WASHINGTON (AP) – Phán quy?t hôm Th? Nam c?a T?i cao Pháp vi?n California khai thông cho v?n d? hôn nhân d?ng tính khi?n cho ngu?i ta d? doán tranh lu?n xã h?i này s? tr? l?i thành m?t d? tài tranh c? trong k? t?ng tuy?n c? tháng 11 s?p t?i bên c?nh hai v?n d? chính y?u hi?n nay là chi?n tranh Iraq và kinh t?.

?ng c? viên C?ng hòa John McCain ? trong m?t v? trí khó khan vì c?n s? ?ng h? c?a kh?i c? tri b?o th?, dã ch?n m?t l?p tru?ng mang tính cách dung hòa. Ba v?n d?ng c?a ông dua ra m?t tuyên b? nói r?ng “Thu?ng Ngh? si John McCain ?ng h? quy?n c?a dân chúng California nhìn nh?n hôn nhân là s? k?t h?p thiêng liêng gi?a m?t ngu?i nam và m?t ngu?i n?, gi?ng nhu t?i ti?u bang Arizona c?a ông, và do dó tin r?ng các th?m phán không nên có quy?t d?nh v? chuy?n ?y”.

M?c d?u bác b? quan di?m c?a T?i cao Pháp vi?n California nhung McCain l?i là ngu?i dã ch? truong v?n d? này d? cho t?ng ti?u bang gi?i quy?t và ch?ng vi?c dua tu chính án c?m hôn nhân d?ng tính vào Hi?n pháp Liên bang. Ông dã t?ng d? xu?t m?t d? lu?t t?i Arizona c?m hôn nhân d?ng tính nhung c? tri b? phi?u không ch?p thu?n nam 2006. Bây gi? ông ?ng h? ý ki?n c?a các gi?i tôn giáo b?o th? ? California dua vi?c c?m hôn nhân d?ng tính vào làm m?t tu chính án hi?n pháp c?a ti?u bang.

Nam nay, gi?i C?ng hòa b?o th? có v? không ho?t d?ng m?nh nhu gi?i Dân ch? c?p ti?n, do dó vi?c dem nh?ng d? lu?t tu chính hi?n pháp ra trung c?u dân ý có th? s? giúp c? vu c? tri C?ng Hòa tham gia hang hái hon vào cu?c b?u c? và nhu v?y có l?i cho McCain.

Gi?ng nhu McCain, ông Barack Obama và bà Hillary Clinton cung d?u là nh?ng ngu?i cho r?ng v?n d? hôn nhân d?ng tính nên d? các ti?u bang d?nh do?t. C? hai dua ra nh?ng  l?i tuyên b? dè d?t.

Thông cáo t? van phòng tranh c? c?a Obama vi?t: “Thu?ng Ngh? si Barack Obama luôn luôn cho r?ng là các c?p d?ng tính nên du?c hu?ng quy?n bình d?ng theo lu?t pháp và ông s? ti?p t?c tranh d?u cho vi?c k?t h?p dân s? khi là T?ng th?ng. Nhung ông tôn tr?ng phán quy?t c?a T?i cao Pháp vi?n California và tin tu?ng là nên d? các ti?u bang có nh?ng quy?t d?nh riêng c?a h? v? v?n d? hôn nhân”.

Theo l?i van phòng tranh c? c?a Clinton thì “Bà Thu?ng Ngh? si Hillary Clinton tin r?ng nh?ng ngu?i d?ng tính nam cung nhu n? có quan h? g?n bó v?i nhau ph?i du?c hu?ng quy?n l?i và trách nhi?m nhu m?i công dân M?. Bà tin r?ng k?t h?p dân s? là phuong cách t?t nh?t d? d?t t?i m?c tiêu này. Khi tr? thành T?ng th?ng, Hillary s? n? l?c ho?t d?ng d? b?o d?m cho nh?ng c?p d?ng tính d?t t?i nh?ng quy?n l?i và trách nhi?m nhu v?y ? c?p liên bang. Bà dã nói và ti?p t?c cho r?ng v?n d? hôn nhân nên d? cho các ti?u bang d?nh do?t”.

Ch? t?ch H? vi?n, bà Nancy Pelosi, Dân bi?u Dân ch? California, g?i phán quy?t c?a T?i cao Pháp vi?n California là “m?t d?u m?c l?ch s? quan tr?ng”. Ngu?c l?i m?t s? Dân bi?u C?ng hòa và phe ch?ng hôn nhân d?ng tính nguy?n s? thúc d?y vi?c dem v?n d? ra trung c?u dân ý. Tony Perkins, ch? t?ch H?i d?ng Nghiên c?u Gia dình, tuyên b?: “Th?t b?t bình khi T?i cao Pháp vi?n dã d?o ngu?c không nh?ng là d?nh nghia l?ch s? v? hôn nhân mà còn là nguy?n v?ng c?a dân chúng California”.

Nam 2004 và 2006, c? tri trên 20 ti?u bang dã ch?p thu?n c?m hôn nhân d?ng tính và m?t s? quan sát viên cho r?ng ho?t d?ng m?nh m? c?a phe b?o th? dã giúp T?ng th?ng George Bush dánh b?i Thu?ng Ngh? Si John Kerry. Nhi?u ngu?i khác không tin là tác d?ng có t?m ?nh hu?ng t?i m?c dó.

K? b?u c? nam nay, cho d?n nay nh?ng v?n d? xã h?i nhu hôn nhân d?ng tính r?t ít du?c chú ý vì chi?n tranh Iraq và tình tr?ng kinh t? thu hút h?u h?t s? quan tâm. Hôn nhân d?ng tính, phá thai, quy?n thi?u s? (affirmative action) dã không du?c d? c?p d?n trong các d? lu?t t?i nhi?u ti?u bang. Bây gi?, n?u hôn nhân d?ng tính du?c quan tâm tr? l?i thì các gi?i b?o th? có du?c th?i co d? ho?t d?ng tích c?c hon và ?nh hu?ng t?i các cu?c b?u c?. (HC)