Hannibal tại Afghanistan, sau vũng lầy Iraq là cái gân gà Afghanistan
Tuần này, Nghị Sĩ Barack Obama bay qua đại dương với uy thế của một đại tướng.

Home

Nguy?n Xuân Nghia

 

Tu?n này, Ngh? Si Barack Obama bay qua d?i duong v?i uy th? c?a m?t d?i tu?ng.

Nhu Nguyên Soái Hannibal c?a Đ? Ch? Carthage t?i B?c Phi, ông c?m d?u m?t l?c lu?ng hùng h?u di chinh ph?c th? gi?i. L?c lu?ng dó là truy?n thông Hoa K? - g?m c? ba dài toàn qu?c ABC, CBS và NBC. Th? gi?i dó là Trung Đông và Âu Châu. Nhu s? Obama không bi?t ngu?i hùng Hannibal là ai (m?t thiên tài quân s? sinh cùng th?i T?n Th?y Hoàng Đ?, vào cu?i d?i H?ng Bàng c?a nu?c ta), nh?t báo The New York Times trong s? ra ngày Ch? Nh?t 20 dă - g?n gui và khiêm nhu?ng hon - so sánh Barack Obama v?i T?ng Th?ng John Kennedy trong chuy?n Âu du nam xua!

M?t d?ng là t?ng th?ng duong nhi?m c?a M? qua Âu Châu gi?a khi Chi?n Tranh L?nh dang de d?a l?c d?a này, m?t d?ng là m?t ?ng c? viên t?ng th?ng di du h?c - quên, di tham th?c d?a hi?n tru?ng - d? tr? v? trau chu?t l?i l?p tru?ng quan di?m v? thiên h? s?. Khác nhau r?t xa.

Nhung t? New York Times, và nói chung truy?n thông thiên t?, l?i không có m?t chút m?c c?m trong tṛ choi “v? mông ng?a” - xin mu?n ch? c?a Kim Dung - nói cho d? hi?u là n?nh hót! Mà cung d? hi?u thôi, khi truy?n thông nông c?n ?y th?y r?ng 72% dân Đ?c ?ng h? Obama! Nông c?n v́ Al Gore và John Kerry cung dă t?ng du?c 71 và 72% dân Đ?c ?ng h? trong các cu?c tranh c? t?ng th?ng nam 2000 và 2004. Mà v?n không th?ng!

Nh́n t? bên ngoài, thiên h? có th? t? h?i v́ sao m?t ?ng c? viên dă du?c d?ng Dân Ch? tuy?n ch?n, r?i m?i b?t d?u di du h?c d? t́m du?ng c?u nu?c? V́ sao m?t ngh? si nh?m ch?c t? ngày ba Tháng Giêng nam 2005, và dù ng?i trong ?y Ban Ngo?i Giao Thu?ng Vi?n mà chua h? d?t chân t?i Afghanistan, noi Hoa K? dă lâm chi?n t? tháng 10 nam 2001? R?i bây gi? m?i cu?i ng?a xem hoa d? tr? v? d? ra m?t chánh sách c?a Hoa K? cho chi?n tru?ng này!

Nh́n t? bên ngoài, ngu?i ta nên lo s? v? kh? nang lănh d?o c?a nu?c M? khi dân M? b?u lên ngu?i thi?u am hi?u thiên h? s?, mà v?n có th? l?y nh?ng quy?t d?nh làm rung chuy?n th? gi?i!

V́ v?y, hăy c? d? Obama di h?c bài mà quay v? chuy?n chính. Làm ǵ t?i Afghanistan bây gi?? Mu?n t́m câu tr? l?i, ta c?n lùi l?i m?t chút d? nh́n l?i t?m b?n d? và cu?n l?ch - t? Iraq.

***

D?n quân vào Iraq

T? nam ngoái, khi bu?c vào ṿng so b? c?a cu?c tranh c? t?ng th?ng, Barack Obama dă d?ng riêng m?t cơi v?i l?p tru?ng r?t h?p kh?u v? c?a phe ph?n chi?n thu?c cánh c?c t?: ch?ng chi?n tranh Iraq t? d?u và h?a h?n l?p t?c rút quân d? ch?m d?t chi?n tranh. Sau khi lo?i du?c d?i th? có th? giá nh?t là Ngh? Si Hillary Clinton - m?t ph?n cung nh? l?p tru?ng dó - Obama b?t d?u xoay, k? t? d?u Tháng Sáu. Lư do là càng có hy v?ng t?i g?n trách nhi?m lănh d?o th́ càng ph?i lánh xa ch? truong vô trách nhi?m ban d?u.

Chính quy?n Bush không th? không th?y di?u ?y và t?t nhiên kín dáo ?ng h? l?p tru?ng c?a Ngh? Si John McCain bên d?ng C?ng Ḥa.

Ngày 14 v?a qua, chính quy?n Bush tung ra m?t trái pháo... x́. Trái pháo ?y là ti?t l? cho t? New York Times nh?ng chi ti?t v? k? ho?ch rút quân kh?i Iraq, v?i hàm ư là t́nh h́nh Iraq dang t? lo?n d? chuy?n thành tr?. Nôm na là ta dang th?ng và Obama có ḍi rút quân th́ cung ch? là nói vu?t duôi. Trái pháo ?y x́ v́ dân M? b?t c?n t?i chuy?n th?ng b?i t?i Iraq - m?t uu th? c?a McCain - mà quan tâm d?n vi?c khác!

M?t trong nh?ng vi?c khác dó là Afghanistan. Sau ngày 15 v?a qua, Obama t?p trung tuyên truy?n vào chuy?n dó nên l?p ló xu?t hi?n t?i Afghanistan. McCain cung nhân th?ng l?i t?i Iraq mà d? ngh? áp d?ng gi?i pháp d?n quân dánh t?i t?i Iraq vào chi?n tru?ng Afghanistan.

Hannibal l?i có co h?i vu?t núi bang dèo d? tái di?n m?t chi?n công m?i. Đây là lúc ta c?n ngó l?i b?n d? và t? l?ch.

Sau khi d?ng Dân Ch? th?ng c? tháng 11 nam 2006, ch? y?u do s? th?t v?ng c?a c? tri v? h? so Iraq, m?i ngu?i, nh?t là d?ng viên Dân Ch?, d?u tin r?ng chi?n tranh Iraq s? k?t thúc, theo ki?u Vi?t Nam. Ch? T?ch Thu?ng Vi?n Harry Reid c?a d?ng Dân Ch? nêu ra lư do chính dáng: “Chúng ta thua r?i!” Ch? T?ch H? Vi?n Nancy Pelosi c̣n quy?t li?t hon: “C? tri dă trao cho Qu?c H?i s? m?ng ch?m d?t chi?n tranh Iraq!” Qu?c H?i Dân Ch? ph?t c? tr?ng ti?n vào khóa 110 v?i quy?t tâm c?t tay Hành Pháp, c?t gi?m quân vi?n và d?nh ngày rút. Các d?ng minh hay d?i th? c?a Hoa K? d?u t? chu?n b? cho k?ch b?n Hoa K? s? tháo ch?y.

Ngu?i duy nh?t nghi khác là George W. Bush, ông nghi khác v?i du lu?n Hoa K? và th? gi?i, khác v?i ban tham muu d?i ngo?i và c? các tu?ng lănh trong Ngu Giác Đài. Bush quy?t d?nh d?n quân dánh t?i. D?n quân (surge) ch? không ph?i dôn quân, v́ hàm ư tang vi?n trong ng?n h?n d? d?t k?t qu? r?i s? rút. Vi?c Bush tung thêm hon 20 ngàn quân tác chi?n vào vung l?y Iraq ph?i du?c l?ch s? quân chính - quân s? và chính tr? - xét l?i sau này.

Ngay tru?c m?t và ? t?i ch?, ng?n ?y tay choi trong cu?c d?u gi?t ḿnh nghi l?i.

Vi?c M? không rút mà c̣n dánh t?i làm các lănh t? Sunni xét l?i. B? k?t gi?a phe kh?ng b? xung danh Thánh Chi?n - trong dó có al-Qaeda - và phe Shia, h? xoay ra h?p tác v?i M? d? truy lùng kh?ng b? và chi?m l?i th? m?nh trên bàn c? v?i phe Shia. Tru?c th? liên minh b?t ng? gi?a M?, dân Kurd và phe Sunni, các lănh t? Shia cung gi?t ḿnh tính l?i. H? không th? phá v? th? liên k?t dó mà n?i b? c̣n r?n n?t v́ nhi?u lănh t? Shia mu?n t?a vào Iran trong khi nhi?u l?c lu?ng khác l?i không mu?n Iraq tr? thành chu h?u c?a các giáo ch? Tehran.

Chi?n l?c d?n quân dánh t?i khi?n phe Shia b? kh?ng ho?ng. Thay v́ l?ng l?ng bu?c lên v? trí lănh d?o v?i s? hà hoi ti?p s?c c?a Iran khi Hoa K? tháo ch?y, các lănh t? Shia b? Tehran ép ? sau lung và liên minh M?-Kurd-Sunni ch?n ? tru?c mui. Trong khi al-Qaeda và các nhóm d?c công Thánh Chi?n b? bào m?ng và tiêu di?t.

T?i Iran, các giáo ch? Shia ? Tehran cung ph?i nghi l?i.

Vi?c mu?n tay phe Shia thôn tính Iraq khi M? rút quân tr? thành u?c mo hăo huy?n. S? tr? giúp c?a Qu?c H?i Dân Ch? v?i lá c? tr?ng cung v?y! Là nh?ng k? vuong lăo luy?n trên bàn c?, h? nghi t?i gi?i pháp ít t? nh?t. Đó là h?p tác v?i các lănh t? Shia t?i Iraq, k? c? chính quy?n c?a Th? Tu?ng Nouri al-Malaki, d? xây d?ng x? này thành m?t vùng trái d?n. Thà v?y c̣n hon s? l?i th?y Iraq chi?m l?i v? th? d?i cu?ng du?i th?i Saddam Hussein - chi?n lu?c gia c?a tám nam chi?n tranh Iraq-Iran khi?n m?y tri?u ngu?i m?t m?ng.

Vi?c Iran s? dàm phán v?i M? v? tuong lai Iraq dă kh?i s? t? d?y, t? Tháng Ba nam 2007, và th?c s? ti?n hành vào Tháng Nam r?i Tháng B?y nam dó. Cung nh? v?y mà t?n th?t c?a M? và c?a dân Iraq gi?m d?n. M?i mê ch?ng Bush, truy?n thông, chính gi?i và du lu?n M? nói chung dă không nh́n ra hay không công nh?n s? th? dó.

Đ?y là v? t?m l?ch, là di?n ti?n s? vi?c.

V? t?m b?n d?, chi?n lu?c d?n quân thay v́ tháo ch?y cung d?o l?n c?c di?n Trung Đông.

Nam 2003, khi t?n công Iraq - cu?ng qu?c hung d? và t? di?m cho các nhón kh?ng b? H?i Giáo-Hoa K? dă có th? làm ch? toàn khu v?c (Saudi Arabia, Kuwait, Jordan, Syria, Turkey và Iran - chua k? các ti?u vuong qu?c trong vùng V?nh). M?c tiêu chính là kh?ng ch? hay c?ng c? các ch? d? H?i Giáo t?i dây h?u không x? nào h?p tác v?i kh?ng b? xung danh Thánh chi?n. Hoa K? s? có m?t d?a bàn ki?m soát du?c t́nh h́nh t? Maroc t?i Pakistan, t? Đông Phi t?i Trung Á.

Chuy?n ?y không thành v́ s? kháng c? ? t?i ch? - và s? ch?ng d?i ? nhà. Càng b? kháng c? bên ngoài, nu?c M? càng m?t ư chí bên trong và quá b?n nam d?u tu mà chua nên com cháo là d?n th?i tháo ch?y. Barack Obama là ngu?i thính mui. Hoa K? không th? tr? thành m?t d? qu?c toàn c?u du?c! Công lao dó ph?i dành cho d?ng Dân Ch?.

Âu cung là m?t l? công b?ng v? d?a du chi?n lu?c toàn c?u.

Nhung chi?n lu?c d?n quân c?a Bush l?i xoay ngu?c t́nh h́nh. Không ch? nh? các l? doàn tác chi?n du?c tung vào Iraq mà nh? nh?ng tính toán chính tr? xu?t phát t? quy?t tâm quái d?n ?y c?a m?t tay cao b?i Texas. T?t c? các ch? d? Sunni - da s? áp d?o trong th? gi?i H?i Giáo - d?u th?y r?ng s?ng chung v?i M? cung không t?, nh?t là khi M? s? không rút d? h? b? h? phái Shia t?i Iran uy hi?p bên ngoài và không b? al-Qaeda phá ho?i bên trong. Phe Shia trong khu v?c - t?i Iraq và các nu?c lân bang - cung h?t s? b? cu?n hút vào qu? d?o Shia c?a Iran. Phe Kurd và c? x? Turkey cung yên tâm là không b? các l?c lu?ng hay qu?c gia khác de d?a.

Ng?n ?y phe trong cu?c d?u m?c nhiên d?ng ư là Hoa K? nên hi?n di?n lâu dài ? dây, ít ra cho t?i khi Iraq d?ng v?ng du?c m?t ḿnh thay v́ tr? thành m?t chu h?u hay b? phóng c?a Iran. Chính là s? xoay chuy?n ?y m?i khi?n Tehran ph?i dàm phán v?i M? (xin xem l?i bài “Bào M?ng Tr?c T?i Ác” trên c?t báo ngày trong s? ra ngày mùng m?t Tháng B?y).

N?u nh́n l?i t?m l?ch và b?n d?, ta có th? th?y r?ng m?c tiêu l?n lao ban d?u (2003) c?a chi?n d?ch Iraq dă không thành, nhung Hoa K? v?n ki?m soát du?c t́nh h́nh trong khu v?c thay v́ tháo ch?y nh?c nhă và d? l?i m?t vùng oanh kích t? do cho m?i th? kh?ng b? hay hung d? l?n nh?. Cái giá ph?i tr? cho chi?n th?ng n?a v?i dó là hon 600 t? M? kim và hon 4,000 quân lính b? thi?t m?ng. Và nam nam tiêu hao m?t nhu? khí v́ quân l?c b? cang m?ng.

Su?t nam nam dó, kh?ng b? ph?i bó tay nhung có th? t? an ?i là chính tru?ng M? v?n th? hi?n s? thi?n c?n truy?n th?ng. Đó là so sánh cu?c chi?n “phi chính nghia” và “b?n” t?i Iraq v?i cu?c chi?n có chính nghia và s?ch t?i Afghanistan. Thi?n c?n v́ chi?n d?ch Iraq kh?i s? sau khi chính quy?n Bush huy d?ng m?i gi?i pháp ngo?i giao, da phuong, v.v... mà không thành v́ s? l?nh c?ng r?t lùi c?a Liên Hi?p Qu?c. Thi?n c?n v́ các th? l?c d? kích vi?c M? tham chi?n t?i Iraq cung l?i dơng d?c lên ti?ng yêu c?u M? ph?i can thi?p vào Sudan d? ch?m d?t n?n di?t ch?ng ? Darfur.

Và thi?n c?n v́ ch?ng có cu?c chi?n nào là “s?ch”, nh?t là chi?n tranh t?i Afghanistan!

 

D?n quân t? Iraq qua Afghanistan

Ngày 15 v?a qua, trong bài di?n van du?c qu?ng cáo là quan tr?ng nh?t v́ m? d?u cho lo?t chuong tŕnh gi?i thi?u ch? truong d?i ngo?i c?a ḿnh, Barack Obama dă khi?n nh?ng ngu?i theo dơi t́nh h́nh ph?i gi?t ḿnh: làm ngh? si r?i ?ng c? viên t?ng th?ng bên d?ng Dân Ch? k? ra không khó!

Obama cho r?ng Bush - và c? McCain - dă l?m khi ch?n l?a can thi?p vào Iraq, ch? dáng l? ph?i d?n h?t phuong ti?n vào nh? cho s?ch cái gai al-Qaeda t?i Afghanistan, m?t chi?n tru?ng s?ch và có chính nghia hon.

Ngay t? d?u, Obama có th? chi?m th? m?nh n?u d?ng dán mui vào Iraq mà s?m bày tr?n th? d?u tranh ngay t?i Afghanistan (xin d?c l?i “G?i tr?ng cho mây ngàn bay” trên c?t báo này trong s? ra ngày mùng b?n Tháng Ba, n?u c̣n t́m ra!) Nhung khi gi?i thích r?ng Afghanistan là cu?c chi?n c?n thi?t và Iraq là cu?c chi?n không c?n thi?t b?ng v́ Hoa K? có th? ch?n l?a (là dánh hay không), tay hùng bi?n ?y du?ng nhu không hi?u quy lu?t v?t lư c?a cái b́nh thông dáy và l?n l?n tuong quan nhân qu?. Đâu là nguyên nhân dâu là h?u qu? trong m?t cu?c chi?n toàn di?n và th?t s? là toàn c?u?

Nôm na là kh?ng b? b? truy lùng noi này th́ s? d?t qua noi khác trong các nu?c H?i Giáo. C? th? là lănh t? al-Qaeda t?i Iraq là Abu Musab al-Zarqawi dă ho?t d?ng và hu?n luy?n kh?ng b? t?i Afghanistan tru?c khi xâm nh?p Iraq, và b? các don v? M? h? sát t?i Baqubah h?i Tháng Sáu 2006.

Khi chuy?n Iraq dă t?m êm, dù b?t c? ai làm t?ng th?ng vào Tháng Giêng này, Hoa K? v?n c?n duy tŕ kho?ng tram ngàn quân t?i Iraq cho m?t tuong lai trung h?n là dam ba nam tru?c khi có th? rút d?n các don v? tác chi?n và gi? m?t quân s? ít hon cho nhu c?u ?n d?nh toàn vùng - nhu hi?n nay t?i Nam Hàn, Tây Đ?c hay nhi?u noi khác trên th? gi?i, t? Ái Nhi Lan xu?ng khu v?c Balkans v? t?i Nh?t B?n.

Nhung t?i Afghanistan, t́nh h́nh l?i khác h?n, và khó khan g?p b?i.

V? l?ch s? và kinh nghi?m c?a thiên h? th́ hai d? qu?c c?a th? k? 19 và 20 dă ti?n vào d?y r?i găy rang và b?n l?n nh? ra. Đó là Anh Qu?c và Liên Xô. Thâm d?c nh?t trong các d? qu?c c?n d?i, nu?c Anh dă cai tr? du?c ti?u l?c d?a Nam Á trong g?n m?t th? k? nhung l?ng l? th? n?i khu v?c thu?c lo?i hi?m tr? nh?t d?a c?u là Afghanistan và vùng ti?p giáp gi?a x? này v?i Pakistan. V?i 120 ngàn quân có toàn quy?n tàn sát và coi du lu?n nhu c?, nhân quy?n nhu rác, Liên Bang Xô Vi?t b? tiêu hao sinh l?c r?i tháo ch?y kh?i Afghanistan tru?c khi s?p d?.

Hoa K? và Minh u?c NATO ch? có quân s? b?ng m?t ph?n ba (20 ngàn lính M? và 20 ngàn liên quân NATO) trên m?t di?n tích hi?m tr? r?ng g?p ru?i Iraq và g?p dôi Vi?t Nam. Binh quư h? tinh, b?t quư h? da. Ai ch?ng bi?t v?y, nên quân s? không là y?u t? duy nh?t dáng k?. Nhung, d? làm ǵ? Trong chuy?n Âu du tu?n này, Obama có th? thuy?t ph?c các d?ng minh Âu Châu trong NATO tung thêm vài v?n quân vào Afghanistan chang? Hoang tu?ng, v́ dào dâu ra?

M?c tiêu nguyên th?y c?a chi?n d?ch Afghanistan là d? tiêu di?t l?c lu?ng kh?ng b? al-Qaeda và ch? d? b?o tr? là Taliban. Hoa K? dă d?y Taliban ra kh?i th? dô Kabul và cùng qu?c t? thi?t l?p du?c m?t ch? d? tuong d?i dân ch? và nh?t là thân Tây Phuong, c?a T?ng Th?ng Hamid Karzai. Nhung al-Qaeda chua ch?t, c̣n Taliban ti?p t?c ki?m soát nhi?u khu v?c r?ng l?n trong lănh th?. Và có th? tr? l?i. Trong khi vi?c xây d?ng qu?c gia và phát duy dân ch? d?y t?n kém (cho M?) v?n là chuy?n xa v?i. Thói thu?ng, phá m?t nh?p c?u bao gi? cung d? và r? hon là xây m?t cây c?u!

Mà b? khóa trong d?t li?n, Afghanistan không là m?t h?i d?o trên núi.

X? này ti?p giáp v?i m?t d?ng minh c?a M? là... Iran. Các giáo ch? t?i Tehran r?t hài ḷng khi th?y M? m? chi?n d?ch Afghanistan - và c̣n ng?m y?m tr? vào nam 2001. V́ m?t x? Afghanistan th?ng nh?t du?i s? lănh d?o c?a Taliban là m?t de d?a ngh?t th?. Iran dă t?ng xung d?t v?i ch? d? này vào nam 1998, khi Obama c̣n dang là lănh t? c?ng d?ng dâu dó ? Chicago và không bi?t v́ truy?n thông M? không tu?ng thu?t. Do dó, dàm phán v?i Iran v? Iraq có m?t h? qu? ph? là giúp Tehran nh́n c?c di?n Afghanistan v?i con m?t khác!

Nhung Afghanistan cung ti?p giáp v?i Pakistan, m?t d?ng minh b?t d?c di c?a M? và noi khai sinh ra Taliban, nay là h?u c? c?a c? Taliban l?n m?t s? lănh t? al-Qaeda. Đi?u này, Obama có bi?t và bi?t n?a ch?ng nên dă t?ng hung hăn ch? truong là don phuong tung quân vào Pakistan d? truy lùng al-Qaeda n?u chính quy?n c?a T?ng Th?ng Pervez Mucharraf không h?p tác.

Kh?n n?i, chính quy?n này không h?p kh?u v? c?a d?ng Dân Ch? v́ t?i d?c tài và su?t nam qua Musharraf b? áp l?c m?nh d? ph?i ra kh?i quân d?i, d?i mu dân s? và t? ch?c b?u c?. K?t qu? b?u c? là m?t chính quy?n liên hi?p b?t l?c, nhung tích c?c khoanh tay cho Taliban tung hoành, v?i s? y?m tr? c?a các t?c tru?ng H?i Giáo trong hai khu v?c t? tr? mi?n Tây và Tây B?c.

Ngày nay, Pakistan dang suy d?i d?n v? m?i m?t và tr? thành di?m t?a v?ng chăi cho Taliban. Hoa K? không th? ?n d?nh Afghanistan, tiêu di?t Taliban d? cây dân ch? dâm ch?i n?y l?c n?u không ?n d?nh du?c Pakistan, ho?c ít ra có s? h?p tác d?t khoát hon c?a lănh d?o Pakistan. Mà ai lănh d?o Pakistan? M?t t?ng th?ng v?t què, m?t quân d?i b? suy nhu?c, m?t chính ph? b?t tài, hay t? ch?c t́nh báo ISI, cha d? ra Taliban và d?u năo y?m tr? al-Qadea? D?n quân t? Iraq vào Afghanistan có gi?i quy?t du?c v?n d? t?i h?u c? Pakistan hay không?

Và d?n bao nhiêu th́ d? gây ra d?ng lu?ng (momentum) d? ít ra t́nh h́nh s? b?t suy d?i? Hai l? doàn tác chi?n nhu Obama d? ngh?? Hay ba nhu ch? truong c?a McCain?

Mà h? so Afghanistan không th? thanh toán nhanh g?n t?i vùng Waziristan hay ch? liên h? d?n các t?c tru?ng H?i Giáo Trung C? trong khu t? tr? Tây B?c c?a Pakistan - hai vùng ti?p giáp v?i x? Afghanistan. Đ?y là thùng thu?c súng có ng̣i n? H?i Giáo c?c doan kéo dài t?i Kashmir và ?n Đ?, m?t k? thù c?a kh?ng b? H?i Giáo. Ng?u nhiên sao, hôm mùng b?y, ṭa d?i s? ?n t?i Kabul b? kh?ng b? t? sát t?n công khi?n 41 ngu?i thi?t m?ng, k? c? hai viên ch?c ngo?i giao cao c?p c?a ?n. B? N?i V? chính quy?n Kabul l?p t?c t? cáo bàn tay d?ng lơa c?a m?t co quan t́nh báo trong vùng, hi?u ng?m là t́nh báo ISI c?a Pakistan! Khi Pakistan c? ch?p ch?n dánh du v?i c? Hoa K? và Taliban, ?n Đ? không th? ng?i yên và dang vào tr? giúp Kabul v? t́nh báo.

Cho nên, gi?i quy?t chi?n tru?ng Afghanistan không khéo hay Pakistan có lo?n th́ quan h? ?n-H?i có khi b?t ng?a. Hai x? này d?u có vơ khí nguyên t? và d?u ngh?t th? v́ các nhóm kh?ng b?.

Khi l?y quy?t d?nh táo b?o là d?n quân dánh t?i t?i Iraq, T?ng Th?ng Bush dă ch?n dúng ngu?i dúng vi?c là Đ?i Tu?ng David Petraeus, công tŕnh su c?a chi?n th?ng Iraq. Là si quan uu tú, am hi?u sâu xa v? chính tr? l?n quân s? và h́nh thái chi?n tranh phá ho?i, Tu?ng Petraeus dă t?t nghi?p ti?n si, dă tác chi?n t?i Iraq, lui v? nghiên c?u l?i chi?n lu?c và t́m ra gi?i pháp thích h?p d? gi?i quy?t m?c tiêu Iraq. Ông qu? là chi?n tu?ng Hannibal c?a th?i nay.

Nhung t?i Iraq, ngoài nhu c?u chi?n th?ng v? quân s?, Hoa K? ch? có m?t d?i th? chính c?n thuy?t ph?c là Iran. Cu?ng qu?c này là m?t x? có lănh d?o, có m?t chính quy?n m?nh du?i s? ch? d?o c?a các giáo ch? r?t am hi?u nh?ng tính toán v? quy?n l?i g?n xa. H? ch?p nh?n th?c t? là không th? nu?t ch?ng Iraq nên dành th?a hi?p và xây d?ng l?i th? l?c qu?c gia ? bên trong (xin d?c l?i bài “Vơ Công Ba Tu” trên c?t báo này trong s? ra ngày 15 tu?n tru?c).

Dù có tai ngu?c hay gian hùng, lănh d?o Iran cung bi?t tính toán h?p lư nên Hoa K? có th? nói chuy?n ph?i qu?y du?c. Taliban và Pakistan th́ không! Các t?c tru?ng H?i giáo v?n s?ng trong th?i Trung C? và nhi?u nhóm kh?ng b? cung th?.

Nhu d? chào m?ng Obama s? qua Afghanistan h?c bài, tu?n qua chi?n s? b?ng sôi d?ng v?i nhi?u tin t?c và d?n dăi v? các cu?c giao tranh t?i biên gi?i Afghanistan v?i Pakistan. Báo chí M? ch? nói t?i vi?c M? rút kh?i m?t can c? nh? t?i mi?n Đông Nuristan sau khi chín binh lính b? t? thuong vào ngày 13 v?a qua. S? th? l?i ph?c t?p hon v?i các xung d?t m? r?ng qua khu v?c d?i di?n hai vùng B?c và Nam Waziristan c?a x? Pakistan và s? nh?p tr?n c?a các don v? Pakistan.

T? nhi?u tháng nay, Ngu Giác Đài dă chu?n b? t́nh hu?ng dó cho nên khi t́nh h́nh Iraq di vào ?n d?nh th́ d?y là lúc chi?n cu?c Afghanistan gia tang, nh?t là sau Mùa Đông s?p t?i, và cung là d?p b?u c? t?i M?.

Khi Hoa K? có b?u c? là dân M? không c̣n ngó ngàng ǵ v? chuy?n th? gi?i. Nhung, Hoa K? mà có b?u c? th́ c? th? gi?i, và nh?t là các d?i th? c?a M?, d?u theo dơi và tri?t d? khai thác. Các chính khách M? ch? c?n tr? tài hùng bi?n là có th? xong. Ch? quân kh?ng b?, d?ng minh hay d?i th? th́ choi ki?u khác, k? c? phép tá l?c là mu?n chính khách M? tranh th? cho nh?ng m?c tiêu c?a h? trên d?nh Hindu Kush.

Cho nên, lo?n hay tr? t?i Afghanistan hay Pakistan hay c? ?n Đ? có tùy thu?c vào nh?ng tṛ lép bép dó c?a chính tru?ng Hoa K?.

***

Tu?n qua, Đ?i Tu?ng Petreaus dă du?c Qu?c H?i phê chu?n d? tr? thành Tu L?nh Quân Khu Trung Uong CENTCOM bao trùm lên ba l?c d?a là m?t ph?n Phi Châu, toàn b? Trung Đông và m?t ph?n Trung Á, trên 27 qu?c gia và hai chi?n tru?ng nóng là Iraq và Afghanistan. Sau khi thành công t?i Iraq, Tu?ng Petraeus du?c c?t nh?c lên v? trí cao hon và ôm m?t m?i lo c̣n to g?p b?i. Hannibal Petraeus s? l?i vu?t núi vào Afghanistan khi th? tru?ng Hoa K? rung chuy?n v? chuy?n xang d?u và com áo, chính tru?ng Hoa K? không nh́n th?y ǵ khác hon là cu?c t?ng tuy?n c? tháng 11.

Ch? d?i Petraeus tái áp d?ng chi?n lu?c Iraq t?i Afghanistan là m?t sai l?m, v? quân s? l?n chính tr?, v́ chi?n tru?ng Afghanistan hoàn toàn khác, và M? có cái v?n r?t m?ng d? nh?p tr?n v?i d?i th? gai góc nhu Taliban hay d?ng minh d?t d? nhu Pakistan. Lănh d?o Pakistan c̣n chua bi?t là ḿnh mu?n ǵ hay làm du?c nh?ng ǵ trong cu?c c? này th́ làm sao ngă giá?

Sau khi t?t nghi?p West Point nam 1974, David H. Petraeus v?a di lính v?a h?c thêm và c̣n là giáo su ph? gi?ng t?i tru?ng Cao Đ?ng Qu?c Pḥng. Ông chu?n b? lu?n án ti?n si b?ng cách nghiên c?u v? chi?n tranh Vi?t Nam! Và rút t?a nh?ng bài h?c cho lănh d?o quân s? M?.

Là ngu?i am hi?u v? th?m b?i ?y trong quân s? Hoa K?, t?t nhiên tân Tu L?nh Quân Khu Centcom - m?t con ngu?i bán van bán vơ - cung hi?u du?c là Hoa K? ph?i thua t?i Vi?t Nam t?... Hi?p Đ?nh Genève nam 1962. Đó là khi m?t lănh t? Dân Ch? quư t?c là Averell Harriman nh?t quy?t trung l?p hóa nu?c Lào và khó ch?u v́ s? cu?ng ch?ng c?a chính quy?n Ngô Đ́nh Di?m. Đu?ng ṃn H? Chí Minh phát sinh t? dó, t? Genève 62!

Đánh ch? c?u ḥa và c̣n nhu?ng cho d?i phuong m?t h?u c? r?t ti?n, M? t?t y?u ph?i thua khi cung chính Harriman thúc gi?c chính quy?n Kennedy l?t d? ch? d? Di?m - v́ t?i d?c tài - c? nhu Mucharraf th?i nay v?y!

Nh? kinh nghi?m dó, Petraeus nh́n ra y?u t? ngo?i giao chính tr? trong quân s? và hoàn thành nhi?m v? t?i Iraq. Bây gi?, ông ph?i d? ra m?t chi?n lu?c m?i t?i Afghanistan. Cái khó nh?t, không ch? là d?i d?u v?i al-Qeada, Taliban, Pakistan hay các t?c tru?ng H?i giáo trên núi. Cái khó nh?t là làm cho lănh d?o Hoa K? hi?u du?c bài toán hăi hùng dó. N?u thành công, ông s? là Hannibal!

McCain có th? sai khi d? ngh? áp d?ng chi?n lu?c Iraq vào Afghanistan, nhung r?t có lư khi khuyên Obama ph?i g?p Petreaus. May ra c?u bé quàng khan d? này hi?u ra du?c vài s? th?t dáng s?, và b?t du?c cái t?t ba hoa.

Powered By Nguoi-Viet Online

This article has been moved here