Hình bên: M?t làng nghèo mi?n núi Vi?t Nam thu?ng không có di?n, không có nu?c s?ch, thi?u v?ng co s? y t?. Nh?ng ti?n nghi này, n?u mu?n có, nhi?u khi ph?i d?a vào các ngu?n tài tr? c?a các t? ch?c qu?c t?, các t? ch?c t? thi?n c?a ngu?i Vi?t h?i ngo?i, ho?c b?ng chính ti?n dóng góp cu?ng bách c?a dân chúng. (Hình: Frank Zeller/AFP/Getty Images)

HÀ TINH 15-5 - “V?a qua, nhi?u ngu?i ? xã K? Khang (huy?n K? Anh, Hà Tinh) dã vi?t don khi?u n?i vi?c ?y ban nhân dân xã này t? ý l?y 240 tri?u d?ng c?a dân dóng góp xây tr?m xá dem di... tr? n? mà không h? h?i ý ki?n dân.” Báo di?n t? VietnamNet ngày Th? Nam 15 Tháng Nam 2008 k? chuy?n nhu v?y v? cung cách “cai tr?” c?a các quan xã K? Khang.

B?t dân dóng góp nh?ng kho?n ti?n “trái pháp lu?t” th?nh tho?ng th?y nêu ra trên báo chí trong nu?c nhung không h? th?y nh?ng quan ch?c nhà n?oc “s? quân” này b? cách ch?c.

T? ngày 1 Tháng Giêng 2007, ch? d? Hà N?i ra ch? th? cho các d?a phuong ph?i “rà soát và bãi b?” các kho?n phí, l? phí “trái lu?t pháp” nhung “hi?n ? nhi?u d?a phuong, trong dó có dô th? l?n nhu Sài Gòn, ngu?i dân v?n b? thu nh?ng lo?i phí m?t cách vô lý”. Báo Tu?i Tr? ngày 27 Tháng Hai 2007 vi?t nhu v?y.

M?t xã thu?c huy?n Qu?ng Ði?n t?nh Th?a Thiên-Hu? b?t dân chúng dóng ti?n l? phí nghe dài phát thanh tuyên truy?n qua h? th?ng loa phóng thanh dù ngu?i dân có nghe hay không.

Thu ti?n nhung không h?p dân (!?)

Báo VietnamNet k? chuy?n cu?ng bách dân chúng dóng ti?n d? xây tr?m xá y t? r?i sau dó l?i xài vào vi?c khác:

“K? Khang là m?t xã d?c bi?t khó khan c?a huy?n K? Anh và t?nh Hà Tinh, có dân s? kho?ng 10,840 ngu?i, thu nh?p bình quân: 210,000 d?ng/ngu?i/nam, t? l? h? nghèo chi?m hon 50%. Dù v?y, hàng nam nh?ng ngu?i dân noi dây ph?i dóng r?t nhi?u kho?n ti?n do ?y ban nhân dân xã d? ra.”

Vì ngân sách xã du?c c?p cho quá gi?i h?n, nhà c?m quy?n thu?ng b?t ép dân chúng dóng góp thêm du?i nhi?u hình th?c t? “phí”, “l? phí”, d?n “t? nguy?n” nhung th?t s? là bó bu?c, không góp ti?n không du?c.

VietnamNet vi?t ti?p: “Ngày 17 Tháng Giên 2007, H?i Ð?ng Nhân Dân xã K? Khang ra ngh? quy?t s? 06 v? vi?c phân b? d? toán ngân sách xã nam 2007 và giao d?nh m?c huy d?ng dóng vóp c?a nhân d? d?u tu xây d?ng.

Theo ngh? quy?t này, m?i nhân kh?u ph?i dóng 30,000 d?ng d? xây d?ng thêm m?t phòng khám cho tr?m xá tr? giá kho?ng 240-250 tri?u d?ng. Tuy nhiên, di?u dáng nói là tru?c khi ra ngh? quy?t này ?y ban nhân dân xã không h? thông qua ý khi?n c?a nhân dân trong toàn xã.

Ông Mai Van Kính - xóm tru?ng xóm Qu?ng Ích cho bi?t: “H?i d?ng nhân dân xã dã t? ý xây d?ng k? ho?ch, sau khi dâu dã vào dó r?i thì h? m?i thông báo cho dân theo ki?u s? dã r?i. Tôi là xóm tru?ng nhung cung ch?ng bi?t gì v? ngh? quy?t này thì nói chi d?n ngu?i dân”.

Nhung ông H? Xuân Thi - ch? t?ch ?y Ban Nhân Dân xã K? Khang thì l?i kh?ng d?nh: “Tru?c khi ra ngh? quy?t này chúng tôi dã tìm hi?u r?t ki, d?ng th?i ti?n hành h?p dân và h?u h?t m?i ngu?i d?u d?ng tình ?ng h?”.

M?c dù không d?ng tình v?i cách làm c?a xã nhung h?u h?t ngu?i dân K? Khang cung dã tham gia dóng góp du?c 240 tri?u d?ng cho xã, v?i hy v?ng s? có tr?m xá m?i. Th? nhung, m?t l?n n?a h? l?i b? chính quy?n noi dây “qua m?t” b?ng cách dùng toàn b? s? ti?n này d?... tr? n? cho m?t công trình khác.

Mang ti?n di tr? n? vì nghe tin du?c h? tr? xây tr?m xá

Sau khi thu xong ti?n dóng góp c?a nhân dân du?c 240 tri?u d?ng, dáng lí ra ?y ban nhân dân xã ph?i xây d?ng phòng khám cho tr?m xá nhu trong ngh? quy?t v? vi?c quy?t d?nh các h?ng m?c d?u tu xây d?ng nam 2007 c?a h?i d?ng nhân dân (khóa 17 k? h?p th? 7 ngày 16-17 Tháng Giêng 2007).

Nhung dùng m?t cái, ngày 31 Tháng B?y 2007, h?i d?ng nhân dân xã l?i ra ngh? quy?t v? vi?c di?u ch?nh, b? sung d? toán thu chi ngân sách xã nam 2007 h?t s?c trái khoáy là: “Chuy?n toàn b? s? ti?n c?a nhân dân dóng góp trong nam 2007 theo k? ho?ch d? xây d?ng tr?m xá, nhung ch? d? án chua tri?n khai xây d?ng trong nam 2007, sang xây d?ng nhà ? cho giáo viên ti?u h?c s? ti?n là 110 tri?u d?ng. S? ti?n 130 tri?u d?ng còn l?i dùng vào vi?c tr? xây d?ng 8 phòng h?c 2 t?ng cho tru?ng ti?u h?c K? Khang 1”.

Gi?i thích cho vi?c làm b?t thu?ng này, ông H? Xuân Thi cho bi?t: “Theo quy d?nh, nh?ng kho?n ti?n do nhân dân dóng góp d? xây d?ng co s? h? t?ng thì tuy?t d?i không du?c chuy?n d?i m?c dích s? d?ng, nhung trong vi?c này l?i có lí do h?t s?c d?c bi?t”.

“Khi chúng tôi d?nh b?t tay và xây d?ng tr?m xá thì nghe nói s?p t?i s? có m?t d? án phi chính ph? d?u tu xây d?ng tr?m xá cho các xã nghèo nên ?y ban nhân dân xã quy?t d?nh d?ng l?i d?... ch?, trong khi s? ti?n 240 tri?u d?ng xây d?ng tr?m xá chua c?n dùng d?n nên chúng tôi quy?t d?nh dùng d? làm vi?c khác. Trong vi?c này ?y ban nhân dân dã t? ý quy?t d?nh và không thông qua c?p trên. Kh? nang thành công d? án này là 50/50, nhung n?u sau này d? án này không tr? thành hi?n th?c thì xã s? thu ti?n dóng góp c?a h?c sinh d? bù vào” - ông Thi cho bi?t thêm.

“Cách làm c?a xã khác gì l?a dân”

Trao d?i v?i phóng viên VietNamNet ông Nguy?n Van Tâm - tru?ng tr?m xá xã cho bi?t: “S? b?nh nhân hàng ngày d?n khám và ch?a b?nh là r?t dông nhung tr?m xá ch? có 5 phòng nên không th? dáp ?ng n?i. Do quá ch?t ch?i nên nhi?u hôm b?nh nhân ph?i khám và n?m ? ngoài hành lang; trang thi?t b? l?i xu?ng c?p cho nên khi nào c?p trên v? ch?m di?m cung d?u không d?t. M?c dù, chúng tôi dã r?t nhi?u l?n d? ngh? ?y ban nhân dân xã s?m cho xây d?ng nhung h? c? b?o là dang ch? d? án. Tru?c dây, cung có m?t vài l?n có ngu?i d?n xem xét nhung lâu r?i không th?y d?ng tinh gì n?a”.

Anh Thi?u Sinh T? - xóm Ð?ng Ti?n nói: “Gia dình chúng tôi có 5 nhân kh?u, r?t khó khan nhung cung c? g?ng vay mu?n ti?n v? dóng n?p d? mong s?a sang, nâng c?p l?i tr?m xá, nhung th?t không ng? h? l?i dùng toàn b? s? ti?n này vào vi?c khác mà không h? thông qua chúng tôi l?y m?t l?i. Ðã có r?t nhi?u ngu?i ph?n d?i nhung h? ch?ng h? d? ý t?i”.

M?t cán b? ? h?i nông dân xã (xin d?u tên) cho bi?t: “M?c dù h?i d?ng nhân dân xã dã thông qua ngh? quy?t nhung cá nhân tôi không h? d?ng tình v? vi?c này. Cách làm c?a xã ch?ng khác nào là l?a dân”.

Ông Thi th?a nh?n: “Sau g?n 2 nam ch? d?i d?n th?i di?m hi?n t?i, chúng tôi nh?n th?y d? án này khó mà tr? thành hi?n th?c du?c, n?u d?n tháng 6 này mà v?n không không có gì kh? quan thì chúng tôi s? ti?n hành xây d?ng tr?m xá theo thi?t k? ban d?u. S? ti?n phát sinh do tru?t giá (kho?ng 250 tri?u) xã s? trích trong ngân sách ra d? kh?c ph?c”.

Theo tìm hi?u c?a VietNamNet thì tính kh? thi c?a vi?c ch? d? án ? xã K? Khang là r?t th?p và ít có kh? nang tr? thành hi?n th?c. ?y ban nhân dân xã cung ch? bi?t du?c d? án này (Theo phác th?o so b? c?a xã thì d? án xây tr?m xá h?t kho?n 3.6 t? d?ng) qua nghe tin t?... ngu?i quen c?a m?t ngu?i trong xã và m?c dù dã t?n r?t nhi?u th?i gian và công s?c vào vi?c này, nhung d?n nay chua th?y m?t t? ch?c phi chính ph? nào bày t? ý d?nh d?u tu cho tr?m xá c?a xã này!