H?c Tṛ, Vào Noi Gió Cát) Nguy?n Th? Th?y Vu (Lao Vào L?a, Mèo Đêm, Cái Giu?ng) Túy H?ng (Eo Bi?n Đa T́nh, Tôi Nh́n Tôi Trên Vách) là nh?ng truy?n du?c gi?i thu?ng ngo?n hâm m? và sách du?c nhi?u ngu?i mua. Nh?t là Duyên Anh, v?i hàng lo?t nh?ng truy?n vi?t v? Tu?i Tho, Tu?i M?i L?n, nhu Th?ng Vu, Con Thúy, B?n L?a, Mo Làm Ngu?i Quang Trung, hay nh?ng truy?n vi?t v? th? gi?i du dăng, nhu Lu?t Hè Ph?, V?t H?n Trên Lung Ng?a Hoang, Đi?u Ru Nu?c M?t, Nu?c M?t Lung Tṛng, v?a cho dang feilleton trên các báo, sau dó du?c in thành sách, dă là nh?ng best seller. Duyên Anh, trong m?t bài ph?ng v?n c?a báo chí th?i dó, ông dă k? là sách ông dă bán r?t ch?y. Ông dă t?u nhà, t?u xe hoi. Các nhà van khác, tuy là có ngh? nghi?p riêng, nhung khi sách du?c nhà xu?t b?n mua b?n quy?n, th́ cung có m?t s? ti?n nhu?n bút r?ng r?nh, có th? nh?u nh?t vui v?, cà phê cà pháo v?i b?n bè, thân h?u. Nhu v?y th́ tru?c b?y lam, nh?ng cây bút mi?n Nam cung sáng giá l?m ch? dâu có “kh? nhu chó” nhu Nguy?n V? nói dâu. Nhung khi con l?c b?y lam ?p d?n, s? nhà van này l?i s?t b?c xang bang. M?t ph?n l?n n?m ? trong di?n ng?y quân hay ng?y quy?n nên d?u ph?i khan gói qu? mu?p vào các tr?i t?p trung. Vào cái nhà tù kh?ng l? này, h? c̣n b? quy ch?p thêm nhi?u cái t?i tày d́nh khác nhu là tuyên truy?n n?c d?c M? Ng?y, vi?t sách ph?n d?ng d?i tr?y, nên h? b? k?t t?i thêm nhi?u hon nh?ng ngu?i c?i t?o khác. Cái t?i “chi?n tranh chính tr? hay tâm lư chi?n” du?c dánh giá cao nhu t?i làm an ninh t́nh báo, bi?t kích hay CIA. Trong tr?i t?p trung ? Long Giao, Long Khánh, tôi dă du?c ? chung nhà hay chung tr?i v?i các nhà van nhu Duong C?, Duong Ki?n, Duong Hùng Cu?ng, Nguy?n Chí Thi?p, các anh dă t? ra du?c khí phách c?a k? si khi th?t th?, c̣n hon nh?ng ông tai to m?t l?n, quan n?, ch?c kia, mà dành tâm di làm an ten cho công an, cán b? c?ng s?n. Ba muoi tháng tu b?y lam, nh?ng nhà van ch?y du?c qua M?, nhu cái nghi?p, cung ti?p t?c vi?t van tr? l?i. Nhung di nhiên v?i m?t c?ng d?ng m?i thành l?p, ngu?i Vi?t ít ?i làm sao mà có s? lu?ng d?c gi? d? d?c sách h? vi?t ra. Tuy nhiên sau m?t th?i gian, h? dă l?y l?i phong d?, Mai Th?o v?n ti?p n?i t? Van, Nguy?n M?ng Giác t? Van H?c. Các nhà van khác, ngu?i nào cung ph?i t́m cho ḿnh m?t job d? làm, d? câu com, c̣n ngh? tay trái vi?t lách ch? d? “mà choi” cho d? ng?a ngh?. Vi?t d?n dây, tôi l?i r?t tâm d?c v?i Đào nuong trong m?c Phi?m D? trong t? Sài G̣n Nh? s? ra ngày 19-05-06: “Kinh nghi?m c?a chúng ta, nh?ng ngu?i ‘thu?ng’ t? n?n chính tr?, dă kh?, nh?ng ông nhà van Vi?t Nam t? n?n l?i c̣n kh? hon g?p b?i. B?i v́ bên c?nh s? n? l?c th? xác d? sinh nhai, các ông c̣n l?i ph?i lao d?ng tinh th?n d? vi?t lên nh?ng di?u c?n thi?t, d? duy tŕ ng?n l?a qu?c gia, th́ s? th?y tinh th?n ‘lao d?ng’ c?a ngu?i c?m bút An Nam ta vi d?i nhu th? nào.” Cái vi d?i dó, n?u du?c d?n bù, th́ có l? ch? du?c d?n bù b?ng tinh th?n mà thôi. C̣n v? v?t ch?t th́ coi nhu không có ǵ. Tru?c dây, ông Nguy?n Th?ng Ti?t, ch? nhà xu?t b?n Van Ngh?, có nh?n xu?t b?n nh?ng tác ph?m hay, nhung d?n d?n, m?c tiêu th? sách Vi?t ng? càng ngày càng ít di, nên ông cung b? ngh?. R?i nhà xu?t b?n Van M?i, cung nh?n xu?t b?n sách c?a m?t s? nhà van nhu Lâm Chuong, Ki?t T?n, Trúc Chi v?i nhu?n bút tr? b?ng sách t? 200-300 cu?n cho tác gi?, d? tác gi? t? ư phát hành, g?i bán ho?c t?ng cho b?n bè thân h?u. Ph?n dông bây gi?, anh em nhà van h?i ngo?i mu?n in sách th́ ph?i t? b? ti?n túi ra in, r?i nh? các nhà phát hành nhu T? L?c hay Van Bút phát hành giúp, bán tru?c tr? sau, cung nhu g?i bán ? các nhà sách nhu ? mi?n Nam Cali nhu Tú Qu?nh, T? L?c, Van Ngh?, Van Khoa. Sách bán ch?y th́ g?i ti?p, c̣n n?u n?m ? th́ c? ch?. Có nhà van than th?: “Sách bán không h?t c?t gi? ? gara hàng m?y nam, dù ch? in t? 500-1000 cu?n là cùng. Gara ch?t ch?i, m?i m?t an hu sách, l?i b? v? con c?n nh?n là dành ch? gara không có ch? d?u xe, nên ph?i b? vào thùng rác, th?y mà d?t ru?t nhung cung dành”. Đó cung là m?t bi th?m. Là x? t? do, nên s? sách in ra ? ?t, tác gi? m?i xu?t hi?n r?t nhi?u, ch? nhà van in tru?c tên tác gi? càng ngày càng nhi?u, d?n n?i nhà tho Du T? Lê cung ph?i th?t lên: “G?n dây, tôi th?y, có d? không m?t c?ng d?ng thi?u s? nào, t?i Hoa K?, có nhi?u nhà van, nhà tho, nhà báo, ca si, nh?c si, ngâm si, xu?ng ngôn viên (nói chung là ngh? si) t?i m?c, nh?ng ngu?i không có tru?c tên c?a h?, m?t ch? “nhà” hay ch? “si”, r?i dây s? tr? thành thi?u s? (l?i gi?i thi?u t?p sách Ng?m Chuy?n Nhân Sinh c?a Vuong Trùng Duong). Theo t?p “Tác Gi? Vi?t Nam” c?a Lê B?o Hoàng (t?c nhà tho Luân Hoán) suu t?p th́ t?ng s? nhà van, nh?c si, h?a si Vi?t Nam ? h?i ngo?i, k? c? các tác gi? d?nh cu ? các qu?c gia Châu Âu, dă có tác ph?m xu?t b?n, là 1446 ngu?i (trong s? này có m?t s? ít ngu?i ? trong nu?c, và m?t s? dă ch?t). M?t con s? khá l?n nên m?t s? tên tu?i r?t l?, tôi chua du?c d?c tác ph?m nào. Chuy?n in ?n, phát hành, qu?ng cáo, và “Ra M?t Sách” cung là m?t chuy?n cu?i ra nu?c m?t. Th?i d?i ti?p c?n th? tru?ng b?ng cách qu?ng cáo sách c?a ḿnh trên các phuong ti?n truy?n thông cung du?c s? d?ng dúng m?c, d?n noi d?n ch?n. Nhu dài Little Sài G̣n dă qu?ng cáo cho sách c?a Kiên Nguy?n, nhà van M? g?c Vi?t nguyên là con lai. Kiên Nguy?n qua dây h?c hành thành d?t, t?t nghi?p nha si nhung không hành ngh? ch?a rang cho thiên h?, mà chuy?n sang ngh? vi?t van. Truy?n d?u tay c?a ông du?c vi?t b?ng Anh Ng? có tên là The Unwanted, mà Nh?t Ti?n dă d?ch là Thân Ph?n Du Th?a (không bi?t d?ch có ch?nh không dây, theo Đào Nuong th́ d?ch chua dúng cho l?m!) dă du?c qu?ng cáo r?m r? trên Little Sài G̣n Radio nhi?u gi?, nhi?u ngày, nhi?u tháng, là dă bán du?c m?y ch?c ngàn quy?n, du?c d?ch ra m?y ch?c th? ti?ng. Sau dó, Kiên Nguy?n cho t? ch?c Ra M?t Sách r?m r? ? h?i quán Đài Little Sài G̣n, khi?n nh?ng ngu?i mê van h?c n?i duôi nhau d?n tham d? và n?i duôi nhau s?p hàng mua sách. Nhà van Kiên Nguy?n ch?c dă h?t du?c b?n b?c v?i t?p sách này. Nhung sau dó, th́ tác ph?m th? hai là T?m Th?m cung qu?ng cáo r?m r? nhu tru?c, nhung không du?c d?c gi? ?ng h? nhi?u nhu tru?c n?a, có l? ngu?i d?c cung bi?t nh?ng mánh l?i c?a vi?c qu?ng cáo r?i. Nhi?u tác gi? ra m?t sách th́ dem Thi?p M?i di m?i lia chia, g?p ai m?i dó, nh?t là m?i các d?ng huong và thân h?u. Đ?ng huong, thân h?u th́ n? nhau nên di d? và mua sách ?ng h?, nên tác gi? dó g?p ai cung oang oang v? k?t qu? l?i nhu?n t? vi?c in sách c?a ḿnh, t? coi ḿnh nhu du?c s?p h?ng vào danh sách nh?ng “nhà van l?n”. Có ngu?i nói là b? “dúi sách vào tay” nhung dem sách v? d?c m?i h?i ôi, không bi?t tác gi? vi?t ǵ. Có tác gi? Ra M?t Sách ? nhà hàng h?n hoi, m?i khách d?n tham d? du?c an u?ng free, có ban nh?c, ca si lên hát giúp vui, r?i t?ng sách không v́ tác gi? này có “phu nhân” là ch? ti?m vàng, y?m tr? tài chánh. Nhung dem sách v? d?c kho?ng 2 trang th́ v?t v́ không hi?u tác gi? mu?n vi?t ǵ. Nhung... Vi?t van dâu ph?i là d? dàng ǵ. Đó là cái Nghi?p cung dúng và Tài Nang cung dúng. Bây gi? di nhiên có nh?ng cây bút cung sáng giá, nhung nh?ng nhà van nhu v?y tôi th?y d?m không hon hai ba ch?c ngu?i. T́m dâu ra m?t Nguy?n M?nh Côn v?i L?c Đu?ng Vào L?ch S?, T́nh Cao Thu?ng, Doăn Qu?c Si v?i Khu R?ng Lau, Ḍng Sông Đ?nh M?nh, Chi?c Chi?u Hoa C?p Đi?u, Vơ Phi?n v?i Đêm Xuân Trang Sáng, Vơ H?ng v?i Hoa Buom Bu?m, Mai Th?o v?i Đêm Giă T? Hà N?i, Chuy?n Tàu Trên Sông H?ng. R?i th? h? sau m?t chút có Lê T?t Đi?u v?i Nh?ng Gi?t M?c, Nguy?n Đ́nh Toàn v?i Gi? Ra Choi, M?t Đ?ng, Nguy?n Xuân Hoàng v?i Ngu?i Đi Trên Mây, B?i và Rác, Nguy?n M?ng Giác v?i Đu?ng M?t Chi?u, Sông Côn Mùa Lu. Đ? Ti?n Đ?c v?i Má H?ng. R?i bây gi? có Lâm Chuong v?i Đo?n Đu?ng H?t T?t Li?t, Ḷ C?; Tr?n Dzoăn Nho v?i D?m Tru?ng, Loanh Quanh Nh?ng Ng? Đu?ng; H? Minh Dung v?i Hoa V?n H?t v.v. Đó là nh?ng tác gi? mà tôi nghi là nên dành cho h? danh xung nhà van d?ng phía tru?c tên h?. C̣n nhà van ? trong nu?c th́ tôi không dám nh?c t?i, v́ dă có d?ng C?ng S?n lănh d?o r?i. M?i t?nh d?u có h?i van ngh?, h?i nhà van t?nh. M?i h?i nhu v?y nhân s? cung r?t dông d?n c? trên tram ngu?i. Di nhiên cung ph?i ph?n d?u rèn luy?n theo du?ng l?i c?a d?ng d? ra m?i du?c vào làm h?i viên. C̣n trong ph?m vi c? nu?c th́ có cái tên là “H?i Nhà Van Vi?t Nam”, nghe dâu có d?n m?y ngàn ngu?i “nhà van”. Con s? nghe d?n mà phát khi?p. Có ngu?i du?c vào “H?i Nhà Van” li?n làm l? an m?ng r?t l?n, r?i làm l? ru?c danh hi?u “Nhà Van” v? quê, ŕnh rang nhu ngày xua làm l? vinh quy ru?c qua Tr?ng, quan Nghè v? làng. Có m?t di?u trái khu?y, nh?ng nhà van trong nu?c có th?c tài, vi?t hay, l?i là nh?ng nhà van d?i kháng. Tr? l?i chuy?n câu tho “Nhà van An Nam kh? nhu chó” c?a Nguy?n V?. Trong do?n cu?i vi?t v? Nguy?n V?, Hoài Thanh trong “Thi Nhân Vi?t Nam”, k? nhu th? này: Cái l?i s?p h?ng k? quái ?y (kh? nhu chó) dă làm ph?t ư T?n Đà. M?t hôm say ru?u, T?n Đà trách Nguy?n V?: “Sao anh l?i ví nhà van chúng ḿnh v?i chó? Anh không s? x?u h? à?” Nguy?n V? dáp l?i, cung trong con say: “Tôi có ví nhu th? th́ chó x?u h? ch? chúng ta x?u h? n?i ǵ.” Kh? nhu v?y nhung ngày nay, ngu?i ta v?n dua chen nhau làm Nhà Van, Nhà Tho. Nghi cho cùng th́ Nhà Van, Nhà Tho v?n c̣n danh giá chán. Tr?n Yên Ḥa |
| Powered By Nguoi-Viet Online | |
This article has been moved here