| Dạy cho con tiếng nói thật thà Cách đây 40 năm, ngay từ thời kỳ trước Tết Mậu thân 1968, các sinh viên học sinh hội họp với nhau, thì luôn say sưa phấn khích hát bài “Gia Tài của Mẹ” của nhạc sĩ họ Trịnh. Trong đó có câu thật là tâm đắc: “Dạy cho con tiếng nói thật thà. Dạy cho con chớ quên lời cha. Ôi lũ con cùng cha: Quên hận thù...” |
|
Home
|
Đoàn Thanh Liêm
Cách dây 40 nam, ngay t? th?i k? tru?c T?t M?u thân 1968, các sinh viên h?c sinh h?i h?p v?i nhau, th́ luôn say sua ph?n khích hát bài “Gia Tài c?a M?” c?a nh?c si h? Tr?nh. Trong dó có câu th?t là tâm d?c: “D?y cho con ti?ng nói th?t thà. D?y cho con ch? quên l?i cha. Ôi lu con cùng cha: Quên h?n thù...” Th? nhung sau 1975, khi ngu?i c?ng s?n chi?m du?c tr?n v?n mi?n Nam r?i, th́ h? không cho hát bài này n?a. Cung vào kho?ng th?i gian dó, tôi du?c d?c cu?n h?i kư c?a van hào André Malraux, nguyên là b? tru?ng van hóa và là ngu?i r?t thân c?n v?i T?ng Th?ng De Gaulle c?a nu?c Pháp. Cu?n h?i kư có cái t?a d? th?t ng? nghinh, dó là “Anti-Mémoires” mà có ngu?i d?ch là “Ph?n H?i Kư”. Nhung tôi nghi ch? Anti ? dây có nghia là “Tru?c”, nhu trong ch? Anticipation, ch? “Antichambre” = Pḥng d?i ? bên ngoài pḥng khách chính. Nhu v?y, th́ ph?i g?i là “Ti?n H?i kư” m?i dúng v?i ư c?a tác gi?. V́ ông ch? mu?n xu?t b?n m?t ph?n cu?n h?i kư, khi tác gi? c̣n sinh ti?n. Và ch? khi tác gi? qua d?i, th́ m?i cho ph? bi?n toàn b? cu?n h?i kư mà thôi. Đ?y là chuy?n bên l?, vi?t ra cho vui v?y thôi. C̣n chính y?u, th́ tôi chú ư d?n cái câu chuy?n trao d?i, khi l?n d?u tiên ông Malraux g?p Tu?ng De Gaulle lúc nu?c Pháp v?a du?c gi?i phóng kh?i s? chi?m dóng c?a quân d?i Đ?c qu?c xă vào Mùa Hè 1944, nh? cu?c d? b? c?a quân d?i d?ng minh lên b? bi?n Normandie mi?n B?c nu?c Pháp. Ông tu?ng t? ngoài nu?c tr? v?, th́ mu?n t́m hi?u v? t́nh h́nh trong nu?c, nên m?i h?i Malraux là m?t trong nh?ng lănh t? quân kháng chi?n ? trong n?i d?a nu?c Pháp, mà h?i dó th́ du?c g?i là FFI (= Forces Francaises de l'Interieur t?c là L?c lu?ng vơ trang Pháp ? trong N?i d?a). De Gaulle r?t tâm d?c v?i cách dánh giá c?a Malraux v? t́nh h́nh t?i nu?c Pháp h?i dó, v?i ch? b?ng có m?t ch? thôi, dó là: “S? Nói D?i” (nguyên van ti?ng Pháp = Le Mensonge). Tác gi? thu?t l?i: “Tôi ch? nói có m?t ch? Le Mensonge thôi, mà ông tu?ng dă g?t d?u tâm d?c v?i s? dánh giá t́nh h́nh n?i b? nu?c Pháp c?a tôi. Và ngay t? dó, chúng tôi tr? thành hai ngu?i b?n tri k? g?n bó v?i nhau...” Và r?i nhu ta dă bi?t su?t cu?c d?i c̣n l?i, Malraux là ngu?i c?ng tác thân tín nh?t v?i Tu?ng De Gaulle. Đ?c bi?t trong nh?ng nam 1960-61 tr? di, B? Tru?ng Van Hóa André Malraux dă thay m?t T?ng Th?ng De Gaulle di g?p g? trao d?i v?i các lănh t? th? gi?i nhu Kennedy, Nehru, Mao Tr?ch Đông v.v... Cung gi?ng nhu v?y, van hào Nga du?c gi?i thu?ng Nobel v? van chuong nam 1958 là Boris Pasternak, tác gi? cu?n ti?u thuy?t l?ng danh “Doctor Zivago”. Trong cu?n sách này, tác gi? có ghi nhu sau: “Mu?n ch́u ḷng ngu?i c?ng s?n, th́ cung d? thôi. B?n c? vi?c nói là yêu cái di?u b?n ghét, và ghét cái di?u b?n yêu”. C̣n mô t? v? t́nh h́nh nu?c Nga du?i th?i Staline th?p niên 1930-40, th́ Pasternak ch? c?n vi?t có m?t câu nhu sau: “T?t c? ch? là s? gi? d?i, gi? h́nh mà thôi! ” (ti?ng Pháp = Tout n'est que Pharisianisme). Đó là ? nu?c ngoài. C̣n ? Vi?t Nam ta, th́ ngay t? h?i 1946-47, tôi dă du?c nghe nhi?u ngu?i th?t ra câu nói này: “Nói d?i nhu V?m”, t?c là ch? VM = Vi?t Minh th́ d?c nhanh ra thành ch? V?m. Xua kia, dân gian thu?ng nói: “Nói d?i nhu Cu?i”. Nhung t? khi có c?ng s?n Vi?t Minh, th́ bà con l?i nói nhu th? dó. Và cho d?n ngày nay, sau trên 60 nam d?ng c?ng s?n n?m gi? chính quy?n, th́ tính tr?ng d?i trá l?i càng lan r?ng, ph? bi?n tr?m tr?ng hon g?p b?i. C? th? là l?i phát bi?u v?a m?i dây c?a Ḥa Thu?ng Thích Qu?ng Đ? v?i nhân viên ngo?i giao nu?c ngoài: “Chính quy?n c?ng s?n luôn luôn d?i trá, l?a g?t dân chúng...” Nhà van Vơ Th? H?o t? cáo “S? gi? trá tr? thành thu?ng nh?t, thành duong nhiên... Nh?ng s? gi? trá ?y c̣n ti?p t?c làm m?c ru?ng nhân cách ngu?i Vi?t Nam.” Và bà kêu g?i ph?i t́m cách gi?i tr? s? gian d?i, gi? trá trong sinh ho?t thu?ng ngày c?a xă h?i. Mà ngành giáo d?c ph?i di d?u trong vi?c “gi?i tr? b?nh gi? d?i” này. Ti?n Si Hà Si Phu th́ vi?t là: “Cái b?nh li?t kháng v? nhân cách.” Giáo Su Hoàng T?y th́ than phi?n s? bi?n ch?t, tha hóa, can b?nh thành tích dă làm hu h?ng bao nhiêu th? h? con ngu?i. R?i d?n H?i Đ?ng Giám M?c Công Giáo trong thu ng? công b? ngày 25/9/2008 cung lên ti?ng c?nh giác: “Ngày nay, m?t trong nh?ng di?u gây nh?c nh?i luong tâm là s? gian d?i trong nhi?u lănh v?c, k? c? trong môi tru?ng c?n s? th?t nhi?u nh?t là giáo d?c h?c du?ng. Ch?c ch?n t?t c? nh?ng ai tha thi?t v?i ti?n d? c?a d?t nu?c và dân t?c, không th? không quan tâm d?n t́nh tr?ng này...” Nhu v?y là c? gi?i trí th?c, van ngh? si, cung nhu gi?i lănh d?o tôn giáo, th́ d?u dă d?ng thanh nh?t trí nói lên s? quan ng?i và c?nh giác v? t? tr?ng luân lư suy d?i, xă h?i d?y dăy s? gian trá luon l?o. Đó là m?t th?c t? r?t dau ḷng d?n t?i nh?c cho m?t dân t?c v?n có truy?n th?ng trên 4000 nam van hi?n. Và hon th? n?a, chuy?n tham nhung bê b?i v? h?i l? ? c?p cao t?i Saigon và n?n thu gom và v?n chuy?n d? an c?p c?a phi công Air Vi?t nam dang du?c báo chí ? bên nu?c Nh?t phanh phui ra liên t?c t? m?y tháng nay, d?n n?i chính ph? Nh?t ph?i cúp vi?n tr? ODA. Công lu?n ? Nh?t g?i dó là th? “ḍi b? dáng ghê t?m”. S? vi?c này qu? là m?t m?i nh?c qu?c th? t? h?i nh?t cho d?t nu?c và con ngu?i Vi?t Nam, tru?c con m?t c?a toàn th? gi?i trong giai do?n toàn c?u hóa ngày nay. V?n d? d?i v?i ngu?i dân chúng ta là ph?i làm sao v?c l?i du?c cái tinh th?n nghia khí liêm s? nhu cha ông chúng ta v?n thu?ng d?y b?o t? xua nay. Tru?c khi ḍi h?i ngu?i c?ng s?n ph?i thay d?i, ph?i ch?n ch?nh cái này, cái n?, th́ chính chúng ta trong khu v?c xă h?i dân s?, chúng ta ph?i ch? d?ng làm l?y cho nhau và v?i nhau tru?c dă. Vi?c này hoàn toàn n?m trong t?m tay c?a m?i ngu?i chúng ta. Đó là lư do thúc d?y ngu?i vi?t bài này l?y tiêu d? “D?y cho con ti?ng nói th?t thà” nhu dă ghi ? trên. M?i ngu?i chúng ta, ai mà ch?ng yêu m?n bà m? c?a ḿnh. V́ th?, chúng ta nh?t d?nh d?u ph?i làm theo l?i d?y d? c?a m? là “ Ph?i s?ng cho ra con ngu?i t? t?, chân th?t, h?u làm d?p ḷng m? và b?o toàn du?c ti?ng thom c?a ḍng h? nhà ḿnh”. Vi?c này ph?i b?t d?u tru?c h?t t? trong n?i b? m?i gia d́nh, r?i sau m?i d?n ngoài xă h?i. Các doàn th?, hi?p h?i, các t? ch?c tôn giáo là ṇng c?t c?a khu v?c xă h?i dân s?, th́ ph?i phát d?ng khuy?n khích m?i gia d́nh ph?i rèn luy?n, dào t?o con cháu ḿnh theo tinh th?n d?o h?nh l? nghia truy?n tḥng cho th?t dàng hoàng nghiêm túc. Ta không th? n?i lư do ngoài xă h?i luân thu?ng d?o l?n, d? mà buông xuôi, b? m?c chuy?n giáo d?c con cái trong n?i b? gia d́nh c?a chính ḿnh ta du?c. Nhu dân gian thu?ng nói: “Con hu t?i m?. Cháu hu t?i bà”. Hay là “Nhà d?t t? nóc” “Thu?ng b?t chính h? t?c lo?n”... T?c là trách nhi?m c?a m?i gia d́nh là chính y?u, các b?c làm cha làm m?, th́ tuy?t d?i “Không th? sao lăng nhi?m v? d?y d?, hu?ng d?n dàn con, b?ng chính cái nhân cách trong sáng, cái t?m guong d?o h?nh c?a ḿnh.” Đúng nhu cha ông ta t? ngàn xua v?n t?ng d?y “Di thân nhi giáo”. Câu hát c?a nh?c si Tr?nh Công Son cung làm chúng ta nh? d?n nhà tho Phùng Quán tru?c dó 10 nam, vào th?i k? báo “Nhân Van-Giai Ph?m” ? ngoài B?c nam 1956-57, dă c?ng hi?n bài tho danh thép b?t h? “L?i M? D?n,” xin du?c trích d?n m?y do?n tiêu bi?u nhu sau: Con oi m?t ngu?i chân th?t Th?y vui mu?n cu?i c? cu?i Th?y bu?n mu?n khóc là khóc Yêu ai c? b?o là yêu Ghét ai c? b?o là ghét Dù ai ngon ng?t nuông chi?u Cung không nói yêu thành ghét Dù ai c?m dao d?a gi?t Cung không nói ghét thành yêu. ... Tôi mu?n làm nhà van chân th?t chân th?t tr?n d?i Đu?ng m?t công danh không làm ng?t du?c lu?i tôi Sét n? trên d?u không xô tôi ngă. Bút gi?y tôi ai cu?p gi?t di Tôi s? dùng dao vi?t van lên dá. Nhà tho Phùng Quán, nhu ta dă bi?t, cung nhu nhi?u nhân v?t khác trong Nhóm Nhân Van-Giai Ph?m dă ph?i tr? m?t cái giá r?t d?t v́ tinh th?n kh?ng khái b?t khu?t nhu th?. Và m?i dây, trên d?c san Xuân K? S?u c?a báo Ngu?i Vi?t v?a phát hành t?i mi?n Nam California, d?p cu?i nam 2008, ta c̣n du?c d?c m?y trang h?i kư th?t là c?m d?ng c?a cô giáo Vu B?i Trâm là ngu?i b?n d?i c?a nhà tho. Trong bài nhan d?: “Tôi dă du?c S?ng nhu tôi mu?n,” ch? B?i Trâm dă ghi l?i bao n?i truân chuyên v́ làm v? m?t ngu?i b? ch? d? trù d?p, san du?i tàn t?. Và anh ch? dă tr? v?ng du?c, dó là nh? ? s? nâng d? b?o b?c c?a bao nhiêu bà con, b?n bè thân thi?t, d?c bi?t là nh? t?m ḷng hy sinh nh?n n?i r?t m?c c?a bà m? yêu quư c?a ch?. Và v?i m?t ngu?i cha b?t khu?t l?m li?t nhu th? và v?i m?t ngu?i m? hy sinh t?n t?y nhu ch? B?i Trâm, tôi tin là hai cháu Phùng Đ? Quyên và Phùng Quân c?a hai anh ch? s? ti?p n?i du?c cái tinh th?n d?o h?nh, kh?ng khái sáng ng?i c?a c? hai ḍng h? n?i ngo?i c?a các cháu. Vi?t d?n dây, tôi l?i nh? d?n ch? Nhu Khuê, ngu?i b?n d?i c?a nhà tho Tr?n D?n. Tôi có d?p d?n tham anh ch? t?i nhà g?n ga Hàng C? Hanoi vào cu?i nam 1989. H?i dó, anh D?n dă b?t d?u dau y?u nhi?u, nên ít nói chuy?n và d? cho ch? k? cho tôi nghe v? nh?ng khó khan dày d?a mà c? gia d́nh ph?i gánh ch?u su?t m?y ch?c nam, ch? v́ anh tham gia vào v? “Nhân Van-Giai Ph?m”. May mà m?i d?y, vào gi?a nam 1989, th́ cháu Vu con anh ch? du?c các ngu?i b?n giúp cho sang Pháp h?c thêm v? h?i h?a, nên gia d́nh m?i có chút hy v?ng tuong lai. Tru?c dó, th́ cháu Vu dă du?c Lu?t Su Nguy?n M?nh Tu?ng rèn c?p trau d?i v? ph?n ti?ng Pháp cho. Nhung ch? D?n c̣n cho bi?t: “Anh xem dó: Chúng tôi cung ph?i c?n rang b?m b?ng rút ru?t m?t m?t s? ti?n ‘lót du?ng’ cho cháu m?i ra di êm th?m du?c d?y!” Dân t?c chúng ta mà c̣n t?n t?i d?ng v?ng du?c qua bao nhiêu th? thách c?a các ch? d? phong ki?n h? l?u, ch? d? th?c dân d? qu?c dă qua và c? c?a ch? d? d?c tài toàn tr? c?ng s?n t? trên n?a th? k? nay. Đó chính là v́ c̣n có nhi?u bà m? nhân ái, b?t khu?t, mà nh?n nh?c nhu bà m? c?a nhà tho Phùng Quán, bà m? c?a cô giáo B?i Trâm. Và c?a nh?ng ngu?i v? h?t ḷng hy sinh, nh?n nh?c cham sóc cho ch?ng, cho con nhu ch? B?i Trâm, ch? Nhu Khuê... Dân s? Vi?t Nam ? trong nu?c hi?n nay là trên 86 tri?u, và ? h?i ngo?i là kho?ng 3 tri?u. Mà s? d?ng viên c?ng s?n c? 3 tri?u, và tôi không tin r?ng t?t c? s? 3 tri?u d?ng viên này d?u là nh?ng con ngu?i s?t máu v?i ḷng tràn ng?p h?n thù, mà l?i c̣n vô c?m, vô trách nhi?m tru?c nh?ng b?t công, h? hóa th?i nát, gian d?i l?a l?c d?y dăy trong xă h?i chúng ta hi?n nay. Tôi tin r?ng trong d?ng c?ng s?n hi?n v?n c̣n có nh?ng ngu?i có luong tâm, bi?t phân bi?t ph?i trái, bi?t dâu là chính nghia, dâu là gian tà. Ch? có di?u là da s? nhân dân chúng ta cung ph?i ra s?c tranh th? thuy?t ph?c, m?i g?i s? ngu?i c̣n có luong tâm và liêm s? nhu th? tham gia tích c?c và c? th?, thi?t th?c hon vào công cu?c ph?c h?i l?i cái can b?n truy?n th?ng nhân b?n và nhân ái t? ngàn d?i c?a cha ông chúng ta truy?n l?i. Chúng ta c?n ph?i xác tín r?ng: “Nhân nghia nh?t d?nh ph?i th?ng hung tàn. Và T́nh thuong r?i s? xóa thù h?n.” Nh?t d?nh là dân t?c ta r?i ra s? xóa b? h?t s?ch du?c cái ch? thuy?t ngo?i lai “B?o l?c cách m?ng, H?n thù giai c?p. Chuyên chính vô s?n...”, mà ngu?i c?ng s?n dă du nh?p t? nu?c ngoài vào, khi?n gây ra bao nhiêu tang thuong d? v?, tàn phá h?y di?t t? m?y ch?c nam nay, d?i v?i cái n?p s?ng thu?n ḥa, nhân ái theo truy?n th?ng t?t d?p ngàn xua c?a cha ông chúng ta. Đó là ni?m hy v?ng tuoi sáng ch?a chan cho toàn th? dân t?c Vi?t Nam chúng ta trong th? k? XXI này v?y. California, cu?i nam M?u Tư 2008 Đoàn Thanh Liêm |
| Powered By Nguoi-Viet Online | |
This article has been moved here