Hình trên: Ngu?i dân Sài Gòn x?p hàng d?i mua g?o t?i m?t siêu th? ? Sài Gòn ngày 28 tháng 4, 2008 khi giá g?o tang t?ng gi? ? Vi?t Nam.  (Hình: Hoàng Ðình Nam/AFP/Getty Images).

Hình du?i: M?t ngu?i nông dân cong lung nh?t c? d?i trên th?a ru?ng thu?c làng Qu? Duong, t?nh Hà Tây. Ngay bên c?nh ru?ng c?a nông dân này là dài ki?m soát v? tinh vi?n thông Vinasat m?i du?c t? h?p k? ngh? không gian Âu Châu phóng lên qui d?o ngày 19/4/08. (Hình: Hoàng Ðình Nam/AFP/Getty Images).

Báo Financial Times ? Anh Qu?c có m?t ký s? ngày 29 tháng 4, 2008 v? d?i s?ng nông dân Vi?t Nam dã không du?c c?i thi?n dù giá g?o tang nhanh trên th? tru?ng th? gi?i.

Huy?n H?i H?u c?a mi?n B?c Vi?t Nam là m?t t?p h?p c?a nhi?u th?a ru?ng lúa tuoi t?t và các ngôi làng s?ch s?, n?i ti?ng vì dã tr?ng lúa tám thom ph?m ch?t cao mà l?ch s? ngày xua t?ng dem ti?n vua và tri?u dình, hi?n v?n còn du?c ngu?i dân Hà N?i quí hóa.

Nhung bà Tr?n Th? H?nh, nông dân 48 tu?i, thì dã chán ngán ph?i qu?n qu?t v?i mi?ng ru?ng m?t ph?n tu m?u ? huy?n H?i H?u, cho dù giá g?o dang lên r?t cao.

“Tôi không mu?n làm ru?ng n?a.” Bà tuyên b?. “Không l?i lãi bao nhiêu mà ph?i làm r?t c?c nh?c.”

Trong s? 2.8 t?n g?o thu ho?ch hàng nam, gia dình bà H?nh an h?t m?t t?n. Trong khi hy v?ng bán ch? g?o th?ng du cho v? mùa s?p t?i kho?ng $375 USD m?t t?n - cao g?p dôi nam ngoái - bà than r?ng giá phân bón, thu?c tr? sâu r?y côn trùng và ti?n thuê nhân công cung dã gia tang r?t b?o, nên ch?ng còn bao nhiêu hy v?ng s? có l?i.

Hàng xóm c?a bà H?nh, bà H?i Th? Hu?, m?t ngu?i ph? n? có hai con và có m?t m?nh ru?ng nh? hon nhi?u.

“Ti?n bán lúa không d? tr? ti?n h?c cho con”. Bà nói. “Ch? có nh?ng ngu?i không th? di dâu m?i còn ? trên cánh d?ng tr?ng lúa.”

Ngh?ch lý mà nông dân ? huy?n H?i H?u dang d?i di?n cung ph?n ?nh tình tr?ng tuong t? kh?p Á Châu. Trong khi giá g?o th? gi?i tang nhanh nhu h?a ti?n, nhi?u nông gia tr?ng lúa c?a Châu Á v?n chua du?c hu?ng l?i l?c gì dáng k?. V?i m?t m?nh ru?ng nh? bé d? tr?ng c?y, h? ch? có m?t ít lúa t?ng du d? bán sau khi dã dành ra m?t ph?n d? an.

Thi?u co s? t?n tr? - r?i l?i còn ph?i tr? n? khi vay d? làm mùa - nh?ng gì còn du c?a v? mùa cu dã ph?i bán t? m?y tháng tru?c, tru?c khi giá g?o tang cao lúc g?n dây.

“Ch? có nh?ng ngu?i nông gia giàu có m?i gi? du?c lúa ch? t?i khi có giá m?i bán.” Bà H?nh than. Bà âu lo r?ng cho t?i khi bà g?t v? mùa t?i, ch?ng m?t tháng n?a, giá g?o l?i h? th?p xu?ng khi d?t lúa m?i du?c tung ra th? tru?ng.

T?i Thái Lan, làng Than-En, nông dân Phantipa Chongrak, 38 tu?i, cung chia s? nh?ng âu lo tuong t?. Bà bán 4 t?n lúa cu?i cùng vào Tháng Giêng v?i giá $235 USD m?t t?n, ch? b?ng n?a giá lúa hi?n dang du?c thu mua ? khu v?c c?a bà.

Nhung bà Phantipa (làm ch? th?a ru?ng r?ng 1.9 m?u) bây gi? th? li?u khi nghi r?ng giá lúa g?o còn cao hon n?a. Bà thuê thêm 5.6 m?u ru?ng d? c?y m?t v? mùa b?t thu?ng v?i s? ti?n d?u tu kho?ng 150,000 b?t (ti?n Thái) tuong duong v?i $4,730 USD.

Hy v?ng ki?m l?i t? giá g?o tang cao, r?t nhi?u nông gia Thái khác cung làm nhu v?y. Viên ch?c canh nông Thái Lan tiên doán nu?c này s? có thêm kho?ng 1.6 tri?u t?n g?o du?c thu ho?ch l?i Tháng Sáu t?i dây.

Tuy nhiên, bà Phantipa dang ban khoan v? cái tính toán th? th?i v?n khá t?n kém này.

“Tôi dang nghi và lo r?ng vào hai tháng t?i giá g?o l?i xu?ng,” bà nói.

Ho?t d?ng ch?ng l?i nh?ng d?u co làm cho giá g?o tang lên là n? l?c c?a các chính ph? kh?p Á Châu nh?m dem giá g?o tr? l?i t?m ki?m soát.

T?i Vi?t Nam, nhà c?m quy?n dã gi?m xu?t c?ng g?o d? gi? giá g?o n?i d?a d?ng tang. Cung nhu t?i Thái Lan, nông dân khu v?c d?ng b?ng sông C?u Long cung dã du?c khuy?n khích tr?ng v? mùa th? ba nhi?u hon, mà nhà nu?c ph?ng d?nh khi dó xu?t c?ng có th? tái t?c, n?u s?n lu?ng t?t d?p.

Ð?i v?i nông dân Vi?t Nam, giá lúa g?o tang cao x?y ra vào lúc dang có s? thay d?i nhanh chóng khung c?nh mi?n quê. Nông dân tr?ng lúa ? Vi?t Nam hi?n nay s?n xu?t du?c nhi?u hon tru?c, d?i s?ng khá hon là th?i ru?ng d?t ph?i t?p trung vào các nông tru?ng t?p th? dã b? b? t? lâu.

Nhung trong k? ho?ch qu?c h?u hóa (qui ho?ch) m?i, m?t s? dáng k? ru?ng lúa dã b? bi?n thành nhà máy và các khu gia cu.

Theo Vi?n Chính Sách và Chi?n Lu?c Phát Tri?n Nông Nghi?p và Nông Thôn ? Hà N?i, t?ng s? di?n tích tr?ng lúa dã t?t t? 4.3 tri?u hecta xu?ng còn 4 tri?u hecta m?y nam g?n dây khi?n ngu?i ta quan ng?i v? s? an toàn th?c ph?m c?a c? nu?c.

“Chúng tôi dang khuy?n cáo ch?ng l?i vi?c bi?n ru?ng lúa cho các m?c tiêu s? d?ng khác.” Duong Ng?c Thi, m?t viên ch?c cao c?p t?i vi?n này phát bi?u.

T?i làng Hoàng Ly sát bên ngoài Hà N?i, m?t ngu?i nông dân 46 tu?i, có 4 con, yêu c?u gi?u tên, nói r?ng r?t nhi?u gia dình nông dân dã b? m?t d?t cho vi?c thành l?p m?t khu công ngh? h?i nam 2004. Nh?ng gia dình này, ông kêu ca, nhi?u ph?n s? dói vì giá g?o quá cao.

Gia dình ông m?t 600m2, g?n 30% d?t c?a nhà ông và ch? du?c d?n bù có $1.06 cho m?i mét vuông.

“Cho dù giá g?o tang lên, chúng tôi cung ch?ng có gì d? bán,” ông nói.

Nhung ? t?nh Nam Ð?nh g?n dó, Nguy?n Hà Thuong nhìn th?y chút hy v?ng t? s? k? ngh? hóa s?p x?y d?n mà nó có th? giúp ông thoát kh?i g?y lung vì làm ru?ng.

V? mùa sau cùng c?a ông nông dân 54 tu?i b? sâu b?nh phá ho?i nên thu ho?ch không d? cho c? nhà an, bu?c ông ph?i mua g?o ? ch?. Cho dù du?c mùa, ông nói l?i nhu?n c?a ông ch? có 30kg g?o cho m?i 200kg ông thu ho?ch.

“Tôi c?u mong nhà n?oc l?y mi?ng d?t này qui ho?ch d? cho tôi du?c ít ti?n d?n bù,” ông nói. “N?u không, tôi s? d?i cách ki?m s?ng và b?t d?u tr?ng cây ki?ng bonsai”.