Doanh nghiệp CS Việt Nam buộc phải “nuôi” tham nhũng
Theo một thống kê của CS Việt Nam, 14/15 vụ tham nhũng bị phát giác có vụ liên quan đến doanh nghiệp. Ða số những người tham gia một cuộc thảo luận về tham nhũng trên báo điện tử VietNamNet, cùng cho rằng doanh nghiệp Việt Nam buộc phải “nuôi” tham nhũng.

Home

 

H́nh bên: Dân chúng dang xem l? kh?i công nhà máy l?c d?u Nghi Son, phía B?c t?nh Thanh Hóa. Công tŕnh này du?c kh?i công vào ngày 10 tháng 5 nam 2008, v?i t?ng v?n d?u tu là 6 t? USD. Ch? d?u tu là liên doanh Kuwait Petroleum International (KPI) c?a Kuwait và Mitsui Chemicals Inc., Idemitsu Kosan Co., Ltd. c?a Nh?t. T?i Vi?t Nam, ngay c? gi?i d?u tu nu?c ngoài cung ph?i chi ti?n “bôi tron”. Nh?t dang ti?n hành m?t cu?c di?u tra, theo dó, công ty Pacific Consultants International c?a qu?c gia này dă chi kho?ng 200,000 USD cho các viên ch?c Vi?t Nam d? du?c tham gia hai d? án ODA. (H́nh: Hoàng Đ́nh Nam/AFP)

 

 

 

Hà N?i, (NV) - Theo m?t th?ng kê c?a CS Vi?t Nam, 14/15 v? tham nhung b? phát giác có v? liên quan d?n doanh nghi?p. Đa s? nh?ng ngu?i tham gia m?t cu?c th?o lu?n v? tham nhung trên báo di?n t? VietNamNet, cùng cho r?ng doanh nghi?p Vi?t Nam bu?c ph?i “nuôi” tham nhung.

Tuy là d?i tu?ng b? các tham quan “hành h?” nhi?u nh?t nhung r?t ít doanh nghi?p dám lên ti?ng t? cáo.

Các chuyên gia dă th? phân lo?i và xác d?nh có ba d?ng tham nhung liên quan d?n doanh gi?i. Đó là: Tham nhung phát sinh trong m?i quan h? gi?a doanh nghi?p v?i co quan nhà nu?c có th?m quy?n gi?i quy?t các nhu c?u c?a doanh nghi?p (gây khó d?, ch?m th?c thi hay c? t́nh d?t ra các yêu c?u sai quy d?nh d? doanh nghi?p bu?c ph?i h?i l?) - tham nhung l?t v?t. Tham nhung phát sinh khi có s? câu k?t gi?a doanh nghi?p v?i ngu?i có ch?c v?, quy?n h?n ? khu v?c công d? giành du?c l?i th? c?nh tranh ho?c các h?p d?ng b?t h?p pháp - tham nhung l?n. Tham nhung phát sinh trong n?i b? doanh nghi?p - ch? y?u là trong các doanh nghi?p nhà nu?c.

Nh?ng ngu?i tham d? cu?c th?o lu?n k? trên cho r?ng, trong th?c t?, dù mu?n hay không, doanh nghi?p nghi?p v?n b? bu?c ph?i ch?p nh?n nh?ng h́nh th?c tham nhung l?t v?t và xem chúng nhu m?t lo?i “chi phí bôi tron” d? ho?t d?ng s?n xu?t kinh doanh, thu?n l?i, d? dàng. Th?m chí, nh?ng “chi phí bôi tron” dă du?c doanh gi?i xem nhu di?u m?c nhiên và h? không thèm b?n tâm n?a. Suy nghi ph?i “chi” cho “xong vi?c” dă tr? thành ph? bi?n, cung v́ v?y ch? có 3% trong s? 6,700 doanh nghi?p tham gia m?t cu?c kh?o sát v? tham nhung cho r?ng “tham nhung gây khó khan l?n” cho h?.

Tuy nhiên di?u này không làm gi?m s? nguy h?i c?a tham nhung t?i môi tru?ng kinh doanh. Ai cung bi?t, tham nhung góp ph?n d?y chi phí s?n xu?t, kinh doanh tang v?t. Nh?ng v? tham nhung l?t v?t song có h? h? th?ng du?c các chuyên gia xác d?nh là làm t?n hao cho toàn xă h?i. Các nghiên c?u các d?nh, trong nhi?u tru?ng h?p, t? tham nhung tr? thành ác m?ng d?i v?i các doanh nghi?p nh? khi h? luôn ph?i tr? nhi?u ti?n hon cho nh?ng nhu c?u l? ra không t?n ti?n ho?c chi phí r?t nh?.

Các chuyên gia c̣n xác d?nh, tham nhung là “con du?ng tuy?t v?i” d? nhi?u doanh nghi?p có l?i th? d?c bi?t trong c?nh tranh d? bóp ch?t d?i th? ho?c “rút ru?t” nhà nu?c. Môi tru?ng “kinh di?n” cho d?ng tham nhung này là mua s?m thông qua d?u th?u hay các d? án d?u tu công, nh?t là trong linh v?c xây d?ng co b?n. Sau khi h?i l? d? có du?c h?p d?ng, nh?ng doanh nghi?p này b?t d?u “thu h?i v?n” b?ng cách “rút ru?t” hay gian l?n. H? qu? là không ch? ngân sách Nhà nu?c b? teo tóp mà toàn xă h?i ph?i h?ng ch?u nh?ng s?n ph?m “t?i mà d?t”.

Nh?ng doanh nghi?p có l?i th? trong cu?c dua dua h?i l? ki?u này là các doanh nhân có quan h? “thân t́nh” v?i các quan ch?c. Thi?t tḥi luôn thu?c v? nh?ng doanh nghi?p nh?. Theo nhi?u chuyên gia, tham nhung càng phát tri?n, môi tru?ng c?nh tranh càng thi?u lành m?nh, “cá l?n luôn nu?t cá bé”. Đi?u dó không ch? nhi?u doanh nghi?p trong nu?c b? bóp ch?t mà các nhà d?u tu nu?c ngoài cung ng?n ng?i.

Trong khi các qu?c gia và nhi?u t? ch?c qu?c t? v?a v?n d?ng, v?a b?t bu?c các doanh nghi?p ph?i tham gia ch?ng tham nhung b?ng cách dua ra nh?ng quy t?c ?ng x? v? d?o d?c kinh doanh (ví d? ch? du?c t?ng nh?ng món quà có giá tr? không quá 100 USD/l?n/món, gi?i h?n các chi phí ngoài công vi?c nhu dua công ch?c di du l?ch, mua s?m, tài tr? cho nh?ng khóa h?c,...), ho?c ? M?, nam 1997, chính ph? M? ban hành m?t d?o lu?t cho phép kh?i t? các công ty M? h?i l? công ch?c nu?c ngoài, ho?c công u?c c?a OECD v?i s? tham gia c?a 35 qu?c gia xem vi?c h?i l? xuyên qu?c gia cung gi?ng nhu h?i l? trong nu?c th́ Vi?t Nam không có nh?ng qui d?nh ki?u này. Cung v́ v?y, các t?p doàn, công ty c?a nu?c ngoài thu?ng xuyên dua h?i l? cho viên ch?c Vi?t Nam.

H?i tu?n tru?c, t? Tu?i Tr? d?n tin t? báo Yomiuri (nh?t báo có s? lu?ng phát hành l?n nh?t Nh?t B?n), s? ra ngày 25 tháng 6, cho bi?t chính ph? Nh?t dang di?u tra v? Công ty tu v?n qu?c t? Thái B́nh Duong (Pacific Consultants International - PCI, có tr? s? chính t?i Nh?t) dă g?i ti?n h?i l? cho các viên ch?c chính ph? ? Đông Nam Á d? nh?n du?c các d? án t? ngu?n v?n ODA, trong dó có v? PCI dă dua 20 tri?u yen Nh?t (kho?ng 200,000 USD) ti?n m?t cho các quan ch?c t?i Vi?t Nam.

Theo nh?ng ngu?i có liên quan, kho?ng nam 2003, PCI dă nh?n du?c h?p d?ng tu v?n thi?t k? các công tŕnh công c?ng b?ng h?p d?ng ch? d?nh và ngu?i ta tin r?ng PCI dă tr?c ti?p h?i l? b?ng ti?n m?t cho các quan ch?c Vi?t Nam. PCI dă tham gia hai d? án ODA ? Sài G̣n là: D? án d?i l? Đông-Tây (t?ng m?c d?u tu 660 tri?u USD, trong dó v?n vay ODA t? Nh?t là 428 tri?u USD) và d? án c?i thi?n môi tru?ng nu?c ? Sài G̣n (giai do?n 1 có t?ng v?n d?u tu là 270 tri?u USD, trong dó v?n vay ODA t? Nh?t là 23.9 t? Yen).

Tuy nhiên, theo ông Tr?n Đ?c Lu?ng, c?c tru?ng C?c Ch?ng Tham Nhung, nh? nh?ng qui d?nh và công u?c nhu dă k? chi ph?i, các doanh nghi?p nu?c ngoài có ư th?c tuân th? lu?t pháp và ít dua h?i l? hon doanh nghi?p Vi?t Nam. Th?m chí, theo ông Lu?ng có nh?ng doanh nghi?p Vi?t Nam, th?m chí k? c? chính quy?n các d?a phuong s?n sàng “h?i l?” d? lôi kéo l?i ích v? ḿnh. Ông Lu?ng gi?i thích: “Đó là lư do cho nhi?u v? 'ch?y' các d? án ODA”.

Các chuyên gia cho r?ng, ch?ng tham nhung theo ki?u ch? x? các doanh nghi?p s? ít hi?u qu?. V́ ? góc d? kinh doanh, n?u t?n ti?n mà có l?i th́ doanh nghi?p nào cung s?n sàng “nuôi” tham nhung. Ngay c? các t?p doàn, công ty c?a M?, dù b? chi ph?i b?i lu?t pháp M? và các công u?c qu?c t? nhung khi vào Vi?t Nam v?n ph?i “nh?p gia tùy t?c”, b?ng cách “khoán” cho bên th? ba th?c hi?n vi?c t?ng nh?ng món quà có giá tr? “trên 100 USD”.

Ông Lu?ng than: “Môi tru?ng xă h?i môi tru?ng kinh doanh càng kém minh b?ch th́ tham nhung càng nhi?u và doanh nghi?p càng khó nói “không”. Ông này k?: “Nhi?u doanh nghi?p nói th?ng, nghiêm túc th́ chúng tôi thi?t”.

H?u h?t các cu?c kh?ng ho?ng kinh t? d?u là h? qu? c?a s? liên k?t gi?a gi?i lănh d?o chính quy?n v?i các t?p doàn thi?u d?o d?c. Đó là th?m h?a cho n?n kinh t? và di?u này dang di?n ra t?i Vi?t Nam.

 

Powered By Nguoi-Viet Online

This article has been moved here