Dân Chủ Nhức Ðầu! Sao không bầu cử như Tàu như Nga?
Tuần qua, cuộc tranh cử tổng thống tại Liên Bang Nga đã chính thức khởi sự.

Home
Nguy?n Xuân Nghia Tu?n qua, cu?c tranh c? t?ng th?ng t?i Liên Bang Nga dã chính th?c kh?i s?. Nhìn t? Âu Châu - hay toàn th? gi?i - m?y ai d? ý d?n chuy?n dó! ?ng c? viên t?ng th?ng Dmitry Medvedev ch? là con r?i c?a chu?n th? tu?ng - duong kim T?ng Th?ng - Vladimir Putin, “nhân v?t trong nam” - ngoái - c?a tu?n báo Time. Ch? hào h?ng gì! M?i ngu?i dang (c?) tìm hi?u v? cu?c b?u c? t?ng th?ng t?i Hoa K?. V?i d?ng C?ng Hòa, khi da s? ti?u bang áp d?ng nguyên t?c “du?c an c? ngã v? không”, ?ng c? viên John McCain coi nhu s? d?i di?n d?ng ngay t? Th? Tu này, sau tr?n bão phi?u ngày Th? Ba t?i hon hai ch?c ti?u bang. R?i t? d?y, Ngh? Si McCain ph?i c? huy d?ng xu hu?ng b?o th? trong d?ng mà v?n không m?t phi?u c?a thành ph?n ôn hòa, d?c l?p, th?m chí các d?ng viên Dân Ch? dang phân vân. V?i d?ng Dân Ch?, tình hình không s?m ngã ngu nhu v?y và cu?c tranh dua gi?a hai Ngh? Si Hillary Clinton và Barach Obama có th? kéo dài nhi?u tháng, th?m chí cho t?i d?i h?i d?ng vào cu?i Tháng Tám t?i Denver. Và nhi?u ph?n là dôi bên không th? th?a hi?p du?c. Barack Obama s? không nh?m ch?c phó t?ng th?ng... th? nhì, sau Ð? Nh?t Phu Quân Bill Clinton, m?t ngu?i dang b?n tô b?i l?i di s?n Clinton sau hai nhi?m k?. Chua nói t?i khác bi?t v? ch? truong c?a các ?ng viên thì vi?c t? ch?c b?u c? t?ng th?ng t?i Hoa K? và th? th?c tuy?n ch?n d?i bi?u cho d?i h?i d?ng là d? tài k? bí nh?c d?u cho các nhà quan sát trên th? gi?i. Ph?i chi nu?c M? cung nhu Liên Bang Nga hay Trung Qu?c... Ðon gi?n - và ít t?n kém - hon nhi?u! M?t m?t t? b?c - mà chua d? - Hoa K? m?i ch?n du?c ngu?i s? lãnh d?o nu?c M? t? ngày 20 Tháng Giêng nam t?i. Nhìn t? bên ngoài, ngu?i ta có th? t? h?i là vì sao Hoa K? l?i c?n tranh c?? Ð?ng nào lên c?m quy?n thì cung th? thôi! T?ng th?ng M? không có toàn quy?n v? n?i chính. Ông ph?i th?a hi?p v?i xã h?i, th? tru?ng, v?i Qu?c H?i trong dó có d?ng d?i l?p và các d?ng viên r?t d?c l?p c?a d?ng tiéng g?i là c?m quy?n. V? kinh t? thì th? tru?ng - hay “b?n buôn trái phi?u” nhu Bill Clinton g?i nam 1993 - quy?t d?nh v? lãi su?t dài h?n. H?i Ð?ng D? Tr? Liên Bang-Ngân Hàng Trung Uong d?c l?p - quy?t d?nh v? lãi su?t ng?n h?n. Qu?c H?i quy?t d?nh v? chi thu ngân sách, tang hay gi?m thu? và m?t s? m?c công chi chua t?i m?t ph?n ba ngân sách. Ph?n còn l?i là vùng b?t kh? xâm ph?m. Mà có mu?n ph? quy?t Qu?c H?i thì t?ng th?ng cung ph?i h?i d? túc s? hai ph?n ba. V? xã h?i, t?ng th?ng có th? b? nhi?m th?m phán d? suy di?n hi?n pháp và lu?t l? theo hu?ng này hay hu?ng khác. Nhung các th?m phán ph?i du?c Qu?c H?i phê chu?n sau khi h?ch h?i còn gay go hon m?t k? thi v?n dáp c?a h?c sinh. M?i nhân v?t trong n?i các c?a t?ng th?ng cung ph?i di qua ch?ng du?ng kh? ?i dó, v?i cách tu?ng thu?t, suy di?n và v?n d?ng c?a truy?n thông và các nhóm áp l?c. Trong hoàn c?nh ?y, t?ng th?ng Dân Ch? thì mu?n tang thu? d? tài tr? các kho?n tang chi. Còn t?ng th?ng C?ng Hòa thì cung dòi tang chi - cho chuy?n khác - và tin r?ng dân chúng hay th? tru?ng s? dóng thu? cho vi?c dó! Có mu?n th? phi bi?n bi?t thì cung khó. Trong ng?n ?y qu?c gia dân ch? hay Tây Phuong (m?t di?p ng??), ch? có t?i Hoa K? là Thu?ng Ð? - hay d?i di?n c?a ngài - m?i dòi b? phi?u. T?i các nu?c Âu Châu, tôn giáo không có m?t trong thùng phi?u, nhung dôi khi hi?n di?n ngoài du?ng: qua các l?c lu?ng H?i Giáo c?c doan hay các d?c công kh?ng b?! Âu Châu d?y lui cu?c tranh lu?n v? tôn giáo vào m?t s? khu v?c tam t?i, noi ngu?i ta du?c an an sinh xã h?i có khi d? làm bom hay rao truy?n tu tu?ng sát nhân. Hãy h?i dân Anh, Tây Ban Nha, Hòa Lan (hay nu?c Pháp s?p t?i), thì rõ. T?i Hoa K?, các ?ng viên t?ng th?ng ph?i d?m ng?c th? th?t v?i ng?n ?y Thu?ng Ð? và lu?n lách v? d?nh nghia c?a d?i s?ng - kh?i s? t? khi th? thai hay ngày sinh n?? - hay c?a gia dình - nhu v? và ch?ng d?u thu?c phái n? và có quy?n h? t?ch bình d?ng v?i m?i gia dình khác. Và vì m?t s? thành ph?n dã b? b?c dãi tru?c dây - thí d? nhu dân da màu hay ngu?i d?ng tính - h? ph?i du?c d?n bù và có nhi?u quy?n hon ngu?i khác! Dù có là t?ng th?ng thì cung ch?ng th? quên du?c h? V? d?i ngo?i, c? hai d?ng d?u mu?n rút quân kh?i Iraq, trong m?t s? di?u ki?n và kho?ng th?i gian ít ai dám nói ra cho rõ. T?ng th?ng C?ng Hòa thì mu?n rút mà không ra, bên Dân Ch? dòi ra nhung chua dám rút m?nh, h?i c? Hillary l?n Obama thì rõ. G?n nhu m?t cu?c tranh lu?n v? sinh lý h?c, hay v? chuy?n phá thai! Bao gi? là phá, th? nào là rút? T?ng Th?ng Bush b? dìm xu?ng d?t den không ph?i vì dã t?n công Iraq - m?t quy?t d?nh du?c c? hai d?ng ?ng h? m?nh m? t? nam 1998, khi ông... chua tranh c?! - mà vì làm chua t?i - v?i quá ít don v? tác chi?n. Nh?ng v?p ngã c?a ông t? nam 2005 m? ra co h?i tranh c? nam 2006, nhung d?ng Dân Ch? th?ng c? cung ch?ng làm du?c gì khác. Gi?a th?i chi?n tranh, không ai giuong lá c? tr?ng làm bi?u hi?u tranh c?, hãy nh? kinh nghi?m George McGovern nam 1972 thì rõ! Hillary Clinton s? di có v? th?ng th? vì có d? ngh? uyên áo hon Barack Obama v? h? so Iraq. Uyên áo c? nào thì dó là ni?m riêng c?a nàng. Obama thì b?o là gi?ng ch? truong c?a chính quy?n Bush nhu hai gi?t nu?c! V?y mà nu?c M? c? om sòm tranh c?! Nhìn t? bên ngoài, ngu?i ta khó hi?u vì sao Hoa K? l?i kh? công và t?n kém nhu v?y. Nhung, hãy nghi l?i mà xem. Có m?y khi và ? m?y noi mà m?t anh hùng th?i chi?n nhu John McCain b? hài t?i vì th? hi?n lòng yêu nu?c c?a mình b?ng b?p th?t? ? noi nào mà m?t tri?u phú nhu Mitt Romney, t?ng là th?ng d?c m?t ti?u bang thiên t? nhu Massachusetts, mà ph?i th? b?i r?ng mình là ngu?i b?o th? dích th?c? Th? Tru?ng Rudy Giuliani d?y d?m lu?c c?a thành ph? nhi?u nhuong nh?t Hoa K? là New York dã tung b?ng d?n d?u dám ru?c C?ng Hòa su?t nam ngoái r?i ph?i bu?c xu?ng c?m c? cho McCain sau khi l? l?n v?i cu?c d?u tu vào Florida! C?u dô tru?ng c?a Paris là Jacques Chirac nào có nhu?c nhu v?y? Bên d?ng Dân Ch? thì ? noi nào trên th? gi?i mà m?t lu?t su tri?u phú nhu John Edwards b? c? tri m?i ra dù kh?n ti?ng kêu g?i d?u tranh cho ngu?i nghèo? Nguyên T?ng Tru?ng Nang Lu?ng, Ð?i S? Liên Hi?p Qu?c và Ðuong Kim Th?ng Ð?c Bill Richardson cung ch?ng khá hon: thành tích c?a ông trong n?i các hay trên di?n dàn qu?c t? v?n không d?n ông ra kh?i ti?u bang New Mexico. ?ng c? viên roi r?t l?i t? muoi nam tru?c là Ngh? Si Joe Biden c? nói ra nh?ng ph?c t?p v? thiên h? s? mà c? tri không c?n bi?t. Nh?ng ?ng viên dó - và nhi?u ngu?i khác - d?u rút lui trong tr?t t?... Còn l?i, m?t c?u d? nh?t phu nhân và ngh? si s?c nu?c (huong tr?i n?a, n?u ta r?ng lu?ng m?t chút) và m?t ngh? si nói chuy?n nu?c nhu d?c tho dang v?t v? ch?ng minh v?i dân chúng r?ng mình m?i là ngu?i có hy v?ng dánh b?i m?t ngh? si dã qua tu?i th?t th?p c? lai hy, trong m?t xã h?i mà ai ai cung nói t?i nhu c?u d?i m?i! N?u không có cu?c tranh c? t?ng th?ng, nh?ng tài nang hay thi?n chí ?y t?t nhiên không du?c dân chúng bi?t t?i. Th?ng hay b?i, h? d?u là nh?ng ngu?i dáng kính khi nh?y vào cu?c dua vi?t dã bang d?ng kéo dài t?i hai nam. Cung nh? dó, ngu?i ta th?y ra nh?ng khía c?nh ph?c t?p c?a m?t xã h?i da nguyên. Và nh? dó, gi?i tr? dang nh?p giò trong các quán Starbucks - nhu da s? dân Âu Châu - b?ng du?c th?i lên mây xanh, và có khi quy?t d?nh xem Hillary hay Obama s? là ngu?i lên dài v?t ngã lão tu?ng McCain! M?c dù là khác v?i dân Âu Châu, ít ngu?i trong s? này bi?t Kosovo ? dâu và ai kéo M? vào dó (Bill Clinton). Ho?c vì sao mà dân Palestin du?c h? (và Obama) nhi?t thành ?ng h? l?i chia dôi d? dánh nhau chí ch?p qua l?p áo giáp c?a Israel, tru?c s? d?n do t?n ng?n c?a chính quy?n Mubarak... Mà Mubarak là ai th?? Gi?i tr? t?i Nga hay Tàu dâu có nh?c d?u nhu v?y!
Powered By Nguoi-Viet Online

This article has been moved here