Hình bên: H? th?ng di?n t?i Vi?t Nam cu k?, nguy hi?m. T?p Ðoàn Ði?n l?c Vi?t Nam (EVN) gi?i thích thi?u di?n là vì thi?u v?n song EVN v?n chi hàng tram tri?u USD d? d?u tu vào các linh v?c: ngân hàng, b?t d?ng s?n, du l?ch, vi?n thông... (Hình: Liu Yin/AFP)

* Ði?n v?n ti?p t?c b? cúp d?t ng?t vì ph?i theo ch? tiêu

Hà N?i (NV) - Kinh t?, sinh ho?t xã h?i ? Vi?t Nam ti?p t?c h?n lo?n vì thi?u di?n. Thi?t h?i do cúp di?n v?a thu?ng xuyên, v?a d?t ng?t dã khi?n t?t c? các gi?i cùng ph?n n?.

H?i d?u Tháng B?y, t? Tu?i Tr? dành h?n ba s? d? gi?i thi?u ý ki?n c?a các lu?t su kh?ng d?nh, ngu?i s? d?ng di?n ph?i du?c b?i thu?ng thi?t h?i do vi?c cúp di?n không thông báo tru?c. T? báo này còn gi?i thi?u ý ki?n c?a các th?m phán tòa án Sài Gòn, hu?ng d?n cách ch?ng minh thi?t h?i d? có th? th?ng trong các v? ki?n ngành di?n. M?t trong s? các th?m phán tham gia hu?ng d?n gi?i thích: “Không ph?i là xúi dân di ki?n nhung dã d?n lúc các khách hàng c?a ngành di?n ph?i d?ng lên t? b?o v? quy?n l?i h?p pháp c?a mình”. Th?m chí, m?t s? th?m phán c?a tòa án Sài Gòn còn d? c?p d?n kh? nang truy c?u trách nhi?m hình s? các quan ch?c ngành di?n do “vi ph?m các qui d?nh v? cung ?ng di?n” theo di?u 177 trong B? Lu?t Hình S? c?a Vi?t Nam.

Tru?c s? ph?n n? c?a dân chúng, t?ng giám d?c T?p Ðoàn Ði?n L?c Vi?t Nam (EVN) dã lên ti?ng xin l?i và cam k?t khi cúp di?n s? thông báo tru?c. Tuy nhiên, sau dó, trên kh?p Vi?t Nam, di?n v?n b? cúp d?t ng?t.

Vi?c cúp di?n d?t ng?t v?a khi?n các doanh nghi?p b? thi?t h?i tr?m tr?ng (không s?n xu?t nhung v?n ph?i tr? luong, d? b? nhi?u s?n ph?m dang làm dang d?, tr? h?p d?ng nên b? khách hàng ki?n dòi b?i thu?ng - theo t? Tu?i Tr?, hôm 21 Tháng B?y, m?t phó giám d?c c?a công ty may Phù M? ? Bình Ð?nh, cho bi?t, do cúp di?n liên t?c, nhà máy này v?a ph?i g?i hàng b?ng máy bay cho m?t khách hàng ? Hoa K?, so v?i vi?c giao hàng b?ng tàu bi?n, giao hàng b?ng máy bay khi?n h? thi?t h?i thêm 30,000 USD chi phí v?n chuy?n, ông này còn than r?ng, cúp di?n liên t?c dang khi?n nhi?u khách hàng l?n dòi h?y h?p d?ng vì công ty may Phù M? không th?c hi?n h?p d?ng dúng h?n, hàng ch?c ngàn công nhân dang d?i di?n v?i nguy co th?t nghi?p ch? vì cúp di?n quá nhi?u...) v?a khi?n sinh ho?t xã h?i r?i lo?n (h? th?ng dèn di?u khi?n giao thông không ho?t d?ng, k?t xe thu?ng xuyên, kéo dài nhi?u ti?ng, cúp di?n còn kéo theo cúp nu?c...)

Ðáng chú ý là cúp di?n liên t?c, không thông báo, x?y ra ngay c? ? Hà N?i. Ông Nguy?n Qu?c Huy, tru?ng phòng thanh tra c?a công ty kinh doanh nu?c s?ch Hà N?i, cho bi?t: “Vi?c ngành di?n c?t di?n không báo tru?c dã làm gián do?n vi?c s?n xu?t nu?c c?a các nhà máy, d?n t?i không d? nu?c s?ch cung c?p cho dân và tình tr?ng này v?n không gi?m”.

Nhi?u noi khác nhu Ðà N?ng, cúp di?n d?t ng?t dã khi?n toàn thành ph? này không có nu?c trong su?t ngày 17 Tháng B?y. Ông Nguy?n H?u Ba, giám d?c xí nghi?p s?n xu?t nu?c thu?c công ty c?p nu?c Ðà N?ng, gi?i thích: Trong ngày 17 Tháng B?y, di?n cúp d?t ng?t t?i ba l?n khi?n vi?c c?p nu?c c?a hai nhà máy nu?c C?u Ð? và Sân Bay b? gián do?n hoàn toàn b?i c? hai nhà máy này không có ngu?n di?n d? phòng.

B? ch?t v?n, ông Tr?n Ðình Thanh, giám d?c công ty di?n l?c 3 (công ty ch?u trách nhi?m cung c?p di?n cho mi?n Trung), thú nh?n: “Chúng tôi mong t?ng gi? cho giai do?n này qua mau. Cúp di?n là do sa th?i kh?n c?p (h? th?ng t? d?ng c?t di?n do quá t?i), không ai mu?n di?u dó x?y ra”. Ông Ðào Xuân Thu?n, phó giám d?c công ty di?n l?c Ðà N?ng, cho bi?t: Ðà N?ng thi?u di?n là vì ngu?n di?n chung c?a h? th?ng di?n qu?c gia h?t. Khi dã c?t di?n d?t ng?t, chúng tôi không th? nào tr? l?i khách hàng lúc nào s? có di?n, ch? mong m?i ngu?i thông c?m thôi”. Theo ông Thu?n: “C? nu?c thi?u kho?ng 2,400MW. Riêng Ðà N?ng b? bu?c ph?i gi?m 50MW m?i ngày trong khi nhu c?u kho?ng 154MW, nên m?i ngày chúng tôi ch? dáp ?ng du?c 2/3 nhu c?u. Ðó là chua k? vi?c h? t? d?ng c?t di?n kh?n c?p”. Theo t? Ti?n Phong, t? 7 gi? d?n 12 gi? sáng 23 Tháng B?y, t?t c? các b?nh vi?n ? Ðà N?ng cung b? cúp di?n.

T?i Hà N?i, t? Ti?n Phong dã c? phóng viên ph?ng v?n giám d?c di?n l?c qu?n Thanh Xuân, Hà N?i - noi vi?c cúp di?n d?t ng?t x?y ra liên t?c - và ông này phân bua: Vì c?t di?n trên di?n r?ng nên chúng tôi không th? thông báo h?t m?i noi.

Phía công ty di?n l?c Hà N?i, cho bi?t: EVN yêu c?u cúp di?n d? cân b?ng h? th?ng, yêu c?u này thu?ng là d?t ng?t nên chúng tôi không k?p thông báo. Trong nam 2008, EVN bu?c chúng tôi ph?i c?t gi?m 58 tri?u kwh di?n thuong ph?m nên không th? không... cúp di?n. Do Tháng B?y quá nóng, nhu c?u v? di?n l?n, chúng tôi ph?i cúp di?n d?t ng?t d? tránh tình tr?ng quá t?i, d?n t?i rã lu?i (toàn h? th?ng m?t di?n)”.

H?i d?u Tháng B?y, ông Ph?m Lê Thanh, t?ng giám d?c EVN, phân tr?n: “Chúng tôi dã làm t?t c? nh?ng gì có th?. C?t di?n là ngoài mong mu?n. Chúng tôi dang ph?i ch?u l? r?t l?n. Ði?n mua c?a Petro Vietnam v?i giá 8 cent/kWh nhung khi bán l?i ch? du?c phép tính 5 cent. Ch? trong vài tháng qua, chúng tôi dã l? 2,100 t? d?ng. N?u không có chính sách dúng v? giá di?n, EVN không th? cân d?i v? tài chính”.

Ði?n hi?n là m?t trong nh?ng lo?i hàng hóa, d?ch v? mà chính quy?n CSVN ra l?nh ph?i “k?m” giá nh?m ch?ng l?m phát.

Dù di?n càng ngày càng thi?u song EVN dã chính th?c thông báo s? dình hoãn kho?ng 500 công trình vì thi?u v?n d?u tu, b?t k? di?u này s? khi?n tình tr?ng thi?u di?n càng lúc càng tr?m tr?ng.

EVN dã d? ngh? chính quy?n CSVN ch? d?o th?c hi?n các bi?n pháp ti?t ki?m di?n. Tuy nhiên nhi?u gi?i t?i Vi?t Nam dang ph?n d?i cái g?i là k? ho?ch “ti?t ki?m di?n”. H? l?p lu?n “ti?t ki?m di?n” không d?ng nghia v?i vi?c “cúp di?n vô tôi v?” d? m?i ngu?i d?ng dùng di?n, b?t k? các h?u qu? kinh t?, xã h?i. Song phía EVN v?n dang v?n d?ng chính quy?n CSVN ch? d?o “dang ký ch? tiêu và th?c hi?n các bi?n pháp ti?t ki?m di?n d?i v?i co s? s?n xu?t, áp d?ng bi?n pháp ki?m toán nang lu?ng, b?t bu?c ti?t ki?m nang lu?ng”. (G.Ð.)