Hoa Kỳ đổ dồn hai mắt, mà thế giới chỉ thấy một người....McCain
Nhìn từ bên ngoài, cuộc tranh cử tổng thống tại Hoa Kỳ đem lại nhiều điều thú vị - và đáng ngại cho thế giới. Bên đảng Cộng Hòa, dù nguyên thống đốc Arkansas là Mike Huckabee còn cựa quậy, và giành thêm thắng lợi tại hai tiểu bang Kansas và Louisiana ngày Thứ Bảy, ông vẫn phải trông chờ phép lạ mới có thể vượt qua Nghị Sĩ John McCain để thành ứng cử viên chính thức của đảng.

Home
Nguy?n Xuân Nghia Nh́n t? bên ngoài, cu?c tranh c? t?ng th?ng t?i Hoa K? dem l?i nhi?u di?u thú v? - và dáng ng?i cho th? gi?i. Bên d?ng C?ng Ḥa, dù nguyên th?ng d?c Arkansas là Mike Huckabee c̣n c?a qu?y, và giành thêm th?ng l?i t?i hai ti?u bang Kansas và Louisiana ngày Th? B?y, ông v?n ph?i trông ch? phép l? m?i có th? vu?t qua Ngh? Si John McCain d? thành ?ng c? viên chính th?c c?a d?ng. McCain s? l?ng l?ng di lên, v?a di v?a xin phi?u c?a thành ph?n c?c h?u d? có th? chi?n th?ng vào tháng 11 này. Mà Huckabee càng c?a qu?y th́ càng khó d?ng chung liên danh v?i McCain. T́nh h́nh bên d?ng C?ng Ḥa v́ v?y có th? dang ngă ngu, và ?n s? tháng 11 - C?ng Ḥa hay Dân Ch? s? vào Ṭa B?ch Cung? - là McCain có dóng ch?t du?c thành ph?n ôn ḥa d?c l?p mà v?n huy d?ng du?c thành ph?n b?o th? hay không. Ta hăy t?m d? ông ? dó, ch? c?n ghi l?i r?ng khác v?i quan di?m c?a nhi?u ngu?i b? ?nh hu?ng van hóa c?a Tây Phuong, và c?a Tây, ch? “b?o th?” conservative không hàm ư x?u. McCain có th? yên tâm chu?n b? tr?n dánh toàn qu?c v?i d?i th? bên d?ng Dân Ch?. Đ?i th? ?y là ai? Đ?ng Dân Ch? chua bi?t du?c, có khi ph?i d?i d?n d?i h?i d?ng vào tháng 8 t?i Denver. Th?ng l?i r?t tuong d?i c?a Ngh? Si Hillary Clinton sau ngày Th? Ba tr?ng d?i tu?n tru?c dang b? Ngh? Si Barack Obama bào m?ng v?i k?t qu? d?t khoát tu?n này t?i Nebraska, Washington, Louisinana và c? Maine, ti?u bang tu?ng nhu dă n?m trong túi Hillary - chua nói t?i di?m son nho nh? t?i Virgin Islands. Tr?n tuy?n bên Hillary b?t bát d?n n?i bà ph?i thay ng?a gi? ḍng, d?i tru?ng ban tranh c?, và d? ngh? tranh lu?n càng nhi?u càng t?t v?i d?i th?. Đây là nh?ng d?u hi?u không th? l?m du?c c?a s? h?t ho?ng. V?i cái tr?n này, Obama s? d?n d?u, nhung c̣n b? Hillary ngáng chân b?ng r?t nhi?u ḍn phép k? l? - nhi?u khi k? c?c. V́ v?y, t́nh h́nh bên d?ng Dân Ch? chua ngă ngu và tr?n n?i chi?n trong d?ng s? kéo dài. Trên d?i th?, dây là tr?n n?i chi?n gi?a nh?ng ngu?i M? l?c quan tin vào m?t v?n h?i m?i do Barack Obama d? ra và nh?ng ngu?i h?t ho?ng bám víu vào hy v?ng ph?c sinh c?a ngu?i giàu kinh nghi?m là Hillary Clinton. L?c quan và h?t ho?ng v?n là nh?ng d?c tính truy?n th?ng c?a ngu?i M?... Mà tr?n d?u trong d?ng Dân Ch? càng dai d?ng, và hai ?ng viên càng kéo nhau xu?ng bùn, th́ McCain càng có hy v?ng. Cho nên, cu?c tranh c? nam nay có nhi?u chuy?n b?t ng? và hào h?ng dáng k?. Nó cung cho th?y m?t uu di?m c?a n?n dân ch? Hoa K?: ti?n b?c, th? l?c hay th? do?n d?u không mua du?c phi?u. M?t 100 tri?u d? tranh c?, trong dó có t? 35 d?n 50 tri?u là ti?n túi, Mitt Romney ch? xin du?c có b?n tri?u phi?u nên dành lui v? tính s? l?i l?: 25 d?ng, k? c? 10 d?ng ti?n riêng, d? mua m?t lá phi?u th́ quá d?t! Là m?t doanh gia, ông Romney bi?t r?ng d?u tu hon tram ngàn b?c m?i du?c m?t d?i di?n c? tri doàn th́ không có tuong lai. Ông l?ch s? rút lui d? nuôi du?ng hy v?ng cho d?ng C?ng Ḥa. Phía bên kia, dù du?c nhi?u t? phú ?ng h? và tài tr? nh?t, qu? tranh c? c?a Hillary v?n thi?u. Tu?n qua, bà ph?i ?ng ra nam tri?u dô la c?a ḿnh cho cu?c tranh c? vay t?m. Trái l?i, Obama thu du?c ti?n c?a nhi?u ngu?i hon, nhung v́ m?i ngu?i ch? có m?t vài tram nên h? c̣n có th? ?ng h? thêm cho t?i m?c t?i da là 2,300 d?ng. T? phú ch?ng b?ng dám dông! Cho nên ti?n b?c là c?n thi?t, mà không ?t d?. John McCain dă s?m bi?t v?y khi qu? tranh c? b? c?n t? nam ngoái, mà nam nay ông v?n là ngôi sao sáng nh?t và m?i ngày l?i nh?n thêm m?t s? ?ng h? c?a nhi?u nhân v?t sáng giá trong phe b?o th?. Nh́n t? bên ngoài, ta có th? t?m k?t lu?n r?ng McCain s? trông ch? d?ng Dân Ch? ch?n ra m?t ngu?i lên tranh lu?n v?i ḿnh vào tháng 9, tru?c khi c? tri quy?t d?nh vào tháng 11. Tuy nhiên, k?t lu?n ?y m?i cho th?y m?t nhu?c di?m b?t ng? c?a nu?c M?, n?u ta bu?c ra kh?i cu?c tranh lu?n n?i b? c?a Hoa K?. Nh́n t? bên ngoài th́ Hillary và Obama dang câu cá trong ao h? c?a cánh t?, và v?t c?n câu vào m?t nhau t?i b?t máu, nhung h? d? l? nhi?u nhu?c di?m - và d? tr?ng nhi?u quan di?m - v? d?i ngo?i. Hillary Clinton là ngu?i khôn ngoan - nhi?u khi quá khôn ngoan n?u k? thêm “hi?u ?ng Clinton”, là ?nh hu?ng c?a ông Bill Clinton - nhung th?c ra không du?c ḷng nhi?u ngu?i, k? c? thành ph?n thiên t? truy?n th?ng. Vi?c các con voi già c?a d?ng Dân ch? - các b?c tru?ng thu?ng có ?nh hu?ng c̣n lâu d?i hon tám nam c?m quy?n c?a T?ng Th?ng Clinton - l?i ?ng h? Obama là m?t d?u hi?u. Nó có th? d?n t?i s? d?o ngu?c l?p tru?ng c?a thành ph?n “niên tru?ng c? tri doàn” - superdelegates - m?t di?u b?t ng? khác. (Vài l?i gi?i thích: Sau khi d?i b?i nam 1972 v?i ?ng c? viên ph?n chi?n George McGovern du?c qu?n chúng th?i lên th́ nam 1982, d?ng Dân Ch? bèn h?c phép “dân ch? t?p trung” d? l?p ra m?t co ch? cao c?p trong d?ng là các v? niên tru?ng h?u lănh d?o d?ng có th? cân b?ng ph?n ?ng thái quá c?a co s? d?ng ? du?i. Thành ph?n “siêu c? tri” này có th?m quy?n b? phi?u theo s? phán xét riêng c?a h?, ch? không do qu?n chúng b?u lên qua các ṿng so b? primary - uu th? c?a Hillary - hay các h?i d?ng c? tri caucus - uu th? c?a Obama. Và g?n 800 siêu d?ng viên này dang có v? xoay chi?u v? phía Obama). Ph?n ḿnh, Barack Obama là ngu?i có tài hùng bi?n và th?i lên gi?c mo màu h?ng cho dân M? - b? Hillary m?a mai là d?p nhu bài tho. Nhung, vi?n ki?n c?a ông là dám mây ngu s?c vi?n... màu xám: truy?n thông thiên t? c? t?y b?t tên d?m c?a ông là... Hussein. (L?i thêm dôi di?u gi?i thích: t?i nhi?u noi, nh?t là California, nhi?u th?y bói hay th?y bàn dă b? l?c qu? v́ m?t hi?n tu?ng tâm lư, xin t?m g?i là nói láo. Các cu?c kh?o sát ư ki?n c? tri d?u d? doán r?ng Obama s? th?ng l?n. Cu?i cùng th́ k?t qu? l?i trái ngu?c, Hillary d?n d?u, r?t xa. Lư do là khi du?c tham kh?o ư ki?n, ai ai cung mu?n t? r?ng ta van minh d? lu?ng và không k? th? màu da nên tr? l?i là ?ng h? Obama. Khi vào pḥng phi?u, c? tri có th?... lén b? phi?u cho Hillary. Nam 1982, nguyên th? tru?ng da den Tom Bradley c?a Los Angeles cung b? v? m?ng nhu v?y v́ m?i cu?c kh?o sát d?u d? doán ông s? là ?ng viên c?a d?ng Dân Ch? ra tranh c? th?ng d?c California! Ngu?i M?, dù là trong d?ng Dân Ch?, cung bi?t nói d?i, hay x?u h?, khi ch?n là phi?u theo màu da!). Bây gi?, chuy?n Obama không ch? là màu da mà c̣n là ?n tu?ng v? van hóa hay an ninh. Nhi?u ngu?i s? phân vân v?i cái tên có âm hu?ng H?i Giáo c?a ông - và c̣n loáng thoáng nghe r?ng bà ngo?i c?a Obama là ngu?i theo d?o H?i! Cho nên, h? có th? tr? l?i kh?o sát m?t cách mà b? phi?u m?t cách. Đây là ni?m hy v?ng th?m kín c?a Hillary, và là di?u du?c Bill Clinton nh?c nh? sau cu?c b? phi?u ṿng so b? t?i Iowa vào tháng tru?c. Qua các ṿng so b? nam 1984 và 1988, Bill Clinton cung dă r? tai du lu?n Dân Ch? v? màu da c?a ?ng c? viên Jesse Jackson! Gi?i pháp tu?ng r?ng lư tu?ng - mà b?t kh? - là Hillary và Obama s? d?ng chung liên danh (Clinton-Obama hay Obama-Clinton) ch? là lư tu?ng cho... d?ng C?ng Ḥa. M?t liên danh k?t t? nhu?c di?m c?a c? hai ngh? si: thiên t? và mo h? trong s? l?c quan, l?i nhu?m mùi H?i Giáo khi Hoa K? dang ? gi?a m?t cu?c chi?n ch?ng quân kh?ng b? H?i Giáo c?c doan. Và khi mà nhi?u qu?c gia khác trên th? gi?i dang b? kh?ng b? H?i Giáo de d?a. Nh́n t? bên ngoài, thiên h? có th? kinh ng?c v́ th?y cu?c tranh c? là m?t cu?c tranh lu?n kinh niên v? chuy?n n?i chính trong khi kh?a l?p nhi?u v?n d? sinh t? trên th? gi?i. Mà d?ng Dân Ch? càng tranh lu?n m?nh v? n?i bi l?c quan c?a d?t nu?c th́ McCain càng th?ng l?n. Ch?ng h?n, v? v?n d? nóng nh?t c?a nu?c M? d?i v?i th? gi?i là h? so Iraq, ngu?i ta th?y ǵ? Hillary ch? truong l?p t?c rút quân mà không cho bi?t l?ch tŕnh rơ r?t, ch? kh?ng d?nh r?ng ḿnh là ?ng c? viên quan tâm t?i an ninh và có gi?i pháp cho Iraq, sáu ch?c ngày là xong. Obama ch? truong l?p t?c tri?t thoái các l? doàn tác chi?n, tr? phi al-Qaeda s? d?ng lănh th? Iraq làm h?u c? hu?n luy?n và thi hành kh?ng b? - là di?u dang có và dă có t? lâu. McCain ch? truong s? rút khi chi?n th?ng, n?u không th́ c̣n ? l?i - tram nam cung du?c! C? ba ch? truong ?y th?t ra ch?ng m?y khác nh?ng ǵ du?c T?ng Th?ng Bush d? ngh? và dang theo du?i: Các don v? M? ch?ng ? thêm m?t ngày, nhung ch? rút khi d?t th?ng l?i v? chính tr? trong toàn khu v?c. Mà th?ng l?i chính tr? th́ du?ng nhu dă hé m?: hôm mùng 10, tin t? n?i b? c?a al-Qaeda cho th?y t? ch?c kh?ng b? này dang kh?ng ho?ng v́ b? phe Sunni khoanh vùng và b? lính M? tiêu di?t! Đă v?y, th? gi?i l?i không ch? có Iraq. Thiên h? dang ch? xem tân t?ng th?ng Hoa K? s? làm ǵ sau ngày 20 tháng 1 nam 2009. Làm ǵ khi Liên Bang Nga v?a dua d?n lên ṇng và cho r?ng M? dang hâm nóng chi?n tranh l?nh v?i m?t cu?c thi dua vơ trang d?y nguy hi?m? Làm ǵ khi oanh t?c co chi?n lu?c TU95 c?a Nga v?a xâm ph?m không ph?n Nh?t B?n hôm mùng chín và du?c chi?n d?u co F-15 c?a Nh?t và F/A F-18 c?a M? bay lên nghênh dón? Làm ǵ khi dân H?i Giáo t?i Kosovo s? ḍi d?c l?p và châm ng̣i cho cu?c kh?ng ho?ng trong vùng Balkans, v?i C?ng Ḥa Serbia dang mu?n h?i nh?p vào Liên Hi?p Âu Châu nhung v?n ph?i trông c?y vào s? y?m tr? c?a Liên Bang Nga d? kh?i m?t vùng d?t thiêng Kosovo c?a h?? Đây là nh?ng câu h?i dang làm Âu Châu nh?c tim. Và làm ǵ v?i Iran, khi các giáo ch? t?i Tehran v?n mu?n khuynh d?o Iraq và qua Iraq de d?a các nu?c Á R?p H?i Giáo Sunni trong V?nh Á R?p? M?t câu h?i dang khi?n các nu?c H?i Giáo - t? Maroc t?i Pakistan - h?t s?c quan tâm. Trong khi ?y, Trung Qu?c dang tr? thành m?t d?i cu?ng h?i duong, ráp ch? tàu ng?m k? lu?ng hon là d? choi con nít, d? có th? kh?ng ch? Đông H?i, su?t mi?n Tây bi?n Thái b́nh. T? Đài Loan, Nh?t B?n xu?ng t?i Úc Đ?i L?i, nhi?u ngu?i mu?n bi?t t?ng th?ng M? s? làm ǵ v?i m?i nguy ti?m ?n dó, thay v́ c? t?p trung chú ư vào m?t chuy?n Iraq. B? qua chuy?n chinh chi?n hay kh?ng b?, Hoa K? s? làm ǵ v?i các qu?c gia xua nay v?n du?c M? c? vơ chuy?n hu?ng theo kinh t? th? tru?ng gi? dây l?i có m?t Qu?c H?i Dân Ch? ngă theo xu hu?ng b?o h? m?u d?ch? C? hai ?ng viên c?a d?ng này d?u ham h? ch?y theo xu hu?ng dó, k? c? Hillary khi bà ch?ng l?i Hi?p Đ?nh T? Do M?u D?ch B?c M? NAFTA do chính ông Clinton v?n d?ng và kư k?t nam xua. Ngu?c l?i, McCain không d?i d?i quan di?m c?a ḿnh là ph?i phát huy t? do ngo?i thuong và Qu?c H?i nên phê chu?n và th?c thi các hi?p d?nh thuong m?i Hoa K? dă kư k?t. Sau cùng, bên d?ng Dân Ch? có th? thuy?t ph?c th? gi?i r?ng ḿnh quan tâm t?i n?n nhi?t hóa d?a c?u và quy?t tâm h?n ch? khí th?i. Nhung dây cung là l?p tru?ng c?a McCain! Khi nêu ra nh?ng câu h?i ?y c?a th? gi?i, ngu?i ta b?ng th?y lá bài John McCain... sáng trung! Hăy tu?ng tu?ng xem T?ng Th?ng McCain s? làm ǵ... Khác v?i George W. Bush, McCain nh́n vào m?t Vladimir Putin th́ ch? th?y ba ch? KGB! T?ng Th?ng Putin s? h?t d?t múa. McCain l?i canh ch?ng Iran c̣n d? d?i hon Phó T?ng Th?ng Dick Cheney và cho r?ng vi?c trú quân t?i Iraq cung c?n thi?t nhu khi M? dóng quân t?i Đ?c, Nh?t hay Nam Hàn, t? Th? Chi?n II cho t?i nay. Nh́n t? bên ngoài, t? Úc, Nh?t hay Âu Châu, du?i s? lănh d?o c?a T?ng Th?ng McCain th́ Hoa K? c̣n hung hang dung mănh hon là du?i th?i Bush! Nh́n t? Moscow, B?c Kinh hay Tehran, McCain s? không d? b? trói tay t?i Iraq mà s? be b? Liên Bang Nga và d?i d?u v?i Trung Qu?c trong th? m?nh. Nói t?i Trung Qu?c, du lu?n có quên th́ cung s?m du?c nh?c l?i m?i quan h? m? ám c?a nhi?u ngu?i c?a Trung Qu?c, hay g?c Hoa, trong vi?c tài tr? qu? tranh c? c?a Clinton, Bill th?i xua và Hillary th?i nay. McCain th́ k?ch li?t ḍi gi?i tr? nh?ng v? khuynh d?o chính tr? b?ng ti?n b?c dó. C̣n nh́n t? Trung Nam M?, T?ng Th?ng McCain s? ch?n d?ng áp l?c b?o h? m?u d?ch c?a Qu?c H?i Dân Ch?, di?u có l?i cho vi?c xu?t c?ng c?a M? Châu La Tinh. Nói v? dân Latino, hay g?c M?, McCain ?ng h? vi?c ti?p nh?n di dân và th?m chí c̣n mu?n ân xá di dân nh?p l?u, nhu ông Bush! Nói v? tông và gi?ng c?a nh?ng Kennedy, Clinton hay Obama, th́ thân ph? c?a McCain t?ng là tu l?nh H?m Đ?i Thái B́nh Duong th?i Vi?t Nam. T? ph? c?a ông cung là m?t dô d?c Thái B́nh Duong th?i Th? Chi?n II: Đô Đ?c John S. “Lew” McCain là nhà chi?n lu?c v? hàng không m?u h?m dă t? th? v́ bu?n b?c b?n ngày sau khi Nh?t d?u hàng! Con nhà danh tu?ng nên có khác: su?t nam nam b? tra t?n trong H?a Ḷ Hà N?i, McCain nh?t quy?t không d?u hàng, dù thân ph? là tu l?nh t?i cao c?a chi?n tru?ng Đông Á. Riêng v? Vi?t Nam, ông ch? truong b́nh thu?ng hóa bang giao, nhung v?n phê phán ch?c n?ch: phe chi?n th?ng là phe b?t x?ng! V́ v?y, các nu?c ch? ḥa, thiên t?, thân c?ng hay các d?i th? c?a Hoa K? d?u th?m mong r?ng d?ng Dân Ch? nên t?m ngung tranh lu?n v? chuy?n nên theo Obama hay Hillary. Xin d?ng d? d?n hai m?t l?i: ai cung du?c, mi?n là d?ng d? McCain th?ng th?! Ni?m mo u?c dó c?a h? du?c ph?n ?nh qua truy?n thông báo chí và gây ?n tu?ng ngu?c v? Hoa K? r?ng d?ng Dân Ch? du?c nhi?u t́nh c?m c?a th? gi?i hon d?ng C?ng Ḥa. Ch? v́, nh́n t? bên ngoài, ngu?i ta k?t lu?n: Hillary hay Obama d?u dáng yêu hon c?. Và nh?t là không dáng s?!
Powered By Nguoi-Viet Online

This article has been moved here