C? Luy

Bài v?a qua dã d? c?p t?i nh?ng ti?n tri?n tích c?c (v? m?t ti?n b?c, t? ch?c nhân s?, cung nhu “thiên th?i, d?a l?i”) cho m?t tr?n tranh c? c?a liên danh Dân Ch? Barak Obama-Joseph Biden hai tu?n l? tru?c ngày t?ng tuy?n c? (và k? t? d?u Tháng Mu?i). Ð?ng th?i, m?t tr?n tranh c? c?a liên danh C?ng Hòa John McCain-Sarah Palin cung du?c xem nhu g?p nhi?u khó khan trong nh?ng v?n d?ng c?a mình, ngay c? ? nh?ng ti?u bang “Ð?” dã b?u cho ?ng viên C?ng Hòa trong k? t?ng tuy?n c? 2004. Nh?ng trình bày d?u d?a trên tin t?c, con s? và phân tích gi?i truy?n thông (gi?i này l?i d?a trên nh?ng h?c gi?, giáo su d?i h?c, chuyên viên) trong nu?c dua ra; tuy nhiên, m?t tr?n McCain và m?t s? gi?i C?ng Hòa lên ti?ng than phi?n, ch? trích là “gi?i truy?n thông dòng chính t? do ti?n b?” (“mainstream liberal media”) không vô tu và nhu nghiêng v? phía ?ng viên Dân Ch?. S? th?t có nhu v?y chang?

Nh?ng theo dõi, th?ng kê v? truy?n thông cho th?y tin t?c trên báo chí, Internet và truy?n hình v? ?ng viên Barak Obama không ph?i lúc nào cung tích c?c, nhung rõ r?t là tiêu c?c cho ?ng viên McCain: hon m?t ph?n ba tin t?c tích c?c v? ông Obama, so v?i kho?ng g?n m?t ph?n ba tiêu c?c; và g?n m?t ph?n ba là ? gi?a, ho?c l?n l?n c? hai. Theo Trung Tâm Nghiên C?u Pew (PRC, Pew Research Center r?t d?c l?p và uy tín) v? báo chí (www.journalism.org.), m?t n?a tin t?c v? ông McCain là tiêu c?c và kho?ng hai ph?n mu?i tin là tích c?c. Nhìn theo con s? có th? nói gi?i truy?n thông thiên v? ông Obama ho?c “ghét b?” ông McCain; tuy nhiên, d?a theo con s? trong k? tranh c? này cung nhu các tranh c? tru?c nh?ng chênh l?ch d?a vào m?c thành công c?a ?ng viên hon là vi?c h? thu?c d?ng nào. Nam 2000, tin t?c v? ?ng viên Dân Ch? Al Gore tiêu c?c y h?t nhu ?ng viên McCain nam nay; tin t?c v? ?ng viên C?ng Hòa George W. Bush tích c?c hon, nhung v?n tiêu c?c hon ông Obama nam nay (k?t qu?: ông Bush th?ng qua quy?t d?nh c?a T?i Cao Pháp Vi?n, v?i t? s? không rõ r?t). PRC di d?n k?t lu?n: “Ði?u này cho th?y th?ng l?i trong chính tr? [ngoài th?c t?] dua d?n th?ng th? v? tin t?c [t? gi?i truy?n thông]. Tin t?c v? ông Obama tiêu c?c khi ông di xu?ng trong tham dò du lu?n, và tích c?c khi ông di lên theo tham dò du lu?n, và tru?ng h?p ông McCain cung y h?t.” Tin t?c v? ?ng viên phó t?ng th?ng C?ng Hòa Sarah Palin chuy?n t? ph?n l?n tích c?c sang ph?n l?n tiêu c?c trong th?i gian sáu tu?n l?, sau nh?ng ph?ng v?n quá y?u kém trên truy?n hình và di?u tra l?m d?ng quy?n th? c?a bà và phu quân ? Alaska. Ngu?i ?ng h? bà trách gi?i truy?n thông chú m?c vào d?i tu và gia dình bà d? di d?n tiêu c?c; s? th?t, ch? có nam ph?n tram tin t?c d? ý d?n vi?c này. ?ng viên phó t?ng th?ng Dân Ch? Joseph Biden, “ngu?i vô hình” vì ông ít xu?t d?u l? di?n, l?i b? gi?i truy?n thông mô t? tiêu c?c hon c? bà Palin, và di g?n d?n m?c ngang v?i ông McCain.

Nghiên c?u cung cho th?y tin t?c tích/tiêu c?c v? ?ng viên thay d?i v?i th?i gian: khi ông Obama b?t d?u xu?t hi?n d?u nam 2007 tin t?c v? ông tích c?c ba l?n hon tiêu c?c. Khi tranh c? so b? v?i bà Hillary Clinton, m?c tin t?c tích/tiêu c?c ngang nhau; sau hai d?i h?i d?ng dua d?i di?n chính th?c tranh c? m?c này cung gi?ng y h?t. Cu?i Tháng Chín v?i nh?ng náo lo?n v? kinh t? b? dân chúng xem nhu trách nhi?m c?a d?ng C?ng Hòa dang c?m quy?n, m?c tích c?c gia tang cho ông Obama. Kh?ng ho?ng tài chính ti?p theo và ph?n ?ng “nông n?i” c?a ông McCain khi?n tin t?c v? ông b?n l?n tiêu c?c hon tích c?c. Gi?ng nhu các tranh c? tru?c, nghiên c?u cung nh?n xét gi?i truy?n thông chú ý vào khía c?nh “dua ng?a” gi?a dôi bên d? lôi cu?n dân chúng: hon m?t n?a là v? chi?n thu?t, chi?n lu?c, tham dò du lu?n dân chúng, vân vân; hon m?t ph?n nam tin t?c d? ý vào chính sách dôi bên, nhung cung chú ý nhi?u vào ph?n ?ng dân chúng v?i các chính sách dua ra. Nhu th?, khó th? nói gi?i truy?n thông nghiêng v? ?ng viên d?ng nào tr? ph?n l?n chuong trình truy?n thanh, h? th?ng truy?n hình Fox và t? Wall Street Journal (thu?c “vua” truy?n thông b?o th? Rupert Murdoch), cung nhu t? Washington Times “b?o th? hon vua chúa.”

G?n d?n ngày t?ng tuy?n c?, gi?i truy?n thông và m?t tr?n McCain b?t d?u chú ý d?n tranh c? gi?a các ngh? si và dân bi?u (trong Qu?c H?i liên bang) di kèm v?i tranh c? t?ng th?ng, vì ?nh hu?ng l?n lao c?a Qu?c H?i (l?p pháp) vào chính quy?n m?i (hành pháp) d?u nam t?i. Phe Dân Ch? n?m l?i da s? trong Qu?c H?i nam 2006 khi dân chúng b?t mãn v?i T?ng Th?ng Bush và d?ng C?ng Hòa (xin xem lo?t bài v? nguyên nhân: chi?n tranh Iraq và h?i m?i quy?n th? c?a phe C?ng Hòa, trên nguy?t san Th? K? 21, t? 2003, 2005 và 2006, cùng ngu?i vi?t). Hai nam sau dó m?c b?t mãn không thuyên gi?m, d?ng th?i nh?ng khó khan kinh t? l?i gia tang: gi?i dân c? Dân Ch? nay nhu s?n sàng di theo dà ?ng viên t?ng th?ng c?a mình di lên (“riding the coat tail”) d? d?y m?c da s? khiêm nhu?ng d?n m?c t?i da và theo t? báo Anh The Economist v?i uy tín kh?p th? gi?i, “có l? s? thay d?i h?n chính tr? M? trong nhi?u nam s?p d?n.” Cung theo báo này, trong tuy?n c? nam nay phe Dân Ch? (dã hon phe C?ng Hòa 36 gh?) có th? l?y thêm t? 20 d?n 25 gh? trong H? Vi?n. Ch? sáu dân bi?u Dân Ch? rút lui kh?i H? Vi?n trong khi 29 dân bi?u C?ng Hòa rút lui vì nhi?u lý do khác nhau; nh?ng lo s? và b?t mãn r?ng l?n v? kinh t? (dù Qu?c H?i b? m?t tín nhi?m r?t nhi?u, ngu?i di b?u thu?ng qui t?i cho d?ng dang n?m Tòa Nhà Tr?ng) còn giúp ngu?i m?i phe Dân Ch? l?y du?c gh? c?a dân bi?u d?i l?p dang t?i ch?c.

Thu?ng Vi?n g?m 100 ngh? si v?i nhi?m k? sáu nam thu?ng quen bi?t, g?n gui nhau thân m?t nay dã thành chi?n tru?ng gay c?n sau tám nam chính sách chia r?, sát ph?t t? Tòa Nhà Tr?ng. Phe Dân Ch? hi?n ch? n?m 49 gh? ngang hàng v?i phe C?ng Hòa nhung du?c l?i th? hai ngh? si d?c l?p ng? v? mình, nay quy?t tâm l?y cho du?c da s? 60-40. ? hai ti?u bang Oregon và Minnesota, hai ngh? si C?ng Hòa ôn hòa Gordon Smith và Norm Coleman có th? m?t ch?c tru?c ng?n tri?u Dân Ch?; hai ti?u bang khác có v? Xanh (b?u cho ?ng viên Dân Ch?) hon dù tru?c dây là Ð? (t?ng b?u cho C?ng Hòa nam 2004): Colorado và New Mexico. Nh?ng ti?u bang Ð? tu?ng nhu không th? m?t du?c nay con s? lên d?n 13, lung lay ? m?c d? khác nhau; dáng chú ý là Alaska (ngh? si thâm niên Ted Stevens m?i mang t?i h?i m?i quy?n th?), Connecticut, North Carolina, Kentucky, Georgia và Mississippi. ?ng viên t?ng th?ng Obama mang nhi?u l?i th? cho ?ng viên Qu?c H?i phe Dân Ch?: (a) trong 21 tháng tranh c? ông dã xây d?ng t? ch?c h?u hi?u, h? th?ng ho?t d?ng ch?t ch? mà các ?ng viên cùng d?ng có th? d?a vào; (b) m?t tr?n tranh c? dã ghi danh du?c c? hàng tram nghìn ngu?i di b?u m?i, và; (c) kh? nang gây qu? “th?n s?u” (605 tri?u tính t?i Tháng Chín) giúp gi?i lãnh d?o d?ng chi tiêu tranh c? r?ng rãi. V?i da s? 60 ngh? si “riding the coat tail” c?a ông Obama và c?m on ông, Thu?ng Vi?n s?n sàng ngan ch?n nh?ng “filibuster” (m?t phe nói huyên thuyên tru?c ngh? tru?ng d? không bàn cãi d? ngh?, ho?c thông qua d? lu?t phe d?i l?p dua ra) b?t l?i cho d?ng Dân Ch?, nh?t là khi ông Obama d?c c? và mu?n làm lu?t hay thi hành m?t chính sách, bi?n pháp nào quan tr?ng nh?t là b? nhi?m chánh án T?i Cao Pháp Vi?n ho?c nh?ng ch?c v? cao khác c?n da s? Thu?ng Vi?n v?ng ch?c. N?u ông McCain d?c c?, ông s? khó làm vi?c vì da s? d?i l?p; da s? này cung có th? vô hi?u hóa nh?ng ph? quy?t (veto, t?ng th?ng không ch?u ký d? lu?t Qu?c H?i dã thông qua d? thành lu?t) t? Tòa Nhà Tr?ng không cùng d?ng v?i mình. Ðàng nào phe da s? 60-40 trong Thu?ng Vi?n cung l?i.

Hi?n nhiên dây là m?i b?n tâm l?n cho m?t tr?n C?ng Hòa, ngay tru?c m?t cung nhu v? lâu v? dài. Ông McCain công khai d? c?p d?n nguy co m?t t?ng th?ng Dân Ch? v?i da s? trong Qu?c H?i cùng d?ng b?t d?u tu?n l? cu?i Tháng Mu?i d? l?y l?i th? tranh c?, và ông cung có thêm lý do làm chuy?n này. Dân chúng M? thu?ng mu?n không m?t d?ng nào quá m?nh, và phân quy?n rõ r?t gi?a hành pháp, tu pháp và l?p pháp (“separation of power,” theo tri?t gia chính tr? Pháp Montesquieu, nhu di?u ki?n t?t y?u d? có dân ch?; kinh nghi?m chính tr? c?n d?i còn dòi h?i thêm “m?t gi?i truy?n thông d?c l?p, và dân trí cao” nhu y?u t? không th? thi?u du?c). Thí d? th?y rõ: ông Bill Clinton v?a n?m quy?n hai nam v?i da s? Dân Ch? thì dân chúng b?u cho phe C?ng Hòa chi?m l?y da s? trong Qu?c H?i; ông Bush du?c sáu nam v?i da s? C?ng Hòa trong Qu?c H?i tru?c khi d?ng c?a ông b? dân chúng “tr?ng ph?t” n?ng n? nhu hai nam g?n dây cho th?y. Trong t?ng tuy?n c? nam nay, ngu?i nh?t quy?t b? phi?u cho ông Obama vào Tòa Nhà Tr?ng có th? mu?n ch?n ngu?i C?ng Hòa vào Qu?c H?i d? hành pháp Dân Ch? không quá m?nh; ngu?i mu?n ch?n ngu?i Dân Ch? vào Qu?c H?i cung có th? mu?n ông McCain vào Tòa Nhà Tr?ng d? gi? da s? l?p pháp Dân Ch? không quá m?nh.

Di nhiên ông McCain hy v?ng phe Dân Ch? s? n?m Qu?c H?i và dành cho ông Tòa Nhà Tr?ng, nhung th?c t? chính tr? nhu không ph?n ánh di?u ông mu?n. M?t tu?n l? tru?c b?u c?, theo tin c?a thông t?n xã Associated Press (AP) ?y Ban Trung Uong d?ng C?ng Hòa ph?i xu?t ti?n vào qu?ng cáo tranh c? cho ông McCain ? ti?u bang Ð? Montana, và West Virginia g?n n?a th? k? không ?ng h? d?ng Dân Ch?. M?t tr?n McCain l?i b? vu?ng chân ? các ti?u bang Ð? truy?n th?ng khác, nay dã ng? v? phe Dân cC? ? t? s? t? 3 d?n trên 10 ph?n tram. Ð?ng th?i, ông Obama b? qua Pennsylvania hon tu?n l? (nhung v?n gi? uu th? hon 10 ph?n tram ? ti?u bang Xanh l?n này) d? d?n thì gi? v?n d?ng tranh c? nhi?u hon nh?m d?t chi?n th?ng l?n ? các ti?u bang Ð? l?n nh? khác: Florida, Ohio (hai ti?u bang l?n có th? quy?t d?nh k?t qu? b?u c? ”sinh t?” cho ông McCain, nhung ông Obama ch? c?n m?t), Missouri, North Carolina, Virginia, Colorado, Nevada và New Mexico. ? ngay ti?u bang “nhà” Arizona t?ng ?ng h? ông hon m?t ph?n tu th? k?, ông McCain cung b? de d?a.

Cung m?t tu?n tru?c b?u c?, tham dò du lu?n dân chúng c?a nh?t báo uy tín toàn qu?c và qu?c t? Los Angeles Times và thông t?n xã Bloomberg cho th?y ông Obama d?n d?u d?i th? McCain ? hai ti?u bang Ð? Florida (v?i 27 phi?u c? tri doàn, electoral vote quy?t d?nh b?u c?) và Ohio (20 electoral vote) vì dân chúng tin tu?ng kh? nang duong d?u v?i khó khan kinh t? c?a ông. ? Ohio v?i t? s? th?t nghi?p cao nh?t nu?c, g?n m?t n?a ngu?i di b?u ch?n ông Obama so v?i 40 ph?n tram cho ông McCain; Florida, tru?c dây không lâu là Ð?, nay ng? v? Obama 50 ph?n tram so v?i 43 ph?n tram cho McCain. ? c? hai ti?u bang ông Obama d?n d?u ông McCain rõ r?t trong s? ngu?i di b?u phái n?, ngu?i tr?, ngu?i di b?u l?n d?u, ngu?i da den và nh?ng nhóm thi?u s? khác; ông cung d?n d?u phi?u da tr?ng lao d?ng hon 14 ph?n tram ? Ohio. Ông McCain v?n du?c xem là s?n sàng duong d?u v?i kh?ng b? và chi?n tranh Iraq hon ông Obama; tuy nhiên, ít ngu?i di b?u ? hai noi (18%) xem dây là h? tr?ng so v?i nh?ng xáo tr?n ghê g?m v? kinh t?. Ông cung l?y du?c phi?u ngu?i da tr?ng khá gi? và l?n tu?i h?i huu ? trung tâm Florida n?ng ?m (“snow birds”), nhung nói chung s? phi?u này không d? c?u vãn ông. Theo khuynh hu?ng chung, càng g?n d?n ngày b?u c? m?c cách bi?t ?ng h? cho hai bên thu h?p l?i; tuy nhiên ông Obama v?n gi? du?c kho?ng cách tho?i mái ? ngay c? các ti?u bang Ð?, và s? electoral vote g?n 300 th?a d? d?c c?, và khi?n m?t s? gi?i truy?n thông doán ông s? th?ng v?i t? s? l?n lao (landslide). Nhung m?t di?u v?n gây chú ý tuy không h?n là l? trong b?u c? M?: sau g?n hai nam tranh c? v?i gi?i truy?n thông ra r? tin t?c ngày dêm, t? nam d?n b?y ph?n tram ngu?i di b?u M? v?n “chua quy?t d?nh du?c” (undecided) s? b?u cho ai! Riêng nam nay v?i m?t ?ng viên da den nhi?u nhà quan sát nghi s? ngu?i lo?i bình dân, thi?u hi?u bi?t, ho?c không ch?u tìm hi?u (g?i chung là Low Information Voters, LIV) này có th? dã ch?n không b?u cho ?ng viên da den nhung không mu?n nói ra. N?u dúng nhu v?y, ông McCain có hy v?ng “l?t ngu?c th? c?” ? nhi?u ti?u bang Ð? b? de d?a.

V? m?t hi?u qu? chi?n thu?t “bôi b?n” (“smear tactic”) c?a gi?i C?ng Hòa d?i v?i ngu?i bình dân ít h?c và k? th?, cung nhu ngu?i di b?u lo?i LIV, hi?n 7 ph?n tram ? hai ti?u bang trên v?n tin ông Obama là “ngu?i H?i Giáo” hay A R?p, trong khi 47 ph?n tram không ch?c ông theo tôn giáo nào (nhu d?i da s? ngu?i M?, ông thu?c d?o Tin Lành); m?t s? ngu?i l?i d?t nghi v?n ông không ph?i công dân M? so v?i ông McCain là “ngu?i M? th?t s?” (“real American”), nhu tín hi?u m?t tr?n McCain thu?ng dùng. Ð? “h?” ông Obama ? ba ti?u bang ông McCain c?n th?ng, m?t ?y ban sách d?ng chính tr? C?ng Hòa (Republican Trust PAC) dã b? ti?n cho ch?y video trên h? th?ng truy?n hình CNN ? Ohio, Pennsylvania, Florida và c? Nam California nh?ng bài gi?ng d?o “n?y l?a” c?a m?c su tranh d?u da den Jeremiah Wright (tru?c dây là m?c su gia dình Obama), sau khi “bôi b?n” ông Obama liên h? v?i “kh?ng b? n?i d?a” Willam Ayers (xin xem T? Nam California k? tru?c, cùng ngu?i vi?t) c?a m?t tr?n McCain không m?y hi?u qu?. Ð? tranh th? phi?u ngu?i g?c Do Thái, nh?t là ? Florida v?i ba ph?n tu t?ng b?u cho ?ng viên Bill Clinton và John Kerry, ông McCain và bà Palin lôi chuy?n cu dã n?a nam nay v? “liên h?” gi?a ông Obama và h?c gi? ngu?i Palestine, Rashid Khalidi, cung là giáo su d?ng nghi?p t?i vi?n d?i h?c Illinois ? Chicago v?i ông Obama (xin xem ?nh Hu?ng “L?p Bi” Do Thái ? Hoa K?, trên Th? K? 21, b?n tháng cu?i nam 2007, cùng ngu?i vi?t). Ngày tru?c cu?i Tháng Mu?i, c?u T?ng Th?ng Bill Clinton v?i nhi?u c?m tình và ?nh hu?ng qu?n chúng l?n d?u tiên xu?t hi?n chung và v?n d?ng tri?t d? cho ông Obama ? Florida, ti?u bang h?u nhu luôn luôn có lem nhem v? d?u phi?u (nhu quy?t d?nh thôi ngung ki?m phi?u l?i, cho ông Bush d?c c? nam 2000). Ð?ng th?i, bà Palin v?i ?ng h? m?nh c?a gi?i b?o th? tôn giáo và xã h?i “ch? l?c” C?ng Hòa cung b? d?n nhu mu?n d?c l?p v?i m?t tr?n tranh c? McCain d? c?ng c? v? th? mình cho tranh c? 2012.

V?i thêm kho?ng chín tri?u ngu?i m?i ghi danh d?u phi?u toàn qu?c nam nay, ph?n dông thu?c thành ph?n ng? v? Dân Ch? nhu nh?c d?n ? trên, Florida l?i thành noi tiêu bi?u v?i nh?ng “tr?c tr?c” v?i d?u phi?u, c? v? m?t k? thu?t l?n chính tr?. Qu?c H?i thông qua lu?t America Vote Act nam 2002 sau v? Florida d? cung c?p cho ti?u bang d?ng c?, máy móc m?i ghi danh c? tri, nhung s? ngu?i ghi danh vu?t b?c nam nay nhu dã di quá kh? nang nhi?u ti?u bang. Florida dua ra nguyên t?c có v? h?p pháp “[ghi danh] không dúng, không du?c b? phi?u” (“no match, no vote”) nhung dã khi?n mu?i nghìn ngu?i ghi danh t? d?u nam b? lo?i (vì h? dã m?t nhà ?, ho?c thuê nhà v?i d?a ch? m?i, vân vân nói chung b?t l?i cho ngu?i l?i t?c th?p, da m?u và b?u Dân Ch?). Florida cung là m?t trong nam ti?u bang b? b? tu pháp liên bang ki?n vì b? nghi c? ý ho?c vô tình vi ph?m quy?n d?u phi?u c?a ngu?i da m?u. Các t? ch?c tu nhân không thu?c d?ng nào nhu Advancement Project, lu?t su doàn toàn qu?c ABA, League of Women Voters, Lawyers for Civil Rights Under Law, h? th?ng truy?n hình CNN, Common Cause, Brennan Center for Justice (d?i h?c NYU), ACORN cung d? don ki?n hon mu?i ti?u bang Ð? lem nhem ho?c kêu g?i, giúp d? dân chúng b? vi ph?m quy?n d?u phi?u khi?u n?i. Nh?ng t? ch?c này cung kêu g?i thành l?p m?t tòa án d?c bi?t d? xét x? k?t qu? t?ng tuy?n c? thay vì d?t vi?c này vào tay T?i Cao Pháp Vi?n b?o th? thiên C?ng Hòa nhu nam 2000. M?t tr?n Dân Ch?, v?i ti?n b?c d?i dào, t? ch?c ch?t ch? và s? ngu?i tình nguy?n hùng h?u hon h?n m?t tr?n C?ng Hòa nam nay, tích c?c v?n d?ng dân chúng di b?u dông d?o và nh?t là s?m d? tránh ho?c có d? th?i gian khi?u n?i nh?ng “tr?c tr?c.” Tr? Florida, ngu?i di b?u m?i, ngu?i di b?u không d?u d?n (“sporadic,” có k? b?u, có k? không), và d?c l?p ? 34 ti?u bang cho phép d?u phi?u s?m ng? rõ r?t v? phía ông Obama m?t di?u m?i m? vì d?ng C?ng Hòa thu?ng chi?m da s? ngu?i di b?u hang hái d?u phi?u s?m (t?i ch? hay qua buu di?n). Theo m?c d? này, tính d?n ngày d?u phi?u chính th?c hon m?t ph?n ba c? tri toàn qu?c dã di b?u s?m. Ngày cu?i tru?c t?ng tuy?n c?, ?ng viên McCain và Palin v?n hang hái di nhi?u ti?u bang quan tr?ng d? tranh c?; ?ng viên Obama và Biden ch? v?n d?ng h?n ch?, nh?t là v?i tin bà ngo?i t?ng nuôi n?ng ông Obama t? bé qua d?i ? Hawaii. M?t tr?n Obama cung s? d?ng uu di?m ti?n b?c và nhân s? rõ r?t c?a mình d? dánh b?t chi?n thu?t “72 gi? tru?c t?ng tuy?n c?” (t? c? v?n Karl Rove, nh?m bão hòa thông tin l?i cho mình và h?i cho d?i th? ba ngày tru?c b?u c? chính th?c b?ng m?i phuong ti?n) c?a m?t tr?n McCain.

Ngày t?ng tuy?n c? dã di?n ra toàn qu?c dúng Th? Ba, 4 Tháng Mu?i M?t, sau g?n hai nam tranh c? tu?ng nhu không bao gi? ch?m d?t. K?t qu? tính d?n cu?i ngày b?u c? ? California thu?c múi gi? tr? mi?n Tây cho th?y con s? k? l?c 134 tri?u ngu?i dã tham d? t?ng tuy?n c? (chua t?ng th?y trong 100 nam) v?i k?t qu? rõ r?t: 47 ph?n tram ch?n ông McCain so v?i 52 ph?n tram ch?n ông Obama theo báo Anh The Guardian, “dân chúng M? quay lung l?i v?i quá kh? nô l? và k? th? d? ch?n t?ng th?ng da m?u d?u tiên [trong toàn l?ch s? chính tr? Hoa K?].” Kho?ng tám gi? t?i California liên danh Obama dã l?y du?c 297 phi?u c? tri doàn (electoral vote) vu?t quá s? 270 d? d?c c?, trong khi liên danh McCain ch? du?c 139 phi?u. Kho?ng n?a gi? sau, liên danh Obama dã d?t du?c 333 electoral vote, so v?i 155 cho liên danh McCain; theo dà này, ông Obama có th? l?y du?c 349 electoral vote và ông McCain ch? du?c 163. ? H? Vi?n, d?ng Dân Ch? chi?m 248 gh? so v?i 162 cho C?ng Hòa, v?i 25 gh? chua rõ r?t. Ð?ng Dân Ch? cung chi?m 56 gh? Thu?ng Vi?n (thêm hai gh? d?c l?p ng? v? Dân Ch? s?n) v?i hai gh? chua rõ r?t; d?ng C?ng Hòa chi?m 40 gh?.

Sau g?n m?t nam liên t?c theo dõi và trình bày di?n ti?n cu?c tranh c? l?ch s?, T? Nam California s? ti?p t?c ghi nh?n các s? ki?n và quan di?m vô tu và khoa h?c.