| Hãy cứu lấy Nghĩa Trang Biên Hòa! Ngày xưa, ông Trung Tướng Thiệu có tuyên bố một câu khá ngậm ngùi: “Mất nước, là mất tất cả”. Thật đúng như thế. Chúng tôi và các bạn sĩ quan cao niên, chẳng những mất nước, mất cả binh đoàn, đành mất cả thể diện. Ðám chạy đi mang mối tủi nhục lưu vong, người ở lại gánh nỗi buồn ‘cải tạo’. Nhưng Trung Tướng Nguyễn Văn Thiệu đã qua đời, ông không biết rằng cho đến ngày nay, ba mươi ba năm sau cuộc chiến, chúng ta chưa mất hết. Chúng ta vẫn còn lại nghĩa trang Biên Hòa. |
|
Home
|
Giao Ch? - San Jose Nghia t? là nghia t?n. Nghia nào là nghia trang. T? muôn trùng xa cách. Nh?n ai v? c? huong. Đ?t nén nhang vi?n x?. G?i ngu?i du?i m? sâu. Bao nhiêu nam quên lăng. Ch?t xót thuong m?t l?n... Tham nghia trang xua Nam nay m?i bu?c vào mùa L? T? On Hoa K?, vé máy bay v? Vi?t Nam an T?t dă bán h?t. Kinh t? lên, ngu?i ta có ti?n, vui v? v? quê an T?t. Kinh t? xu?ng, th?t nghi?p, bu?n t́nh cung v? quê an T?t! Thôi b?n dă v?, xin nh?n b?n v? tham m?t ch?; Các cháu dă v?, xin nh?n cháu v? tham m?t noi: Nghia trang Biên Ḥa. Ngày xua, lúc m?i ch?y di, ông K? vi?t cu?n sách t?a d? là 20 nam, 20 ngày. Ư ông nói là mi?n Nam chi?n d?u trong 20 nam, nhung m?t trong 20 ngày. Ông hô hào chi?n d?u, nhung ông l?i b? di. H?t h?ng c? d?o quân. Hai muoi nam sau, ông l?i ra sách, t? xung là con c?a Ph?t. R?i ông tr? v?, cung tham l?i nghia trang. Ngông nghênh, áo xanh, qu?n so?c. Ông làm nh?c anh em. Ông làm bu?n ḷng ngu?i s?ng, và ông làm t?i vong linh ngu?i ch?t. Sau khi dóng vai hàng th?n lo láo, ông làm hoen ? h́nh ?nh nghia trang xua dă hoang ph? l?i c̣n thêm ?m d?m. Không. Tôi không mu?n các b?n v? tham nhu ông Thi?u tu?ng Nguy?n Cao K?. Ngày xua, ông Trung Tu?ng Thi?u có tuyên b? m?t câu khá ng?m ngùi: “M?t nu?c, là m?t t?t c?”. Th?t dúng nhu th?. Chúng tôi và các b?n si quan cao niên, ch?ng nh?ng m?t nu?c, m?t c? binh doàn, dành m?t c? th? di?n. Đám ch?y di mang m?i t?i nh?c luu vong, ngu?i ? l?i gánh n?i bu?n ‘c?i t?o’. Nhung Trung Tu?ng Nguy?n Van Thi?u dă qua d?i, ông không bi?t r?ng cho d?n ngày nay, ba muoi ba nam sau cu?c chi?n, chúng ta chua m?t h?t. Chúng ta v?n c̣n l?i nghia trang Biên Ḥa. Khi cu?c chi?n mi?n Nam d?t phim vào Tháng Tu phi?n mu?n, B?c quân vào ti?p qu?n mi?n Nam. B? d?i an cu?p theo binh doàn. Co s? an cu?p theo chính quy?n. Nhà, nhà b? chi?m. Ngành, ngành ti?p qu?n. Tr?i lính, nhà thuong, pḥng s? và doanh tr?i. T?t c? d?u b? chi?m dóng. “Gi?c t? mi?n B?c vô Nam, bàn tay dính máu d?ng bào”. Bài ca tiên tri c?a c?c chính hu?n nhu c̣n vang v?ng noi dây. Nhung th?c ra, có m?t noi, gi?c ch? phá phách mà không chi?m dóng. Đó là nghia trang quân d?i Biên Ḥa. Noi chúng ta dă b? l?i 16 ngàn t? si du?i m? sâu, trong ḷng d?t noi quê m?. Noi có d?i di?n quân dân chính. Có d?y d? quân binh ch?ng. Noi th? hi?n th?c s? t́nh huynh d? chi binh. V?i tu cách là ngu?i bi?t v? nghia trang này tru?c nam 1975 và dă có d?p nghiên c?u su?t 15 nam qua sau cu?c chi?n, tôi xin g?i d?n các chi?n h?u b?n tu?ng tŕnh d?u duôi và các d? ngh? c?n thi?t d? c?u l?y nghia trang Biên Ḥa. Nghia trang ngày g?y súng Khi mi?n Nam g?y súng ngày 30 tháng 4 nam 1975, nghia trang Biên Ḥa là pḥng tuy?n r?ng 125 m?u dang tr?i qua nh?ng giây phút sau cùng. 16 ngàn t? si Vi?t Nam C?ng Ḥa n?m du?i m? sâu, chung quanh 'Nghia dung dài' chi?m ng? hon 50 m?u. T? trung tâm chia ra làm 8 lô theo h́nh nan qu?t. Các c?p ch? huy n?m trong ṿng chính gi?a, r?i d?n ṿng cung mai táng các si quan. M? chôn t? nam 68 M?u thân d?n Mùa Hè Đ? L?a 72 dă có b? ciment. M? chi?n si t? tr?n sau này c̣n d?p d?t n?m ṿng ngoài. Sáng ngày 1 tháng 5 nam 1975, nh?ng ngu?i c̣n l?i quanh nghia trang dă chôn c?t l?n chót t?t c? di hài quân dân l?n l?n vào nh?ng m? t?p th?. T? dó d?n nay không có ai du?c chôn c?t thêm t?i khu nghia trang l?ch s? n?a. Sau 1975 nghia trang quân d?i Biên Ḥa ch? có nh?ng ngôi m? c?i táng dem di, không có chôn c?t m?i. B?c tu?ng ‘Thuong ti?c’ ngoài d?u xa l? b? d?ch phá b?, kéo di. Nhà máy nu?c B́nh An chi?m dóng gi?a con du?ng t? Đ?n T? Si d?n Nghia Dung Đài. Chung quanh khu nghia trang, b? d?i, dân chúng và chính quy?n chi?m d?ng làm doanh tr?i và nhà c?a. V́ lư do mu?n xâm l?n thêm d?t ṿng ngoài, có l?n chính quy?n C?ng s?n ra l?nh m?t s? ngôi m? ph?i c?i táng. Ai có thân nhân n?m t?i vùng b? gi?i t?a ph?i d?n di, n?u không, th́ chính quy?n s? gi?i quy?t. Cho d?n nay, không ai bi?t rơ C?ng s?n dă gi?i quy?t ra sao, nhung c? th? là phía Nam và phía B?c c?a ṿng tṛn chôn c?t chung quanh Nghia dung dài dă b? xâm chi?m. R?i chính quy?n cho xây m?t b?c tu?ng theo con du?ng ṿng phía Nam nghia trang, ch? dành l?i vào bên hông. Đu?ng vào c?ng chính dă b? nhà máy nu?c B́nh An ch?n ngang. Doanh tr?i b? d?i xây c?t thêm phía B?c. Tr?ng cây xanh kh?p noi trong nghia trang d? hu?n luy?n tân binh. Toàn th? khu v?c tr? thành vùng quân s? c?m quay phim, ch?p h́nh. Lúc d?, lúc khó, thân nhân v?n du?c vào tham m? nhung ph?i di theo b?c tu?ng phía Nam và di ng? sau. Đó là t́nh tr?ng dă x?y ra cho d?n tháng 4-1993. T?o m? chui T? khi bi?t du?c nghia trang quân d?i t?i Biên Ḥa v?n c̣n dó, chúng tôi b?t d?u liên l?c v?i các gia d́nh có m? t? si. Xin h́nh ?nh t?o m?, xin copy c?a cu?n phim quay vi?c c?i táng. B?t d?u g?i ngu?i v? tham vi?ng t? 1993 d?n 1996. T? nam 1997, t? ch?c các toán thuong ph? binh Saigon, Gia Đ?nh di công tác. Nhi?u toán nh?n nhi?m v? v?a t?o m? v?a v? b?n d?. Chúng tôi c?n tài li?u d? làm mô h́nh nghia trang cho Vi?n B?o Tàng. Các anh em thuong ph? binh tham m? ngày T?t, thanh minh Tháng Ba, tháng nam xá t?i vong linh, ngày Quân L?c Tháng Sáu, l? Giáng Sinh, r?i ti?p dó l?i chào m?ng nam m?i. Th?c s? cung ch?ng t?n kém nhi?u. M?t chút ti?n g?i thêm là d? cho các chi?n binh quê nhà v?n d?ng bà con công tác. H́nh ch?p du?c r?t nhi?u. “Before and After”. Cùng m?t ch?. Tru?c là c? m?c um tùm, sau là m? ph?n quang dăng. Tru?c là dám d?t xác xo, sau dă vun lên thành ngôi m? m?i. R?i bia du?c g?n l?i v?i tên k? son rơ ràng. Ngu?i thuong binh c̣n s?ng vui m?ng, anh t? si dă ch?t cung ng?m cu?i noi chín su?i. Công vi?c di?n ti?n d?n nay, tru?c sau dă 15 nam. Nh?ng nam sau này có các doàn th? và gia d́nh trong nu?c hay h?i ngo?i v? t?o m?. Có gia d́nh s?a sang ph?n m?. Có gia d́nh c?i táng. Bà con hai xă B́nh An và B́nh Th?ng có thêm d?ch v?. Hi?n có c? danh thi?p phát ra ghi tên bà Hai, ông Ba chuyên ngh? trông nom m? ph?n lâu dài, hay ch? d?n d?p m?t l?n cho tuom t?t. Cho d?n nay, vi?c t?o m? t?i nghia trang Biên Ḥa không c̣n là m?t công tác tu?ng nhu là di?p v? khó khan. Cung không ph?i là d?c quy?n c?a m?t co quan t? thi?n, hay m?t cá nhân, doàn th?. Hon 10 ngàn m? c̣n dó, ai cung có th? t́nh nguy?n vào d?n d?p. Nh?ng ngu?i chi?n si c?a chúng ta v?n măi măi n?m ch? du?i d?t l?nh noi quê huong, Anh là bà con thân thu?c c?a chính chúng ta. M? m? d?p xong, c? d?n s?ch, nén huong vi?n x? d?t lên cho không khí du?m mùi nhang khói. Đ?c bi?t m? bao thu?c lá Hoa K?, châm cho m?i anh m?t di?u. M?t bao là hai muoi di?u. Đ?t cháy d? r?i c?m xu?ng c?nh hai muoi t?m bia ciment dă tàn t?. N?u nghe du?c ti?ng d?ng du?i m? sâu, cung không ph?i là chuy?n l?. Các b?n lên nghia trang bu?i sáng, cùng ngu?i dân quê, ta d?n d?p ch?ng vài ch?c m? ph?n. T́m khu nào um tùm, hoang v?ng nh?t mà công tác. Bu?i trua làm m?t l? nh? d?m b?c. Ch?n m?t chi?n si n?m chính gi?a làm bà con, chung quanh m? c?a anh là xóm gi?ng. Làm d?n dâu quay phim ch?p h́nh d?n dó. Bu?i chi?u, là giây phút th?p huong và hút chung di?u thu?c giă t?. M?t tr?i dă l?n sau Nghia Dung Đài. C?nh nghia trang quân d?i tuy hoang v?ng thê luong nhung v?n có v? d?p trang nghiêm và huy?n bí. M?i ngu?i n?m du?i d?t d?u có m?t câu chuy?n và chính ngu?i vi?ng m? cung có m?t câu chuy?n. Câu chuy?n t? sinh dôi ng?. Chuy?n chinh chi?n, tù d?y, vu?t biên và cu?c s?ng c̣n l?i. Trong su?t 15 nam t? ch?c t?o m?, chúng tôi có 10 do?n phim quay t? nam 1997 d?n nam 2008, và chúng tôi có hàng ngàn t?m h́nh. H́nh các bia m?, h́nh c?nh nghia trang tru?c và sau 75, và h́nh các công tŕnh ki?n t?o. M?t trong các tru?ng toán công tác danh ti?ng c?a chúng tôi là ông Tr?n Van T?o, ngu?i dă t? ch?c l? tu?ng ni?m các chi?n si VNCH nhi?u l?n, có làm l? truy di?u và có quay phim. M?t hôm ông g?i di?n cho chúng tôi, báo cáo t?m m? bia chi?n si vô danh tru?c dây v?n c̣n, sau bi?n m?t, nay m?i t́m th?y l?i. N?u không c?t di, s? b? phá ho?i hay dánh c?p. Ông T?o nói th?i gian g?n dây, ông b? dau n?ng, không bi?t s? ra di lúc nào. V?y xin niên tru?ng bên M? lo cho cháu nó ra di. Cháu dây là t?m m? bia. Đó là anh chi?n si vô danh, không có tên, nhung có ghi ngày mai táng. Chúng tôi cho tin v? d? bác T?o c?t gi?u. Sau dó anh em chúng tôi t́m du?ng cho bia dá vu?t biên. Đây là m? bia chi?n si vô danh duy nh?t và nguyên th?y c?a nghia trang quân d?i Biên Ḥa t? tru?c nam 75. Cháu qua Hoa K? vào d?u nam 2004. Đ?n tháng 4 nam 2004, tru?ng toán công tác Tr?n Van T?o qua d?i. Công vi?c giao cho ngu?i khác ti?p t?c. T?i nghia trang quân d?i Biên Ḥa ngày nay có m?t t?m bia chi?n si vô danh m?i làm l?i. Đây ch? là phó b?n. B?n chính dă d?t t?i Vi?n B?o Tàng ? San Jose. Ngày Quân L?c 1975 N?u nam 1975 không ph?i là nam C?ng S?n t?ng t?n công. N?u không có tr?n ḍ d?m m? du?ng dánh Phu?c Long. N?u không có tr?n d?t di?m Ban Mê Thu?t. Không có cu?c tri?t thoái 2 quân doàn t? h?a tuy?n cho d?n cao nguyên. Chúng ta dă t? ch?c ngày Quân L?c t?i Nghia Trang Quân Đ?i Biên Ḥa vào 19 tháng 6 nam 1975. Ngày dó toàn th? quân d?i v?n c̣n cang ra kh?p b?n vùng d?t nu?c d? dành dân gi? d?t nên không th? t?p trung v? Sài G̣n t? ch?c di?n hành. Ph? t?ng th?ng và B? T?ng Tham Muu QLVNCH d?n n? l?c cho ngày quân l?c vinh danh các chi?n si dă hy sinh. T?t c? các ti?u khu d?u t? ch?c l? chi?n si tr?n vong t?i nghia trang quân d?i riêng c?a m?i t?nh. Trung uong có B? T?ng Tham Muu ph?i h?p công tác gi?a ba t?ng c?c: Ti?p v?n, Quân hu?n, và Chính tr?. 16 ngàn ngôi m? du?c hoàn ch?nh v?i 100% các t?m ciment ph?i dúc xong, Nghia dung dài v?i vành khan tang hoàn t?t. M?t ngàn sáu tram sinh viên si quan t? các quân tru?ng H?i, L?c, Không quân v? tham d?. Ngay t? bu?i chi?u hôm tru?c, các sinh viên dă chia vùng và lên phiên. M?i ngu?i ph? trách 10 ngôi m?. Khi hoàng hôn ph? xu?ng là huong n?n th?p lên. L? truy di?u lúc 10 gi? dêm, cung du?c g?i là dêm Canh Th?c. T? trên Nghia dung dài nh́n xu?ng hay t? Đ?n t? si ngó lên, 16 ngàn ngôi m? th?p n?n m?t lu?t, m?t ngàn sáu tram sinh viên si quan c?m du?c di l?i gi?a hàng m? chí. Đoàn tr?c thang c?a Phái doàn Chính ph?, Qu?c h?i, T?ng th?ng và các tu?ng lănh T?ng tham muu chi?u dèn dáp xu?ng. Đ?i quân nh?c c?a H?i, L?c, Không quân cùng r?n ri ti?ng kèn chiêu h?n t? si. T? phía sau doanh tr?i c?a Liên d?i chung s?, ti?ng n? vang tr?i do Công binh d?t ḿn và ti?p theo là ng?n l?a b?c cao v?i các thung d?u thô l?y t? gi?ng d?u B?ch h? ngoài khoi bi?n Đông. Trên n?n tr?i xám, khói den bay lên cu?n cu?n nhu ng?n n?m c?a bom nguyên t?. Đó là bi?u hi?n gi?c mo c?a T?ng Th?ng Thi?u mu?n l?y kho d?u bi?n Đông thay cho vi?n tr? M? mà ch?ng gi? mi?n Nam. C?u nguy?n cho linh h?n 16 ngàn t? si n?m t?i nghia trang quân d?i Biên ḥa phù h? cho mi?n Nam dang ră r?i v́ M? b? roi. Nhung dây ch? là gi?c mo không bao gi? thành s? th?c. Nh?ng tháng d?u c?a nam 1975 là ngày gi? c?a th?m h?a kinh hoàng n?i ti?p. Chúng ta không bao gi? có ngày tu?ng ni?m 19 tháng 6 nam 1975 t?i nghia trang Biên Ḥa. Ngay sau 30 tháng 4-75, t?i nghia trang v?i 16 ngàn ngôi m?, không m?t ngôi m? nào du?c toàn v?n, không m?t t? si nào c̣n du?c vi?ng tham nhang khói. Hàng tram ngàn quân, dân, chính Vi?t Nam C?ng Ḥa x?p hàng vào tr?i ‘c?i t?o’. Dân s? hóa Tháng 7 nam 2007, chính quy?n C?ng S?n Hà N?i ra l?nh dân s? hóa nghia trang Biên Ḥa. T? 16 ngàn ngôi m? dă c?i táng, d?n nay c̣n hon 10 ngàn ngôi m?. T? 125 m?u nam 1975 nay b? chi?m h?t d?t tr?ng nên ch? c̣n 52 m?u. B?c tu?ng phía Nam du?c xây vào th?i k? 80. Nay bàn giao xong, b? d?i rút di. B?c tu?ng phía B?c xây thêm d? ngan nghia trang v?i khu giao cho Trung tâm giáo d?c. Khu ph?n m? du?c g?i là nghia trang nhân dân xă B́nh An. B?ng c?m ch?p quay phim dă du?c g? b?. Vi?c qu?n tr? chua có l?nh chi ti?t. Cho phép c?i táng dem di nhung không du?c phép chôn c?t m?i, dù r?ng t?i dây v?n c̣n ch? cho g?n 5000 ngôi m? b? tr?ng. C?ng s?n vào chi?m nhà c?a dân Saigon vu?t biên. C?ng s?n vào chi?m ng? nhà c?a HO ra di. Nh?ng ngôi m? t? si mi?n Nam c?i táng v? quê. Không có chi?n binh C?ng s?n qua d?i vào n?m thay th?. Ngay sau khi l?nh dân s? hóa ban hành, chúng tôi có d?p d?t v?n d? v?i ông th? tu?ng Vi?t Nam, qua h́nh th?c d?t câu h?i tr?c tuy?n b?ng Internet. Qua dài BBC chuy?n ti?p. Câu h?i du?c ghi nh?n nhung không có câu tr? l?i. Ti?p theo, g?i h? so d?t v?n d? d?n van pḥng th? tu?ng t?i Hà N?i, g?i qua B? Ngo?i Giao Hoa K?, qua d?i s? M? t?i Vi?t Nam, qua các dân bi?u. K?t qu? cho bi?t tài li?u dă nh?n du?c nhung cung chua có câu tr? l?i. H?i tham th? tu?ng CSVN V?i tu cách là m?t công dân Hoa K?, có chi?n h?u n?m t?i nghia trang, chúng tôi dă xin Th? tu?ng chính ph? Vi?t Nam các di?u chính sau dây: 1) Ban hành quy?t d?nh dành nghia trang quân d?i Biên Ḥa là khu di s?n l?ch s? c?a qu?c gia, c?n b?o v? và duy tŕ nguyên tr?ng. Tuy?t d?i không du?c l?n chi?m, phá ho?i hay làm hu h?ng các công tŕnh ki?n trúc l?ch s? và các ph?n m?. 2) Cho di?u tra và quy d?nh trách nhi?m cho gi?i ch?c nào dă phá ho?i 10 thu?c chi?u cao c?a Nghia Dung Đài vào nam 2004. Đây là m?t công tŕnh có giá tr? l?ch s? r?t quan tr?ng. N?u không du?c b?o v? s? m? du?ng cho vi?c phá ho?i toàn di?n v? sau. L?i yêu c?u k? trên d?a trên n?n t?ng van hóa truy?n th?ng Vi?t Nam, ph?n ?nh tính van minh c?a nhân lo?i, du?c b?o v? b?i các công u?c qu?c t? v? vi?c tôn tr?ng di hài t? si, m? m? chi?n binh. Chính ph? Vi?t Nam dă kư k?t t? Geneve 54 d?n Paris 73 cung nhu các lu?t l? theo công pháp qu?c t? mà Vi?t Nam ph?i tuân th? v?i tu cách là thành viên c?a Liên Hi?p Qu?c. Nghia trang v?n c̣n dó, t?i sao? Sau 33 nam cu?c chi?n, ngày nay nghia trang Biên Ḥa v?n c̣n dó. Lư do chính là v́ có s? t?i lui tham vi?ng c?a gia d́nh t? si. M?c dù b? phá ho?i và quên lăng nhung th?c s? v?n có th? coi nhu t?n t?i. Tuy nhiên không có ǵ b?o d?m t?t c? s? b?n v?ng muôn d?i. Th?i gian, thiên nhiên và chính con ngu?i s? làm các di tích l?ch s? tàn l?i hay du?c b?o v?. V́ v?y nh? s? chia x? thông tin, thu?ng xuyên tham vi?ng, chúng ta s? có nhi?u n? l?c và sáng ki?n thích h?p. Nghia trang qu?c gia Hoa K? t?i Arlington là m?t thí d? c? th?. Xin hăy ghi l?i nh?ng nam l?ch s? c?a m?t d?t nu?c tr? trung và hùng cu?ng nh?t th? gi?i. Chi?n tranh giành d?c l?p 1775-1783, t? si chôn kh?p m?i noi. Nam 1864, t? si d?u tiên c?a cu?c n?i chi?n Nam B?c chôn t?i Arlington. Khi chi?n tranh ch?m d?t, mi?n B?c chôn t?ng c?ng 16 ngàn t? si c?a liên bang t?i nghia trang qu?c gia. Đ?ng th?i có khu m? t?p th? chôn c?t chung binh si c?a c? hai mi?n. Trên toàn lănh th? c?a các ti?u bang mi?n Nam dă có hàng tram nghia trang l?n nh? mai táng chi?n binh c?a phe b?i tr?n nhung dă du?c xây d?ng và b?o toàn b?i lu?t l? c?a liên bang t? phe chi?n th?ng. Nhung th?c s? ph?i ch? d?n b?n muoi nam sau, m?i d?n ngày ḥa gi?i dân t?c. G?n 500 ngôi m? t? si mi?n Nam du?c c?i táng dem vào chôn t?i Arlington, chung quanh tu?ng dài v?i h́nh ?nh bà m? chi?n si dân quân c?a phe Liên hi?p thua tr?n. Ti?p theo, nhi?u m? ph?n c?a các chi?n si anh hùng hy sinh t? cu?c chi?n tranh cách m?ng ch?ng Anh Qu?c cung du?c c?i táng dua vào Arlington. Đó là phuong cách c?a ngu?i M? d?i x? v?i phe thù ngh?ch sau chi?n tranh, d?a trên n?n van hóa tr? trung c?a hon 200 nam l?p qu?c. Dân t?c Vi?t Nam chúng ta, v?i 4,000 nam van hi?n, ti?n nhân dă d?y r?ng, nghia t? là nghia t?n. Đ?n bao gi? nghia trang Biên Ḥa m?i có th? tr? thành di s?n l?ch s? c?a qu?c gia. Đ?n bao gi? nh?ng di hài các chi?n binh mi?n Nam ch?t trên chi?n tru?ng, trong các tr?i tù m?i du?c t́m ki?m và dem v? c?i táng t?i Biên Ḥa. Lúc dó Nghia trang Biên Ḥa có c̣n không? C?u l?y nghia trang Trên dây là toàn b? b?n tu?ng tŕnh v? nghia trang quân d?i Biên Ḥa. Chúng tôi cung có m?t b?n tóm lu?c v? l?ch s? nghia trang dính kèm. Đ? có th? c?u l?y nghia trang Biên Ḥa m?t cách c? th?, xin d? ngh? các di?m sau dây: Th? nh?t: Không khuy?n khích quư v? v? tham quê huong, nhung hàng tri?u ngu?i dă v?. Chúng tôi xin các b?n, có v? Vi?t Nam, xin m?t l?n d?n tham nghia trang Biên Ḥa. Th? hai: Vi?t tho cho dân bi?u d?a phuong d? xin quí v? quan tâm d?n v?n d? này. Không c?n d?t ra nh?ng d? ngh? phù phi?m, không tu?ng. Không ḍi h?i ph?i xây c?t, trùng tu qui mô l?n lao. Không c?n ph?i t? ch?c l? h?i gi?i oan hay ḥa h?p. Ch? c?n xin b?o v? cho toàn th? 52 m?u c̣n l?i không b? xâm ph?m. Các ki?n trúc hi?n h?u s? không b? hu h?ng thêm. Nhiên h?u nh?ng bu?c k? ti?p s? du?c th?i gian gi?i quy?t. Cho tôi xin m?t m? ph?n Cá nhân chúng tôi có m?t câu chuy?n. Nam 1968, chi?n tranh kh?c li?t, khói l?a lan d?n c? Saigon, Ch? l?n. M?t l?n, tôi và Đ?i tá Đ? Tùng lên tham nghia trang, g?p Đ?i tá Nguy?n t? Đóa, c?c tru?ng Quân Nhu. N?a dùa n?a thi?t, bác Đ? Tùng và tôi, xin d?t m?i ngu?i m?t lô. Bây gi? ông Đóa qua d?i, chôn ? mi?n Trung M?. Ông Đ? Tùng di tru?c, chôn ? nghia trang Hollywood. Trong s? ba anh B?c k? ngày xua l?m c?m giành d?t nghia trang Biên Ḥa, ch? c̣n m?t ngu?i, có ngày s? v? n?m l?i ? noi h?n u?c. N?u có s?m n?m choi du?i c?i hoa trên mi?n d?t t?m dung th́ th? h? tuong lai s? thi hành di chúc. Đ?a cháu ba d?i dem hu tro tàn leo 65 b?c thang s?t d?t trên d?nh ng?n Tháp c?a Nghia dung Đài. Ng?n gió dông b?c tháng tu s? th?i di hài cát b?i c?a ngu?i giao ch? bay kh?p cánh d?ng m? chí. S?ng dă ch?ng tr?n t́nh chi?n h?u, dành t́m con du?ng chung s? lăng m?n d? tr? n? binh doàn. 16 ngàn ngôi m? b? l?i nam 1975, trên 5,000 t? si dă c?i táng v? quê kh?p 4 vùng chi?n thu?t. Đ? l?i 8 khu nghia trang, khu nào cung c̣n d?t tr?ng. N?u nghia trang du?c b?o v?, quư v? th? nghi coi, dâu có anh cán b? c?ng s?n nào dám vào n?m c?nh nh?y dù hay th?y quân l?c chi?n!. Dân chúng cung không mu?n vào d?y n?m. Có chang là các c?u chi?n si VNCH, các thuong binh li?t si c̣n t?i Vi?t Đó là lư do t?i sao chúng ta ph?i c?u l?y nghia trang Biên Ḥa... “Khi tôi ch?t, d?ng dem tôi ra bi?n, Hăy dem v? chôn t?i nghia trang xua.” Giao Ch?, |
| Powered By Nguoi-Viet Online | |
This article has been moved here