Hawaii bị khói mù núi lửa
Trong tám năm qua, ông Tony và ông Sam Bayaoa đã trồng hàng ngàn bông protea màu hồng, vàng và đỏ tươi trên nông trại của họ. Ðến Tháng Ba vừa qua, núi lửa Kilauea bắt đầu phun khói và tăng gấp đôi khí độc trong bầu không khí ở chung quanh. Giờ đây 70 phần trăm ruộng hoa của họ đổi sang màu nâu và bị khô héo.

Home

OCEAN VIEW, Hawaii (AP) - Trong tám nam qua, ông Tony và ông Sam Bayaoa dă tr?ng hàng ngàn bông protea màu h?ng, vàng và d? tuoi trên nông tr?i c?a h?. Đ?n Tháng Ba v?a qua, núi l?a Kilauea b?t d?u phun khói và tang g?p dôi khí d?c trong b?u không khí ? chung quanh. Gi? dây 70 ph?n tram ru?ng hoa c?a h? d?i sang màu nâu và b? khô héo.

“Ph?n ?ng d?u tiên là h?i 'ai dă d?u d?c cây c?a chúng tôi?'” ông Tony nói. Nông tr?i r?ng hai acre c?a ông n?m cách mi?ng núi l?a kho?ng 35 d?m. “Tôi b? m?t h?t ngu?n s?ng.”

Không riêng ǵ hai ông Bayaoa, nhi?u ngu?i khác cung b? thi?t h?i mùa màng, chua k? hàng ngàn ngu?i dang b? de d?a s?c kh?e v́ t́nh tr?ng khói mù xu?t phát t? núi l?a. Khác v?i suong mù khói xe du?c g?i là “smog” (smoke fog), khói mù núi l?a t?i Hawaii du?c g?i là “vog” (volvanic smog).

Nhi?u ngu?i b? khó th?, h?c sinh không du?c ra ngoài tr?i trong gi? choi. Trong tháng qua, Công Viên Qu?c Gia Núi L?a Hawaii b? dóng c?a nhi?u ngày v́ lu?ng khí d?c tang lên quá cao. Hàng ngàn du khách du?c di t?n di noi khác.

Nhi?u ngu?i s?ng trên d?o Big Island dă quen v?i khói d?c t? núi l?a. Th? nhung gi? dây l?p khói mù quá tai h?i, khi?n m?t s? nông gia mu?n tr?ng nh?ng lo?i hoa qu? khác. Nhi?u ngu?i cung lo l?ng cho s?c kh?e c?a h?.

Anh Kirk Brewer, 33 tu?i, m?t th? di?n t?ng d?n nhà t? Nam California d?n Hawaii vào nam 2006, dă d? th?a khói mù núi l?a gây b?nh nh?c d?u cho anh và b?nh ng?a ngoài da, ch?y nu?c mui cho v? c?a anh.

“Th?t dáng chán khi mà b?n d?n nhà d?n h?i d?o d? mong du?c th?y b?u tr?i xanh, mà bây gi? ph?i d?i phó v?i khói mù,” anh Brewer nói.

Núi l?a Kilauea trên d?o Big Island thu?ng phun khói k? t? nam 1983. Th? nhung k? t? gi?a Tháng Ba nam nay, núi l?a dă có thêm m?t l? thoát khói, khi?n cho núi có d?n hai thay v́ m?t l? phun khói d?c sulfur dioxide.

Ch?t sulfur dioxide cung xu?t phát t? than dá ho?c d?u h?a b? d?t, có th? dua d?n b?nh khó th?, tang nguy co b? b?nh ph?i và b?nh tim. N?u pha v?i nu?c mua, h?p ch?t tr? thành mua a-xít.

Đ?i v?i hoa qu? tr?ng trên d?o, cà phê và d?u macadamia không có v? b? ?nh hu?ng, cây koa và cây ohia v?n tuoi kh?e, th? nhung lá khuynh di?p b? d?i sang màu nâu, và nh?ng lo?i sen Á Châu cung b? héo nhu v?y. Riêng hoa protea b? ?nh hu?ng n?ng nh?t. Protea có dóa hoa to b?ng bàn tay, du?c dùng d? trang trí trong nh?ng b́nh c?m nhi?u hoa. K? ngh? tr?ng hoa này mang v? $1.8 tri?u dô-la m?i nam cho d?o.

M?c dù Big Island b? ô nhi?m không khí, nhi?u ngu?i tin r?ng không khí ? dây không t? hon so v?i Los Angeles. Bà Sally Ancheta c?a H?i Ph?i Hoa K? khuyên ngu?i Hawaii nên ? trong nhà d? b?o v? ph?i c?a h?. Bà cung nói thêm, “Tôi không khuyên h? r?i noi dây. Đ?o này v?n là m?t noi s?ng t?t d?p.” (h.d.)

Powered By Nguoi-Viet Online

This article has been moved here