Hát Bội Việt Nam (Kỳ 4)

Hát Bội Việt Nam (Kỳ 4) Sau khi Lê Văn Duyệt chết (1832), đến vụ nổi loạn của Lê Văn Khôi, Minh Mạng bãi bỏ chế độ Tổng Trấn, thành lập chế độ trực trị, rồi đến Pháp vào chiếm nước ta... Hát bội ở Sài gòn Lục Tỉnh lúc đó như rắn mất đầu, tản mát trong dân gian... Các sĩ phu, các nhà nho học một số quan tâm soạn tuồng tích hát bội, như thể hiện tinh thần trung quân (yêu nước) trong đó có ông Bùi Hữu Nghĩa soạn tuồng Kim Thạch Kỳ Duyên năm 1835.
Home Bắc Ninh: Hàng ngàn người về xem Hội Rước Pháo Làng Ðồng Kỵ Hàng ngàn người từ các tỉnh lân cận và Hà Nội đã đổ về làng Ðồng Kỵ thuộc xã Ðồng Quan, Huyện Từ Sơn, tỉnh Bắc Ninh (cách Hà Nội chừng 50 km) để xem hội rước pháo truyền thống vào sáng Mùng 4 Tết. Baghdad: Nổ bom xe ngay khách sạn bộ trưởng, 4 người chết Báo "Thanh Niên" chọn chín vụ án lớn nhất Việt Nam trong năm 2003 Bầu cử Tổng Thống Hoa Kỳ: Các chính phủ Á Châu đồng ý lập hệ thống theo dõi bệnh cúm gà Các chuyên gia thấy có tiến triển tốt trong cuộc đối đầu ở nhà tù Arizona Cán bộ lão thành tố cáo lãnh tụ Ðảng tham nhũng, không sửa sai Một cán bộ cao cấp nghỉ hưu có 57 tuổi đảng lên tiếng tố cáo nhiều lãnh tụ Ðảng tham nhũng và chế độ Hà Nội làm nhiều điều sái quấy, hại dân nhưng không chịu sửa sai. Sáu quân nhân Phi Luật Tân bị thẩm vấn vì tố cáo Bộ Trưởng Quốc Phòng vi phạm tự do bầu cử Cựu Thanh Tra Kay: Tình báo Hoa Kỳ trước cuộc chiến Iraq là có lỗi lầm Dải Gaza: Giao chiến khiến có ít nhất chín người Palestine chết Dịch cúm gà xuất hiện ở Hà Nội và đã lan ra tới 31 tỉnh Hà Nội: Sông Hồng cạn nước trơ đáy Hà Sĩ Phu bị công an kiếm chuyện sau khi đi Hà Nội chữa bệnh Hoa Kỳ thả hơn 20 tù nhân từ nhà tù Guantanamo Hoa Kỳ thành lập “Văn Phòng Thông Tin Giáo Dục Hoa Kỳ” tại Sài Gòn Ban hợp xướng Ngàn Khơi hỗ trợ Hội Ung Thư Việt Mỹ Mẹ trong lòng người đi” là chủ đề đặc biệt của buổi trình diễn tại rạp La Mirada (số 14900 La Mirada Bldv, CA 90638); vào đúng 4 giờ chiều Chủ Nhật mùng 3 Tháng Bảy, do ban hợp xướng Ngàn Khơi trình diễn hỗ trợ Hội Ung Thư Việt Mỹ. Ban hợp xướng Ngàn Khơi hỗ trợ Hội Ung Thư Việt Mỹ Mẹ trong lòng người đi” là chủ đề đặc biệt của buổi trình diễn tại rạp La Mirada (số 14900 La Mirada Bldv, CA 90638); vào đúng 4 giờ chiều Chủ Nhật mùng 3 Tháng Bảy, do ban hợp xướng Ngàn Khơi trình diễn hỗ trợ Hội Ung Thư Việt Mỹ. Ca sĩ trong nước chưa biết quảng cáo Nếu xét trong làng văn hóa Việt Nam hiện nay, bất cứ cái gì được phát hành, sản xuất, đem bán cũng cần một công nghệ quảng cáo. Quảng cáo là cách tốt nhất để nhà phân phối đưa sản phẩm của mình đến gần với công chúng... Ca sĩ trong nước chưa biết quảng cáo Nếu xét trong làng văn hóa Việt Nam hiện nay, bất cứ cái gì được phát hành, sản xuất, đem bán cũng cần một công nghệ quảng cáo. Quảng cáo là cách tốt nhất để nhà phân phối đưa sản phẩm của mình đến gần với công chúng... Thần đồng nhí, chơi vơi giữa thị trường Nếu thử một lần bước chân vào thế giới showbiz sẽ khó ai có thể ngờ tới những cạnh tranh, bon chen khắc nghiệt của thị trường ít đất lắm người tranh này. Ngay cả những ca sĩ đã trưởng thành và chững chạc nhiều lúc cũng còn cảm thấy nản và mệt mỏi vậy mà lại có cả những thần đồng 5, 6 tuổi bước chân vào làng nghệ thuật bằng những tình khúc luyến láy chẳng thua gì người lớn... Phim truyền hình HongKong: Học Cảnh Hùng Tâm (The Academy) Lại một lần nữa hãng truyền hình nổi tiếng Hongkong TVB bắt tay vào làm phim về đề tài “cảnh sát”. “Học cảnh hùng tâm” phỏng theo bộ phim rất thành công Police Cadet quay năm 1984 gắn liền với tên tuổi của hai ngôi sao sáng Lương Triều Vĩ và Trương Mạn Ngọc mà đến nay, cho dù đã gặt hái bao nhiêu thành công to lớn, họ vẫn nhớ mãi. Bộ phim kể về các học viên cảnh sát trong 27 tuần huấn luyện gian khổ với nhiều khát vọng lớn lao, nhưng khi lao vào cuộc họ mới thấy biết bao gian nan mà phải dùng quyết tâm và nghị lực mới có thể vượt qua được... Quỳnh Giao trình làng hai CD mới Hơn 250 người đã đến với Quỳnh Giao trong chiều Chủ Nhật 26 Tháng Sáu vừa qua để nghe người nghệ sĩ “kể” về quá khứ bằng âm thanh, một loại âm thanh cao vút, lãng đãng trong không gian mang chút hơi hướng thính phòng. Hơn 250 người đã không một ai ra về cho đến khi cả ba ca sĩ Anh Dũng, Phạm Hà và Quỳnh Giao từ biệt người nghe trong nhạc phẩm “Khúc Hát Thanh Xuân.” Một chương trình âm nhạc “bỏ túi” như thế có thể được xem là rất thành công. Quỳnh Giao trình làng hai CD mới Hơn 250 người đã đến với Quỳnh Giao trong chiều Chủ Nhật 26 Tháng Sáu vừa qua để nghe người nghệ sĩ “kể” về quá khứ bằng âm thanh, một loại âm thanh cao vút, lãng đãng trong không gian mang chút hơi hướng thính phòng. Hơn 250 người đã không một ai ra về cho đến khi cả ba ca sĩ Anh Dũng, Phạm Hà và Quỳnh Giao từ biệt người nghe trong nhạc phẩm “Khúc Hát Thanh Xuân.” Một chương trình âm nhạc “bỏ túi” như thế có thể được xem là rất thành công. Quỳnh Giao trình làng hai CD mới Hơn 250 người đã đến với Quỳnh Giao trong chiều Chủ Nhật 26 Tháng Sáu vừa qua để nghe người nghệ sĩ “kể” về quá khứ bằng âm thanh, một loại âm thanh cao vút, lãng đãng trong không gian mang chút hơi hướng thính phòng. Hơn 250 người đã không một ai ra về cho đến khi cả ba ca sĩ Anh Dũng, Phạm Hà và Quỳnh Giao từ biệt người nghe trong nhạc phẩm “Khúc Hát Thanh Xuân.” Một chương trình âm nhạc “bỏ túi” như thế có thể được xem là rất thành công. Kể truyện phim: Herbie, Fully Loaded Herbie là cuốn phim vui, người ta nhân cách hóa chiếc xe làm nên nhiều chuyện vui lạ. Herbie là tên gọi chiếc xe Volkswagon, đời 1956. Cái xe VW dường như chưa chịu dừng bước giang hồ, nó làm đủ trò khó dễ khiến cho bác tài xế xe tow phải trần ai khoai củ. Khi thì tự động mở cửa hất bác tài lăn cù xuống đất, khi thì xịt khói đầy mặt mũi, lúc thì phun nhớt vào quần áo bác tài... Ben lấy Jen - Ben Affleck và Jennifer Garner vừa làm đám cưới Jennifer này không cưới mình thì có Jennifer khác cưới. Hơn một năm rưỡi sau khi Jennifer Lopez (còn gọi là J-Lo) và Ben Affleck hủy đám cưới, anh chàng này đã lập gia đình với bạn đồng nghiệp Jennifer Garner hôm Thứ Tư 29 Tháng Sáu tại một khu nghỉ mát trên đảo Turks và Caicos thuộc vùng biển Caribbean... Phim mới tuần này Giải Phụng Hoàng hạng ba phát ở Pomona Theo như chương trình hoạt động của Hội Cổ Nhạc Miền Nam Việt Nam Hải Ngoại thì hôm nay Chủ Nhựt ngày 2 Tháng Bảy 2005, phái đoàn của hội sẽ có mặt ở Pomona để phát văn bằng bổ túc Giải Phụng Hoàng 2004 cho thí sinh ca sĩ Kim Hơn, nhân dịp Hội Ðồng Hương Ðảo Phú Quí họp tại đây, có gởi thơ mời Hội Cổ Nhạc. Thể lệ thi cổ nhạc Giải Phụng Hòang Nhằm tạo điều kiện cho các tài năng cổ nhạc đang tiềm ẩn trong cộng đồng, có cơ hội xuất hiện thi thố tài năng, cũng như khuyến khích những giọng ca mới lạ gia nhập làng cổ nhạc tham gia sinh hoạt đem lời ca tiếng hát phục vụ cho đời. Phiếu Ghi Danh Dự Thi Cổ Nhạc Giải Phụng Hoàng 2005 Vân Sơn tại Philippines: Show nhạc sưởi ấm lòng tha nhân Cuốn DVD “Vân Sơn in Little Saigon 2” vừa ra, trung tâm Vân Sơn đã trình diễn “Vân Sơn in Philippines” để chuẩn bị DVD kế tới. “Vân Sơn in Philippines” cũng hùng hậu và đầy đủ các tiết mục như tất cả những show Vân Sơn khác. Một đoàn 100 người bay qua Manila, vũ công, chuyên viên kỹ thuật, chuyên viên make up, ca sĩ. Hai trụ cột “sang” và “sến” Tuấn Ngọc và Chế Linh, các ca sĩ Thanh Tuyền, Thái Thảo, Hạ Vy, Cát Tiên, Nguyên Khang, Diễm Liên. Các tay hài Bảo Liêm, Quang Minh, Hồng Ðào. Hai vũ đoàn Vân Sơn và Lạc Hồng, lại thêm ca sĩ và vũ đoàn của Philippines. “War of the Worlds” mở màn $77.6 triệu Trong cuối tuần qua, phim “War of the Worlds” với đạo diễn Steven Spielberg và minh tinh Tom Cruise mở màn nhân dịp lễ Ðộc Lập đã thu về $77.6 triệu. Cộng thêm số tiền vé bán từ hôm ra mắt tối Thứ Tư, đến nay cuốn phim đã kiếm được $113.3 triệu... Giới nữ ca sĩ cạnh tranh quyết liệt: Ði show, ra album qua mặt nam ca sĩ “Có thể nói chưa bao giờ như bây giờ, các nữ ca sĩ lại đông đảo đến thế và chiếm thượng phong đến thế trong làng nhạc nhẹ VN.” Báo Tuổi Trẻ Online ngày 4-7-2005 viết. “Không những “qua mặt” các đồng nghiệp nam, nửa cuối năm 2005 sẽ chứng kiến cuộc đua tranh quyết liệt giữa các nữ ca sĩ với nhau.”... Oscar mời 91 nước dự giải phim ngoại quốc Theo tin từ Hàn lâm viện nghệ thuật và khoa học điện ảnh (Academy of Motion Picture Arts and Sciences), tức tổ chức trao giải Oscar, năm nay Hàn lâm viện này đã mời 91 quốc gia, từ những nước còn đang phát triển, đến các cường quốc thế giới, nộp phim cho giải Oscar phim ngoại quốc xuất sắc... Ðiện ảnh Hong Kong: Ngô Trác Hy (Ron Ng) ở Malaysia Ðược mệnh danh là “đại sứ chống ma túy”, Ngô Trác Hy (Ron Ng) và Hồ Hạnh Nhi (Myolie Wu) đã cùng có mặt trong một buổi họp ký giả hồi tuần rồi. Ngô Trác Hy nói anh cảm thấy có chút áp lực: “Ðể làm một mẫu người tốt tiêu biểu, tôi luôn phải hết sức thận trọng trong tất cả những việc mình làm và không thể có những quyết định sai lầm”... Điện ảnh HongKong: Tào Mẫn Lợi (Mandy Cho) lại... hát Trong cuộc thi Hoa Hậu HongKong 2003, người thắng cuộc Tào Mẫn Lợi (Mandy Cho) đã có dịp phô bày giọng hát của mình và giọng hát cô đã được đánh giá là khá... tầm thường bậc trung. Nhưng nay cô lại vừa được mời hát một số bài cho phim mới đang quay “Turbulent Times” vì cô cũng sắm vai một ca sĩ trong phim này... Điện ảnh HongKong: Dương Di (Tavia Yeung) và những con muỗi si tình Mới đây, Dương Di (Tavia Yeung) đã có mặt bên bờ hồ thơ mộng của một vùng quê để quay quảng cáo cho sản phẩm dưỡng da. Trong đoạn phim, người xem sẽ thấy cô mặc một chiếc đầm hai dây trắng trông rất thanh thoát và nằm trên bãi cỏ, tạo một cảm giác thật nhẹ nhàng và thoải mái... Hát bội Việt Nam Trong 85 tuồng hát bội mà ông Trương Vĩnh Ký nhắc trong bài giảng cho học trò lớp Hậu Bổ, có một số tuồng tiêu biểu nay nhắc lại có nhiều người biết còn nhớ. Những Vấn Đề Của Cải Lương: Cơ cấu tổ chức Hội Cổ Nhạc Miền Nam Việt Nam Hải Ngoại Nhân lúc Hội Cổ Nhạc Miền Nam Việt Nam Hải Ngoại khởi động cuộc thi giải Phụng Hoàng 2005, mà theo kế hoạch thì năm nay hội sẽ thiết lập thêm một địa điểm Thi Sơ Khảo & Phúc Khảo tại Houston, Texas, đồng thời ủy nhiệm một nhà báo tại địa phương đảm nhiệm trưởng ban tổ chức. Lindsay ơi! Ốm quá Lindsay ơi! Trên Internet đang nở rộ một phong trào “vỗ béo” cho diễn viên Lindsay Lohan. Một bản thỉnh nguyện thư trên Internet mang tên “Lindsay ơi, ăn đi!” (Please Lindsay, Eat!) đã thu thập được 12,500 chữ ký từ khắp nơi. Thu nhập Hollywood: Fantastic Four thu về $56 triệu Sau 19 tuần liên tiếp chịu đựng số thu thấp hơn cùng thời gian năm ngoái, vừa qua với phim “Fantastic Four” lần đầu tiên số thu năm nay nhỉnh hơn cùng thời gian năm ngoái được một chút. Có thể có phim “Gladiator” tiếp theo Theo lời Djimon Hounsou, minh tinh đóng cùng Russell Crowe trong phim “Gladiator,” có thể sẽ có phim “Gladiator” tiếp theo nhưng không có Russell Crowe. Ca sĩ Việt Nam muốn làm người cá hết trọi! Trong lòng khán giả Việt, những ca sĩ không mang tính đột phá chỉ tạo được những bề nổi bên ngoài chứ không thực sự gây được tiếng vang lớn. Hình ảnh người cá là một sự mới mẻ được giới thiệu đến khán giả trong thời gian gần đây nhưng thực sự nó đã nhanh chóng chiếm được một vị trí riêng trong lòng công chúng... Star Wars Episode III phá kỷ lục bán vé ở Nhật Cuốn phim Star Wars mới nhất phá kỷ lục bán vé ở Nhật, trong khi ở Mỹ thì chỉ vừa đứng đầu bảng hai tuần đã bắt đầu tụt dốc... Brad Pitt bị cúm, vô nhà thương Tài tử đứt tay hơn ăn mày đổ ruột. Minh tinh Brad Pitt vừa phải vô bệnh viện vì bệnh cúm, theo lời phụ tá quảng cáo của người đẹp trong tim các nàng... Thư độc giả "Chuyện từ thiện" Kính thưa tác giả có tên là Nguyễn Mỹ Linh (“Mùa Từ Thiện,” báo Người Việt ngày 21 tháng 11). Nếu tôi đoán không lầm là người nữ. Vâng thưa Bà tôi hoàn toàn đồng ý với Bà 100%. Chuyện vỉa hè: Vài lời tâm huyết gửi các cháu Dziệt Kiều Phải nói ngay rằng: bài này tớ dành riêng cho lớp Dziệt Kiều vào tuổi u 50 - u60, nghĩa là đồng trang lứa với hơn... 60 cháu nội, ngoại, xa, gần của tớ đang sống và làm việc ở khắp thế giới mà tớ đã tính sơ sơ được. Con số này phải lên tới vài trăm nếu kể cả các cháu, con của bạn bè đồng học, đồng đội, đồng hương... nhưng nay chẳng may cũng bị gọi là Dziệt Kiều (còn yêu nước nhiều hay ít thì chưa biết). Tớ không dám ý kiến ý cò gì với các vị trưởng lão Việt Kiều ở cùng tuổi tớ hoặc là đàn anh của tớ vì tớ tin chắc rằng, đối với các vị này, mọi lời khuyên nhủ, xúi bẩy đều... vô tác dụng! Ðoàn tu sĩ, giáo dân thăm cha Lý bị chặn Một nhóm tu sĩ và giáo dân Công Giáo từ nhiều nơi về Hà Nội đã đến bệnh viện của Bộ Công An thăm Linh Mục Nguyễn Văn Lý nhưng đã không được cho gặp. Ðại học Mỹ dưới mắt sinh viên quốc tế Kể từ sau cuộc Chiến Tranh Lạnh, khoảng thập niên 1990, với sụp đổ của khối Cộng Sản Quốc Tế, gồm Liên Xô và các nước Ðông Âu, dẫn đến việc Hoa Kỳ đương nhiên trở thành siêu cường Số Một của thế giới, số sinh viên quốc tế đến du học tại Hoa Kỳ bắt đầu gia tăng mạnh. Mức độ sinh viên quốc tế chọn Hoa Kỳ làm nơi ăn học càng gia tăng hơn nữa sau khi Cộng Sản Trung Hoa và Cộng Sản Việt Nam khởi sự mở cửa ra thế giới bên ngoài với các chính sách hiện đại hóa và đổi mới nền kinh tế của họ. Hòa nhạc giỗ 10 năm nhạc sư Nguyễn Bích Ngọc Một loạt nhiều buổi hòa nhạc gồm hầu hết các nhạc sĩ cổ điển hàng đầu của Việt Nam dự trù được tổ chức tại Nhạc Viện Sài Gòn. nhân dịp kỷ niệm lễ giỗ 10 năm nhạc sĩ Nguyễn Bích Ngọc, một người thầy violin lâu năm của trường này. Cha chặt tay con gái Nghe báo tin con gái ăn trộm trứng vịt nhà lối xóm, ông bố đã chặt đứt ngón tay út của đứa con gái. Ðây là vụ chặt tay làn thứ nhì xảy ra ở huyện Vũng Liêm tỉnh Vĩnh Long chỉ trong vòng 21 ngày vừa qua. Kỹ sư gốc Hoa bị nghi đánh cắp tài liệu mật hãng Ford Một kỹ sư Trung Quốc bị bắt vì tình nghi ăn cắp tài liệu mật của hãng xe Ford. Công tố liên bang cho biết người này sẽ trực diện thêm nhiều cáo buộc khác, một khi có thêm nhiều tài liệu nữa được tìm thấy từ máy laptop bị tịch thu. Chuyện nước Pháp: Phát tiền gây ra cảnh náo loạn (Từ Nguyên) Internet Mailorama, công ty của Pháp mua bán qua Internet, hoạt động đã lâu muốn có thêm khách hàng, hứa hẹn một chuyện hấp dẫn: phát 5,000 phong bao... cho khách qua đường, trong đó có chứa giấy bạc từ 5 Euro đến 500 Euro, tổng cộng là 40,000 Euro. Thay vì trả tiền cho các công ty quảng cáo, làm vậy cũng là một lối quảng cáo... thần sầu. Chuyện nước Pháp: Phát tiền gây ra cảnh náo loạn (Từ Nguyên) Internet Mailorama, công ty của Pháp mua bán qua Internet, hoạt động đã lâu muốn có thêm khách hàng, hứa hẹn một chuyện hấp dẫn: phát 5,000 phong bao... cho khách qua đường, trong đó có chứa giấy bạc từ 5 Euro đến 500 Euro, tổng cộng là 40,000 Euro. Thay vì trả tiền cho các công ty quảng cáo, làm vậy cũng là một lối quảng cáo... thần sầu. Tê giác còn sót ở Việt Nam Tê giác, một loại thú rừng quí hiếm sống ở các khu vực đầm lầy rừng rậm ở miền Nam Việt Nam trước kia, có dấu hiệu còn một vài con chứ chưa hoàn toàn tuyệt chủng. Cụ Phạm-Đỗ Thành Ông Joseph Bạch Ngọc Hòa Cụ Bà Trương Thị Cầm KQ Joseph Bạch Ngọc Hòa $350,000 cặp bao tay của Michael Jackson	Tr?n Van Chi (biên kh?o) Hát b?i th?i Tây: Du?i m?t Truong Vinh Ký (K? 4) Sau khi Lê Van Duy?t ch?t (1832), d?n v? n?i lo?n c?a Lê Van Khôi, Minh M?ng bãi b? ch? d? T?ng Tr?n, thành l?p ch? d? tr?c tr?, r?i d?n Pháp vào chi?m nu?c ta... Hát b?i ? Sài gòn L?c T?nh lúc dó nhu r?n m?t d?u, t?n mát trong dân gian... Các si phu, các nhà nho h?c m?t s? quan tâm so?n tu?ng tích hát b?i, nhu th? hi?n tinh th?n trung quân (yêu nu?c) trong dó có ông Bùi H?u Nghia so?n tu?ng Kim Th?ch K? Duyên nam 1835. ? L?c T?nh th?nh tho?ng có hát b?i xu?t hi?n trong các bu?i cúng dình, tu?ng tích vay mu?n, ch?p vá, hát cuong vì không có th?y tu?ng, không có b?u gánh. L?i n?a ?nh hu?ng van hóa Tây Phuong du?c các giáo si Gia Tô truy?n bá tru?c khi Tây d?n chi?m L?c T?nh làm cho m?t s? “trí th?c” b?t d?u theo Tây, còn dân chúng thì ch?y theo cái m?i, cái l? nhu ch?p bóng, k?ch và c?i luong sau này. Trong bài so?n cho h?c sinh tru?ng H?u B? nam 1886 (tru?ng dào t?o quan tham bi?n, ch? qu?n Tây). Truong Vinh Ký có vi?t: “Nam lý, B?c tho, Hu? hò” ý nói ngu?i L?c T?nh hát lý thì chuyên và hay hon ngu?i Trung và B?c. Ông ti?p: “Hát thì ho?c hát b?i, hát nhà trò, hát phu?ng chèo là d? cho ngu?i ta coi choi vui, và nh?c tích xua, v?i d? h?ng sang nghèo khó, giàu. Có cái hay cái d?, t?t x?u, ng? ý khuyên ran ngu?i d?i, ho?c hát dua em, hát x?m, hát chèo ghe, hát huê tình.” Hát b?i tru?c dó c?t d? truy?n bá lòng trung quân (yêu nu?c) nay du?i cái nhìn c?a Truong Vinh Ký ch? là nh?m “coi choi vui” mà thôi! Trong khi ? mi?n Trung (Phan Thi?t tr? ra) hát b?i còn có 3 dòng: Cung dình, si phu yêu nu?c và dân gian nh?m d? cao lòng trung quân nh?m b?o v? nhà vua. Hát b?i diêu tàn d?n m?c bài báo “Nông C? Mín Ðàm” nam 1952, ông Luong Kh?c Ninh dánh giá là trình d? ngh? si r?t kém, không h?c, dào kép nhu “là ngu?i làm mu?n ngày” Hát b?i theo Truong Vinh Ký ghi nh?n nam 1886 du?c 85 tu?ng có t? th?i tru?c, d? th?y tru?c dó hát b?i r?t phát tri?n trong L?c T?nh. Trong s? 85 tu?ng t?i nay ch? còn l?i m?t tu?ng Son H?u du?c hát qua các bu?i cúng dình vì còn r?t nhi?u ngu?i ua thích. Son H?u là tu?ng hát b?i sáng tác lúc Lê Van Duy?t còn s?ng, là ki?t tác v? n?i dung và ngh? thu?t, coi là kinh di?n trong l?ch s? hát b?i L?c T?nh d?n ngày nay. Ai vi?t v? tu?ng Son H?u? Ð?n nay v? Son H?u có m?t ? sân kh?u hát b?i trên 160 nam, th?i ông Lê Van Duy?t nhung không bi?t tên so?n gi? là ai. Theo ông Ð? Van R? thì tác gi? ph?i là ngu?i Gia Ð?nh; lúc d?u có m?t ngu?i vi?t ra, r?i sau dó du?c nhi?u ngu?i s?a ch?a, b? túc và cu?i cùng ch?c ph?i có m?t ngh? si hay nhà nho nào dó vi?t l?i hoàn ch?nh nhu ngày nay nhung không d? tên. H?u h?t tu?ng hát b?i b?y gi? d?u không có tên tác gi? cho d?n mãi cu?i d?i T? Ð?c. Ph?i chang do du âm thành ki?n ngày xua còn l?i: “Tr?ng tr?u tr?ng l?n v?i tiêu, Con theo hát b?i m? li?u con hu”. Còn dè n?ng trong tâm trí các nhà nho, các nhà so?n tu?ng (?) Sau khi ban hát ông Thu?ng Lê Van Duy?t tan rã, d?n th?i Tây, các ngh? si t?n mát quanh Gia Ð?nh, Ch? L?n ho?c v? xã làng l?p ban, làm b?u, làm nhung (th?y tu?ng) hát dình, hát làng. Không th?y ông Truong Vinh Ký nh?c d?n tên các Ban hát b?i nào trong bài gi?ng c?a ông. Cùng th?i v?i Truong Vinh Ký cung có ông Tôn Th? Tu?ng có nh?c d?n hát b?i nam 1867, nhân Ngày Ð?u X?o Canh Nông d?u tiên ? Sài gòn lúc b?y gi?. Cung theo ông Tôn Th? Tu?ng thì chánh ph? Pháp có ru?c b?n ban hát b?i d?n hát ngày n?y, không có bán giàn, bán gh? (bán vé), nhung không th?y ông nêu tên ban hát. Ông vi?t ti?p: “L?p m?t dám hát b?i t?i tru?c c?a thành, hát 4 ban, mà hát an ti?n thu?ng tám ngày dêm cho thiên h? m?c ý coi, không ai du?c l?y ti?n giàn, ti?n gh? gì h?t, cho nên dám hát ?y thì dông hon các dám khác...” Nhu v?y th?i Tây, d?t L?c T?nh và Sài gòn, Ch? L?n có nhi?u ban hát b?i. Theo ông Ð? Van R? d?n d?u th? k? 20 thì quanh Sài gòn, Ch? L?n, Gia Ð?nh có nhi?u ban hát b?i nhu sau: Ban hát Th?y Chánh, nam 1913 hát ? r?p C?u Mu?i, là ban hay nh?t du?c hãng dia Pathé thâu vào dia, bán r?t ch?y. Ban hát c?a cô Ba Ngo?n hát ? Ch? Thái Bình, và r?p Thành Xuong, cô Nam Sa Ðéc lúc nh? hát cho ban n?y. Có giai tho?i k? r?ng, lúc vua Thành Thái vào choi ? Sài gòn, có xem ban hát c?a cô Ba Ngo?n và có t?ng cô m?t b? chén ng?c r?t quí d? t? lòng ngu?ng m? tài s?c cô Ba Ngo?n. Ban Tân Hung dóng dô ? Phú Nhu?n, sau hát ? nhà võ ca Chùa Ông cung ? Phú Nhu?n. Ban này có cô Hai Nh? r?t n?i ti?ng. Ban Phu?c Thành dóng ? Xóm C?i sau d?i v? Gia Ð?nh. Ban B?u Tháng hát ? C?n Giu?c, r?i sau v? r?p C?u Quan du?ng Yensin Sài gòn. Minh To lúc xua còn nh? hát cho ban n?y. Sau dó anh em Minh To - Khánh H?ng l?p doàn riêng là doàn Ð?ng ?u Minh To dóng ? Chánh Hung sau n?y d?i sang H? Qu?ng. Ông Ð? Van R? là ngu?i có công duy trì hát b?i, ông l?p ra “H?i Khuy?n L? C? Ca” t?p h?p ngh? si hát b?i, ch?nh d?n tu?ng tích, t?p tu?ng cho ngh? si. Ông t?p h?p có lúc lên d?n 32 kép, 19 dào hát, 8 nh?c si hát b?i. H?i Khuy?n L? C? Ca h?ng nam t? ch?c hát ch?u t?i Lang Ông Bà Chi?u, t?i dình Thái Hung (C?u Quan) dình Gia L?c (Tây Ninh). Tr? l?i th?i Lê Van Duy?t, sách có ghi r?ng ông có l?p m?t r?p hát b?i ? ngo?i thành nay là khu tru?ng Lê Quý Ðôn c?nh Dinh Ð?c L?p cu. Sau v? Lê Van Khôi r?p hát dó ch?c dã b? d?p b? (?) Các ban hát ? quê b?y gi? g?i là “ghe hát” (? L?c T?nh) ho?c g?i là “gánh hát” (? mi?n Ðông): Biên Hòa, Tây Ninh, Th? D?u M?t. Lúc Tây cai tr? ta, báo “Nông C? Mín Ðàm” g?i hát b?i là “Hát B?i An Nam.” ? Sài gòn, Gia Ð?nh, Ch? L?n lúc dó có m?y r?p hát b?i ho?c nhà võ ca dùng làm r?p hát b?i nhu: - R?p c?a ông Luong Kh?c Ninh. Ông là nhà báo, nhà van, nhà vi?t tu?ng hát b?i, ông n?i ti?ng “c?m ch?u” hát b?i. R?p c?a ông ngày nay là r?p Rex ? Qu?n 1, Sài gòn. - R?p b?u Th?ng ? Ch? Ð?i, nay là r?p Olympic. Sau này v? tr? ? r?p C?u Quan. - R?p Thành Xuong ngu?i Sài gòn xua ai cung bi?t, ? du?ng Yensin. Còn ? Ch? L?n thì có m?y r?p nhu sau: - R?p Minh Ph?ng t?i dình Minh Ph?ng, Phú Lâm. - R?p Tân Ki?ng t?i dình Tân Ki?ng. - R?p Bình Tiên t?i dình Bình Tiên. - R?p Xóm C?i t?i dình Xóm C?i. ? các t?nh thì th?nh tho?ng các ban hát m?i v? hát nhon cúng dình, cùng k? yên, thu?ng thì hát t?i nhà võ ca ? dình ho?c nhà l?ng ch?. Xem ra nhu v?y, hát b?i th?i Tây có phát tri?n v? lu?ng nhung v? ph?m thì sa sút. Hát b?i du?c nhà nu?c Pháp dùng nhu là trò mua vui nhu l?i ông Truong Vinh Ký. ? nhà quê, hát b?i ch? y?u là cúng dình, cúng th?n... và là thú vui choi c?a các huong ch?c h?i t? d?a phuong, và cung là thú gi?i trí duy nh?t c?a ngu?i dân quê b?y gi?. tranvanchi@earthlink.net K? t?i: Các tu?ng hát b?i tiêu bi?u Ghi chú: Tác ph?m “Tìm Hi?u C?i Luong -Tâm Tình Ngu?i L?c T?nh” biên kh?o c?a tác gi? dã phát hành và hi?n có bán t?i các nhà sách ? Little Saigon. ? xa mu?n mua sách xin liên h? v?i tác gi?: Tr?n Van Chi 1911 West 148 Street Gardena, CA-90249 - USA Giá 15 M? Kim (tính luôn cu?c phí)
Powered By Nguoi-Viet Online