Giá nhà đã lên cao quá đáng chưa?
Nhờ lãi suất xuống thấp trong mấy tháng đầu năm nay, giá nhà tại quận Cam California và nhiều khu vực khác của tiểu bang và nước Mỹ vẫn tiếp tục leo thang “không biết mỏi chân”. Không ai có thể tiên đoán khi nào là nó sẽ ngừng, dù lãi suất đang nhúc nhích lên cao nhờ các tin tức phấn khởi của thị trường công việc.

Home
Vuong Thu?n Nh? lăi su?t xu?ng th?p trong m?y tháng d?u nam nay, giá nhà t?i qu?n Cam California và nhi?u khu v?c khác c?a ti?u bang và nu?c M? v?n ti?p t?c leo thang “không bi?t m?i chân”. Không ai có th? tiên doán khi nào là nó s? ng?ng, dù lăi su?t dang nhúc nhích lên cao nh? các tin t?c ph?n kh?i c?a th? tru?ng công vi?c. T? San Diego d?n qu?n Cam, ng?oi nào mu?n mua du?c can nhà ph? g?n nhu tranh cu?p m?i có. Khu v?c thành ph? San Diego du?c mô t? là giá nhà g?n nhu leo thang t?ng ngày và chuy?n ngu?i ta ph?i tr? cao hon giá niêm y?t (list price) vài ch?c ngàn d? hy v?ng mua tranh t? tay ngu?i khác là chuy?n b́nh thu?ng. Nhung theo báo The Economist, m?t t? báo danh ti?ng c?a nu?c Anh v? phân tích và b́nh lu?n các v?n d? kinh t? tài chính và th?i s? th́ “giá b?t d?ng s?n dă lên cao k? l?c ? c? Hoa K?, Úc, Anh qu?c, Ái Nhi Lan, Ḥa Lan và Tây Ban Nha. Tính trung b́nh, giá nhà ? M? dă “bán quá giá tr? th?c c?a nó” (overvalued) 23%. Tuong t? nhu v?y, giá nhà ? Úc bán quá giá 33% và t?i Tây Ban Nha lên t?i 68%. C̣n t?i Anh qu?c, Ḥa Lan và Ái Nhi Lan, nhà bán ra cung vu?t bên trên giá tr? th?c s? c?a chúng d?n 50%. Cái oái oam là, dù kêu rên, ngu?i ta v?n d?y nhau, tranh nhau d? mua nh?ng b?t d?ng s?n bán quá giá dó. Rên th́ rên nhung v?n c? mua. Không nh?ng mua, ngu?i ta c̣n s? ngu?i khác mua m?t, giành gi?t b?ng cách tr? giá cao hon giá niêm y?t trên th? tru?ng. Hai ba nam tr? l?i dây, s? ki?n v?a k? không ph?i hi?m hoi x?y ra ? khu v?c qu?n Cam California. Ngu?i vi?t bài này dă ch?ng ki?n s? th?t b?i c?a m?t s? ngu?i di mua nhà quá dè d?t mà h?u qu?, dù tr? d? theo giá niêm y?t trên th? tru?ng, v?n b? ngu?i khác h?t tay trên. Báo The Economist, d?a vào các kh?o c?u c?a Ngân Hàng Thanh Toán Qu?c T? (Bank for International Settlements) , nói r?ng giá nhà lên d?n d?nh cao nh?t hai nam sau khi giá ch?ng khoán lên d?n t?t d?nh. ? nu?c nào khác không bi?t, t?i Hoa K?, chúng ta th?y sau khi ch?ng khoán lên d?n hon 11,000 di?m cách dây 4 nam r?i tu?t xu?ng nhu m?t doàn xe t?i ch? quá n?ng d?t th?ng lao xu?ng d?c, không có ǵ c?n n?i. D?o dó, tính ra, các nhà d?u tu dă l? d?n $5,000 t? dô la nhu s? u?c tính c?a th? tru?ng tài chính Wall Street. T? báo trên nói r?ng ngu?i mua b?t d?ng s?n tr? nên thua l? khi lăi su?t xu?ng th?p, h? có khuynh hu?ng l?i d?ng di?u này d? vay du?c s? ti?n nhi?u hon. Cung v?n ch? có m?c l?i t?c không thay d?i (ch?ng h?n hai v? ch?ng ki?m du?c $5,000 m?t tháng) ngu?i ta h?i d? di?u ki?n d? vay du?c s? ti?n nhi?u hon khi lăi su?t xu?ng t?i 5.5%, so v?i khi lăi su?t ? m?c 7%. Nh? v?y, ngu?i ta có th? mua du?c ngôi nhà d?t ti?n hon. Câu h?i du?c d?t ra ? dây là có ph?i ngu?i ta dă “li?u linh” vay món n? l?n hon khi ch?p nh?n tranh mua v?i ngu?i khác b?ng cách d?y giá nhà lên cao hon n?a dù bi?t là phi lư? N?u câu tr? l?i là “dúng v?y!” th́ r?t nhi?u nhà phân tích tài chính dua ra k?t lu?n là giá nhà s? tu?t d?c. Có di?u không ai bi?t dích xác vào lúc nào, dù “logic” cho th?y nhu v?y. Thí d?, n?u ngu?i ta vay s? ti?n $250,000 v?i lăi su?t 7% qua chuong tŕnh vay n? lăi su?t c? d?nh 30 nam, s? ti?n ph?i tr? cho nhà tài tr? hàng tháng là $1,663. Nhung khi lăi su?t xu?ng t?i 5.5% nhung kho?ng th?i gian bây gi?, s? ti?n ph?i tr? hàng tháng cho ngân hàng nhu v?a nói có th? giúp ngu?i ta vay du?c s? ti?n lên t?i $292,936. Kh? m?t n?i, mua m?t can nhà $300,000 (tr? tru?c $50,000 và vay n? $250,000) ? Fountain Valley hay Huntington Beach, qu?n Cam California, h?i 5 tru?c, vay v?i lăi su?t 7%, nay ngu?i khác cung mua can nhà dó v?i giá trên du?i $700,000 dù du?c vay v?i lăi su?t 5.5%. M?t di?u bu?c ngụi ta c?n d?n do suy nghi, n?u không ph?i là d? lo âu, là, khi lăi su?t lên cao h?n lên, giá nhà s? s?t xu?ng cung nhu s? nhà bán ra s? ph?i “phoi” trên th? tru?ng th?i gian r?t lâu m?i hy v?ng bán du?c. Và n?u có bán du?c cung không du?c nhu giá niêm y?t (list price). Lúc này không c̣n là th? tru?ng c?a ngu?i bán n?a. S? tiên doán nhu v?y có bao nhiêu ph?n th?c t?? H? qu? c?a nó s? ra sao? D?a vào các bi?n c? dă x?y ra trong l?ch s? ngành d?a ?c M?, theo Hi?p H?i Đ?a ?c Hoa K?, giá nhà dă liên t?c tang lên cao hon trên c? nu?c t? nam 1968 d?n nay. M?t di?u khác cung c?n ph?i luu ư ? dây là dù giá nhà có tang lên hàng nam, không có nghia là tr? giá c?a can nah cung tang lên theo th?i gian, sau khi dă tr? ra ph?n l?m phát c?a ti?n t?. Nói khác, n?u tr? giá c?a d?ng dô la xu?ng th?p hon, ngu?i ta c?n có thêm nhi?u ti?n hon d? mua m?t món hàng nào dó. Thêm n?a, giá nhà, nói chung, gia tang trên c? nu?c, không có nghia t?t c? các d?a phuong c?a các ti?u bang cung d?u lên giá, không nhi?u th́ ít. Th?t ra, giá nhà trên nu?c M? cung có nh?ng noi m?t giá liên ti?p trong nhi?u nam. Không hi?m các nhà kinh t? tài chính nói r?ng giá nhà ? nhi?u khu v?c c?a nu?c M?, nhu California, dă quá d?t khi so v?i tr? giá th?c s? c?a nó. Dù t́nh h́nh th? tru?ng m?y nam qua ch?ng minh cho th?y các “nhà tiên tri” này “phán” sai be bét, m?t di?u m?i ngu?i nên hi?u là b?t d?ng s?n, nói cho cùng, cung v?n ch? là m?t món hàng d? trao d?i khi ngu?i ta có nhu c?u. Đă g?i là hàng hóa trong m?t n?n kinh t? th? tru?ng th́ nó khi lên khi xu?ng. Nó g?n li?n v?i y?u t? b?t d?nh, nh?ng ?n s? c?a t́nh h́nh kinh t? tài chính, công vi?c làm, nhu c?u ch? ? c?a qu?n chúng v.v...Không ai có th? c? quy?t là giá nhà s? c̣n lên măi măi. M?t s? kinh t? gia ? qu?n Cam, California cung dă t?ng tiên doán là th? tru?ng d?a ?c ? dây xu?ng d?c h?i hai nam tru?c nhung th?c t? hoàn toàn trái ngu?c. M?t di?u khác n?a không kém ph?n quan tr?ng, r?t khó xác d?nh du?c giá nhà ? m?t d?a phuong. Thí d?, n?u giá bán trung b́nh nhà ? d?a phuong này, nam nay g?m ph?n l?n là các can chung cu ho?c nhà r?t nh? so v?i nam ngoái, di?u nàycó nghia là giá nhà trung b́nh nói chung s? gi?m xu?ng. Nhung n?u phân tích ra chi ti?t hon, ngu?i ta th?y giá nhà không nh?ng không xu?ng cho t?ng lo?i nhà mà c̣n có th? tang giá là khác. Tóm l?i, n?u ch?ng may tr? giá nhà gi?m sút m?t 20% (nhu dă t?ng x?y ra trong nh?ng nam cu?i th?p niên 80) ch?ng hai hay ba nam n?a? Du?i dây là di?u d? chúng ta cùng suy nghi và tính toán: N?u ngu?i mua nhà vay ti?n qua chuong tŕnh lăi su?t th? n?i (ARM) , ch? s? lăi su?t cao hon s? d?y lăi su?t cao hon nhi?u n?a. Duong nhiên ngu?i vay n? ph?i tr? s? ti?n hàng tháng cho ch? n? nhi?u hon. N?u con n? không ch?u d?ng n?i, b? nhà cho ch? n? t?ch thu bán d?u giá là chuy?n d? x?y ra. Vay món n? $250,000 v?i lăi su?t 5.5% bây gi? ch? ph?i tr? hàng tháng $1,420 c? v?n l?n lăi, nhung khi lăi su?t là 7.5% s? ti?n ph?i tr? ch? n? lên d?n $1,748. H?u h?t các chuong tŕnh vay n? lăi su?t th? n?i cho phép ch? n? tang d?n 2% m?i nam. N?u quí v? may m?n gi? du?c vi?c làm dù ti?n tr? n? nhà có lên cao hon, quí v? có th? v?n d? s?c “g?ng” d? tr? ti?n nhà. Nhung nhi?u th? nhu c?u khác l?i ph?i si?t b?t di hay b? h?n, làm cho d?i s?ng khó th?. N?u quí v? mua nhà 10 nam tru?c v?i giá $150,000, bây gi? tr? giá trên du?i $400,000 quí v? không có ǵ ph?i lo l?ng. Dù th? tru?ng d?a ?c tu?t d?c và quí v? ph?i bán v?i giá $320,000, ví v? v?n không thi?t h?i nhi?u. Ch? “an” ít thôi. Tru?ng h?p h?i dó khi mua nhà quí v? ch? tr? tru?c t? 5% d?n 10%, quí v? dă ki?m l?i r?t dáng k? trên s? ti?n d?u tu khiêm t?n. N?u giá nhà gi?m xu?ng, ch? nhà s? không c̣n nhi?u “equity” (ph?n tr? giá can nhà thu?c v? ngu?i mua tr? di kho?n n?). V́ v?y, ngu?i ta không th? d?a vào tr? giá can nhà d? vay nh?ng món ti?n l?n nhu ư mu?n h?u dùng cho các nhu c?u khác, ch?ng h?n mua xe m?i, tân trang nhà, làm thêm pḥng, b? thêm ti?n vào chuy?n kinh doanh ki?m s?ng v.v... Lăi su?t lên cao hon và “equity” gi?m xu?ng s? làm cho k? ngh? tài tr? d?a ?c ít vi?c làm hon. Hàng ch?c ngàn ngu?i du?c các công ty tài tr? ho?c ngân hàng mu?n ? ?t 3 nam qua s? m?t vi?c. M?t s? van pḥng tài tr? ho?c d?a ?c v́ th? mà “bi?n m?t” trên th? tru?ng. S? nhà b? ngân hàng t?ch thu và bán d?u giá s? nhi?u hon. S? ngu?i khai phá s?n d? tr?n n? cung gia tang. N?u quí v? vay ti?n v?i lăi su?t c? d?nh, s? ti?n hàng tháng tr? ch? n? không thay d?i cho d?n khi d?t n? nên ch?ng có ǵ ph?i lo. N?u quí v? không có ư d?nh bán nhà, giá nhà lên hay xu?ng trên th? tru?ng cung ch?ng có ǵ ?nh hu?ng t?i d?i s?ng c?u quí v?. Không ai bi?t di?u ǵ s? x?y ra trong tuong lai, nhung cung không ph?i là không có lư khi nói r?ng lăi su?t tài tr? d?a ?c s? lên cao hon. Gi? s? chuy?n này x?y d?n làm cho giá nhà gi?m sút, nhà bán ra ít ngu?i mua, có ai ng?c nhiên không? Th?t ra, tr? giá nhà gi?m sút d?n 20% có th? x?y d?n nhung không ph?i là chuy?n d? dàng. B?i v́ d?i da s? các can nhà ? nu?c M? không ph?i là b? dem bán thu?ng xuyên. Th? d?n, ph?n l?n nh?ng ngu?i ch? nhà vay n? v?i lăi su?t cao dă l?i d?ng th?i k? lăi su?t xu?ng th?p d? tái tài tr? l?i món n?. Đàng khác, d?i da s? dân chúng c? nu?c d?ucó vi?c làm. Pḥng ng?a cái x?u x?y d?n, ta làm ǵ du?c? M?t trong nh?ng bi?n pháp này là vay n? v?i lăi su?t c? d?nh và v?i phân l?i càng th?p càng t?t. Đ?ng th?i, d?ng “cà” th? tín d?ng m?t cách b?a băi d?n n?i tháng nào cung tíu tít tr? “bill”. Tr? măi tr? hoài mà cung không h?t là d?u hi?u dáng lo ng?i.
Powered By Nguoi-Viet Online

This article has been moved here